Postanowienie I C 574/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 574/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Bożena Charukiewicz Protokolant: st. sekr. sąd. Maria Strzelecka po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2012 r. w Olsztynie sprawy z powództwa M. K.K. przeciwko S.P.-D. Z. K. w B. o zapłatę I. oddala powództwo, II. zasądza od powoda na rzecz S. P.– P. G. S. P. kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. I C 574/11 UZASADNIENIE Powód M. K. wniósł o zasądzenie od pozwanego S. P. – Z. K. w B. kwoty 150.000,-zł tytułem zadośćuczynienia. W uzasadnieniu podał, że uzyskał zgodę sędziego penitencjarnego na udział w uroczystościach pogrzebowych jego siostry. W dniu pogrzebu został zastraszony przez dowódcę konwoju, który używał wulgarnych słów, że w chwili próby ucieczki będzie strzelał, a w momencie niewłaściwego zachowania załatwi powoda wraz z jego kolegami. Gdy konwój dotarł na miejsce dowódca konwoju ustalił lokalizację grobu i godzinę uroczystości pogrzebowych, a następnie opuścił M., wjechał do miejscowości W. w prywatną drogę gruntową. Podczas postoju funkcjonariusze zrywali jabłka z pobliskiej jabłoni, aż sąsiadka kazała im opuścić teren. Po ponownym przybyciu na cmentarz uroczystości pogrzebowe już trwały. Funkcjonariusze założyli kominiarki i odprowadzili powoda na odległość ok. 150 metrów od grobu i rodziny, odpychali rodzinę powoda. Powód wskazał na naruszenie art. 30 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 10 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z 19 grudnia 1966r, który Polska ratyfikowała. Powód stwierdził, że pozwany dopuścił się naruszenia jego dóbr osobistych oraz doprowadził jego osobę do szkody moralnej oraz psychicznej poprzez zaniechanie i niezgodne z prawem wykonanie zarządzenia S. O. w O. III W. P.. Pozwany S. P. - Z. K. w B. wniósł o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu podał, że przebieg zdarzeń związanych z konwojem na pogrzeb siostry powoda w rzeczywistości przebiegał w inny sposób niż powód przedstawił w pozwie. Nie doszło podczas ich przebiegu do naruszenia dóbr osobistych powoda, a zachowanie funkcjonariuszy S. W. było zgodne z przepisami k.k.w., ustawy o S. W. oraz rozporządzeniem M. S. w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych S. W. Konwojenci nie używali wobec powoda obelżywych słów, ani nie stosowali żadnych gróźb. Konwój przybył na miejsce już o 11.20, powód znajdował się od grobu w odległości ok. 5 metrów. Funkcjonariusze SW mieli założone kominiarki celem zapewnienia im bezpieczeństwa. Podczas uroczystości pogrzebowych rodzina powoda zachowywała się agresywnie w stosunku do konwojentów. Po powrocie zaproponowano powodowi kontakt z psychologiem, z propozycji tej powód skorzystał 01.09.2011r. --- STRONA 2 --- Sąd ustalił, co następuje: Pismem z dnia 25 sierpnia 2011r. powód M. K. złożył do S. O. w O. III W. P. wniosek o udzielenie przepustki na okres pięciu dni w związku ze śmiercią jego siostry. Pogrzeb siostry powoda miał się odbyć 31 sierpnia 2011r. Zarządzeniem z dnia 30 sierpnia 2011r. S. P. S. O. w O. zezwolił powodowi na opuszczenie pod konwojem funkcjonariusza S.W.Z. K. w B. na okres uroczystości pogrzebowych na cmentarzu. (dowód: wniosek i zarządzenie w aktach III Pen 881/11) W dniu pogrzebu przed wyjazdem powód został poddany kontroli przez funkcjonariuszy konwoju i pouczony przez dowódcę konwoju o możliwości zastosowania środków przymusu bezpośredniego bądź użycia broni palnej. Na ręce powoda z przodu zostały nałożone kajdanki i powód z funkcjonariuszami wsiedli do samochodu. Podczas jazdy funkcjonariusze nie rozmawiali z powodem. Po przybyciu na cmentarz dowódca konwoju wysiadł z samochodu i udał się w kierunku kaplicy, gdzie przebywali pracownicy firmy pogrzebowej, aby upewnić się co do miejsca pochówku. Z uwagi na to, że przybyli przed czasem, a obecne przy kaplicy osoby zachowywały się agresywnie, dowódca zdecydował o opuszczeniu cmentarza i konwój wyjechał poza miejscowość M. i zatrzymał się na polnej drodze. Funkcjonariusze opuścili samochód, ale przebywali w jego pobliżu. O godzinie 11.30, o której miał się rozpocząć pochówek zgodnie z posiadanymi przez dowódcę konwoju informacjami, funkcjonariusze z powodem ponownie przyjechali na cmentarz. Uroczystości pogrzebowe już trwały. Z uwagi na agresywne zachowanie się uczestników uroczystości pogrzebowej dowódca konwoju zarządził nałożenie przez funkcjonariuszy tzw. kominiarek. Funkcjonariusze z powodem podeszli do grobu na odległość ok. 3-4 metrów. Powód przebywał na cmentarzu do końca uroczystości pogrzebowych. Po ich zakończeniu rozmawiał ze swoimi siostrami. Inne osoby, które chciały rozmawiać z powodem zostały poproszone aby nie podchodziły do powoda. To wywołało u nich agresję. Uczestnicy uroczystości używali w stosunku do funkcjonariuszy słów wulgarnych, wypowiadali groźby, uniemożliwili wyjście z cmentarza. Gdy funkcjonariusze z powodem zdołali wyjść z cmentarza boczną bramką i wejść do samochodu część uczestników uroczystości podeszła do samochodu i nadal używała słów obelżywych w stosunku do funkcjonariuszy. Na miejsce przybyli także funkcjonariusze policji, ale pozostali w samochodzie i odjechali w tym samym czasie, co konwój. (dowód: zeznania świadków: S. B.