Postanowienie I C 590/11 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 grudnia 2012 roku Sąd Okręgowy w Toru

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt I C 590/11 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 grudnia 2012 roku Sąd Okręgowy w Toruniu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Wojciech Modrzyński Ławnicy: ---- Protokolant: st. sekr. sądowy Monika Falkiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2012 roku w Toruniu sprawy z powództwa : R.T. przeciwko: Skarbowi Państwa A. Ś.w T. i A.Ś.w I. o odszkodowanie 1. Oddala powództwo, 2. kosztami, od uiszczenia których zwolniony był powód obciąża Skarb Państwa, 3. zasądza ze Skarbu Państwa – kasy Sądu Okręgowego w Toruniu na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. W.W. kwotę 3.600zł (trzy tysiące sześćset złotych) powiększoną o należną stawkę podatku VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną stronie z urzędu, 4. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania stronie pozwanej. --- STRONA 2 --- IC 590/11 UZASADNIENIE Do Sądu Okręgowego w Toruniu wpłynął pozew R.T. przeciwko Ministerstwu Sprawiedliwości w Warszawie o ochronę dóbr osobistych i zapłatę. Powód domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa kwoty 100.000 zł za doznane krzywdy oraz za niegodne warunki bytowe w A.Ś. w T. i I. Powód wskazał, iż od 2001 przebywał w A.Ś. w T. i I. W jednostkach tych panowało przepełnienie i nie była zachowana norma 3m 2 dla jednego osadzonego przewidziana w przepisach kodeksu karnego wykonawczego. Dodatkowo ściany cel są zagrzybione, w celach kąciki sanitarne oddzielone zostały jedynie prymitywnymi kotarami. W jednym pomieszczeniu osadzeni spali, jedli i załatwiali potrzeby fizjologiczne. W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa działający przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Przede wszystkim pozwany podniósł zarzut niewłaściwości miejscowej Sądu i wniósł o przekazanie sprawy do Sądu Okręgowego w Warszawie według właściwości. Pozwany wskazał, iż z treści pozwu wynika, iż powód przebywał w A.Ś. w T. od 2001 do 2005 roku i od 20 czerwca 2007 do 2008 roku. W pozwie powód zarzuca nieprawidłowości w trakcie osadzenia go w A.Ś., co miało doprowadzić do pogorszenia zdrowia, cierpienia fizycznego i psychicznego. Powód łączy to przede wszystkim z przeludnieniem w celach. W ocenie pozwanego roszczenia powoda przedawniły się. Zgodnie z art. 442 k.c. (art. 442 1 k.c. przy obecnym stanie prawnym) termin przedawnienia roszczeń wynosi 3 lata. W ocenie pozwanego podniesienie zarzutu przedawnienia jest wystarczające do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalania czy zachodzą przesłanki materialnoprawne uzasadniające roszczenie. Pozwany zakwestionował także powództwo, co do zasady jak i co do wysokości. Zdaniem pozwanego warunki panujące w celach były i są zgodne z przepisami Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych w zakładach karnych i aresztach śledczych. I Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 listopada 1998 roku w sprawie warunków bytowych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Wskazane przez powoda a.ś. w T.i I. zapewniały powodowi właściwy sprzęt kwaterunkowy, środki czystości i higieny osobistej. W ocenie pozwanego również zarzuty co --- STRONA 3 --- do braku wentylacji w celach są bezpodstawne. Obie jednostki przeprowadzają systematyczne kontrole drożności kanałów wentylacyjnych przez profesjonalną firmę. Również w zakresie warunków sanitarnych a.ś. w T. i I. są poddawane systematycznym kontrolom i wizytacjom sędziego penitencjarnego. Powyższe kontrole nie wykazywały poważniejszych uchybień. Powód był umieszczany w celach wspólnie z innymi osadzonymi zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, w szczególności nakazującymi oddzielenie osób tymczasowo aresztowanych od osób pozbawionych wolności. Administracja A.ś. dostarczała R.T. odpowiednich środków czystości. Zgodnie z art. 116 kkw to na osadzonym spoczywa obowiązek utrzymania czystości w celi. W ocenie pełnomocnika pozwanej również wysokość dochodzonego roszczenia nie została wykazana. Dochodzone zadośćuczynienie za naruszenie dób osobistych jest rażąco wygórowane. Na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 roku powód wskazał, iż przebywał w A.ś. w T. od 2001 do 2005 roku. Cele były przepełnione i było brak środków czystości. Powód wskazał także, iż na skutek złego oświetlenia w celi pogorszył mu się wzrok. Na rozprawie w dniu 12 września 2012 roku pełnomocnik powoda sprecyzował żądanie pozwu. Wskazał, iż w imieniu powoda pozywa Skarb Państwa – A.Ś. w T. i w I. o zadośćuczynienie w kwocie 100.000 zł. Pełnomocnik powoda wniósł o zwolnienie w sprawie w charakterze pozwanego Skarbu Państwa Ministerstwo Sprawiedliwości. Pełnomocnik powoda podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu pozwu. Postanowieniem z dnia 12 września 2012 roku Są Okręgowy zwolnił Skarb Państwa – Ministerstwo Sprawiedliwości w Warszawie z udziału w sprawie w charakterze pozwanego i jednocześnie oznaczył pozwanego jako Skarb Państwa – A.Ś. w T. i A.Ś. w I. Oddalił także wniosek o przekazanie sprawy do Sądu Okręgowego w Warszawie według właściwości. Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa składając odpowiedź na pozew w imieniu Skarbu Państwa A.Ś. w T. i I. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów postępowania. W uzasadnieniu swego stanowiska powtórzyła argumentację zawartą w uzasadnieniu pierwotnej odpowiedzi na pozew. Przede wszystkim podniosła zarzut przedawnienia roszczeń powoda. Wskazała także, iż powód nie wykazał w żaden sposób aby doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Również wysokość dochodzonego zadośćuczynienia jest w ocenie pozwanej wygórowana. --- STRONA 4 --- Sąd ustalił, co następuje: R.T. obecnie ma 42 lata i jest osobą wielokrotnie karaną. Ponad 10 lat przebywał w Zakładach Karnych i Aresztach Śledczych na terenie kraju. Dowód : okoliczność bezsporna W dniu 20 kwietnia 2001 roku powód został umieszczony w A.Ś. w T. W areszcie tym przebywał do 6 grudnia 2005 roku. Z uwagi na brak komputerowego systemu ewidencji w okresie przebywania powoda w A.Ś. w T. w dniu dzisiejszym nie jest możliwe wskazanie w jakich celach i z kim przebywał powód. Dowód: notatka służbowa k 167 Warunki w celach na terenie A.Ś. w T. odpowiadają wymogom stawianym przez przepisy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. 2003.186.1820) i wcześniejszego Rozporządzenia z dnia 12 listopada 1998 roku w sprawie warunków bytowych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Każda z cel mieszkalnych wyposażona jest w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, zapewniający każdemu z osadzonych łóżko do spania, miejsce przy stole do jedzenia posiłków, szafkę, taboret. Każda z cel wyposażona jest w kącik sanitarny, wyposażony w ciepłą i zimną wodę. Każdy osadzony otrzymuje środki higieny osobistej oraz środki czystości pozwalające na utrzymanie odpowiedniego poziomu czystości w celi. Ilość dostarczonych osadzonym środków czystości odpowiada przepisom powołanego rozporządzenia. Dowód : notatka służbowa k 168 Każda cela jest odpowiednio wentylowana i ma zapewniony dopływ świeżego powietrza. Systemy wentylacyjne w każdej celi odpowiadają warunkom przewidzianym w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Sprawność wentylacji --- STRONA 5 --- jest corocznie kontrolowana przez wyspecjalizowaną firmę. Również w zakresie oświetlenia cel A.Ś. w T. zapewnił wszystkim osadzonym natężenie światła większe niż wynikało to z przepisów powyższego rozporządzenia (od 230 do 253 luksów, wobec wymaganych 200 luksów). Dowód : notatka służbowa k 168 Ponownie w A.Ś. w T. powód przebywał od 19 do 23 marca 2010 roku w celi numer 105. W Sali 105 w 2009 roku wymieniono gniazda elektryczne. W Dniu 16 marca 2010 roku dokonano przeglądu instalacji sanitarnej. Kolejny raz powód został doprowadzony do A.Ś. w T. w dniu 17 kwietnia 2012 roku i został osadzony w celi 205. Cela to została wyremontowana we wrześniu 2011 roku. Dowód : notatka służbowa k – 168 i 169 oraz dokumenty k 171 i n. W A.