Postanowienie I C 582/10 E ó

--- STRONA 1 --- Sygn akt I C 582/10 E óřgäëąäfiăş /øaiiaixn M .üžllg *siła - 1 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIE] ~ Dnia 29 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy W Poznaniu, Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ioanna Ciesielska-Borowiec Protokolant: staż. Sabina Pacholak po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2010r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa A. M., P. S., I. F., R. C., A. G. i M.K. przeclwko B. H. -o ochronę dóbr osobistych x nakazuje pozwanemu B. H. przeproszenie powodów AM., PS., ]. F., R. C. i M. K. poprzez wysłanie do kazdego z nich listem poleconym oświadczeń o następującej treści: „Niniejszym przepraszam za sforrnułowany przeze mnie zarzut nieprawnego uzyskania korzyści majątkowej w kwocie około 2,5 mln zł przy -zakupie gruntu w S. przez kilkuosobową grupę działaczy organów spółdzielczych, zamieszczony w piśmie z dnia 16 czerwca 2006r. adresowanym do ówczesnego Ministra Budownictwa Pana Antoniego Iaszczyka oraz udostępníonego Krajowej Radzie Spółdzielczej i Związkowi Rewizyjnemu Spółdzielni Mieszkaniowych RP. Użyte przeze mnie sformułowanie mogło wywołać u adresata tego pisma -oraz w instytucjach środowiska spółdzielczego, do których wiadomości pismo to przesłałem, błędne wyobrażenie w przedmiocie działań zarówno organów Spółdzielni, jak í poszczególnych ich członków w tym zakresie oraz naruszyć dobre imię zarówno ' 'L 1 --- STRONA 2 --- samej Spółdzielni, jak í poszczególnych członków jej organówf' wraz z podpisem pozwanego, nakazuje pozwanemu przesłanie oświadczeń o treści wskazanej w pkt 1 do wiadomości Krajowej Rady Spółdzielczej, Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych RP oraz Ministra Infrastruktury, oddala powództwo A. M., P. S., I. F., R. C. i M. K. w pozostałym zakresie, 1 “-, oddala powództwo A. G.w całości, ' koszty procesu rozdziela stosunkowo, obciążając nimi powodów w zakresie roszczeń majątkowych, a pozwanego w zakresie' roszczeń niemajątkowych ina tej podstawie: a. zasądza od pozwanego na rzecz powodów A. M., P.S., ]. F., R.C. i M. K. kwotę 600 zł tytułem zwrotu opłaty od pozwu w części dotyczącej roszczeń niemajątkowych, b. obciąża strony kosztami zastępstwa procesowego w zakresie przez nie poniesionym. SSO Ioanna Ciesielska-Borowiec 2 --- STRONA 3 --- UZASADNIENIE R Powodowie A. M., P. S., I. F., R. C., AG. i_M. K. dornagali się nakazania pozwanemu B. H. przeproszenia powodów poprzez wysłanie listem poleconym oświadczenia o treści wskazanej w pozwie, przesłania tego oświadczenia do wiadomości Krajowej Rady Spółdzielczej, Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych RP oraz Ministerstwa Infrastruktury, a nadto zasądzenia- od pozwanego na rzecz Fundacji Dzieciom „Zdążyć Z -1 pomocą” Z siedzibą w Warszawie (ul. Łomińska 5, 01-685 Warszawa) kwoty 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną przez powodówkrzywdę wskutek naruszenia przez pozwanego ich dóbr osobistych. Ponadto powodowie domagali się zasądzenia na ich rzecz kosztów procesu, w tym kwoty 4.800 zł tytułem zwrotu kosztów -zastępstwa procesowego. ' W uzasadnieniu pozwu podnieśli, że pozwany w piśmie Z dnia 16 czerwca 2006r., adresowanym do ówczesnego Ministra Budownictwa Antoniego Iaszczyka, wnosząc o przeprowadzenie nadzwyczajnej lustracji w Spółdzielni Mieszkaniowej (__.) w P., wskazał, że ,,celem rozpoczęcia przez Spółdzielnię Mieszkaniową (...) w P. nietrafnej inwestycji w S. było nieprawne uzyskanie korzyści majątkowej w kwocie około 2,5 mln zł, przez kilkuosobową grupę działaczy organów spółdzielczych przy zakupie gruntu i przepłacenie około 50 zł za 1 m2 gruntu o powierzchni ponad 50.000 m2, w stosunku do wartości gruntu” Z treści przedmiotowego pisma wynika jednoznacznie, iż pisząc o kilkuosobowej grupie działaczy organów Spółdzielni, pozwany miał na myśli członków Zarządu i Rady nadzorczej, a więcpowodów. Wynika to m.in. ze sformułowania, w którym pozwany stwierdza, że ,,Zarząd i Rada Nadzorcza Spółdzielni nie przestrzegają niekorzystnych dla nich wyroków