Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt I C 550/10 /4///, §% ""‘~ "us J A I "3 : L4..3 ..:",» v.~.::. _, \ \_‘. ' ' r\ ' .’ ,U,.vv MW: 1 §‘ W Y R O K 2 WIMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ’ Dnia 16 listopada 2012 r. Sqd Okrqgowy W Lodzi I Wydzia1Cywilny W skladzie nastqpuj qcym: Przewodniczqcy: SSO Karol IkeDuninowski Protokolantz sekr.sqd. Stanisiawa Kwiryfiska§niadek po rozpoznaniu W dniu 9 listopada 2012 r. W Lodzi na rozprawie sprawy Z powédztwa. S.P. przeciwko Skarbowi Pafistwa — Zakladowi Karnemu W L. 0 zadoééuczynienie, odszkodowanie i rent:5 ' 1. zasqdza od Skarbu Pafistwa — Zakladu Karnego W L. na rzecz S.P. KWOIQ 2.500 (dwa tysiape piqéset) ziotych, tytulem zadoééuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 5 lutego 20l0r. do dnia zaphty; ' 2. oddala powédztwo W pozostalej czqéci; 3. przyznaje i nakazuje wyphcié adwokatowi MK. ze Skarbu Pafistwa — Sqdu Okrcggowego W L. kVVO'£Q 4.428 (cztery tysiqce czterysta dwadzieécia osiem) ziotych brutto, tytulem kosztéw nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzgdu; ‘ 4. nie obciaga stron nieuiszczonymi kosztami sqdowymi.
--- STRONA 2 ---
Sygn.aktIC550/10 UZASADNIENIE Powod S. P. W pozwie Z dnia 8 grudnia 2009 roku, skierowanym przeciwko Skarbowi Pafistwa — Zaldadowi Karnemu W L., Wniés% 0 zasqdzenie kwoty 100.000, 2% z ustawowymi odsetkami od dnia. Wydania wyroku tytuiem zadoééuczynienia oraz kwoty po 2000; 2% miesiqcznie tytuiem renty chorobowej. W uzasadnieniu pozWu powéd podniésh Ze Zqdanie zadoééuczynienia uzasadnione jest przebywaniem W olcresie od stycznia 2007 roku do lipca 2009 roku W przeludnionych celach, zaé roszczenie 0 renteg uzasadnia uraz krzggoslupa, jakiego doznal powod na skutek upadku W celi z iozka, ktore nie bylo zabezpieczone. (pozew k. 23) Odpis pozwu dongczono pozwanemu W dniu 5 lutego 2010 roku. (potwierdzenie odbioru k. 18) Pozwany, W odpowiedzi na pozew, nie uz.na% powodztwa i Wni6s% 0 jego oddalenie W caloéci i zasqdzenie od powoda kosztow zastopstwa procesowego Wedlug norm przepisanych, przyznajap, Ze powod W okresie od dnia 7 stycznia 2008 roku do dnia 27 lipca 2009 roku przebywal W pozwanej jednostce W roznych celach, W Warunkach okresowego przeludnienia, przy czym pozwany na stan ten nie mial Zadnego Wp1'yWll i podejmowal starania W celu zminirnadlizowania skutkow przeludnienia, przystosowujqc . Wolne pomieszczenia, nie Wiiczane do pojemnoéci Zaldadu do Wymogow cel mieszkalnych, a W lipcu 2009 roku jednostka zostaia Zmieniona n_a zaldad typu po}otwa.rtego. O przeludnieniu informowany by% Wlaéciwy sgdzia penitencjamy. Pomimo przeludnienia, Wszystkim osadzonym zapewnione by%y osobne miejsca do spania, a cele Wyposatone byly W podstawowy sprzegt kwaterunkowy, _1_ <
--- STRONA 3 ---
