Postanowienie I C 56/12 WYROK w IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 wrze

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 56/12 WYROK w IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 wrzeénia 2012 roku Sqd Okrqgowy w Gliwicach I Wydzial Cywilny w skladzie nastqpujqcym: Przewodniczqcyz SSO Tadeusz Troj anowski Protokolantz Anna Szprggiel po rozpoznaniu w dniu 11 wrzeénia 2012 roku w Gliwicach sprawy z powédztwa Spéldzielni Mieszkaniowej (...) w G. przeciwko Skarbowi Paristwa  Prezydentowi Miasta G. 0 odszkodowanie 1 . oddala powédztwo; 2. zasqdza od powoda na rzecz Skarbu Pafistwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa kwotq 7.446,60 (siedem tysiqcy czterysta czterdzieéci szeéé 60/100) zlotych tytulem zwrotu kosztéw zastqpstwa procesowego. SSO Tadeusz Trojanowski I C 56/12 UZASADNIENIE Powodowa Spéldzielnia Mieszkaniowa (...) w G. wniosla 0 zasqdzenie 0d pozwanego Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta G. solidarnie na kwoty 7.104.653 zl zl z ustawovvymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu i kosztami procesu. W uzasadnieniu pozwu podano, w latach 19791980 Prezydent Miasta G. wyda} decyzje oddajqce w uiytkowanie wieczyste poprzednika prawnego powédki dzialki gruntu z przeznaczeniem pod budowq spéldzielczego osiedla mieszkaniowego, w 2011 roku wojewoda stwierdzil niewainoéé tych decyzji a spéldzielnia byla zmuszona do odkupienia gruntéw od prywatnego wlaéciciela i poniosla zwiqzane z tym wydatki, w tym dotyczqce przeksztalcenia prawa uiytkowania w prawo wlasnoéci, ktérych zwrotu dochodzi od Skarbu Pafistwa. Sygn. akt: I C 56/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 września 2012 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Tadeusz Troj anowski Protokolant: Anna Szpręgiel po rozpoznaniu w dniu 11 września 2012 roku w Gliwicach sprawy z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w G. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta G. 0 odszkodowanie 1 . oddala powództwo; 2. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 7.446,60 (siedem tysięcy czterysta czterdzieści sześć 60/100) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. SSO Tadeusz Trojanowski I C 56/12 UZASADNIENIE Powodowa Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w G. wniosła o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta G. solidarnie na kwoty 7.104.653 zł zł z ustawovvymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu i kosztami procesu. W uzasadnieniu pozwu podano, w latach 1979-1980 Prezydent Miasta G. wydał decyzje oddające w użytkowanie wieczyste poprzednika prawnego powódki działki gruntu z przeznaczeniem pod budowę spółdzielczego osiedla mieszkaniowego, w 2011 roku wojewoda stwierdził nieważność tych decyzji a spółdzielnia była zmuszona do odkupienia gruntów od prywatnego właściciela i poniosła związane z tym wydatki, w tym dotyczące przekształcenia prawa użytkowania w prawo własności, których zwrotu dochodzi od Skarbu Państwa. --- STRONA 2 --- Skarb Pafistwa wnosil 0 oddalenie p0w0dztwa(k.146) kwestionujqc roszczenie co do zasady jak i wysokoéci, podnoszqc zarzut braku zwiqzku przyczynowego pomiedzy zdarzeniem okreélanym przez powédke jako zrédlo szkody a wykazywana szkodq, zaznaczajqc w szczegélnoéci ze roszczenie powédki w zakresie przeksztalcenia prawa uzytkowania w prawo wlasnoéci jest zupelnie niezrozumiale; wybér trybu przeksztalcenia jak i sama decyzja w tym zakresie wynikaly z woli powédki a nie z dzialafi Skarbu Pafistwa . Sqd ustalil co nastepuje. Decyzjami nr (...) z dnia 17.05.2011r, (...) z dnia 31.05.2011r i (...) z dnia9.092o11r Wojewoda (...) stwierdzil niewaznoéé decyzji Prezydenta Miasta G. odpowiednioz z dnia 26,02.1980, z dnia 28.051980 i z dnia 31.1o.1979r w zakresie wskazanym w decyzjach(k.9,11,13). Poprzednik