sądowych, poprzez składanie nieuzasadnionych interesem członków, a tylko korzyściami dla będących 'u władzy' (...).” W ocenie powodów sformułowany przez pozwanego zarzut uzyskania przez nich bezprawnej korzyści majątkowej, Z uwagi na fakt, iż jest nieprawdziwy oraz nie poparty przez pozwanego jakimikolwiek rzetelnymi informacjami dotyczącymi inwestycji w S. , narusza dobra osobiste powodów, w szczególności ich wizerunek i dobre imię. W związku z powyższym powodowie domagają się złożenia przez pozwanego stosownych przeprosin i przesłania ich do instytucji, które były zaznajomione Z treścią kwestionowanego pisma, a także zasądzenia na cel społeczny stosownego zadośćuczynienia pieniężnego. Powodowie podkreślili przy tym, że wszyscy Z . . ` 3 --- STRONA 4 --- nich byli zaangażowani, jako członkowie organów Spółdzielni, w inwestycję realizowaną w S., z czego wynika ich legitymacja czynna do występowania w niniejszym procesie (k. 1~7 akt). W odpowiedzi na pozew pozwany B. H. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, ze w cytowanym w pozwie fragmencie pisma z dnia 16 czerwca 2006r., jak i w całym przedmiotowym piśmie, nie wskazał żadnych konkretnych osób, których miałby dotyczyć sformułowany zarzut uzyskania bezprawnej korzyści majątkowej. W związku Z czym twierdzenia powodów, iż pozwany w przedmiotowym piśmie naruszył jakiekolwiek ich dobra osobiste wynikają tylko i wyłącznie ze zbyt szerokiej interpretacji i błędnego rozumowania powodów. Pozwany podkreślił, że art. 24 k.c. wprost wskazuje, iz ocmony domagać się może tylko ten, czyje dobro osobiste zostaje naruszone bądż zagrożone cudzym działaniem. Skoro zatem dobra osobiste powodów nie zostały przez pozwanego naruszone, nie mogą oni domagać się od pozwanego dokonania stosownych przeprosin, złożenia oświadczeń, jak również zadośćuczynienia. Powództwo wniesione przez powodów w niniejszej sprawie winno zatem zostać oddalone w całości (k. 57-60 akt). 1. " Sad ustalił następujący stan faktyczny: ' Pozwany B. H. od 1961r. jest członkiem Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w P. (zeznania pozwanego -- k. 65-66 akt). Przez wiele lat pełnił funkcje w organach Spółdzielni, ostatnio w Radzie Nadzorczej. Funkcję przestał pełnić w 1998r. z upływem kadencji (zeznania powoda A. M.- k.153) W dniu 10 lutego 1999r. Rada Nadzorcza Spółdzielni, działając z inicjatywy Zarządu Spółdzielni, podjęła uchwałę w zakresie założeń polityki inwestycyjnej, a w .dniu 24 marca 1999r. uchwałę upoważniającą Zarząd do zakupu gruntów pod budownictwo jednorodzinne w S.. Na podstawie tych uchwał Spółdzielnia, reprezentowana przez Zarząd, nabyła nieruchomości i rozpoczęła inwestycję budowlaną, której przedmiotem było postawienie domów jednorodzinnych przeznaczonych na sprzedaż. Prezesem Zarządu w trakcie ' 'H 4 --- STRONA 5 --- podejmowania decyzji o nabyciu działki budowlanej i rozpoczęciu 'inwestycji był A. M.. W składzie Zarządu zasiadał również P. S.. Natomiast powodowie ].F., R.C. i M. K. byli w owym czasie członkami Rady Nadzorczej i Z jej ramienia byli zaangażowani w prace związane Z przeprowadzeniem inwestycji budowlanej w S. (dowód: zeznania powodów AM. - k. 152-156 akt, ]. F. - k. 203-204 akt, P. S. - k. 205-20_6 akt, R. C. - k. 206-207 akt i M. K. - k. 207-208 akt). Powód AG. w latach 1999-2005 nie był członkiem Zarządu ani Rady Nadzorczej Spółdzielni. Pełnił funkcję przewodniczącego mieszkaniowej komisji społecznej, a od kilku lat jest przewodniczącym mieszkaniowej komisji do spraw członkowskich i windykacji (dowód: zeznania powoda AG. - k. 204-205 akt). Od wielu lat pozwany pozostaje w konflikcie z organami Spółdzielni, zarzucając jej członkom nieprawidłowości w reprezentowaniu i prowadzeniu jej spraw (okoliczność bezsporna). W sierpniu 2005r. Z inicjatywy pozwanego Prokurator Rejonowy Poznań Grunwald wszczął śledztwo w sprawie niegospodarności Zarządu i Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej (__.) w P.w związku z realizacją inwestycji dotyczącej budowy domków jednorodzinny w S. w okresie od 1999r. do 2004r. W zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa pozwany, działając w imieniu 76 członków Spółdzielni, wskazał na niegospodarność oraz łamanie prawa i obowiązujących w Spółdzielni aktów wewnętrznych, tj. statutu i regulaminu. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w szczególności po przesłuchaniu świadków, analizie dokumentów, w tym dokumentów z lustracji za lata 2002-2003 oraz w oparciu o opinię biegłego z zakresu rachunkowości i księgowości, postanowieniem Z dnia 23 maja 2006r. Prokurator umorzył śledztwo wobec stwierdzenia, że zarzucany członkom wyżej wymienionych organów Spółdzielni czyn niegospodarności nie wypełnia zmianom przestępstwa Z art. 296 § 1 k.k. (dowód: kserokopia postanowienia o umorzeniu postępowania -~ k. 19-36 akt). - Przed uprawomocnieniem się postanowienia O umorzeniu śledztwa pozwany zwrócił się w piśmie z dn-ia 16 czerwca 2006 r. do Ministra Budownictwa Antoniego Iaszczaka o wszczęcie nadzwyczajnej lustracji w Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w P.. W treści pisma zamieścił stwierdzenie, że „celem rozpoczęcia przez Spółdzielnię (...) w P. nietrafionej inwestycji w S. było nieprawne uzyskanie" korzyści finansowych w kwocie około ' '\- 5 --- STRONA 6 --- 2,5 mln zł, przez kilkuosobową grupę działaczy organów spółdzielczych przy zakupie gruntu' i przepłacenie około 50 zł za 1 m2 gruntu o powierzchni ponad 50.000 m2, w stosunku do wartości tego grtmtu”. W dalszej części pisma pozwany wskazał, że „Zarząd i Rada Nadzorcza Spółdzielni nie przestrzegają niekorzystnych dla nich wyroków sądowych poprzez składanie nieuzasadnionych interesem członków a tylko korzyściami dla będących „u władzy”, apelacji wyroków sądowych, co w rezultacie doprowadziło przez okres ostatnich 2" lat do nieuznawania prawnie .wybranych nowych członków do organów spółdzielczych a pozostawienie odwołanych i skompromitowanych” (dowód: pismo Z dnia 16 czerwca 2006r. - k. 17-18 akt). - - W związku Z licznymi pismami B. H. do Ministra Infrastruktury Ministerstwo prowadziło w latach 2006-2008r. postępowania wyjaśniające wobec Spółdzielni. W wyniku interwencji pozwanego (pisma z 28.01.2009r. i 08.02.2009r.) Minister Infrastruktury zlecił Prezesowi Zarządu Związku Rewizyjnego Spółdzielni Míeszkaniowych RP przeprowadzenie nadzwyczajnej lustracji działalności Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w P.. Przeprowadzona w 2009r. lustracja nie wykazała, aby. którykolwiek z członków organów Spółdzielni uzyskał bezprawną korzyść majątkową przy okazji prowadzenia inwestycji budowlanej w S.(dowód: pismo Ministra Infrastruktury z 5 czerwca 2009r. - k. 171-173 akt, zeznania powodów A. M. - k. 152-156 akt, I. F.- k. 203-204 akt, P. S. -~ k. 205-206 akt, R.C. - k. 206-207 akt i M. K. - k. 207-208 akt). W trakcie lustracji osoby ją przeprowadzające okazały treść.pisma pozwanego z 16 czerwca 2006r. członkom Zarządu i Rady Nadzorczej Spółdzielni. Powodowie, jako osoby wpisane w rejestrze Spółdzielni jako członkowie zarządu, a także osoby powszechnie znane w związku ze sprawowanymi funkcjami członków Zarządu i-Rady Nadzorczej Spółdzielni, były powszechnie identyfikowane jako inicjatorzy inwestycji budowlanej w S., dlatego treść zarzutu sformułowanego w piśmie Z -16 czerwca 2006r. mógł narazić ich w środowisku spółdzielczym na utratę zaufania potrzebnego do sprawowania funkcji członków organów' tak dużej Spółdzielni. Powodowie poczuli się dotknięci treścią pisma, gdyż postawiony w nich zarzut uzyskania bezprawnej korzyści majątkowej, a więc przestępstwa niegospodarności, był nieprawdziwy i szkalujący, dlatego naruszał ich dobre imię i cześć (dowód: A. M. - k. 152-156 akt, ]. F.- k. 203-204 akt, P. S. - k. 205-206 akt, R. C. - k. 206-207 akt I - 1‹. 207-208 akt). S ' 6 6 --- STRONA 7 --- Pismem Z dnia 15 stycznia 2010r. powodowie A.M., P. S., piastujący aktualnie funkcje prezesa i Zastępcy prezesa Zarządu, a także I. F., R. C;, A. G. i M.K., piastujący funkcje członków Rady Nadzorczej Spółdzielni, wezwali pozwanego do złożenia przeprosin i powiadomienia o ich treści Ministra Budownictwa, Krajową Radę Spółdzielczą i Związek Rewizyjny Spółdzielni Mieszkaniowych RP Z zagrożeniem, że brak zastosowania się do wezwania skutkować będzie skierowaniem sprawy na drogę sądową (dowód: pismo Z dnia 15 stycznia 2010r. - k. 38-42 akt). - Pozwany nie odpowiedział na wezwanie powodów (okoliczność bezsporna). Powyższy stan faktyczny pozostawał w..-Ŝzasadzie bezsporny pomiędzy stronami, a rozbieżności dotyczyły jedynie jego oceny prawnej. . Sąd czynił ustalenia w oparciu o zeznania pozwanego, albowiem były one konsekwentne i logiczne, a przede -wszystkim potwierdzały okoliczności wynikające Z przedłożonych dowodów z dokumentów. W swoich zeznaniach pozwany podkreślił, że pisząc „kilkuosobowa grupa działaczy organów spółdzielczych” miał na myśli grupę, która podejmowała istotne decyzje dotyczące inwestycji w S.(k. 66 akt). Iest to o tyle istotne, że piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2010r. pozwany stwierdził, że decyzja o nabyciu dzialki budowlanej pod inwestycję w S. została podjęta przez Radę Nadzorczą bez wymaganej uchwały Zebrania Przedstawicíelí Członków Spółdzielni (k. 160 akt). Tym samym pozwany niejako przyznał, że istotne- decyzje były podejmowane przez Radę Nadzorczą i Zarząd Spółdzielni, bez udziału Zebrania Przedstawicieli i Zebrania Grup Członkowskich Spółdzielni. Wiarygodne okazały się również zeznania powodów A. M., P.S., I. F., R. C., A. G.i M. K., które cechowały się wzajemną spójnością i konsekwencją. Pewne rozbieżności w zeznaniach powodów dotyczyły kwestii irrelewantnych Z punktu widzenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu, a zatem nie mogły stanowić podstawy do ich negatywnej weryfikacji, tym bardziej, że Ze.znawali oni faktów zaszłych kilka lat przed datą przesłuchania, a więc oczywistym jest, iz pewnych okoliczności mogli dokładnie nie pamiętać. Podkreślenia wymaga, że powód A.G. w swoich zeznaniach przyznał, że w chwili prowadzenia inwestycji w S. pełnił funkcje członka komisji rewizyjnej Spółdzielni, natomiast nie był powołany do struktur Zarządu bądź Rady Nadzorczej Spółdzielni. ' Ł 7 --- STRONA 8 --- Przydatne w całości okazały się również wskazane wyżejdowody Z dokumentów, albowiem ich wiarygodność i moc dowodowa nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania, ai Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu. Sad zważył, co następuje: ' - . Zdolność prawna, która przysługuje każdemu człowiekowi od chwili jego narodzin obejmuje ochronę jego dóbr osobistych. Dobra osobiste dotyczą człowieka jako istoty ludzkiej w sensie uniwersalnym i są ochronione przez naszą konstytucją jak również przez liczne akty prawa międzynarodowego, dotyczące praw człowieka. Dobra osobiste mogą przejawiać się w różnych sferach prawnych í nie ograniczają się tylko do dóbr osobistych o charakterze ściśle cywilnoprawnym. Są chronione jako pewne kategorie prawne, ale ochronie podlegają też wszystkie związane z określonymi dobrami uprawnienia. - Przykładowy katalog dóbr osobistych podlegających ochronie prawnej wymienia art. 23 kc. I tak jako dobra osobiste człowieka wskazuje w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swobodę sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnicę korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukową, artystyczną, wynalazczą i racjonalízatorską. Zakres ochrony dóbr osobistych wskazuje przepis art. 24 kc, stanowiąc, że ten czyje dobro zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, żeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności aby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Przesłankami odpowiedzialności Z art. 24 kc jest istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia oraz bezprawność działania sprawcy. Rzeczą poszkodowanego jest wykazanie istnienia dwóch pierwszych przesłanek. Poszkodowany musi wykazać, w jakich swoich odczuciach czy dobrach osobistych został dotknięty zachowaniem się sprawcy oraz na czym polega naruszenie tej jego sfery przeżyć. Z kolei poszkodowany nie ma obowiązku wykazywanía bezprawności działania sprawcy, gdyż w przepisie art. 24 Š 1 kc ustanowione zostało domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego. Bezprawność ' Z działania należy oceniać w kategoriach obiektywnych, jako sprzeczność zachowania Z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego. Bezprawność działania nie jest równoznaczna z winą sprawcy naruszenia ijest niezależna nawet od świadomości sprawcy, 8 --- STRONA 9 --- iż dopuszcza się naruszenia czyjegoś dobra osobistego. Okolicznościami wyłączającymi bezprawność działania, których istnienie winien wykazać sprawca naruszenia są: działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego, działanie w obronie uzasadnionego interesu, zgoda pokrzywdzonego, sprzeczność żądania z zasadami współżycia społecznego. W niniejszej sprawie powodowie wywodzili swoje roszczenia z faktu naruszenia przez pozwanego ich dóbr osobistych w postaci dobrego imienia (czci). ' Cześć, dobre imię i dobra sława człowieka są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny życia osobistego, zawodowego i społecznego. Naruszenie czci może więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w zyciu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym naruszające dobre imię danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności. Niewątpliwie także naruszenie czci może nastąpić w każdy sposób, a więc także przez postawienie zarzutu w piśmie skierowanym do zainteresowanego (wyrok SN Z dnia 9 pazdziernika 2002r., IV CKN 1402/2000, Le><Polonica nr 376761). Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grtmt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoliło ustalić fakt naruszenia przez pozwanego swoim bezprawnym zachowaniem dobrego imienia (czci) powodów A.M., P. S., I. F., R. C. I M. K.. Nie może ulegać wątpliwości, że użyte przez pozwanego w piśmie Z dnia 16 czerwca 2006r. stwierdzenie, że „celem rozpoczęcia przez Spółdzielnię (:..) w P. nietrafionej inwestycji -.w S. było nieprawne uzyskanie korzyści finansowych w kwocie około 2,5 mln zł, przez kilkuosobową grupę działaczy organów spółdzielczych (...)"", obiektywnie naruszało dobre imię powodów, gdyż wyrażało wprost sugestię, jakoby dopuścili się popełnienia przestępstwa niegospodarności czy wręcz łapownictwa. W ten sposób pozwany zarzucił powodom niewłaściwe postępowanie w życiu zawodowym, narażając ich na utratę zaufania potrzebnego do dalszego sprawowania czynności w organach Spółdzielni. W opinii społecznej osoba dopuszczająca się bowiem przestępstwa zagarnięcia mienia przy okazji sprawowanych funkcji publicznych bądz też społecznych jest postrzegana jako niegodna dalszego sprawowania swoich funkcji. Iednocześnie pozwany nie wykazał, aby jego działanie nie było bezprawne. Do przesłanek wyłączających bezprawność zalicza się, między innymi, działanie w obronie społecznie uzasadnionego interesu. Aby można się jednak na nią było skutecznie powoływać '.\ 9 --- STRONA 10 --- trzeba, niezależnie od innych okoliczności, wykazać prawdziwość twierdzeń dotyczących osoby, w której sferę dóbr osobistych wkroczono.- Podkreślić należy, że pozwany w toku postępowania nie podjął nawet próby udowodnienia okoliczności wskazujących na działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego, a w szczególności prawdziwości zarzutu postawionego członkom Zarządu i Rady Nadzorczej. Krytyka Zawarta w skierowanej do władz lub instytucji społecznej skardze na niewłaściwe postępowanie określonych osób musi mieć cechy rzetelności i powinna być ograniczona rzeczową potrzebą, a jej forma nie może przekraczać granic zakreślonych odpowíedziahiością za treść podniesionych zarzutów. Nawet przy okazji zwracania uwagi na niewłaściwe postępowanie pewnych osób nie wolno w skardze zamieszczać określeń obraźliwych i zniesławiających. Tymczasem taki charakter miało sformułowanie użyte przez pozwanego, gdyż wynikający z niego zarzut osiągnięcia bezprawnej korzyści majątkowej nie został potwierdzony nie tylko w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuratora, ale również w toku .lustracji działalności Spółdzielni. Co więcej, w chwili sporządzania pisma Z dnia 16 czerwca 2006r. pozwany miał świadomość ustaleń prokuratorskich, gdyż