-k. 54odw., P. G.-k.54 odw.-55, Ł. N.-k.55-55odw., J. S.-k.56, J. S.-k.56-56odw., J. S.-k.56odw.) Sąd zważył, co następuje: Powództwo jest niezasadne. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W myśl art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również --- STRONA 3 --- żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd doszedł do przekonania, że działanie pozwanego nie naruszyło jakichkolwiek dóbr osobistych powoda i nie było bezprawne. Powód nie wskazał jakie dobra osobiste zostały naruszone przez funkcjonariuszy S. W. Z. K. w B.. Stwierdził, że pozwany wykonując zarządzenie S. P. z 30.08.2011r. „dopuścił się nieludzkiego oraz poniżającego traktowania jego osoby, doprowadzając do naruszenia jego dóbr osobistych, szkód moralnych oraz psychicznych”(k.3). Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego ma znaczenie nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie to naruszenie. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 marca 1997r. wskazywał, że ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, jakim jest stan uczuć, godność osobista i nietykalność cielesna nie może być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego (III CKN 33/97, OSNC 6-7/97, poz. 93). Przy ustalaniu, czy doszło do naruszenia dobra osobistego należy mieć również na względzie nie tylko znaczenie poszczególnych słów, zdań czy zachowań, ale również ich kontekst sytuacyjny. Funkcjonariusze S. W. Z. K. w B. działali wobec powoda w ramach swoich ustawowych uprawnień i ich działaniu nie można w żaden sposób przypisać niezgodności z prawem. Z zarządzenia Sędziego Penitencjarnego z 30 sierpnia 2011r. wynika, że powód uzyskał zezwolenie na udział w uroczystościach pogrzebowych pod konwojem funkcjonariuszy S. W.. Z zarządzenia nie wynika aby uzyskał zezwolenie na rozmowy z kimkolwiek podczas uroczystości pogrzebowych, mimo to funkcjonariusze zezwolili mu na rozmowę z jego siostrami. Konwój przybył na cmentarz zgodnie z godziną podaną przez rodzinę powoda. Powód miał założone kajdanki, bowiem z zarządzenia S. P. nie wynikało uprawnienie dla funkcjonariuszy do ich zdjęcia. Powód, jak każdy osadzony w takiej sytuacji, został pouczony o możliwości zastosowania środków przymusu. Przyjmując nawet stanowisko powoda, że zostały naruszone jego dobra osobiste, np. godności osobistej, w tym znaczeniu, że jak podał powód, zachowanie funkcjonariuszy spowodowało u niego ujemne przeżycia psychiczne, to okoliczności zdarzenia prowadzą do uznania braku bezprawności ich działania. Działaniem bezprawnym jest działanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, a bezprawność wyłącza działanie mające oparcie w przepisach prawa, zgodne z zasadami współżycia społecznego, działanie za zgodą pokrzywdzonego oraz w wykonywaniu prawa podmiotowego. Działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego nie jest bezprawne, jeśli prowadzi do naruszenia dóbr osobistych lub ich zagrożenia, ale następuje w ramach tego porządku (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 czerwca 2003 roku, I CKN 480/01, oraz z dnia 20 lutego 1996 roku, I CRN 250/95). Sąd rozpoznając niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 sierpnia 2006r., który stwierdził, że prowadzenie przez organ władzy publicznej postępowania w ramach określonej przez ustawodawcę procedury nie stanowi bezprawnego działania w rozumieniu art. 24§ 1 k.c.