zgodnie z oboWia,_zujqcymi przepisami. Wszystkie cele posiadajq Wydzielone écianami i zamykane pomieszczenia WC, nie Wliczane do powierzchni mieszkalnej ce1, a kazdy osadzony ma zapewnionq opiekq medycznq. Pozwany podnios1 nadto, Ze powéd nie Wykaza1, jakich doznal urazow krqgoslupa i jakich niedogodnoéci W zwiqzku z tym doéwiadcza. Powod mia1 mozliwoéé korzystania z zajqé kulturalnooéwiatowych oraz sportowych, a W czasie osadzenia u pozwanego nie sk1ada1Zadnych skarg na Warunki odbywaniai kary. Podnoszone przez powocla zarzuty ocenié naleiy jako nieuniknione ograniczenia, zwiaézane W oczywisty sposéb z kara pozbawienia Wolnoéci, a okresowe przeludnienie cel nie moze stanowié samoistnej podstawy roszczefi pozwu, ktore nie zostaly W Zaden sposob udowodnione. (odpowiedi na pozew k. 2226) Powod W piémie procesowym z dnia 25 lutego 2011 roku podnios1, Ze W roku 2009 mial przeprowadzony W pozWanym Zakladzie zabieg stomatologiczny, podczas ktorego uszkodzono mu most i od1amano dwa zegby, zaé zaiozenie mostu kosztowaio go 6.000, zl, a naprawa protezy begdzie kosztowaé okolo 30.000,— zl. _ Qpismo procesowe: Wraz z kopertqk. 192,193) Powod W piémie procesowym z dnia 15 kwietnia 2011 roku Wn'i6s1 o zasadzenie dodatkowo od pozwanego kwoty 30.000, 21 .tytu1em sumy potrzebnej na pokrycie kosztéw leczenia W postaci naprawy uszkodzonego mostu protetycznego. W 4 ' (pismo procesowe k. 209) Powod na rozprawie W dniu 9 listopada 2012 roku zm0dyfikoWa1 swoje Zqdania i Wniosl o zasqdzenie zadoééuczynienia Z ustawowymi _odsetkami od dnia Wniesienia pozwu i Wyjaénii, Ze dochodzi renty na zwiqkszone potrzeby zwiqzane z kosztami leczenia U1‘aZL19l(1‘Qg0S1LlpE1, Wnoszqc o jej zasqdzenie poczqwszy od dnia Wniesienia pozwu, platnej do dnia 10. kazdego miesiapa 2 2
--- STRONA 4 ---
ustawowymi odsetkami na Wypadek uchybienia terminowi piatnoéci, zaé co do odszkodowania W kwocie 30.000, 2:1, Wniosi o jego zasadzenie z ustawowymi odsetkami od dnia 2 marca 2011 roku. Pehwmocnik powoda Wniésl o przyznanio kosztow pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzqdu i oéwiadczyi, Ze nie zostaiy one uiszczone W Zadnej czegéci. ' (protok61 rozprawy k.319) Pozwany na rozprawie W dniu 9 listopada 2012 roku Wniésk 0 oddalenie zmodyfikowanego powodztwa W caloéci i cofnaj, zgloszony W pozwie, Wniosek o zasqdzenie od powoda kosztow zastqpstwa procesowego. (protokoi rozprawy k. 319, 321) Sqd Okrggowy ustalil, co nastgpujez Powod przebywal W Zakiadzie Karnym W L. W okresie od dnia 7 stycznia 2008 roku do dnia 27 lipca 2009 roku W Warunkach przeludnienia, tj. W celach, W ktorych nie byla zachowana norma 3 m2 powierzchni na jednego osadzonego. Do kofica czerwca 2009 roku pozwany przebywai W Warunkach zakladu zamlcniqtego i dopiero od lipca 2009 roku przebywai W Wa11u11<ach_za.k1adu typu poiotwartego. (odpowiedi na pozew k. 23, zeznania powoda k. 320) Pozwany inforrnowai Wiaéciwego sqdziego penitencjamego W trybie art. 248 § 1 k.k.W. 0 panujqcym W jednostce prze1udnieniu, ktore Wynosilo W oddzialach zamlcniqtych W roku 2008 od 130,7 % do 146,6 %, natomiast W roku 2009 stopiefi przeludnienia ulegai stopniowemu zmniej szeniu. (kopie informacji k. 2939) PoW6d przebywal W celach, W, ktorych iéika ustawione byiy na trzech poziomach, kqoiki sanitarne byly co prawda Wydzielone trwaiymi slcianami i byly zamykane, ale powod‘ okresowo by} osadzony W celach kilkunastoosobowych i do WC byiy kolejki. Cele by1y zagrzybione. Z uwagi na 3
--- STRONA 5 ---
duzq iloéé osadzonych, W celach bylo ciasno. Powod korzystai z zajgé na. boisku i siiowni. W maju 2008 roku powod W celi spadl z iézka. W czasie osadzenia u pozwanego powod skoficzyi kurs tapicera. (zeznania éwiadkowz T. L. k. 100, P. Z. k. 101, A. K. k. 103, K. F. k. 230231, zeznania powoda k. 320321, Wyjaénienia powoda k. 9798 potwierdzone zeznaniami k. 320) W czasie osadzenia u pozwanego powod byi kilka razy karany dyscyplinarnie za przekroczenia regulaminowe i zniewazenie filnkcjonariusza Shlzby Wigziennej. (zeznania powoda k. 320, zeznania éwiadka Z. ‘S. k. 101102) Powod uczestniczyi W zajgciach kulturalnoosiwiatowych i sportowych. Nalezai do grupy Wioiniow uczestniczqcych W subkulturze Wiegziennej i by} osadzony W jednorodnych celaoh dla tej grupy skazanych. Powod uczestniczyi W kursie na glazumika, nie zglasza1 skarg na Warunki odbywania kary. (Zeznania éwiadka Z. S. jW.) W okresie osadzenia powoda u pozwanego cele mieszkalne byiy remontowane i odnawiane. (zeznania éwiadka T. S. k. 104) PoW6d ma na utrzymaniu 6letnia, corkcg. W czasie osadzenia u pozwanego nie pracowai odplatnie. W depozycie Wartoéciowym nie ma Zadnych oszczodnoéci. (zeznania powoda k. 320321) Powod cierpi na chorobe; zwyrodnieniowq krqgosiupa 0 typie choroby samoistnej. Nie stwierdza siq zwiqzku przyczynowego miqdzy tymi doiegliwoéciami a upadkiem powoda. z 1ézka. Nie stwierdzono réwniez Zadnych zaniedbafi W przebiegu leczenia. powoda W pozwanyrn Zakiadzie. _ (opinia. biegiego lekarza ortopedy J. F. k. 23 8) W dniu 22 lipca. 2008 roku stwierdzono u powoda ruchomoéé mostu protetycznego W szczegce i skierowano go nakonsultacjo protetycznq. Lekarze . "4 1
--- STRONA 6 ---
W1QZ161']1’l1 nie Wykonywali zabiegow, ktére mogly uszkodzié most. Stwierdzona ruchomoéc’: mogia zostaé spowodowana 1 rozcementowaniem sis; korony na jednym z filarow, zaé rozcementowanie korony na zegbie filarowym jest czostym powildaniem przy tak rozleglym moécie, opaflym na trzech zcgbach. (opinie biegiego lekarza protetyka J. K. k. 259260, 283286) Sqd nie dai wiaxy twierdzeniom powoda 0 osadzeniu W pozwanym Zakiadzie 0d stycznia 2007 roku, sq one bowiem sprzeczne Z twierdzeniami pozwanego, ktore korespondujq z obiektywnym dowodem W postaci ksiageczki Zdrowia powoda. (k.123), z ktorej wynika, Ze powéd zostai przyjegty do Zakladu Karnego W L. W dniu 