Postanowienie I C 572/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 grudnia 2013r. Sąd Okręgowy w Siedlcach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 572/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 grudnia 2013r. Sąd Okręgowy w Siedlcach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący - SSO Jolanta Hryciuk Protokolant - sekr. sąd. Anna Lipińska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013r. w Siedlcach na rozprawie sprawy z powództwa M. W. , K. W. i E. W. (1) przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zadośćuczynienie I. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz M. W. kwotę 80 000 (osiemdziesiąt tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 26 sierpnia 2013r. do dnia zapłaty, II. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz K. W. kwotę 80 000 (osiemdziesiąt tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 26 sierpnia 2013r. do dnia zapłaty, III. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz E. W. (1) kwotę 80 000 (osiemdziesiąt tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 26 sierpnia 2013r. do dnia zapłaty; IV. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz M. W. kwotę 4157 (cztery tysiące sto pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3617 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; V. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz K. W. kwotę 4157 (cztery tysiące sto pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3617 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; --- STRONA 2 --- VI. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz E. W. (1) kwotę 4357 (cztery tysiące trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3617 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. --- STRONA 3 --- Sygn. akt I C 572/13 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 16 maja 2013r. powód M. W. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwoty po 80 000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych tj. więzi rodzinnej, uczuciowej i emocjonalnej pomiędzy mężem i żoną, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia następującego po upływie 30 dni od daty doręczenia pozwu do dnia zapłaty, zaś powódki K. W. i E. W. (1) wniosły o zasądzenie od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwoty po 80 000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych tj. więzi rodzinnej, uczuciowej i emocjonalnej pomiędzy córką i matką oraz wnuczką a babcią wraz z ustawowymi odsetkami od dnia następującego po upływie 30 dni od daty doręczenia pozwu do dnia zapłaty. Powodowie wnieśli także o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu powodowie podnieśli, iż w dniu 26 lipca 2003r. w miejscowości U. zdarzył się wypadek drogowy w wyniku, którego żona M. W. i matka powódek E. W. (2) doznała ciężkich obrażeń ciała skutkujących jej zgonem. W wypadku tym zginęła też jedyna babcia powódek E. B.. Sprawca wypadku S. B., który także zginął w wypadku, posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w pozwanym towarzystwie ubezpieczeniowym. Wobec śmierci sprawcy prokuratura umorzyła postępowanie. Zmarłe nie przyczyniły się do wypadku ani jego skutków. Pozwany, co do zasady przyjął swoją odpowiedzialność za skutki wypadku i wypłacił powodom odszkodowanie za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej oraz zadośćuczynienie za obrażenia ciała i bezpośrednie skutki wypadku oraz renty. Jako podstawę prawną swojego roszczenia powodowie wskazali przepis art. 448 kc w zw. z art. 24 § 1 kc. Powodowie podnieśli, iż więzi rodzinne w ich rodzinie były bardzo silne. Rodzina spędzała ze sobą bardzo dużo czasu. Zmarła E. W. była wzorową matką i żoną, nie szczędziła swym bliskim czułości i troski. Była ostoją kochającej się rodziny oraz źródłem poczucia bezpieczeństwa wszystkich powodów. Powódki łączyła z babcią E. B. również silna więź. Była to ich jedyna babcia. Dziadkowie i rodzina W. zamieszkiwali w jednym domu. W dacie wypadku E. miała 16 lat, a K. 14 lat. Z pełną świadomością odczuły rozmiar tragedii, jaka je dotknęła. Ból po śmierci najbliższych trwa. Nie ustąpił smutek i poczucie wielkiej krzywdy --- STRONA 4 --- oraz tęsknota i żal, że życie E. W. (2) zostało