(I ACa 237/06). Nawet błędne zastosowanie prawa materialnego przez organ władzy publicznej w toku przewidzianego przez prawo postępowania, nie jest równoznaczne z naruszeniem dóbr osobistych strony tego postępowania. Celem przepisów o ochronie dóbr osobistych jest obrona osoby fizycznej lub prawnej przed działaniami bezprawnymi, a prowadzenie jakiegokolwiek postępowania publicznoprawnego --- STRONA 4 --- (administracyjnego, cywilnego, karnego) nie może zostać zakwalifikowane jako działanie bezprawne tylko z uwagi na to, że organ prowadzący postępowanie niewłaściwie zinterpretował prawo materialne, wydał błędną decyzję lub powstrzymał się od jej wydania uznając, że nie ma ku temu odpowiednich podstaw. Ustawodawca przewidział inne środki ochrony osoby dotkniętej błędną decyzją organu władzy publicznej. Środki te polegają na stworzeniu odpowiedniego systemu odwoławczego. W rozpatrywanej sprawie działanie pozwanego było zgodne z przepisami ustawy z 9 kwietnia 2010r. o Służbie Więziennej oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 października 2003r. w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych S. W.. Dowódca konwoju może podjąć wszelkie niezbędne, doraźne działania zapobiegające zagrożeniu. Z zeznań wszystkich przesłuchanych w niniejszej sprawie świadków wynika, że uczestnicy uroczystości pogrzebowych zachowywali się bardzo agresywnie. Wypowiadali nie tylko wulgarne słowa, ale także kierowali groźby w stosunku do funkcjonariuszy, także ich postępowanie, zablokowanie bramy, okrążenie pojazdu, było wysoce agresywne. Dlatego dowódca konwoju, jak sam zeznał uznał to za zagrożenie konwoju. Jego polecenie założenia kominiarek celem ochrony funkcjonariuszy było zatem uzasadnione. Tak jak uzasadnione było pouczenie powoda przed wyjazdem o sposobie zachowania się i możliwości zastosowania środków przymusu, co było obowiązkiem dowódcy konwoju. O czasie uroczystości pogrzebowych pozwany został powiadomiony przez rodzinę powoda i na taką godzinę przyjechał, nie są zatem odpowiedzialni, że uroczystości już trwały. Konsekwencją przyjęcia, że postępowanie pozwanego nie było zachowaniem bezprawnym, była konkluzja, że powodowi nie przysługują roszczenia wymienione w art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. o zapłatę zadośćuczynienia pieniężnego, zwłaszcza, że artykuł 448 k.c. stanowiący podstawę zasądzenia stosownego zadośćuczynienia znajduje zastosowanie tylko w wypadku zawinionego naruszenia dóbr osobistych, a okoliczności tej powód nie udowodnił. Powołane przez powoda przepisy Konstytucji i prawa międzynarodowego same przez się nie wskazują wyczerpująco ani jak szkoda ma podlegać naprawieniu, ani nie rozstrzygają, co decyduje o wymaganej przesłance bezprawności, nie wspominając już o drodze na jakiej realizacja uprawnienia odszkodowawczego ma nastąpić. Unormowania te są zawarte w ustawach zwykłych. Analizując zeznania świadków w niniejszej sprawie Sąd dał im wiarę. Świadkowie zeznawali zgodnie z posiadaną wiedzą, ich zeznania są spójne, logiczne i wzajemnie się uzupełniają. Sąd natomiast pominął wnioski dowodowe zgłoszone przez powoda w piśmie z dnia 23 września 2011r. o przesłuchanie zawnioskowanych świadków (k.7), bowiem w ocenie Sądu powód powołał je jedynie dla zwłoki. Postanowieniem Sądu z dnia 7 grudnia 2011r. powód został zobowiązany do wskazania okoliczności na jakie zawnioskował świadków, został także pouczony o skutkach nie wykonania tego zobowiązania, tj. pominięcia tych dowodów w sprawie (k.39). Zobowiązanie powyższe powód otrzymał w dniu 13 grudnia 2011r. (k.79-80), jednak go nie wykonał i okoliczności nie wskazał. Tymczasem za przedmiot dowodu uznaje się fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Skoro powód nie wskazał tych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, na jakie zostali zawnioskowani przez niego świadkowie, jego działanie było wyłącznie działaniem na zwłokę w toczącym się postępowaniu. Skoro przedmiotem postępowania dowodowego są tylko fakty mające istotne znaczenie dla merytorycznej oceny dochodzonego roszczenia, to domaganie się przez stronę przeprowadzenia dowodów na inne okoliczności, nie może być uwzględnione przez sąd orzekający, ponieważ prowadziłoby to do przewlekłości --- STRONA 5 --- postępowania sądowego. Tak więc z art. 227 k.p.c. sąd korzysta nie przy ustalaniu faktów, lecz przed podjęciem określonych rozstrzygnięć dowodowych (wyrok Sądu Najwyższego z 05.09.2008r., I CSK 41/08 oraz z 06.04.2011r., I CSK 475/10). Dlatego Sąd pominął wnioski dowodowe zgłoszone przez powoda w piśmie z dnia 23 września 2011r. uznając, że powód powołał je jedynie dla zwłoki. Mając zatem na uwadze przytoczone wyżej okoliczności Sąd w oparciu o art. 23 i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. powództwo oddalił jako niezasadne. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98§ 1 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 i § 10 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez S. P. kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.) w zw. z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o P.G. S. P., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik