Postanowienie I C 584/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy w Opolu I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 584/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Beata Hetmańczyk Protokolant: sekr. sądowy Michał Klosa po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2013 r. w Opolu sprawy z powództwa K. B. przeciwko A. O. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I. nakazuje pozwanemu A. O. by w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia zamieścił na okres 4 tygodni na stronach www.alfadent.net, www.borsuk.net.pl i www.vision.one.pl oświadczenie wyświetlające się po uruchomieniu strony startowej bez ograniczeń czasowych, zawarte w ramce na powierzchni 1/3 strony, sporządzone czcionką pogrubioną, koloru jaskraworóżowego, tej samej wielkości i koloru dla całego tekstu, zatytułowane (...), następującej treści: „Ja, A. O., przepraszam K. B. za to, że wykorzystując specjalistyczną wiedzę, powierzone mi dane i zaufanie umieściłem na stronach www.alfadent.net i www.borsuk.net.pl informacje stawiające go w złym świetle. Za moje zachowanie i obrazę przepraszam.”; II. zasądza od pozwanego A. O. na rzecz Domu Dziecka w O. przy ul. (...) kwotę 5.000,00 zł (pięć tysięcy złotych 00/100); III. w pozostałym zakresie powództwo oddala; IV. kosztami postępowania obciąża pozwanego w całości i zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.227,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Na oryginale właściwy podpis --- STRONA 2 --- Sygn. akt IC 584/11 UZASADNIENIE K. B. w pozwie przeciwko A. O. wniósł o zobowiązanie pozwanego aby w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie opublikował oświadczenie zatytułowane słowem (...) pisanym wielkimi literami w kolorze różowym, zawierające się w ramie wielkości 1/3 strony, sporządzone czcionką pogrubioną, jednakową dla wszystkich słów przeprosin i dobraną tak, by tekst wypełniał ramę w całości nie pozostawiając wolnej przestrzeni w jej wnętrzu w dziale ogłoszeń w piątkowym wydaniu Nowej Trybuny (...), w dziale ogłoszeń w piątkowym wydaniu Polska Dziennik Zachodni oraz w dziale ogłoszeń tygodnika (...) o treści „Ja A. O., przepraszam K. B. za to, że wykorzystując specjalistyczną wiedzę i powierzone mi zaufanie, przełamałem zabezpieczenia informatyczne i umieściłem na stronach alfadent.net oraz borsuk.net.pl informacje stawiające go w złym świetle, a które nie polegają na prawdzie. Za moje zachowanie i obrazę przepraszam”. Powód wniósł także o zobowiązanie pozwanego, aby w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku w sprawie umieścił na stronie www.vision.pl oświadczenie tej samej treści i tak samo sformatowane, wyświetlające się po uruchomieniu strony startowej w sposób ciągły przez okres 4 tygodni, bez ograniczeń czasowych. Powód wniósł ponadto o zasądzenie od pozwanego na rzecz Domu Dziecka w O. przy ul. (...) kwoty 5 000zł W uzasadnieniu podniósł, że pozwany naruszył jego dobra osobiste, gdyż umieścił na witrynach internetowych alfadent.net oraz borsuk.net.pl treści stawiające (...) S.C.” w złym świetle. Powodowi w czasie trwania spółki służyło roszczenie o ochronę praw wspólników działających pod tą spółką. Wg oświadczenia powoda na dzień obecny spółka cywilna została rozwiązana, a w jej miejsce powstała spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Tym bardziej uzasadnionym jest dochodzenie roszczeń obecnie przez powoda we własnym imieniu. Powód podnosił, że pozwany dokonał tych naruszeń pokonując stosowne zabezpieczenia, wbrew odwołaniu prawa dostępu do serwera i portali. Dodał również, że pozwany nie wywiązał się z powierzonego mu zlecenia i powód próbował odzyskać uiszczone z tego tytułu 18 000zł. W tej sytuacji działania pozwanego nie zmierzały do ochrony praw autorskich, wytworzonych znaków graficznych czy napisanych systemów lub programów informatycznych. W tym zakresie pozwany mógł realizować roszczenia procesowe czego nie dokonał. Powód wskazał, że przez dwa tygodnie, pod adresami internetowymi: alfadent.net i borsuk.net.pl, jednoznacznie kojarzonymi przez konsumentów z osobami powoda i A. F., wyświetlały się treści zorientowane na szkalowanie tych osób i pozbawienie dobrego imienia, opinii, rzetelności wśród klientów, wywołanie złej sławy, co było zamierzone na wywołanie straty finansowej powoda. Tym samym naruszono dobra osobiste powoda, w szczególności: prawo do wizerunku, dobrego imienia, firmy, godność, cześć i inne. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa podnosząc, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Pozwany podał, że wykonywał na rzecz powoda usługi internetowe związane z prowadzoną przez powoda działalnością gospodarczą. Pozwany wykonał swoje zobowiązanie i wystawiał powodowi faktury za dokonanie czynności. Powód uiszczał należności terminowo poza zapłatą ostatniej faktury. Pozwany podejmował działania mające na celu polubowne rozwiązanie sprawy i wielokrotnie wzywał powoda do dobrowolnego uiszczenia należności. Dopiero później zastosował dopuszczalne w jego ocenie praktyki, jak czynią to m.in. firmy telekomunikacyjne w przypadku dłużników usług telekomunikacyjnych i zawiesił działalność stron z powodu braku wpłaty należności za ich projekty. Wyświetlenie komunikatu na witrynie borsuk.net nastąpiło z poziomu administratora systemu, którym w dalszym ciągu jest firma pozwanego V..one i tym samym nie może być mowy o żadnym nieuprawnionym dostępie. Natomiast na witrynie alfadent.net.za pomocą przekierowania na serwer firmy (...).one poprzez posiadane przez pozwanego źródła dostępu udzielonego przez powoda, dlatego pozwany nie złamał żadnych zabezpieczeń, a komunikat wyświetlał --- STRONA 3 --- się na serwerze należącym do firmy pozwanego. Prokuratura Rejonowa w Łęczycy nie stwierdziła istnienia znamion czynu przestępczego i umorzyła postępowanie karne w sprawie Ds. 759/11. Pozwany podkreślił, iż pod podanymi adresami wyświetlały się prawdziwe informacje o zadłużeniu właściciela serwisu, bez wskazania iż dotyczy to konkretnej osoby lub osób fizycznych. Informacje te nie zostały również upowszechnione. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód w styczniu 2011r. zlecił pozwanemu stworzenie serwisu internetowego – rozbudowanej strony internetowej, która miała ułatwić prowadzoną przez niego działalność. Strony miały działać pod adresami (domenami) należącymi do powoda: www.alafdent.pl.; www.borsuk.net.pl. (...) był właścicielem serwera na którym założono obydwie domeny. Domena borsuk.net.pl została założona przy pomocy pozwanego. Strony łączyła tylko umowa ustna, nie doszło do jej spisania, gdyż strony nie osiągnęły porozumienia co do jej wszystkich elementów. Niezależnie jednak od powyższego pozwany przystąpił do realizacji zlecenia, zaś powód w części uiścił ustalone wynagrodzenie. dowód: wydruk z korespondencji elektronicznej stron – k. 12-15, zeznania stron – zapis e-protokołu rozprawy z 15.01.2013r. Pozwany w realizacji zlecenia posiłkował się pomocą osób trzecich, co m.in. spowodowało nie dotrzymanie przez niego ustalonych terminów. dowód: zeznania stron – zapis e-protokołu rozprawy z 15.01.2013r. Celem wykonania projektu powód umożliwił pozwanemu i jego podwykonawcy dostęp do serwera. Z powodu narastającego opóźnienia w wykonaniu projektu oraz wzajemnych rozliczeń pomiędzy stronami, związanymi z wykonaniem projektu jak i z w związku z pożyczką którą powód udzielił pozwanemu, doszło do nieporozumień pomiędzy stronami. Powód zapłacił pozwanemu w formie przelewów za faktury częściowe ok. 18 000zł. W maju 2011r. zauważył, że dane ze strony są kasowane i wstrzymał zapłatę brakującej części zapłaty. dowód: zeznania świadka: M. J. – zapis e-protokołu rozprawy z 6.11.2012r., zeznania powoda – zapis e-protkołu rozprawy z 15.01.2013r. W czerwcu 2011r. pozwany wyłączył działalnie stron projektowanych dla powoda i na domenie (adresie) należącej do powoda: www.alfadent.net oraz www.vision1.pl, do której prowadziło przekierowanie z domeny powoda - www.borsuk.net.pl, zamieścił komunikat o treści: „Strona została zawieszona z powodu braku wpłaty należności za projekty: www.alfadent.net borsuk.net.pl Przepraszamy i zapraszamy po uregulowaniu długu przez właściciela serwisu.” --- STRONA 4 --- Na stronie www.alfadent.net znajdowała się dodatkowo informacja o treści: (...) – Niepubliczny Stomatologiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Strona została zawieszona z powodu braku wpłaty za projekt www.alfadent.net oraz borsuk.net.pl. (...) i zapraszamy po uregulowaniu długu przez właściciela serwisu.” dowód: wydruki „zrzutów ekranu” – k. 9-11, zeznania stron – zapis e-protokołu rozprawy z 15.01.2013r. Pozwany umieścił te komunikaty próbując wymusić na powodzie uregulowanie należności. Inspiracją dla pozwanego było działanie jednego z operatorów telefonii komórkowej, który na skutek braku płatności abonenta, w podobny sposób zablokował dostęp do jego numeru. Celem umieszczenia obydwóch komunikatów pozwany nie przełamał zabezpieczeń stron/serwerów. Skorzystał z profilu administracyjnego, tzw. „furtki administracyjnej”, tj. kodów dostępu udzielonych mu przez powoda, które miały służyć zbudowaniu serwisu. Do chwili opublikowania komunikatu powód nie ograniczał pozwanemu dostępu do strony. Gdyby pozwany tylko „wyłączył” stronę, to na obydwóch serwerach pojawiłaby się informacja o błędzie. dowód: zeznania świadka M. J. – zapis e-protokołu rozprawy z 6.11.2012r., zeznania powoda – zapis e-protokołu rozprawy z 15.01.2013r. Postanowieniem z 13.07.2011r. (sygn. akt Ds. 759/11) odmówiono wszczęcia dochodzenia w sprawie opublikowania przedmiotowych komunikatów, tj. o czyn z art. 268a §1kk wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. Postanowienie to zostało 22.07.2011r., zatwierdzone przez Prokuratora Rejonowego w Łęczycy. W wyniku zażalenia powoda, Sąd Rejonowy w Łęczycy, postanowieniem z 27.02.2012r. (sygn. akt IIKp 135/11) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie dowód: w aktach sprawy Ds 759/11 – postanowienie z 13.07.2011r. – k. 117, postanowienie z 27.02.2012 – k. 126 W chwili publikacji komunikatu strona nie była wykonana w całości. Projekt nie był ukończony, niektóre elementy stron nie były jeszcze gotowe, ale bezpośrednio wskazywały na powoda lub na jego firmę. Powód dowiedział się o komunikacie od swoich pracowników i od klientów. W tym czasie przebywał na urlopie. i miał ograniczony dostęp do internetu. dowód: zeznania świadka A. S. i powoda – zapis e-protokołu rozprawy z 15.01.2013r. Obydwie domeny zostały dopiero stworzone i nie zostały jeszcze wypozycjonowane w wyszukiwarkach internetowych. Do strony miał zatem dostęp tylko krąg tych osób, które wiedziały że takie zlecenie było wykonywane. Jednakże każdy użytkownik internetu po wpisaniu: www.borsuk.net.pl, www.alfadent.net miał możliwość zapoznania się z treścią strony uwidocznioną w chwili wejścia. Opublikowanie komunikatu nie naruszyło plików znajdujących się na serwerze. --- STRONA 5 --- dowód: zeznania świadka A. S. i stron – zapis e-protokołu rozprawy z 15.01.2013r. Powód prowadzi działalność polegającą na rozliczeniach podatkowym polskich pracowników zatrudnionych m. in. w Holandii, Niemczech, Austrii i Belgii. Przez ostatnie lata wypracował sobie silną markę, ma ok. 20 000 klientów w całej Polsce. Dla poinformowania swoich klientów o nowych stronach internetowych, po uzyskaniu od pozwanego zapewnienia o terminie realizacji zamówienia, powód zlecił druk 100 000 ulotek, które kolportował z dziennikami na terenie całej Polski. Przed zleceniem projektu pozwanemu, na tych domenach były dane adresowe jego firm i logo. Na strony te zaglądali klienci powoda, którzy chcieli uzyskać bieżące informacje dot. np. rozliczeń czy zwrotu podatku. Informacja o nowej