Ś. w I. R.T. przebywał 3 krotnie. Po raz pierwszy w okresie od 28 czerwca 2007 roku do 9 października 2008 roku. W dniu 9 października 2008 roku powód zbiegł z A.Ś. Kolejny raz do a.ś. w I. trafił 23 marca 2010 roku i przebywał do 1 marca 2011 roku. kolejne pobyty powoda w areszcie miały miejsce od 24 czerwca 2011 roku do 27 lipca 2011 i od 6 września 2011 roku do 27 września 2011 roku. Z uwagi na brak komputerowego rejestru danych wskazanie w jakich celach i z kim osadzony był powód w okresie 28 czerwca 2007 roku do 9 października 2008 roku nie jest możliwe. Dowód : dokumenty k 189 Kolejne pobyty powoda w I. w A. miały miejsce w 2010 i 2011 roku. W tych okresach czasu powód był osadzony w następujących celach  Celi numer 208 od 6.09.11 do 27.09.2011 roku – cela o powierzchni 7,26 m 2 – dwuosobowa  Celi numer 215 od 27.06.11 do 27.07.2011 roku – cela o powierzchni 6,70 m 2 - dwuosobowa  Celi numer 211 od 24.06.11 do 27.06.2011 roku – cela o powierzchni 6,66 m 2 - dwuosobowa  Celi numer 240 od 19.11.10 do 1.03.2011 roku – cela o powierzchni 6,16 m 2 - dwuosobowa --- STRONA 6 ---  Celi numer 209 od 20.07.10 do 19.11.2010 roku – cela o powierzchni 6,16 m 2 - dwuosobowa  Celi numer 237 od 2.07.10 do 20.07.2010 roku – cela o powierzchni 12,10 m 2 - czteroosobowa  Celi numer 115 od 25.06.10 do 2.07.2010 roku – cela o powierzchni 6,70 m 2 - dwuosobowa  Celi numer 215 od 21.06.10 do 25.06.2010 roku – cela o powierzchni 6,70 m 2 - dwuosobowa  Celi numer 207 od 17.05.10 do 21.06.2010 roku – cela o powierzchni 7,29 m 2 - dwuosobowa  Celi numer 240 od 5.05.10 d0 17.05.2010 roku – cela o powierzchni 6,16 m 2 – dwuosobowa  Celi numer 202 od 30.03.10 do 5.05.2010 roku – cela o powierzchni 6,22 m 2 – dwuosobowa  Celi numer 118 od 23.03.10 do 30.03.2010 roku – cela o powierzchni 15,01 m 2 – pięcioosobowa. Wszystkie powyższe cele usytuowane są w pawilonie A oddziale II. Jak wynika z cotygodniowych meldunków pojemności pawilonu, w którym osadzony był powód w okresie od 28 czerwca 2007 roku do 9 października 2008 roku została przekroczona. Dyrektor A.Ś. każdorazowo informował sędziego penitencjarnego o przekroczeniu liczby osadzonych w jednostce. Nie jest dzisiaj możliwe na podstawie dokumentacji aresztu śledczego ustalenie czy w powyższym okresie powód było osadzony w celach przeludnionych, tj. takich, w których powierzchnia celi na jednego osadzonego była mniejsza niż 3 m 2 . W trakcie późniejszych pobytów w celi w 2010 i 2011 roku R.T. miał zagwarantowaną normę powierzchni celi na jednego osadzonego nie mniejszą niż 3m 2 . Dowód : dokumenty k 189 i n. Warunki panujące w A.Ś. w I. zgodne są z przepisami cytowanego wyżej Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. 2003.186.1820). Na terenie aresztu znajdują się dwa pawilony A i B. Cele znajdujące się w pawilonie B zostały wyremontowane. W chwili obecnej sukcesywnie odbywają się remonty pozostałych cel, w tym także znajdujących się w pawilonie A. Każdy z --- STRONA 7 --- osadzonych ma zapewnione łóżko do spania, miejsce przy stole oraz taboret i szafkę. W każdej celi jest kącik sanitarny. W celach zamontowane jest oświetlenie jarzeniowe. Cele mają zapewnioną odpowiednią wentylację. W każdej celi jest okno i osadzeni mają możliwość otwierania go. Osadzeni otrzymują zgodnie z przepisami rozporządzenia środki czystości i higieny osobistej m.in.: mydło, nożyk do golenia, krem, pastę do zębów. Warunki panujące w celach wyremontowanych są znacznie lepsze. Część cel nie została jeszcze wyremontowana. Panujące w nich warunki mimo, że nie są najlepsze to są zgodne z wymogami stawianymi przez przepisy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych z 2003 roku. Dowód : zeznania A.W. złożone na rozprawie w dniu5 listopada 2012 roku k – 267 zeznanie D.C. złożone na rozprawie w dniu 3 grudnia 2012 roku Sąd zważył, co następuje: Powyższy stan faktyczny ustalony został w oparciu o złożone do akt sprawy dokumenty potwierdzające pobyt powoda w A.