tak nagle przerwane. Szczególnie trudnymi momentami są święta, uroczystości rodzinne i ważne chwile w życiu. W odpowiedzi na pozew, pozwany (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu. Pozwany zakwestionował swoją odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych powoda tak, co do zasady, jak i wysokości. Podniósł zarzut przedawnienia roszczeń. Na rozprawie pełnomocnik powodów popierał powództwo. Pełnomocnik pozwanego wniosła o oddalenie powództwa. Sąd ustalił, co następuje: W dniu 26 lipca 2003r. w miejscowości U. miał miejsce wypadek drogowy, w wyniku, którego śmierć poniosła żona powoda M. W. oraz matka powódek - E. W. (2) , a także babcia powódek - E. B. . E. W. (1) w chwili śmierci matki i babci miała 16 lat, zaś K. W. miała wówczas 14 lat. Postanowieniem z dnia 9 marca 2004r. w sprawie 1 Ds. 397/04 Prokurator Rejonowy w S. na podstawie art. 17§1 pkt 5 kpk umorzył śledztwo w sprawie wypadku drogowego zaistniałego w dniu 26 lipca 2003r. w U. gmina S. , który polegał na tym, iż w wyniku zderzenia się samochodu marki W. z jadącym naprzeciwka samochodem ciężarowym marki (...) kierowca samochodu marki W S. B. oraz dwie pasażerki E. B. i E. W. (2) ponieśli śmierć na miejscu tj. o czyn z art. 177§2 kk wobec śmierci podejrzanego (postanowienie o umorzeniu śledztwa k. 22-23 akt I C 1055/05). Pojazd, którym poruszał się sprawca wypadku posiadał obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w pozwanym (...) S. A. z siedzibą w W. . M. W. wraz z E. W. (2) byli małżeństwem od 17 lat. Ich relacje układały się dobrze. Wspólnie wychowywali dwie córki E. W. (1) i K. W. . Byli kochającą się rodziną. E. W. (2) nie pracowała zawodowo. Zajmowała się prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci. M. W. był starszy od żony o 14 lat. W chwili jej śmierci miał 65 lat. W jednym domu z rodziną W. mieszkali dziadkowie E. i S. B. , z którymi również relacje były bardzo dobre. Dziadkowie --- STRONA 5 --- pomagali w wychowywaniu dziewczynek. Wnuczki chętnie spędzały z nimi czas. E. W. (1) i K. W. były bardzo związane z matką E. W. (2) oraz babcią E. B.. Matka i babcia zapewniały im poczucie bezpieczeństwa i stanowiły wsparcie w życiu codziennym, w spełnianiu obowiązków szkolnych. Tragiczna śmierć żony i matki oraz babci sytuację tę zburzyła. M. W. przejął obowiązki żony i wywiązywał się z nich bardzo dobrze (zeznania świadków B. C. , B. O. , S. O. , Z. S. – nagranie z rozprawy z 5 września 2013r., zeznania powodów – nagranie z rozprawy z 19 grudnia 2013r.). M. W. bardzo przeżył śmierć żony. Liczył na jej wsparcie na starość. Pozostał sam z dwojgiem małoletnich dzieci i wielką obawą, czy będzie je w stanie sam wychować. M. W. po śmierci żony miał poczucie osamotnienia i braku wsparcia ze strony zmarłej małżonki, z którą był silnie związany emocjonalnie. Towarzyszyło mu napięcie i lęk związany z tym, czy zdoła zapewnić poczucie bezpieczeństwa finansowego rodzinie i wykształcić małoletnie córki. Nie miał trudności z wykonywaniem obowiązków i dobrze zaadoptował się do nowej sytuacji. Nie podejmował leczenia psychiatrycznego ani nie korzystał ze wsparcia psychologicznego (opinia biegłego psychologa k.90-91). E. i K. W. były bardzo związane z matką i babcią. Ich przedwczesna śmierć była dla nich ogromną tragedią. U E. W. (1) rozwinęły się symptomy zaburzeń stresowych pourazowych, a następnie zaburzenia adaptacyjne. W pierwszym okresie po wypadku E. W. (1) miała problemy z zasypianiem, odczuwała smutek, izolowała się od otoczenia, nie uczestniczyła w życiu towarzyskim. Bez problemów wywiązywała się z obowiązków szkolnych. Nie korzystała z pomocy psychologicznej ani psychiatrycznej (opinia biegłego psychologa k.84- 85). U K. W. rozwinęły się symptomy zaburzeń stresowych pourazowych, a następnie zaburzenia adaptacyjne. Odczuwała smutek, poczucie osamotnienia, często wracała myślami do wypadku, wspominała zmarłą matkę i babcię. Bez problemów wywiązywała się z obowiązków szkolnych. Nie izolowała się od rówieśników, otrzymywała od nich wsparcie. Nie korzystała z pomocy psychologicznej ani psychiatrycznej (opinia biegłego psychologa k.87-88). K. W. i E. W. (1) ukończyły studia wyższe. Pracują zawodowo w W.. Do ojca przyjeżdżają w weekendy. Do chwili obecnej przeżywają śmierć matki, odczuwają jej brak przy okazji --- STRONA 6 --- uroczystości rodzinnych, a wspomnienia o niej wywołują smutek i łzy (zeznania powodów – nagranie z rozprawy z 19 grudnia 2013r.). Wyrokiem z dnia 6 lutego 2007r. w sprawie I C 1055/05 Sąd Okręgowy w S. zasądził od (...) Spółki Akcyjnej Inspektoratu w S. na rzecz E. W. (1) i K. W. kwoty po 20 000 zł tytułem odszkodowania oraz na rzecz M. W. kwotę 15 000 zł tytułem odszkodowania oraz na rzecz E. W. (1) kwotę 5000 zł, zaś na rzecz K. W. kwotę 6000 zł zadośćuczynienia oraz kwotę po 2685,80 zł tytułem skapitalizowanej renty, a także kwoty po 100 zł tytułem renty (wyrok k.18-19). Sąd zważył, co następuje: Sąd uznał za niezasadny zarzut przedawnienia roszczeń podniesiony przez pozwanego. Wypadek w wyniku, którego śmierć poniosła E. W. (2) i E. B. miał miejsce w dniu 26 lipca 2003r., zaś pozew został wniesiony w dniu 16 maja 2013r. Zgodnie z art. 442§2 kc w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania szkody, jeżeli szkoda wynikła z występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem 10 lat od dnia popełnienia przestępstwa. Zgodnie art. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, powstałych przed dniem jej wejścia w życie tj. 10 sierpnia 2007r., a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych stosuje się art. 442 1 kc tj. 20-letni termin przedawnienia. Pozwany podnosił także, iż okoliczności takie, jak zerwanie więzi emocjonalnej, jaka łączyła powodów ze zmarłą żoną, matką i babcią, powodujące ból, cierpienie i poczucie krzywdy to okoliczności, które były już brane pod uwagę w toku postępowania, jakie toczyło się przed Sądem Okręgowym w S. w spawie I C 1055/05 i które zadecydowały o przyznaniu odszkodowania na rzecz powodów na podstawie art. 446§3 kc. Na ustalenie znacznego pogorszenia się sytuacji powodów po śmierci żony i matki istotny wpływ miało również ustalenie przez Sąd, iż powodowie doznali szkody niematerialnej, krzywdy, co wynika z uzasadnienia wyroku Sądu (pismo pozwanego k. 103). Sąd zapatrywania tego nie podzielił. Powodowie otrzymali, bowiem odszkodowanie z tytułu znacznego pogorszenia się ich sytuacji życiowej na podstawie art. 446§3 kc. Podstawę zasądzenia odszkodowania nie stanowi sam ból, osamotnienie czy krzywda po śmierci osoby --- STRONA 7 --- bliskiej. Dopiero wtedy, gdy te negatywne emocje wywołują osłabienie aktywności życiowej i motywacji do przezwyciężania trudności dnia codziennego można przyjąć, iż pogorszyły one sytuację osoby bliskiej zmarłego. „Znaczne pogorszenie sytuacji życiowej” to, więc także cierpienia psychiczne, ale tylko wówczas, gdy są one przyczyną lub występują obok uszczerbku majątkowego, a nie samoistnie. W orzecznictwie podkreśla się, iż odszkodowanie, które sąd może zasądzić zmierza do naprawienia nie tylko uszczerbku o charakterze majątkowym, lecz pozostaje w związku z elementem niemajątkowym. Uszczerbek materialny i niematerialny muszą łącznie doprowadzić do szkody, w postaci znacznego pogorszenia się sytuacji życiowej poszkodowanych. Podstawą roszczenia powodów w niniejszej sprawie jest przepis art. 448 kc w zw. z art. 24§1 kc. Roszczenie najbliższych członków rodziny zmarłego o przyznanie stosownego zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, w związku z naruszeniem dóbr osobistych polegających na zerwaniu więzi rodzinnej, emocjonalnej ze zmarłą żoną, matką czy babcią, zmierzające do zaspokojenia szkody niematerialnej jest rodzajowo i normatywnie odmienne od roszczenia o odszkodowanie z art. 446§3 kc. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 czerwca 2011r. w sprawie III CSK 279/2010 ( LEX 898254). Sąd orzekający w tej sprawie pogląd ten w pełni podziela. Roszczenie powodów o odszkodowanie w sprawie I C 1055/05 i o zadośćuczynienie w niniejszej sprawie łączą się z jednym zdarzeniem, a mianowicie śmiercią żony i matki oraz babci powodów, ale są to dwa różne roszczenia. Pozwany (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. zakwestionował, co do zasady swoją odpowiedzialność na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24§1 kc. Kwestia dopuszczalności dochodzenia zadośćuczynienia pieniężnego na rzecz najbliższych członków rodziny w sytuacji, kiedy