7 stycznia 2008 roku, tj. W dniu Wskazanyrn przez pozwanego W odpowiedzi na pozew. Powod, co do okresu pobytu u pozwanego poczajkowo podaWa1, Ze przebywai do lipca 2008 roku, nastqpnie nie Wykluczyi, Ze byi osadzony W L. do lipca 2009 roku (Wyjaénienia k. 9'7), co éwiadczy, Ze powod sam nie byi W stanie precyzyjnie okreélié okresu osadzenia u pozwanego i jednoczesinie podai, Ze na. Wolnoéci ostatni raz byi W roku 2007 przez okres 9 miesiqcy (Wyjaénienia k. 98), co jest Wewnqtrznie sprzcczne z Wczeslniejszymi twierdzeniami, Ze przebywai nieprzerwanie W pozwanym Zakladzie od stycznia 2007 roku. Sqd nie dal r6WnieZ Wiary twierdzeniom powoda, zgodnie Z ktorymi doznai z Winy pozwanego urazu krogosiupa, ktory uniemofzliwia mu Wykonywanie pracy fizycznej, nie. zostaly bowiem potwierdzone Zadnym obiektywnym dowodem. Analogicznie Sa,d ocenil twierdzenie, Ze choroba zwyrodnieniowakrqgosiupa jest nastopstwem upadku Z iézka. Sqd oddalil Wniosek powoda 0 p1‘Z6Si'LlC1'18.1'11€ éwiadka P.B. (postanowienie k. 105), bowiem teza dowodowa pozycja powoda W subkulturze W1QZ161‘11‘16j nie miaia Zadnego znaczenia dla rozstrzygniqcia sprawy i Wniosek ten zmierzai Wyiapznie do przedluzenia postqpowania (art. 217 § 2 1<P<>) . ' 5
--- STRONA 7 ---
Nie znalazly te2': Zadnego potwierdzenia zeznania powoda W zakresie uszkodzenia. zqbow i mostu protetycznego przez Wiegzienna, sluzbq zdrowia. Sqd Okrggowy zwaiyl, co nastgpuje: Powodztwo zashiguje na uwzglqdnienie jedynie W znikomej czgéci. ' W razie naruszenia dobra osobistego, sa,d moze przyznaé ternu, czyje dobro zostaio naruszone, odpowiednia, sumo tytuiem zadoséuczynienia pieniegznego za doznana, krzywdo ( a;rt.448 k.c.). Zgodnie Z art. 417 § 1 k.c., za szkodq Wyrzqdzona przez niezgodne Z prawem dziaianie lub zaniechanie przy Wykonywaniu Wiadzy publicznej ponosi odpowiedzialnosé Skarb Pafistwa lub jednostka samorzqdu terytorialnego, bqdi teZ inna osoba. prawna Wykonuj apa to WiE1dZQ z mocy prawa. Przes1an1<a.mi odpowiedzialnosci Skarbu Panstwa sq zatem: szkoda, fakt jej Wyrzqdzenia przez bezprawne dziaianie lub zaniechanie przy Wykonywaniu Wiadzy publicznej oraz tqczqcy te zdarzenia normalny zwiqzek przyczynowy. Zgodnie zas z tresciq art.445 § 1 k.c. W zwiagku Z art. 444 § 1 1<.c., W razie uszkodzenia ciaia lub Wywoiania rozstroju zdrowia, sqd moze przyznaé poszkodowanemu odpowiedniq sum:; tytulem zadoééuczynienia pieniqznego za dozna11a,1<rzy\\/deg. Wbrew Wywodom pozwanego, przebywanie powoda W przeludnionych celach W pozwanej jednostce penitencjarnej nosi znamiona bezprawnoéci. Z przepiséw art. 40 i art. 41 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 3 Konwencji 0 ochronie praW cziowieka i podstawowych Wolnosci (Dz.U. Nr 61 z 1993 roku, poz. 284) Wynika zakaz p0ni2aja,cego._i nieludzkiego traktowania oraz karania, a takze nal<a2 traktowania W sposob humanitarny oséb pozbawionych Wolnosoi. Zasady powyzsze recypuje‘ob0Wiqzujqcy W naszym porzqdktl prawnym Kodeks karny WykonaWczy,_kt61y W art. 4 stanowi, Ze kary Wykonuje sie; W _5_ 1 v
--- STRONA 8 ---
sposob humanitarny z poszanowaniem godnosci ludzkiej skazanego, zakazujac stosowania tortur lub nieludzkiego albo ponizajacego traktowania i karania skazanego, ktory zachowuje swoje prawa i Wolnoéci obywatelskie, a ich ograniczenia moga Wynikaé jedynie Z ustawy oraz Wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia. Z art. 110 § 2 k.1<.W. wynika, Ze powierzchnia W celi mieszkalnej, przypadajaoa na skazanego, W'yI10S1Ili6 mniej niz 3 1112. Wyjatek od tej norrny powierzchniowej przewidywai obowiazujacy W okresie osadzenia powoda u pozwanego przepis art. 248 § 1 k.k.W., zgodnie z ktoiym jedynie ,,W szczegolnie uzasadnionych Wypadkach” mozna byio umieszczaé skazanych W celach, W ktérych powierzchnia na 1 osobo Wynosiia mniej ni2 3 m2 i to tylko ,,na czas okreélony”. Przepis powyzszy byi stosowany przez pozwanego, jednakze jego stosowanie nie byio Wiasciwe, gdyi przeludnienie byio reguia, a odroczenie utraty mocy obowiazujacej art. 248 § 1 k.k.W. orzeczenie Wyrokiem Trybunahl Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 roku W sprawie SK 25/07 nie daje podstaw do przyjegcia, 2e W okresie jego obowiazywania przepis ten mogl byé tak stosowany, razapo odbiegajacy od jego literalnej, nie budzacej Watpliwosci tresci, a to usprawiedliwia co do zasady odpowiedzialnoéé Skarbu Pafistwa na podstawie art. 417 § 1 k.c. Analogiozne stanowisko zajal W tej kwestii Sad Apelacyjny W Lodzi W Wyroku Z dnia 10 maja 2011 roku W sprawie I ACa 232/ 11 (niepub1.). W toku procesu sam pozwany przyznai, Ze powéd przebywal W celach z przekroczeniem ustawowej normy powierzchniowej, nie udowodnii jednak, Ze umieszczajac poWoda W celach przeludnionych dziaiai zgodnie z prawem i nie nanlszyl dobr osobistych powoda ( art. 6 k.c. W zw. Z art. 24 k.c.). _ Sad uznai, Ze przebywanie powoda W Warunkach przeludnienia nie miaio charakteru tymczasowego i Wyj atkowego. . 7
--- STRONA 9 ---
Naruszenie dobra osobistego powoda W postaci jego godnosci oraz prawa do humanitarnego traktowania jest niewatpliwe. Powod W Warunkach przeludnienia przebywai ponad poltora roku, cele byiy kilkunastoosobowe z jednym kacikiem sanitarnym, osadzeni spali na ioikach ustawionych na trzech poziomach i przez Wiekszoéé okresu osadzenia powod przebywai W Warunkach za1<1adu zamknietego i skazani mogli opuszczaé ceie Wyiacznie na czas spacerow, zajeé sportowych i na siiowni. W tych Warunkach doszio do namszenia dobr osobistych powoda. Jednoczesnie podniesé nalezy, Ze powod nie zgiaszal Zadnyeh skarg na WB.1‘1.l11i(1 odbywania kary, co Wskazuje, Ze stopiefi pokrzywdzenia powoda nie byl duzy, natomiast eksponowanie tego poczucia pokrzywdzenia W toku postepowania ma Wylacznie