Orzeczenie I C 565/11 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 października 2011 r. Sąd Okręgowy w S

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 565/11 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 października 2011 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Małgorzata Chomiuk Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Bierkat po rozpoznaniu w dniu 3 października 2011 r. w Siedlcach sprawy z powództwa P. C. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w S. reprezentowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o ustalenie I. powództwo oddala, II. odstępuje od obciążania P. C. nieuiszczonymi kosztami procesu należnymi na rzecz Skarbu Państwa oraz kosztami należnymi na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z tytułu zastępstwa procesowego wykonywanego w przedmiotowej sprawie. --- STRONA 2 --- IC 565/11 UZASADNIENIE P. C. wniósł o ustalenie prawa do zapoznawania się przez niego i żądania skutecznego otrzymywania kopii, odpisów, etc. aktów prawnych, na podstawie których są podejmowane wobec niego jako osoby pozbawionej wolności działania Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w S. zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu swego żądania powód wskazał, iż odbywając karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w S. wielokrotnie służba więzienna podejmowała wobec niego działania, których podstawy prawnej nie znalazł w przepisach kodeksu karnego wykonawczego. Dyrektor zakładu karnego notorycznie odmawiał powodowi udostępnienia do zapoznania przepisów, na których rzekomo „oparte” są. zdaniem powoda bezprawne działania funkcjonariuszy służby więziennej Powód swoje żądanie opad na treści art. 189 k.p.c. Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Zakład Karny w S. wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany wskazał, iż w jego ocenie brak jest interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. w uzyskaniu przez powoda orzeczenia ustalającego prawo określone w pozwie złożonym w niniejszej sprawie. Poza tym przepis art. 101 k.k.w. określa wyłącznie obowiązek informowania osadzonego przez administrację jednostki penitencjarnej o treści jego praw i obowiązków, w tym poprzez umożliwienie osadzonym zapoznania się z treścią aktów prawnych dotyczących ich praw i obowiązków. Sąd ustalił, co następuje: P. C. odbywa karę pozbawienia wolności na terenie zakładu karnego w S., (okoliczność bezsporna) W marcu 2011 r powód zwrócił się z wnioskiem do Dyrektora Generalnego (…) w W. o udostępnienie instrukcji nr (…) z dnia 13 08.2010 r. (pismo k. 37). W odpowiedzi powód otrzymał pismo od Dyrektora Zakładu Karnego w S. z informacją, iż niemożliwe jest udostępnienie mu treści tej instrukcji z tego względu, iż wówczas powód przebywał w AŚ w O., (pismo k. 35) --- STRONA 3 --- Pismem z dnia 18.04.2011 r, powód ponownie zwrócił się z prośbą o udostępnienie mu treści ww. instrukcji, wskazując ,iż przebywa już na terenie Zakładu Karnego w S., (pismo k. 34) W odpowiedzi na to pismo Dyrektor Zakładu Karnego w S. odmówił udostępnienia powodowi przedmiotowej instrukcji wskazując, iż nie reguluje ona praw i obowiązków osób skazanych, (pismo k. 33) Skarga powoda na decyzję dyrektora zakładu karnego do Okręgowego Inspektoratu (…) w W. została uznana za bezzasadną, (pismo k. 38) Powód zwracał się również o udostępnienie mu treści pism służbowych kierowanych przez Dyrektora Zakładu Karnego do funkcjonariuszy służby więziennej, stanowiących podstawę podejmowanych przez nich działań. Otrzymywał odmowne decyzje w rym przedmiocie (pismo k. 48). Powód wystąpił także o udostępnienie mu instrukcji nr (…) Dyrektora Generalnego (…). Po ustaleniu nazwy instrukcji - dotyczy ona sposobu postępowania z korespondencją kierowaną przez osadzonych do Europejskiego Trybunatu (…) w S. i innych międzynarodowych organów ochrony praw człowieka, powód otrzymał informacje ,iż z uwagi na zakres regulacji może zostać zapoznany z treścią przedmiotowej regulacji, (pismo k. 49). Sąd zważył, co następuje: Dopuszczalność powództwa o ustalenie prawa lub stosunku prawnego została wyraźnie rozstrzygnięta w treści art. 189 k.p.c. Przesłanką materialnoprawną powództwa o ustalenie jest interes prawny powoda. Interes prawny musi istnieć obiektywnie, aby uzasadniać żądanie ustalenia prawa lub stosunku prawnego. Poza tym w przypadku ustalania praw czy stosunków prawnych występuje wówczas, gdy istnieje niepewność tego prawa lub stosunku prawnego zarówno z przyczyn faktycznych, jak i prawnych. Niepewność może być wynikiem spodziewanego kwestionowania prawa lub kwestionowania istnienia stosunku prawnego. Istnienie tego interesu jest kwestionowane w tych sytuacjach, w których występuje równocześnie inna forma ochrony praw powoda. W przedmiotowej sprawie powód domaga się określenia jego prawa – jako osadzonego w zakładzie karnym - do otrzymywania treści aktów normatywnych. Prawa i obowiązki skazanego zostały szczegółowo określone w treści oddziału 4 --- STRONA 4 --- kodeksu karnego wykonawczego. W szczególności treść art. 101 k.k.w. nakłada na zakład karny obowiązek poinformowania skazanego o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach, a zwłaszcza umożliwienie mu zapoznania się z przepisami kodeksu karnego wykonawczego i regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności. Dodatkowo art. 102 k.k.w. precyzuje prawa skazanego, wskazując w pkt. 9 iż ma on prawo zapoznawania się z opiniami, sporządzonymi przez administrację zakładu karnego, stanowiącymi podstawę podejmowanych wobec niego decyzji. Treść tych przepisów wskazuje na to ,iż prawa powoda do otrzymania teksu przepisów prawnych regulujących prawa i obowiązki skazanego są zagwarantowane i chronione w treści ustawy kodeks kamy wykonawczy. Nie ma zatem potrzeby regulowania tych uprawnień w drodze orzekania o ustaleniu prawa. Poza tym brak jest podstaw indywidualizowania praw skazanego przebywającego w zakładzie karnym. Wszyscy skazani mają zagwarantowane takie same prawa i nie można uznać za zasadne przyznania określonych uprawnień jednemu skazanemu. Mając na uwadze powyższe zgodzić zatem należy się ze stanowiskiem pozwanego, iż powód nie wykazał interesu prawnego koniecznego do uwzględnienia jego powództwa. Jeżeli doszło do naruszenia uprawnień powoda przez funkcjonariuszy zakładu karnego to służą powodowi innego rodzaju roszczenia cywilne ewentualnie możliwość złożenia skargi na czynności tych funkcjonariuszy. W tym miejscu wskazać należy, iż powód skorzystał już z obu możliwości. Decyzje odmowne Dyrektora Zakładu Karnego w zakresie udostępnienia określonych aktów prawnych zostały przez powoda zaskarżone z różnym skutkiem. Poza tym powód wystąpił z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Zakład Karny o ochronę jego dóbr osobistych i zasądzenie stosownego zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda, wskazując iż bezprawne działanie władzy publicznej polegało m.in. nieudostępnieniu mu aktów prawnych. Działania podejmowane przez funkcjonariuszy zakładu karnego będą zatem przedmiotem oceny w ww. postępowaniu sądowym. Powyższe okoliczności uzasadniają twierdzenie, iż powód nie wykazał interesu prawnego koniecznego do uwzględnienia jego powództwa i z tych względów --- STRONA 5 --- podlega ono oddaleniu. Z uwagi na sytuację materialną powoda, brak jakichkolwiek dochodów oraz majątku Sąd stosownie do treści art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążania go kosztami procesu należnymi na rzecz Skarbu Państwa z tytułu należnych opłat oraz kosztami zastępstwa procesowego należnymi na rzecz prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.