domenie borsuk.net.pl znajdowała się także na stronie głównej powoda i na stronach innych firm posiadanych przez powoda. Po uzyskaniu informacji o publikacji przedmiotowych komunikatów, powód zmienił hasła do serwera i po tym czasie pozwany nie mógł dokonywać żadnych zmian w tych stronach. dowód: zeznania świadka A. S. i powoda – zapis e-protokołu rozprawy z 15.01.2013r. Obecnie działa tylko domena alfadent.net, która będzie przebudowana. B..net.pl pełni tylko funkcję reklamową, bo nie ma takiej funkcjonalności jak miała mieć. Z borsuk.net.pl klient, który chce coś załatwić jest przekierowywany na inną stronę. Strona www.vision.one.pl reklamowała usługi pozwanego. dowód: zeznania powoda – zapis e-protokołu rozprawy z 15.01.2013r. Pismem z 8.07.2011r. powód wezwał pozwanego do zamieszczenia przeprosin oraz do zapłaty kwoty na cele społeczne tytułem usunięcia skutków naruszeń dóbr osobistych. Pozwany nie odbierał wezwań. dowód: wezwanie do dobrowolnego spełnienia świadczenia z 8.07.2011r. – k. 16-17, korespondencja elektroniczna – k. 22 - 25 Sąd zważył: Powództwo zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 24 kc dobra osobiste podlegają ochronie jedynie przed działaniem bezprawnym. Przepis ten wprowadza zasadę domniemania bezprawności i na pozwanego w procesie o ochronę dóbr osobistych nakłada ma obowiązek obalenia tego domniemania poprzez wykazanie okoliczności usprawiedliwiających to działanie, a więc wyłączających bezprawność. Na żądającym ochrony ciąży jedynie dowód, że dobro osobiste zostało naruszone lub zagrożone. Nie jest bezprawne, w rozumieniu art. 24 kc, działanie naruszające cudze dobro osobiste, jeżeli stanowi wykonanie prawa do krytyki i informacji; podjęte w obronie uzasadnionego interesu społecznego, zawierające fakty prawdziwe lub formułujące opinie ma podstawie tych faktów, ale w formie nieobraźliwej i nie wykraczającej poza cel jaki wypowiedź realizuje (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18.03.2005r. – II CK 564/04, LEX nr 381013). --- STRONA 6 --- W ocenie Sądu, na podstawie wyników przeprowadzonego postępowania dowodowego, nie budzi wątpliwości, że dobra osobiste powoda, zarówno jako przedsiębiorcy, jak i osoby fizycznej, zostały naruszone. Przedmiotowe komunikaty zostały umieszczone na domenach należących do powoda, umożliwiały jego identyfikację, skutkiem czego jego kontrahenci kojarzyli je jednoznacznie z osobą powoda, bądź jego działalnością. W ocenie Sądu narażało to na szwank jego dobre imię oraz wizerunek uczciwego przedsiębiorcy. Skoro zatem doszło do naruszenia dób osobistych powoda, to należało ocenić czy działania pozwanego były bezprawne lub czy zachodzą okoliczności wyłączające bezprawność. W ocenie Sądu pozwany nie wykazał by jego działania nie były bezprawne, względnie były usprawiedliwione. Okoliczności te Sąd ustalił przede wszystkim na podstawie zeznań świadków, które były logiczne i korespondowały ze sobą. Sąd miał na uwadze, że świadkowie są obecnie finansowo związani z powodem, jednakże ich zeznania, co do okoliczności istotnych w sprawie, zostały przyznane także przez pozwanego. W szczególności dotyczy to sposobu i motywów którymi kierował się umieszczając przedmiotowe komunikaty na stronach powoda. Stanowisko pozwanego, że blokowanie w ten sposób stron stanowi powszechną praktykę nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie stanowi ona działania prawnie akceptowanego, co z kolei oznacza, że nie jest to praktyka prawidłowa. To, że określone podmioty w taki, a nie inny sposób sygnalizują swoim kontrahentom problemy z płatnościami nie oznacza, że takie uprawnienia posiadał też pozwany. Ponadto, skoro pozwany przyjął taki punkt odniesienia to należy mieć na uwadze, że do wystawienia takiej planszy byłby uprawniony właściciel serwera, na którym powód wykupił swoją domenę i który zapewniał techniczną obsługę łącza, a nie pozwany który miał tylko zbudować element, który