aspekt procesowy, obliczony na uzyskanie korzystnego rozstrzygniecia (por. uzasadnienie Wyroku Sadu Apelacyjnego We Wrociawiu z dnia 6 grudnia 2007 roku, I ACa 499/07, OSA We Wrociawiu 2009/2/128). Dyskomfort przebywania W izolacji jest nieodiaeznym elementem odbywania kary pozbawienia Wolnosci, jednak tak dlugi okres przebywania powoda W przeludnionych celach byi dla niego zbyt uciagliwy. Okolicznosci powyzsze uzasadniaja_ przyznanie poWodoWi stosownego zadoséuczynienia (por. uchwala Sadu Najwyzszego z dnia 18 paidziernika 2011 roku, III CZP 25/11, publ. WWW.sn.p1). W ocenie Sadu, W realiach rozpoznawanej sprawy zadoséuozynieniem adekwatnym do krzywdy doznanej przez powoda na skutek osadzenia go W przeludnionych celach jest kwota 2.500, z1. Z tych Wszystkieh Wzgledow, na podstawie art. 23, art. 24 i art. 448 k.c. orzeczono jak W punkcie 1. Wyroku. I _ Powodztwo ponad zasadzona kwote, jako raiaco Wygorowane, Sad oddalii. ~ . 3
--- STRONA 10 ---
O naleznych powodowi odsetkach od zasadzonej kwoty Sad orzeki na podstawie art. 481 k.c. W ZW. Z art. 455 k.c., przyjmujac jako poczatkowy termin ich biegu dziefi, W ktérym doreczono pozwanemu odpis pozwu. ' POW6d — Wbrew treéci art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. — nie VV}/k323i, aby W czasie osadzenia W Zakladzie Karnym W L. doznal z Winy pozwanego rozstroju zdrowia, czy tea uszkodzenia ciaia, zatem roszezenia oparte na przepisach art. 444 § 1 i2 k oraz art. 445 § 1 k.c. podlegaiy oddaleniu W calcosci. Z dokonanych ustalen wynika, Ze powéd cierpi na chorobe zWyrodnieniowa kregosiupa o typie choroby samoistnej, niemajaca zwiazku z upadkiem Z ioika, a jednoczeénie nie wykazai zwiekszenia sie swoich potrzeb W zwiazku z ta choroba, czy tez utraty zdolnosci do pracy zarobkowej O kosztach pomocy prawnej udzielonej powodowi Z urzedu orzeczono na podstawie przepisow §§ 2 ust. 1, 6 pkt, 19 ust. 1 i § 20 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 28 Wrzesnia 2002 roku W sprawie opiat za czynnosei adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow nieoplaeonej pomocy prawnej udzielonej z urzedu ( Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Na podstawie art. 113 ust. 4 u.k.s.c. nie obciaiono stron nieuiszezonymi kosztami sadowymi poW6d obciagony jest obowiazkiem alimentacyjnym, zas zachowanie pozwanego nie byio nacechowane Zia Wola, co W odniesieniu do kaidej strony stanowi ,,Wypadek szozegoinie uzasadniony”, o ktorym mowa W tym przepisie. 9
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sad Apelacyjny W Lodzi W Wyroku Z dnia 10 maja 2011 roku W sprawie#I C 550/10/4///#art. 248 § 1 k.k.W.#art. 417 § 1 k.c.#art.445 § 1 k.c.#art. 41 ust. 4 Konstytucji#art. 3 Konwencji#art. 4 stanowi#art. 110 § 2 k.#art. 6 k.c.#art. 24 k.c.#art. 448 k.c.#art. 481 k.c.#art. 455 k.c.#art. 232 k.p.c.#art. 445 § 1 k.c.#art. 113 ust. 4 u.k.s.c.