Ś. w T. i I. oraz zeznania świadka A.W., D.C. W ocenie Sądu zeznania B.G. nie wniosły nic do sprawy. Świadek nie przebywał nigdy wspólnie z powodem na terenie A.Ś. w T. i I. Zna powoda z Z.K. w S. gdzie razem odbywali karę pozbawienia wolności. Świadek przebywał i pracował w a.Ś. w T. w 2011 roku. W jego ocenie osadzeni otrzymywali zbyt małe ilości środków czystości. Miał też zastrzeżenia do warunków panujących w celi. Warto podkreślić, iż przy ocenie czy doszło do naruszenie dóbr osobistych istotne znaczenie ma konkretna sytuacja w jakiej znalazł się powód. Tylko w ten sposób możliwa jest ocena czy konkretne działanie konkretnych osób naruszyło dobra osobiste powoda. Świadek nie był obecny podczas pobytu powoda w obu aresztach i nie jest w stanie udzielić jakikolwiek informacji na temat warunków w jakich powód przebywał. Sąd uznał zeznania świadka A.W. za wiarygodne. Świadek jest zatrudniony w służbach kwatermistrzowskich A.Ś. w I. Przedstawił ogólne warunki panujące w areszcie. Jego zeznania są spójne, logiczne i konsekwentne. W pełni korespondują także z dokumentami dołączonymi do akt sprawy. --- STRONA 8 --- Sąd uznał zeznania B.G. za wiarygodne w zakresie ustalonego stanu faktycznego. Świadek potwierdził, iż tylko część cel w areszcie w I. została wyremontowana. Wskazywał, że powód przebywał w przeludnionej celi. Nie potrafił jednak wskazać jaka to cela i w jakim okresie przebywał w niej powód. Wskazywał, że cela miała ponad 18 m 2 powierzchni i była przeznaczona dla 5 osób, a przebywało w niej 8 osadzonych. Zeznanie w tym zakresie budzi wątpliwości Sądu. Przede wszystkim metraż celi wskazuje raczej, iż była ona przeznaczona dla 6 osób niż dla 5. Większość cel w jakich przebywał powód w ciągu ostatnich trzech lat była dwuosobowa. Świadek nie potrafił podać żadnych konkretów związanych z pobytem powoda w tej celi. Sąd uznał za w pełni wiarygodne złożone do akt dokumenty. Dokumenty te nie budziły wątpliwości Sądu. Dokumenty te sporządzone zostały przez upoważnione organy, a ich treść nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. W toku postępowania powód żądał zasądzenia na jego rzecz zadośćuczynienia w kwocie 100.000,00 zł za naruszenie jego dób osobistych. Jako podstawę swoich żądań wskazywał na złe warunki istniejące w celach A.Ś. w których przebywał oraz panujące przeludnienie. Wskazał, iż podczas jego pobytów w A.Ś. cele były nagminnie przeludnione i nie była zachowana norma 3m 2 na jednego osadzonego określona w art. 110 §2 k.k.w. W ocenie powoda przeludnienie jak i złe warunki bytowe naruszały jego dobra osobiste i uzasadniały zasądzenie od Skarbu Państwa A.Ś. w T. i I. zadośćuczynienia w kwocie 100.000 zł. Powód bardzo ogólnikowo powołał się na naruszenie art. 110§2 kkw. Poza ogólnym przytoczeniem faktu naruszenia dóbr osobistych przez osadzenie go w zbyt małej celi i złe warunki bytowe powód nie przedstawił żadnych okoliczności faktycznych świadczących o naruszeniu jego dóbr osobistych. Nie wskazał w jakich celach przebywał, jak była powierzchnia tych cela i jak dużo osób przebywało wspólnie z nim w tej celi. W ocenie Sądu powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Na przedstawione przez powoda roszczenia spojrzeć należy przez pryzmat przepisów chroniących dobra osobiste. Zgodnie z art. 24 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która --- STRONA 9 --- dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Polskie prawo nie przewiduje zamkniętego katalogu dóbr chronionych prawnie. Tym niemniej aby dochodzić zadośćuczynienia za ich naruszenie, nie wystarczy samo wskazanie zdarzenia, które spowodowało to naruszenie, ale także powód musi wskazać jakie konkretnie dobra osobiste zostały naruszone. Przy wyjaśnianiu istoty dóbr osobistych i związanych z nimi praw osobistych dominujący jest pogląd wskazujący, iż przy ocenie czy doszło do naruszenia dóbr osobistych decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie to naruszenie. Podkreśla się przy tym, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, którego ochrony domaga się osoba zgłaszająca żądanie należy brać pod uwagę całokształt okoliczności, a nie np. zwrot wyrwany z całej wypowiedzi. (tak Komentarz do Kodeksu Cywilnego. Księga pierwsza. Część Ogólna Stanisław Dmowski, Stanisław Rudnicki, uwagi do art. 23 k.c. Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2007). Ocena czy doszło do naruszenia dobra osobistego danego podmiotu oparta jest na przesłankach subiektywnych i obiektywnych. Przepisy art. 23 i 24 k.c. w odniesieniu do ogólnej reguły dowodowej nakładają na powoda obowiązek wykazania, iż doszło do naruszenia jego dobra osobistego i wskazania jakie dobro zostało naruszone. Przepisy art. 23 i 24 k.c. konstruują domniemanie bezprawności działania. W tej sytuacji na pozwanym ciąży obowiązek udowodnienia, iż jego działanie nie było bezprawne. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyrok z 7 kwietnia 2009 roku (M.P.Pr. 2009/12/642) do powstania roszczeń określonych w art. 24 k.c. nie jest wystarczająca sama bezprawność działania sprawcy. Niezbędny jest także skutek tego działania w postaci naruszenia jednego z dóbr osobistych, o których mowa w art. 23 k.c. Z treści art. 24§1 k.c. wynika jednoznacznie, iż ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności działania jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony o charakterze niemajątkowym. Przesłanka bezprawności działania jest ujmowana w kodeksie cywilnym szeroko. Przyjmuje się mianowicie, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem --- STRONA 10 --- prawnym oraz zasadami współżycia społecznego. W orzeczeniu z 19 października 1989 roku (II Cr 419/89 OSP 11-12/90, poz. 377) Sąd Najwyższy wskazał, iż za działania bezprawne uważa się każde działanie naruszająco dobro osobiste, jeśli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je. Sąd Najwyższy wskazał, iż do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się: działanie w ramach porządku publicznego- tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt omawianej sprawy wskazać należy, iż powód domagał się zadośćuczynienia za naruszenie jego dobra osobistego w postaci godności osobistej. Do naruszenia godności doszło na skutek osadzenia go w celi o mniejszej powierzchni niż 3m 2 na jednego osadzonego, a także ze względu na złe warunki sanitarno- bytowe panujące w celach. Zgodnie z przedstawionym wyżej poglądem na powodzie ciążył obowiązek wykazania, iż doszło do zdarzenia naruszającego dobro osobiste i wskazania jakie dobro zostało naruszone. Przepis art. 24 k.c. konstruuje domniemanie bezprawności działania osób naruszających dobro osobiste. Zgodnie z art. 41.1 Konstytucji RP każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Powód trafił do aresztów śledczych na podstawie odpowiednich decyzji Sądów. Zgodnie z art. 6 k.c. postępowania dowodowego na powodzie ciążył obowiązek wykazania, iż nastąpiło zdarzenie, w którym naruszono jego dobra osobiste. Powód złożył, co prawda wnioski dowodowe o przesłuchanie w ramach niniejszego postępowania świadków na okoliczności uzasadniające żądanie pozwu. Nie potrafił jednak w zakreślonym przez Sąd terminie przedstawić danych adresowych świadków pozwalających na ich wezwanie na rozprawę. W tej sytuacji Sąd pominął wnioski o przesłuchanie świadków K.L, M.B., M.S., S.S. Pozwany w niniejszej sprawie podniósł zarzut przedawnienia roszczenia. Zgodnie z art. 442 1 §1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Przepis ten --- STRONA 11 --- reguluje przedawnienie wszelkich roszczeń majątkowych w zakresie odpowiedzialności deliktowej, a więc roszczeń o naprawienie szkody majątkowej oraz roszczeń o pieniężne zadośćuczynienie krzywdzie. Przepis art. 442 1 k.c. stosuje się nie tylko do roszczeń powstałych po nowelizacji kodeksu cywilnego, ale także do wcześniej powstałych roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych i nieprzedawnionych w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej kodeks cywilny, a więc w dniu 10 sierpnia 2007 r. Natomiast komentowany przepis nie znajdzie zastosowania do roszczeń deliktowych, które na podstawie wcześniej obowiązującej regulacji prawnej uległy przed tym terminem przedawnieniu (por. art. 2 powołanej wyżej ustawy z 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, Dz. U. Nr 80, poz. 538). Wcześniej obowiązujący art. 442 k.c. zawierał zbliżoną regulację dotyczącą przedawnienia roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych. I tak zgodnie z art. 442 w brzmieniu sprzed 10.08.2007 r. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. W przedmiotowej sprawie doszło do przedawnienia roszczeń powoda za okres sprzed 31 marca 2008 roku (w dniu 31 marca 2011 roku powód wniósł pozew do Sądu). Nie budzi wątpliwości, iż powód przebywając w aresztach śledczych miał pełną wiedzą o ewentualnych naruszeniach jego dóbr osobistych, okolicznościach tych zdarzeń. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z 4 października 2006 roku (IACa 415/06 Lex 279971) trzyletni bieg przedawnienia roszczenia przewidziany w art. 442 § 1 zd. pierwsze k.c. rozpoczyna się z dniem, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia przy czym obie przesłanki powinny być spełnione łącznie. Właściwą chwilą dla określenia początku trzyletniego biegu przedawnienia jest moment dowiedzenia się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, a nie o zakresie szkody czy o trwałości jej następstw. Wyrządzona czynem niedozwolonym szkoda, w istocie rzeczy, następuje później niż zdarzenie, które ją wyrządziło. Można więc mówić jedynie o szkodzie powstałej niezwłocznie po takim zdarzeniu lub o szkodzie powstałej później, w bliższej lub dalszej przyszłości. Kryterium, według którego możliwe jest dokonanie takiego rozróżnienia nie jest ostre i nie wynika z ustawy. Stosunkowo krótki, trzyletni termin przedawnienia roszczenia o --- STRONA 12 --- naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przewidziany w art. 442 § 1 zdanie pierwsze k.c. ma znaczenie dyscyplinujące poszkodowanego, aby nie zwlekał ze skorzystaniem z przysługującego mu roszczenia. Instytucja przedawnienia roszczeń chroni przede wszystkim interes dłużnika, a nie wierzyciela (poszkodowanego). Powyższe uwagi są w pełni aktualne także pod rządami obecnie obowiązującego art. 442 1 §1 k.c. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2006 roku (IIICZP 84/05, Lex 171726) zgodnie, z którym skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia jest wystarczające do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalenia, czy zachodzą wszystkie inne przesłanki prawnomaterialne uzasadniające jego uwzględnienie. W razie podniesienia zarzutu przedawnienia badanie tych przesłanek jest zbędne, wobec czego możliwe jest oddalenie powództwa ze względu na przedawnienie roszczenia w sytuacji, w której wobec niespełnienia wszystkich przesłanek warunkujących jego byt, roszczenie nie zostało jeszcze w pełni ukształtowane. Skoro zarzut przedawnienia może być skuteczny wobec tak rozumianego roszczenia, nie ma przeszkód, żeby bieg terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym mógł być liczony od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. W przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu doszło do przedawnienia wszelkich roszczeń majątkowych podnoszonych przez powoda w związku z jego pobytami w A.Ś. w T. i w A.Ś. w I. przed dniem 31 marca 2008 roku, tj. 3 lata przed dniem wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, iż kodeks cywilny co do zasady formuję instytucję przedawnienia roszczeń majątkowych jako regułę. Roszczenia majątkowe przedawniają się z upływem określonego czasu wskazanego szczegółowo w przepisach. Rolą instytucji przedawnienia jest zlikwidowanie okresu niepewności w relacjach między dwoma podmiotami. Osoba zobowiązana do świadczeń majątkowych nie może pozostawać w niepewności czy osoba uprawniona zechce dochodzić tych roszczeń w nieoznaczonym terminie. Rolą instytucji przedawnienia jest właśnie likwidacje tego stanu niepewności. W odniesieniu do roszczeń powoda po 31 marca 2008 roku to wskazać należy, iż zgodnie z ogólną regułą postępowania dowodowego to na powodzie ciążył obowiązek wykazania, iż doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Powód tymczasem ograniczył swoją aktywność --- STRONA 13 --- procesową wyłącznie do zgłoszenia żądań. Powód nie wykazał, aby warunki bytowe panujące w celach były niezgodne z obowiązującym prawem, aby wyposażenie cel było sprzeczne z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. 