prawny pozwanej(decyzja 0 podzialek.168) wybudowal na gruncie wskazanym na przedmiotowych decyzjach prezydenta Miasta osiedle mieszkaniowe. Pismem z dnia 21.10.1996 r powédka zwrécila sie do Zarzqdu Miasta G. 0 nieodplatne przekazanie przedmiotowych gruntéw w wieczyste uzytk0wanie(k. 175) Grunty te caly czas stanowily wlasnoéé prywatnq , wpierw rodziny K. a obecnie F. J .. W sprawie z powédztwa Skarbu Paflstwa 0 uzgodnienie treéci ksiegi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym powédztwo odda10no(wyrok SRW G. (...) z 11.03.2004r. —k.23). Pismem z dnia 14.102004r. Urzqd Miejski w G. zawiadomil powédke 0 wydaniu powyzszego wyr0ku(k.24).w miedzyczasie po wyroku spadkobiercy pafistwa K. sprzedali grunty F. J.. Celem zrealizowania ustawy z 15.12.2000 r. 0 spéldzielniach mieszkaniowych (usm) powédka odkupila grunty po cenie ustalonej przez Sqd. Wyrokiem SO w G. z 12.08.2008 r. w sprawie (...) (k.25) nakazano pozwanemu F. J. aby przeniésl na rzecz powédki prawo wlasnoéci przedmiotowej nieruchomoéci opisanej w wyroku za wynagrodzeniem w kwocie 4.162.070 zlotych. Powédka swoje koszty zwiqzane z przeniesieniem wlasnoéci dzialek grunm F. J. na swq rzecz wyliczyla na 7.104.652,67 zl (zestawienie k.38); w kwocie tej ujeto takze kwote 2.660.275 zl uiszczonej tytulem przeksztalcenia prawa uzytkowania wieczystego w prawo wlasnoéci decyzje; Prezydenta miasta G. z 26.01.2011 r.(decyzja k.120) Powyzszy stan faktyczny Sqd ustalil w oparciu 0 dokumenty zlozone do akt zgodnie z postanowieniem z 15.05.2012 r(k.155) oraz 0 uchwale 0 podziale poprzednika prawnego powédki, wykazy zmian ewidencyjnych i pismo powédki z 21.10.1996 r. w sprawie oddania gruntéw w wieczyste uzytkowanie(k175). Dano wiare dokumentom gdyz ich prawdziwoéé nie zostala zakwestionowana. Dalej idqcych wnioskéw dowodowych nie bylo a ponadto dalsze zbedne postepowanie dowodowe skutkowaloby jedynie przewlekaniem postepowania skoro powédztwo podlegalo oddaleniu z innych przyczyn niz brak wykazania wysokoéci szkody. W ocenie Sqdu powédka poniosla istotnie wydatki uj Qte w zestawieniu, majqce poparcie w dokumentach, w zadnym wypadku jednak nie mogq one stanowié szkody. Sqd zwazyl co nastepuje. Powédztwo skierowane przeciwko Skarbowi Pa1'1stwa Prezydentowi Miasta G. jest bezzasadne. Przepisy dotyczqce odpowiedzialnoéci Skarbu Pafistwa ulegaly zmianie, takze przepis art.417 kc w obecnym brzmieniu nie ma Skarb Państwa wnosił 0 oddalenie powództwa(k.146) kwestionując roszczenie co do zasady jak i wysokości, podnosząc zarzut braku związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem określanym przez powódkę jako źródło szkody a wykazywana szkodą, zaznaczając w szczególności że roszczenie powódki w zakresie przekształcenia prawa użytkowania w prawo własności jest zupełnie niezrozumiałe; wybór trybu przekształcenia jak i sama decyzja w tym zakresie wynikały z woli powódki a nie z działań Skarbu Państwa . Sąd ustalił co następuje. Decyzjami nr (...) z dnia 17.o5.2o11r, (...) z dnia 31.o5.2O11r i (...) z dnia9.o92o11r Wojewoda (...) stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta G. odpowiednio; z dnia 26,o2.198o, z dnia 28.051980 i z dnia 31.10.1979r w zakresie wskazanym w decyzjach(k.9,11,13). Poprzednik prawny pozwanej(decyzja 0 podziale-k.168) wybudował na gruncie wskazanym na przedmiotowych decyzjach prezydenta Miasta osiedle mieszkaniowe. Pismem z dnia 21.10.1996 r powódka zwróciła się do Zarządu Miasta G. 0 nieodpłatne przekazanie przedmiotowych gruntów w wieczyste użytkowanie(k. 175) Grunty te cały czas stanowiły własność prywatną , wpierw rodziny K. a obecnie F. J.. W sprawie z powództwa Skarbu Państwa 0 uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym powództwo oddalono(wyr'ok SRw G. (...) z 11.03.2004r. -k.23). Pismem z dnia 14.102004r. Urząd Miejski w G. zawiadomił powódkę 0 wydaniu powyższego wyroku(k.24).w międzyczasie po wyroku spadkobiercy państwa K. sprzedali grunty F. J.. Celem zrealizowania ustawy z 15.12.2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (usm) powódka odkupiła grunty po cenie ustalonej przez Sąd. Wyrokiem SO w G. z 12.08.2008 r. w sprawie (...) (k.25) nakazano pozwanemu F. J. aby przeniósł na rzecz powódki prawo własności przedmiotowej nieruchomości opisanej w wyroku za wynagrodzeniem w kwocie 4.162.070 złotych. Powódka swoje koszty związane z przeniesieniem własności działek gruntu F. J. na swą rzecz wyliczyła na 7.1o4.652,67 zł (zestawienie k.38); w kwocie tej ujęto także kwotę 2.660.275 zł uiszczonej tytułem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności decyzją Prezydenta miasta G. z 26.01.2011 r.(decyzja k.120) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu 0 dokumenty złożone do akt zgodnie z postanowieniem z 15.05.2012 r(k.155) oraz o uchwałę o podziale poprzednika prawnego powódki, wykazy zmian ewidencyjnych i pismo powódki z 21.10.1996 r. w sprawie oddania gruntów w wieczyste użytkowanie(k175). Dano wiarę dokumentem gdyż ich prawdziwość nie została zakwestionowana. Dalej idących wniosków dowodowych nie było a ponadto dalsze zbędne postępowanie dowodowe skutkowałoby jedynie przewlekaniem postępowania skoro powództwo podlegało oddaleniu z innych przyczyn niż brak wykazania wysokości szkody. W ocenie Sądu powódka poniosła istotnie wydatki ujęte w zestawieniu, mające poparcie w dokumentach, w żadnym wypadku jednak nie mogą one stanowić szkody. Sąd zważył co następuje. Powództwo skierowane przeciwko Skarbowi Państwa- Prezydentowi Miasta G. jest bezzasadne. Przepisy dotyczące odpowiedzialności Skarbu Państwa ulegały zmianie, także przepis art.417 kc w obecnym brzmieniu nie ma --- STRONA 3 --- jednolitej powszechnie stosowanej wykladni. Patrzqc na tlo historyczne kolejnych nowelizacji przepisow dotyczqcych odpowiedzialnoéci Skarbu Par'1stwa a takze na orzecznictwo Trybunalu Konstytucyjnego/art.418 kc/ rysuje sie jednak wyrazna tendencja interpretowania pojecia bezprawnoéci w oderwaniu od pojecia winy osoby dzialajqcej za Skarb Pafistwa. Bezprawnoéé takq nalezy jednak wykazaé(art.6kc). Nie kazde uchybienie organu prowadzqcego postepowanie skutkuje odpowiedzialnoéciq na gruncie art.417 kc / ponwyrok SA w P. z 19.o5.2o05r., (...). Nadmienié nalezy iz w niniejszej sprawie zgodnie z art.5 ustawy z 17.06.2004 r. zmieniajqcej kodeks cywilny stosuje sie przepisy w brzmieniu obowiqzujqcym do dnia jej wejécia w zycie — w tym art. 417kc i art.160 kpa a nie art.417(1) kc powolany w pozwie. Majqce zastosowanie przepisy art.160 kpa odsylajq do zasad kodeksu cywilnego . Zgodnie z art.361 kc w celu uzyskania odszkodowania nalezy wykazaé zszkode ijej wysokoéé, zdarzenie Wywolujqce szkode oraz adekwatny zwiqzek przyczynowy pomiqdzy tym zdarzeniem a powstaniem szkody. W niniejszej sprawie taki zwiqzek przyczynowy nie zachodzi. Podkreélié nalezy ze poprzednik prawny pozwanej zaniecha} sprawdzenia tak podstawowej kwestii jak prawa wlasnoéci nieruchomoéci na ktérej wzniés} osiedle mieszkaniowe a zaniedbania organéw administracji nie mogq go usprawiedliwiaé. Trybunal Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 maja 2001r., (...) wyjaénil, ze przepis art.35u.s.m. przewiduje nabycie wlasnoéci zabudowanego przez spoldzielnie mieszkaniowq gruntu za wynagrodzeniem wyplacanym przez spoldziehfie, a zatem przepis ten przerzuca na czlonkow tej spoldzielni odpowiedzialnoéé majqtkowa za uchybienia popelnione w przeszloéci przez organy pafistwowe, wydajqce pozwolenia na budowe. Kwestie; oddania gruntu paristwowego w uzytkowanie wieczyste regulowal art.234kc.Zawarcie umowy 0 oddanie gruntu uzytkowanie wieczyste bylo niedopuszczalne bez uprzedniego wydania przez terenowy organ administracji pafistwowej ostatecznej (prawomocnej) decyzji w sprawie oddania gruntu uzytkowanie wieczyste. Czestej fluktuacji przepisow 0 uzytkowaniu wieczystym sprzyjala dwutorowoéé reglamentacji prawnej tej instytucji, précz kc regulowala te materie tez ustawa 0 gospodarce terenami miastach i osiedlach. Niezmiennq zasadq jednak bylo oddawanie w uzytkowanie gruntu pafistwowego co wymagalo umowy cywilnoprawnej Orzecznictwo i doktryna z okresu wydawania przedmiotowych decyzji wyjaénialy, ze decyzja taka nie rodzi ani dla jej adresata, ani dla organu, ktory dana decyzje wydal, cywilnoprawnego obowiqzku zawarcia umowy z art.234kc (KC z komentarzem WP warszawa 1989 s.209, por.tez SN z 23.o4.1965r.(...)) orzecznictwo tamtego okresu zajmowalo sie takze kwestiq wplywu formalnych wad decyzji adrninistracyjnej i jej uchylenia na waznoéé umowy. W treéci wszystkich decyzji prezydenta Miasta G. byia informacja ze decyzja stanovvi podstawe do zawarcia notarialnej umowy Jednakze w niniejszej sprawie nie doszlo, z niewiadomych przyczyn, do zawarcia umowy 0 oddanie gruntu w wieczyste uzytkowanie, grunt ten ponadto caly czas by} wlasnoéciq prywatnq. Jedynie na rnarginesie zatem mozna nadmienié iz jako taki grunt nie mégl byé przedmiotem skutecznej komunalizacji w poczqtku lat dziewieédziesiqtych dwudziestego wieku, jednakze od tego czasu to z Grninq powodka prowadzila korespondencje. Powodka blednie utozsamia Gmine i Skarb Pafistwa akcentujqc w sprawie przeciwko Skarbowi Pafistwa zaniechania Gminy. Majqc na uwadze powyzsze niewqtpliwe jest, ze powodka nigdy nie nabyla prawa uzytkowania wieczystego , a tym samym nie mogla utracié nienabytego prawa. Skoro decyzje na ktére powoluje sic; powédka nie ustanawialy na jej rzecz zadnego prawa, tym samym nie mogly wyrzqdzié jej szkody. Ewentualnej szkody mozna byloby upatxywaé w uiszczaniu oplat rocznych z tytulu nieistniejqcego uzytkowania wieczystego, przy czym od la t 90—tych XX wieku oplaty te byly uiszczane na rzecz Gminy, a hipotetyczne— nie ujete w zestawieniu p0w6dki— roszczenie 0 zwrot oplat uiszczanych we wczeéniejszych latach uleglo przedawnieniu. jednolitej powszechnie stosowanej wykładni. Patrząc na tło historyczne kolejnych nowelizacji przepisów dotyczących odpowiedzialności Skarbu Państwa- a także na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego/art.418 kc/- rysuje się jednak wyraźna tendencja interpretowania pojęcia bezprawności w oderwaniu od pojęcia winy osoby działającej za Skarb Państwa. Bezprawność taką należy jednak wykazać(art.6kc). Nie każde uchybienie organu prowadzącego postępowanie skutkuje odpowiedzialnością na gruncie art.417 kc / por.wyrok SA w P. z 19.05.2005r., (...). Nadmienić należy iż w niniejszej sprawie zgodnie z art.5 ustawy z 17.06.2004 r. zmieniającej kodeks cywilny stosuje się przepisy w brzmieniu obowiązującym do dnia jej wejścia w życie - w tym art. 417kc i art.160 kpa- a nie art.417(1) kc powołany w pozwie. Mające zastosowanie przepisy art.160 kpa odsyłają do zasad kodeksu cywilnego . Zgodnie z art.361 kc w celu uzyskania odszkodowania należy wykazać :szkodę ijej wysokość, zdarzenie wywołujące szkodę oraz adekwatny związek przyczynowy pomiędzy tym zdarzeniem a powstaniem szkody. W niniejszej sprawie taki związek przyczynowy nie zachodzi. Podkreślić należy że poprzednik prawny pozwanej zaniechał sprawdzenia tak podstawowej kwestii jak prawa własności nieruchomości na której wzniósł osiedle mieszkaniowe a zaniedbania organów administracji nie mogą go usprawiedliwiać. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 maja 2001r., (...) wyjaśnił, że przepis art.35u.s.m. przewiduje nabycie własności zabudowanego przez spółdzielnię mieszkaniową gruntu za wynagrodzeniem wypłacanym przez spółdziehiię, a zatem przepis ten przerzuca na członków tej spółdzielni odpowiedzialność majątkowa za uchybienia popełnione w przeszłości przez organy państwowe, wydające pozwolenia na budowę. Kwestię oddania gruntu państwowego w użytkowanie wieczyste regulował art.234kc.Zawarcie umowy o oddanie gruntu użytkowanie wieczyste było niedopuszczalne bez uprzedniego wydania przez terenowy organ administracji państwowej ostatecznej (prawomocnej) decyzji w sprawie oddania gruntu użytkowanie wieczyste. Częstej fluktuacji przepisów o użytkowaniu wieczystym sprzyjala dwutorowość reglamentacji prawnej tej instytucji, prócz kc regulowała tę materie też ustawa 0 gospodarce terenami miastach i osiedlach. Niezmienną zasadą jednak było oddawanie w użytkowanie gruntu państwowego co wymagało umowy cywilnoprawnej Orzecznictwo i doktryna z okresu wydawania przedmiotowych decyzji wyjaśniały, ze decyzja taka nie rodzi ani dla jej adresata, ani dla organu, który dana decyzje wydał, cywilnoprawnego obowiązku zawarcia umowy z art.234kc (KC z komentarzem WP warszawa 1989 s.2o9, por.też SN z 23.o4.1965r.(...)) orzecznictwo tamtego okresu zajmowało się także kwestią wplywu formalnych wad decyzji administracyjnej i jej uchylenia na ważność umowy. W treści wszystkich decyzji prezydenta Miasta G. była informacja że decyzja stanovvi podstawę do zawarcia notarialnej umowy Jednakże w niniejszej sprawie nie doszło, z niewiadomych przyczyn, do zawarcia umowy o oddanie gruntu w wieczyste użytkowanie, grunt ten ponadto cały czas był własnością prywatną. Jedynie na marginesie zatem można nadmienić iż jako taki grunt nie mógł być przedmiotem skutecznej komunalizacji w początku lat dziewięćdziesiątych dwudziestego wieku, jednakże od tego czasu to z Gminą powódka prowadziła korespondencję. Powódka błędnie utożsamia Gminę i Skarb Państwa akcentując w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa zaniechania Gminy. Mając na uwadze powyższe niewątpliwe jest, że powódka nigdy nie nabyła prawa użytkowania wieczystego , a tym samym nie mogła utracić nienabytego prawa. Skoro decyzje na które powołuje się powódka nie ustanawiały na jej rzecz żadnego prawa, tym samym nie mogły wyrządzić jej szkody. Ewentualnej szkody można byłoby upatxywać w uiszczaniu opłat rocznych z tytułu nieistniejącego użytkowania wieczystego, przy czym od la t 90-tych XX wieku opłaty te były uiszczane na rzecz Gminy, a hipotetyczne- nie ujęte w zestawieniu powódki- roszczenie 0 zwrot opłat uiszczanych we wcześniejszych latach uległo przedawnieniu. --- STRONA 4 --- Roszczenie powodki zwiqzane z przeksztalceniem prawa uzytkowania wieczystego w prawo wlasnoéciwyplywajqce z decyzji Prezydenta Miasta z 26.01.2011roku(k120) nie ma juz w ogole zadnego zwiqzku z czynno§ciami administracji z ubiegiego wieku. Pozostale wydatki z zestawienia powodki sq konsekwencj ami unonnowania art.35 usm i wyniku sprawy sadowej wskutek ktorej spéldzielnia nabyla prawo do przedmiotowego gruntu od prawowitego wlaéciciela. Jak wykazano nie ma przeslanek aby konsekwencjami zaniechari swego poprzednika obciqzaé osoby trzecie w tym przypadku pozwanego Biorqc pod uwage powyzsze orzeczono jak w sentencji. O kosztach postanowiono na zasadzie 98 kpc Roszczenie powódki związane z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności-wypływające z decyzji Prezydenta Miasta z 26.01.2o11r0ku(k120) nie ma już w ogóle żadnego związku z czynnościami administracji z ubiegłego wieku. Pozostałe wydatki z zestawienia powódki są konsekwencjami unormowania art.35 usm i wyniku sprawy sadowej wskutek której spółdzielnia nabyła prawo do przedmiotowego gruntu od prawowitego właściciela. Jak wykazano nie ma przesłanek aby konsekwencjami zaniechań swego poprzednika obciążać osoby trzecie w tym przypadku pozwanego Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji. O kosztach postanowiono na zasadzie 98 kpc