śmierć nastąpiła na skutek wypadku komunikacyjnego przed wejściem w życie art. 446§4 kc była przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. Oczywistym jest, iż podstawą roszczenia powodów nie może być przepis art. 446§4kc, bowiem przepis ten wszedł w życie w dniu 03 sierpnia 2008r. i daje możliwość sądom zasądzania zadośćuczynienia pieniężnego najbliższym członkom rodziny zmarłego począwszy od daty jego obowiązywania i w odniesieniu do zdarzeń zaistniałych po tej dacie, bowiem ustawodawca nie nadał temu przepisowi mocy wstecznej. Oznacza to, iż w związku z treścią art. 3 kc zadośćuczynienie pieniężne na podstawie art. 446§4kc może być przyznane --- STRONA 8 --- do zdarzeń zaistniałych po 3 sierpnia 2008r.(por. wyrok SN z 21 października 2009r., I PK 97/09, LEX nr 558566, z 10 listopada 2010r., I CSK 248/10, niepubl.). Nie oznacza to, iż osoby pokrzywdzone na skutek zdarzeń zaistniałych przed dniem 3 sierpnia 2008r. nie mogą skutecznie ubiegać się o zadośćuczynienie pieniężne w związku ze śmiercią osoby bliskiej. W wyroku z dnia 14 stycznia 2010r. , IV CSK 307/09 ( OSP 2011/2/15, LEX nr 599865) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż spowodowanie śmierci osoby bliskiej przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 maja 2008r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 731) mogło stanowić naruszenie dóbr osobistych najbliższych członków rodziny zmarłego i uzasadniać im przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art.448 kc. W uchwale z dnia 22 października 2010r. w sprawie III CZP 76/2010 (LEX 604152) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art.448 kc w zw. z art. 24§1kc zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008r. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy stwierdził m.in., iż katalog dóbr osobistych określony w art. 23 kc ma charakter otwarty. Ochroną objęte są wszelkie dobra osobiste rozumiane, jako pewne wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym są uznawane za doniosłe i zasługujące z tego względu na ochronę. Sąd Najwyższy potwierdził swoje stanowisko w wyroku z dnia 10 listopada 2010r. , II CSK 248/10 ( LEX nr 785681) stwierdzając, iż możliwe jest zasądzenie na podstawie art. 448 kc zadośćuczynienia pieniężnego niezależnie od odszkodowania zasądzonego na podstawie art. 446§1,2 i 3 kc. W uchwale z dnia 13 lipca 2011r., II CZP 32/11 (BSN 2011/7/9, LEX 85234) Sąd Najwyższy stwierdził, iż sąd może przyznać najbliższemu członkowi rodziny zmarłego zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 w zw. z art. 24§1 kc także wtedy, gdy śmierć nastąpiła przed dniem 3 sierpnia 2008r. wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Uznać należy, iż takie stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. Sąd podziela stanowisko, iż szczególna więź rodzinna, uczuciowa i emocjonalna pomiędzy członkami rodziny pozostaje pod ochroną z art. 23 i 24 kc. Rodzina stanowi związek najbliższych osób, którą łączy więź wynikająca z pokrewieństwa i zawarcia małżeństwa. Zapewnia członkom rodziny poczucie stabilności, wzajemne wsparcie obejmujące sferę --- STRONA 9 --- materialną i niematerialną oraz gwarantuje wzajemną pomoc. Prawo do życia rodzinnego i utrzymania tego rodzaju więzi stanowi dobro osobiste członków rodziny i podlega ochronie. Akceptując w pełni to stanowisko Sąd uznał, iż roszczenie powodów oparte na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24§1kc. jest usprawiedliwione. Działanie sprawcy wypadku, za którego gwarancyjnie odpowiada pozwany spowodowało śmierć żony i matki powoda M. W. oraz matki i babci powodów E. W. (1) i K. W. . M. W. łączyła z żoną silna więź rodzinna, uczuciowa i emocjonalna, podobnie jak E. W. (1) i K. W. z matką i babcią. Przedwczesna śmierć E. W. (2) i E. B. spowodowała zerwanie tych więzi. Śmierć E. W. (2) spowodowała utratę przez powódki możliwości dalszego wychowywania się w pełnej rodzinie przy współudziale kochającej, czułej i troskliwej matki. Najlepsze warunki stwarza każdemu dziecku rodzina pełna, relacje z ojcem i matką. Śmierć E. W. (2) ten porządek w życiu małoletnich wówczas E. W. (1) i K. W. bezpowrotnie zburzyła. Śmierć E. W. (2) spowodowała także utratę przez powoda M. W. prawa funkcjonowania w rodzinie, wspólnego życia z żoną, wspólnego wychowywania dzieci, na której wsparcie mógł liczyć oraz przy której chciał przeżywać swoją starość. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż w związku z nagłą, tragiczną śmiercią żony i matki oraz babci, M. W. , E. W. (1) i K. W. doznali ogromnych cierpień psychicznych i bólu. Potwierdzają to zeznania samych powodów oraz zeznania świadków B. C. , B. O. , S. O. i Z. S. (nagranie z rozprawy z 5 września 2013r.), które Sąd uznał za w pełni wiarygodne, a w szczególności opinie psychologa K. G. (k.83-91). Opinie te Sąd uznał za rzetelne i fachowe. Okoliczność, iż teraz stan psychiczny powodów jest prawidłowy, a śmierć żony i matki obecnie nie ma istotnego wpływu na relacje społeczne czy na postrzeganie otaczającej rzeczywistości nie pozbawia zasadności żądania zadośćuczynienia, gdyż ma ono rekompensować stratę żony, matki i babci w ogólności. Mając na uwadze okoliczności sprawy i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, iż doszło do naruszenia dobra osobistego powodów w postaci więzi rodzinnej, uczuciowej i emocjonalnej z żoną, matką i babcią, w wyniku działania sprawcy wypadku. Zadośćuczynienie pieniężne ma zrekompensować krzywdę, jaką doznał M. W. w związku z utratą żony, a K. i E. W. (1) w związku z utratą matki i babci. W ocenie Sądu nie ma wątpliwości, iż nagła, tragiczna śmierć żony, matki i babci, z którymi powodowie byli związani emocjonalnie, które gwarantowały im poczucie bezpieczeństwa, dawały miłość i --- STRONA 10 --- troskę, na które mogli liczyć, stanowi ujemne przeżycie psychiczne, którego w całości nie są w stanie zrekompensować świadczenia pieniężne. W orzecznictwie przy kształtowaniu wysokości zadośćuczynienia znaczenie mają takie czynniki jak: dramatyzm doznań osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem tego odejścia, roli w rodzinie pełnionej przez osobę zmarłą, stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności do jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy czy wiek pokrzywdzonego. Mając te okoliczności na uwadze Sąd uznał, iż dochodzona w pozwie kwota po 80 000 zł tytułem zadośćuczynienia jest kwotą adekwatną do rozmiaru krzywdy doznanej przez powodów, ich cierpień psychicznych, bólu po stracie żony, matki i babci. Uwzględnia, iż odejście osoby najbliższej jest zdarzeniem nieodwracalnym, a brak taki w życiu jest nie do zastąpienia. Kwota ta stanowi jednocześnie wartość ekonomicznie odczuwalną. W ocenie Sądu jest to kwota utrzymana w rozsądnych granicach, nie jest wygórowana, bowiem śmierć żony i matki jest zdarzeniem tak dotkliwym, że jej skutki rozciągają się na całe życie, a zadośćuczynienie pieniężne nawet najwyższe tylko w części taki brak rekompensuje. Od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia Sąd zasądził odsetki ustawowe od dnia 26 sierpnia 2013r, tj. po upływie trzydziestu dni od daty doręczenia pozwu, które nastąpiło w dniu 25 lipca 2013r. (k. 49). Zobowiązanie do zapłaty zadośćuczynienia ma charakter bezterminowy, obowiązek jego zapłaty powstaje z chwilą wezwania do zapłaty i od tej daty powstaje stan opóźnienia (por. wyrok SN z dnia 28.06.2005r., I CKN 7/05, LEX 153254, wyrok SN z dnia 22.02.2007r. , I CSK 433/06, LEX nr 274209). Na podstawie art. 98§1 kpc sąd zasądził od pozwanego jako przygrywającego na rzecz powodów M. W. i E. W. (1) kwotę po 4157 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, na którą składają się kwota 300 zł tytułem opłaty od pozwu, kwota 240 zł tytułem kosztów opinii biegłego psychologa, kwota 3617 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego ustalona na podstawie §6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002r., nr 163, poz.1248 ze zm.), w tym koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, na rzecz E. W. (1) kwotę 4357 zł --- STRONA 11 --- tytułem zwrotu kosztów procesu, na którą składają się kwota 500 zł tytułem opłaty od pozwu, kwota 240 zł tytułem kosztów opinii biegłego psychologa, kwota 3617 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego ustalona na podstawie §6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002r., nr 163, poz.1248 ze zm.), w tym koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w wyroku.