miał współtworzyć serwis informacyjny powoda. Skoro pozwany uważał, że nie nastąpiło rozliczenie należności finansowych z tytułu wykonanej usługi powinien był skierować sprawę na drogę sądową. Co więcej jeśli uznał, że nie otrzymał zapłaty za pracę mógł usunąć wszystko do wykonania czego był zobowiązany i pozostawiając domenę w takim samym stanie w jakim ją zastał. Z tych względów, Sąd nie badał szczegółowo wzajemnych rozliczeń i nieporozumień między stronami, gdyż nie miały one istotne wpływu na to, czy działalnie pozwanego było bezprawne. Pozwany nie podejmował prób wyegzekwowania należności w sposób przewidziany przepisami prawa, a zastosowana przez niego samopomoc wykraczała poza przysługujące mu uprawnienia w celu dochodzenia swojego wynagrodzenia. Okoliczność, iż Prokuratura Rejonowa w Łęczycy nie dopatrzyła się przestępstwa w działaniach pozwanego, nie oznacza, że działalnie pozwanego nie było bezprawne. Wynik dochodzenia wskazuje jedynie na to, że działania opisane w zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa nie wyczerpały znamion czynu zabronionego. Działanie niezgodne z prawem jest pojęciem szerszym, aniżeli przestępstwo karnego. Okoliczności ustalone w tym dochodzeniu, jak i ustalone przez Sąd w wyniku niniejszego postępowania, mają jednak znaczenie dla przyjęcia, że pozwany nie dokonał włamania czy przełamania zabezpieczeń przedmiotowych stron. Pozwany posiadał bowiem z rąk powoda dostęp do instrumentów umożliwiających mu korzystanie i dokonywanie wszelkich zmian z poziomu administratora i w tamtym okresie czasu powód nie ograniczał mu dostępu do domen. Dopiero po ujawnieniu komunikatów, powód zgnił hasła dostępu odcinając pozwanego od możliwości jakiejkolwiek ingerencji w treści zamieszkane na tych stronach. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd uznał, że pozwany swoim bezprawnym działaniem naruszył dobra osobiste powoda. Z tych względów roszczenie powoda jest jak najbardziej zasadne, choć z uwagi na fakt, iż pozwany nie włamał się na strony, Sąd zmodyfikował treść przeprosin żądanych przez powoda w ten sposób, że słowa „przełamałem zabezpieczenia informatyczne” zastąpił słowami „powierzone mi dane i zaufanie”. Sąd ograniczył także miejsca publikacji przeprosin, gdyż do naruszenia dóbr osobistych powoda doszło tylko w internecie, a nie zostało wykazane, aby te informacje pojawiły się także w innych publikatorach. Z drugiej strony twierdzenia pozwanego jakoby nikt nie mógł oglądać tych stron i zapoznać się z umieszczonymi tak komunikatami były nieprawdziwe, ponieważ zarówno powód jak i świadek A. S. podali, iż dowiedzieli się o tym od klientów i pracowników powoda. Fakt, iż żadna z tych stron nie zostałaby pokazana jako wynik wyszukiwania, nie oznacza, iż były one nieznane. --- STRONA 7 --- Odniesienia do nich znajdowały się na stronie głównej powoda, jak i w ulotkach dołączonych do prasy. Zatem każdy, kto wpisałby jeden z tych dwóch adresów, miał możliwość zapoznania się z treścią komunikatów zamieszczonych przez pozwanego. W ten sposób mogło dojść do rozprzestrzeniania się tej informacji pomiędzy odwiedzającymi, nawet jeśli faktyczna liczba odwiedzin na stronach była niewielka. Z tych względów właściwym sposobem zadośćuczynienia będzie opublikowanie przeprosin w tych miejscach, gdzie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, tj. na należących do niego domenach, jak i na stronie należącej do pozwanego, do której prowadziło przekierowanie z domeny alfadent.net. Sąd zasądził również 5 000 zł jako dodatkową karę celem unaocznienia pozwanemu, że naruszanie przepisów praw, a w konsekwencji wyrządzenie komuś krzywdy, nie jest bezprawne i rodzi konsekwencje zarówno w strefie prywatnej, jak i w materialnej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie powołanych przepisów orzekł jak w sentencji. Pozwany przegrał proces, dlatego ponosi wszystkie koszty procesu, co wynika z art. 98 kpc.