03.186.1820). W żaden sposób nawet nie uprawdopodobnił aby doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Należy podkreślić, iż w aresztach śledczych powód przebywał na podstawie prawomocnych orzeczeń Sądów. Pobyt w areszcie śledczym wiąże się z wieloma ograniczeniami dla osoby osadzonej, zarówno w odniesieniu do możliwości kontaktowania się z innymi osobami w areszcie czy też na wolności jak i w odniesieniu do możliwości poruszania się. Niewątpliwe na Państwie ciąży obowiązek zapewnienia osadzonym właściwych warunków bytowych w celach. Obowiązek ten jest jednak realizowany przy uwzględnieniu finansowych możliwości Państwa. Osadzeni nie stanowią specjalnej grupy społecznej wobec której na Skarbie Państwa ciążą szczególne obowiązki. Realizacja uprawnień osadzonych nie może następować kosztem innych grup społecznych. Przepisy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych określają minimalne standardy jakim muszą odpowiadać cele, w których umieszczone zostały osoby aresztowane lub odbywające karę pozbawienia wolności. Sam fakt, iż wyposażenie poszczególnych cel nie jest nowe lub cela nie została wyremontowana nie świadczy o naruszeniu dobra osobistego osadzonej tam osoby. Podobnie w przypadku umieszczania zbyt dużej ilości osób w celach na krótki czas. Tylko w sytuacji gdyby jeden z osadzonych celowo umieszczany był w przeludnionych celach, przebywał wyłącznie w celach o gorszym standardzie od pozostałych i działanie te miałyby na celu jego poniżenie, napiętnowanie mielibyśmy do czynienia z naruszeniem dóbr osobistych. Warto podkreślić, iż podstawowym celem umieszczenia określonej osoby w zakładzie karnym czy areszcie śledczym jest jej izolacja związana z odbyciem kary czy też z prowadzonym postępowaniem karnym. Pozbawienie wolności może nastąpić wyłącznie na podstawie prawomocnej decyzji Sądu. Dyrekcja aresztu śledczego czy zakładu karnego nie może zwolnić osadzonej w nim osoby z powodu braku odpowiedniej ilości miejsca. Krótkotrwałe umieszczenie osadzonego w celi o powierzchni mniejszej niż 3m 2 przypadające na jednego osadzonego nie stanowi naruszenia dóbr osobistych. W takiej sytuacji powód musiałby wykazać, iż działania takie były skierowane przeciwko niemu i miały na celu poniżenie go. W omawianej sprawie powód jak wskazano nie wykazał aby doszło do --- STRONA 14 --- naruszenia jego dóbr osobistych. Nie złożył żadnych wniosków dowodowych potwierdzających fakt przebywania w przeludnionej celi. Z treści dokumentacji obu aresztów śledczych nie jest możliwe ustalenie w jakich okresach i w jakich celach przebywał powód przed 31 marca 2008 roku. Nie jest możliwe również ustalenie czy cele te były przeludnione. Nie budzi natomiast wątpliwości, iż przez ostatnie lata powód przebywał w areszcie śledczym w I. w celach i warunkach odpowiadających art. 110§2 k.k.w. i Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd zgodnie z powołanymi wyżej przepisami orzekł jak w sentencji orzeczenia. O kosztach orzeczono w myśl art. 102 k.p.c. Zgodnie z powyższym przepisem Sąd w wypadkach szczególnie uzasadnionych może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu lub nie obciążać jej w ogóle kosztami postepowania. W ocenie Sądu aktualna sytuacja materialna powoda uzasadnia odstąpienie od obciążania go obowiązkiem zwrotu kosztów postepowania pozwanemu. Jak wynika z treści załączonych do akt dokumentów powód niedawno opuścił Z.K. w S. Jego sytuacja materialna nie jest dobra. Okoliczności te uzasadniają w ocenie Sądu odstąpienie od nakładania na niego obowiązku zwrotu kosztów zastępstwa procesowego pozwanemu. O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu orzeczono w myśl §6 pkt 1 w zw. z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002.163.1348 ze zmianami).