śledztwo toczące się w wyniku zgłoszonego przez niego zawiadomienia zostało umorzone Z powodu braku znamiona czynu zabronionego, a zatem nawet jeśli nie był zadowolony z działalności organów Spółdzielni i miał-do nich merytoryczne zastrzeżenia, to powinny onebyć formułowane w sposób rzeczowy i oględny. Kategoryczne stwierdzenie zaś o uzyskaniu bezprawnej korzyści majątkowej w kwocie 2,5 mln zł przez grupę działaczy organów Spółdzielni, a także przewijające się w tekście sugestie o przestępczej działalności tych organów, musiały zostać uznane jako zniesławiające, . gdyż nie znalazły odzwiercied-lenia w _rzeczywistym stanie rzeczy. Dowodem na to nie mógł być przedłożony przez powoda dokument z dnia 14 września 2004r. (k. 174-185) zawierający zestawienie rzekomych nieprawidłowości w zakresie realizacji inwestycji budowy domków jednorodzinnych w S., gdyż jako dokument prywatny, sporządzony przez pozwanego i podpisany przez grupę spółdzielców, mógł być potraktowany jedynie w kategoriach twierdzenia strony odnoszącego się do okoliczności sprawy, w żadnym zaś razie nie miał waloru dowodu, na podstawie którego można by I “1 przesądzić o prawdziwości wskazanych w nim zarzutów. Co znamienne, w dokumencie tym jego autorzy w ogóle nie powołali się na fakt rzekomego przywłaszczenia przez członków któregoś Z organów Spółdzielni kwoty 2.5 mln zł, a więc również Z tego względu ' 'N- 10 --- STRONA 11 --- nie sposób podzielić stanowiska pozwanego, jakoby sformułowany przez niego zarzut miał znależć potwierdzenie w okolicznościach sprawy. W toku postępowania pozwany podnosił równiez, że zarzuty wynikające Z pisma Z Ní. 1 Ľ.D¬-. [")~ dnia 16 czerwca 2006r. nie były kierowane pod adresem powodów, a więc nie mogło do do naruszenie ich dóbr osobistych. Na tej podstawie wnosił o oddalenie powództwa w całości. ' Ustosunkowując się do tej argumentacji w pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że 8.- roszczenie służące ochronie czci aktualizuje się w chwili zagrożenia lub naruszenia określonym działaniem" czci konkretnej osoby; jeżeli dana wypowiedź nie dotyczy konkretnej osoby, nie dochodzi do naruszenia czci. Zniesławiająca wypowiedz musi się więc odnosić do oznaczonego lub dającego się oznaczyć podmiotu prawa, a-powód musi wykazać, że jest osobą, którą Zniesławiono (por. wyrok Sądu Najwyzszego Z dnia 22 grudnia 1997r., "II CKN 546/97, OSNC 1999, nr 3, poz. 119). W rezultacie, w przypadku zniesławiającego zarzutu pod adresem większej liczby zbiorowo określonych osób, czyli tak zwanego kolektywnego znieważenia, osoba wchodząca w skład danej zbiorowości może domagać się ochrony swoich dóbr osobistych tylko wtedy, gdy jest mozliwe stanowcze ustalenie, że zniesławiająca wypowiedź jej dotyczyła. Dla identyfikacji określonej osoby jako podmiotu naruszonych praw osobistych zarzutem pod adresem większej liczby zbiorowo określonych osób nie wystarcza stwierdzenie przynależności do danej grupy. Twierdzenie, że wypowiedź skierowana pod adresem grupy lub grupy o niedającym się precyzyjnie oznaczyć składzie osobowym dotyczyła konkretnego jej członka, można uznać za uzasadnione w razie udowodnienia, iż dotyczyła ona wszystkich bez wyjątku członków grupy lub konkretnej osoby wchodzącej w skład grupy (por. wyrok SN Z dnia-21 września 2006r., I CSK 118/06, OSNC 2007/5/77, Bíul.SN 2007/1/16, OSP 2009/10/107, a takze wyr. SN z 26.10.2001 r., V. CKN 195/2001, Lex Polonica nr 388031). W ocenie Sądu w realiach sprawy zarzut postawiony przezpozwanego nie miał charakteru ogólnego, a wręcz przeciwnie odnosił się do konkretnych osób, które w chwili podejmowania przez Radę Nadzorczą i Zarząd Spółdzielni kluczowych decyzji w przedmiocie nabycia działki budowlanej w S. i rozpoczęcia na niej inwestycji w postaci budowy domów jednorodzinnych, sprawowały funkcje w tych organach. Świadczy o tym nie tylko fragment pisma, w którym jego autor wyartykułował wprost zarzut osiągnięcia x 11 --- STRONA 12 --- korzyści majątkowej przez kilkuosobową grupę działaczy organów spółdzielczych, gdyż już z niego można wysnuć wniosek, iż dotyczy osób _wchodzących w skład organów spółdzielczych, które brały udział w zakupie gruntów w S., a więc Rady Nadzorczej i Zarządu Spółdzielni (co przyznał sam pozwany w piśmie z 1.12.2010 - k. 159-163 akt), ale również jego dalsze akapity, w których pozwany wprost wskazuje na to, że to właśnie Zarząd i Rada Nadzorcza podejmują czynności sprzeczne z interesem Spółdzielni i jej członków. Uwzględniając zatem kontekst całego pisma przeciętny odbiorca - osoba zwykła, '1- rozsądna i racjonalnie oceniająca, nieobciązona uprzedzeniami, nieskłonna do wyrażania ekstremalnych sądów - mogłaby, kierując się powszechnym znaczeniem użytych słów oraz na podstawie 'okoliczności towarzyszących wypowiedzi i innych znanych jej faktów, powziąć uzasadnione przypuszczenia, że wypowiedz dotyczy właśnie członków Zarządu i Rady Nadzorczej Spółdzielni. Organy te w chwili podejmowania czynności, Z którymi łączy się zarzut niegospodarności, liczyły odpowiednio 3 i 12 członków, a grupa osób wchodząca w ich skład była niewielka i łatwa do zidentyfikowania. W doktrynie wyrażono pogląd, że im grupa jest mniejsza, tym prawdopodobieństwo, że twierdzenia dotyczą jednostki wchodzącej w jej skład, zwiększa się. W przypadku kolektywnego zniesławienia pozwany poniesie odpowiedzialność za naruszenie czci członka danej zbiorowości, gdy zarzut dotyczy grupy na tyle małej, że może być on obiektywnie odniesiony do każdego z jej członków, w tym żądającego -ochrony powoda, lub już niezależnie od wielkości grupy, gdy szczególne okoliczności danej sprawy obiektywnie świadczą o tym, że odniesiono się do konkretnej osoby, która żąda ochrony (por. Iacek Wierciński; glosa do wyr. SN z 21.09.20.06 r., I CSK 118/06, OSP 2009/10/107). W niniejszej sprawie zarzut pozwanego wprost odnosił się do grupy osób wchodzących w skład organów spółdzielni, przy czym jak wynika z kontekstu całego pisma pozwanego, chodziło mu o członków Zarządu i Rady Nadzorczej. Obiektywnie zatem sformułowania zawarte w piśmie mogły być zniesławiające wobec osób pełniących funkcję w tych organach w okresie, w którym podejmowały one działania prawne objęte zarzutem wyeksponowanym przez pozwanego. Innymi słowy, w okolicznościach sprawy wypowiedź pozwanego, pomimo że odnosząca się do pewnej zbiorowości, mogła być odebrana przez przeciętnego odbiorcę jako godząca w dobre imię konkretnych osób, wchodzących w skład tej zbiorowości. - 12 --- STRONA 13 --- ~ Iak ustalono, powodowie A.M., P. S., I. F., R.C. i M. K. w okresie inicjowania i realizacji inwestycji budowlanej w S. piastowali funkcje w organach Spółdzielni ~ Zarządzie I Radzie Nadzorczej. Co więcej, wszyscy Z nich czynnie uczestniczyli w czynnościach związanych Z tym przedsięwzięciem, biorąc udział w podejmowaniu stosownych uchwał, czy też podpisując umowy nabycia nieruchomości i dotyczące wyboru wykonawców. W tych okolicznościach uznać należało, mając na względzie przedstawioną wyżej argumentację, że postawiony w piśmie Z dnia 16 czerwca 2006r. przez pozwanego zarzut dotyczył bezpośrednio tych osób i godził w ich dobre imię. Reasumując należy stwierdzić, iż wymienionym powodom należała się ochrona prawna Z powodu naruszenia ich dóbr osobistych i dlatego zgodnie Z ich żądaniem na podstawie art. 24 § 1 k.c. Sąd zobowiązał pozwanego do wystosowania pisemnych przeprosin pod adresem powodów. Naruszenie dóbr powoda nastąpiło właśnie w formie pisemnej, stąd również czynność zmierzająca do usunięcia skutków tego naruszenia winna nastąpić w takiej samej formie. Sąd ograniczył treść przeprosin do tych sformułowań, których celem jest usunięcie skutków naruszenia czci powodów, eliminując Z jego treści stwierdzenia zbędne Z tego punktu widzenia. Iednocześnie, zgodnie z żądaniem powodów, Sąd nakazał pozwanemu wysłanie treści przeprosin instytucjom, które miały możliwość zapoznania się z zakwestionowanymi w sprawie wypowiedziami pozwanego, a więc Ministrowi Infrastruktury, który był bezpośrednim adresatem pisma i Związkowi Rewizyjnemu Spółdzielni Mieszkaniowych RP, któremu Minister pismo przekazał. W Związku Z tym, że szkalujące zarzuty pozwanego naraziły powodów na utratę zaufania przede wszystkim w środowisku związanym Z szeroko pojętą spółdzielczością, Sąd nakazał również pozwanemu wystosowania pisma do Krajowej Rady Spółdzielczej, która jest naczelnym organem samorządu spółdzielczego i do której zadań należy _między innymi współdziałanie ze związkami rewizyjnymi (pkt 1 i 2 wyroku). Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że powód A.G. w latach 1999-2005 nie był członkiem Zarządu i Rady Nadzorczej, a więc nie sposób uznać, aby twierdzenie pozwanego mogło naruszyć jego dobra osobiste. W związku z tym Sąd oddalił powództwo A.G. w całości (pkt 4 wyroku). _ j Powodowie oprócz roszczenia o charakterze niemajątkowy domagali się od pozwanego zasądzenia na cel społeczny kwoty 10.000 zł. Zgodnie Z treścią art.448 kc w razie _'L 13 .I-'-¿ P' --- STRONA 14 --- naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny. Zadośćuczynienie, jak również świadczenie na cel społeczny, są roszczeniami samodzielnymi, przysługującymi niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia naruszenia. Brak jest ustawowej podstawy do przyjęcia, że sam fakt uwzględnienia roszczenia o zastosowanie innych środków koniecznych do usunięcia skutków naruszenia 'ř „wyczerpuje” uprawnienia osoby, której dobro osobiste naruszono i może prowadzić do oddalenia powództwa o zadośćuczynienia. Niewątpliwie natomiast fakultatywny charakter przyznania zadośćuczynienia oraz świadczenia na cel społeczny (,,sąd może przyznać”) stanowi istotną wskazówkę, że w konkretnych okolicznościach sprawy sąd uprawniony jest ocenić, _Ze brak jest dostatecznych przesłanek do uwzględnienia także i tego środka ochrony. W piśmiennictwie jako okoliczności takie wymienia się całkowite usunięcie skutków naruszenia przy pomocy innych orzeczonych środków, zachowanie się poszkodowanego albo naruszyciela (np. przyjęte przeproszenie), a takze intensywność naruszenia oraz rodzaj chronionego dobra. - Kierując się tymi wskazówkami stwierdzić trzeba, że choć niewątpliwie dobra osobiste powodów w postaci-ich czci zostaly naruszone, jednak rodzaj i intensywność tego naruszenia nie przemawiają za tym, aby przyznać im ochronę wykraczającą -poza przeprosiny ze strony pozwanego. W toku postępowania nie stwierdzono, aby poza negatywnymi przeżyciami powodów, związanymi ze skierowanymi pod ich adresem określeniami, zachowanie pozwanego wywołało dalej idące skutki. Przede wszystkim należy podkreślić, iż pismo pozwanego było skierowane tylko do jednego adresata, jakim był ówczesny Minister Budownictwa, a tylko z jego inicjatywy przekazane zostało innym podmiotom, w dalszym ciągu pozostając jednak niedostępnym szerszemu gronu osób. Nie można więc przypisać pozwanemu zamiaru obrażenia powodów na forum publicznym, czy też zdyskredytowanie ich wiarygodności w oczach członków Spółdzielni (...) w P.. Z tych względów Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie pisemne przeprosiny ze strony pozwanego są wystarczającym środkiem do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powodów i a contrario na podstawie przepisu art. 448.kc oddalił ich roszczenie- w zakresie żądania zapłaty na cel społeczny (pkt 3 wyroku). 1 14 --- STRONA 15 --- O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. Powodowie zgłosili w niniejszej sprawie dwa roszczenia, Z których jedno o charakterze niemajątkowym został przez Sąd uwzględnione, a drugie - o charakterze majątkowym - oddalone. Roszczenia wynikały Z tej samej podstawy faktycznej, stąd uwzględniając jedno z nichi oddalając drugie Sąd uznał, że koszty zastępstwa prawnego stron powinny się znieść między sobą. Natomiast koszty sądowe, na które składała się uiszczona przez powodów opłata od dwóch roszczeń, Sąd stosunkowo rozdzielił, -obciązając nimi strony w zakresie, w jakirn proces przegrały. Pozwany przegrał proces w zakresie żądania o ochronę dóbr osobistych, a Zatem winien zwrócić powodom opłatę od tego żądania w wysokości 600 zł. Powodowie przegrali proces ma ł'-Ŝlw w zakresie żądania zapłaty kwoty 10.000 zł na cel społeczny i w tym zakresie winni ponie koszty sądowe. _ . SSO Ioanna Ciesielska-Borowiec 15