Wyrok I C 545/15 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lutego 2018 roku Sąd Okręgowy w Opolu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 545/15 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lutego 2018 roku Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Magdalena Domińczyk-Trzciańska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Laurencja Ilkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 roku w Opolu sprawy z powództwa M.M.,K.Ł. przeciwko D.S., Towarzystwu Ubezpieczeń (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę 1. zasądza od pozwanych D.S. i Towarzystwa Ubezpieczeń (…) S.A. z siedzibą w W. na rzecz każdego z powodów K.Ł. i M.M. kwoty po 150.000 zł (sto pięćdziesiąt tysięcy złotych ) z ustawowymi odsetkami od dnia 26 lutego 2015 roku do dnia zapłaty oraz kwoty po 8.617 złotych na rzecz każdego z powodów - z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego, 2. w pozostałej części powództwo oddala, 3. nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sąd Okręgowy w Opolu od pozwanych D.S. i Towarzystwa Ubezpieczeń (…) S.A. z siedzibą w W. kwotę 6.145,13 złotych, tytułem brakujących kosztów sądowych, przy czym spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego. Na oryginale właściwy podpis --- STRONA 2 --- Sygn. akt IC 545/15 UZASADNIENIE Powodowie K.Ł. i M.M. w pozwie wniesionym w dniu 24.08.2015r. skierowanym przeciwko pozwanym D.S. , TU (…) S.A. w W. wnieśli o zasądzenie od pozwanych in solidum kwoty po 200.000 zł na rzecz każdego z powodów czyli łącznie 400.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 26 lutego 2015r. tytułem zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną śmiercią córki na skutek wypadku samochodowego, a także zasądzenie od pozwanych na rzecz powodów zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powodowie wskazali, iż dochodzą w niniejszym postępowaniu, na podstawie art. 446 § 4 kc, odpowiedniego zadośćuczynienia za krzywdę jakiej doznali wskutek śmierci jedynej ich córki z którą byli bardzo mocno związani i dotkliwie odczuli jej śmierć wskutek zdarzenia z dnia 3 stycznia 2014r. szczegółowo argumentując swoje stanowisko na k. 2-29 W odpowiedzi na pozew pozwany D.S. wniósł o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany podniósł, iż w chwili zdarzenia z dnia 3.01.2014r. legitymował się ważną polisą OC wystawioną przez (…) Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. mocą której zakładem odpowiedzialnym było TU (…) S.A. w W. Skoro zatem ubezpieczyciel zawarł z pozwanym D.S. polisę obowiązkowego ubezpieczenia OC , a polisa ta w chwili zdarzenia była ważna tylko pozwany ad. 2 ponosi odpowiedzialność za skutki zdarzenia drogowego z dnia 3.01.2014r. Ponadto z ostrożności procesowej pozwany zakwestionował wysokość dochodzonego przez powodów zadośćuczynienia wskazując, iż jest ono zbyt wygórowane szczegółowo argumentując swoje stanowisko na k. 187-188 W odpowiedzi na pozew pozwany TU (…) S.A. w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany podniósł, iż w sprawie bezsporna jest okoliczność, iż w wyniku zdarzenia z dnia 3 stycznia 2014 r. doszło do wypadku komunikacyjnego, w którym śmierć poniosła córka powodów. Strona pozwana nie kwestionowała również swojej odpowiedzialności odszkodowawczej za śmierć córki powodów będącą następstwem wypadku komunikacyjnego z dnia 3 stycznia 2014 i w toku likwidacji szkody pozwany --- STRONA 3 --- ostatecznie wypłacił każdemu z powodów kwoty po 2000 zł. Pozwany wskazał także, iż wysokość przyznanego powodom świadczenia w dużej mierze uzależnione będzie od uznania Sądu dokonanego przy uwzględnieniu wielu czynników oraz na podstawie wielu okoliczności. Nadto, z uwagi na to, że w chwili obecnej nie zostało zakończone postępowanie karne, niezbędne jest przeprowadzenie opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków, który wskaże osoby odpowiedzialne za zaistniałe zdarzenie i ewentualnie czy poszkodowana przyczyniła się do zaistniałego zdarzenia i w jakim stopniu. Wypłacone przez pozwanego zadośćuczynienie w pełni naprawia doznaną przez powodów na wskutek śmierci córki krzywdę. Wszelkie dalsze roszczenia przewyższające tę kwotę są nieuzasadnione. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 3 stycznia 2014r. kierujący pojazdem marki VW Golf D.S. numer rejestracyjny (…) uczestniczył w wypadku komunikacyjnym, w którym poszkodowaną została córka powodów. W związku z obrażeniami powstałymi w wypadku komunikacyjnym córka powodów zmarła. Przed Sądem Rejonowym w S., Wydziałem II Karnym toczyło się postepowanie karne pod sygnaturą akt (…). Wyrokiem Sądu Okręgowego w O. z dnia 13 maja 2016r. (…) D.S. został prawomocnie skazany za przestępstwo związane ze spowodowaniem wypadku komunikacyjnego na skutek którego śmierć poniosła córka powodów. Dowód: zeznania pozwanego k . pismo Komendy Powiatowej Policji z dnia 4.02.2015r., k. 227 odpis skrócony aktu zgonu, k.165 zeznania powoda M.M. k. 595 Pojazd sprawcy wypadku objęty był ubezpieczeniem w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w pozwanym towarzystwie ubezpieczeniowym (okoliczność bezsporna). J.M. była jedyną córką powodów. Powodo wie z pocz ątku planowali posiadanie dalszego potomstwa, szybko jednak okazało się, iż J . wymienione cechy posiada w takim natężeniu, że pochłaniała całą energię i uwagę rodziców. Ponieważ od samego dzieciństwa --- STRONA 4 --- przejawiała wiele pasji, powódka całkowi cie zrezygnowała z pracy zawodowej i poświęciła się wychowaniu oraz roztaczaniu opieki nad dzieckiem. Powód z kolei bardzo dużo czasu spędzał w pracy będąc jedynym żywicielem rodziny, jednakże miał z córką stały kontakt telefoniczny, mailowy lub poprzez ró żne komunikatory internetowe. J . w chwili śmierci miała zaledwie czternaście lat. Powodowie spędzali wspólnie z córką bardzo dużo czasu wyjeżdżając z nią na każde ferie i wakacje, zarówno w Polsce (pobyty nad morzem, na Mazurach i w górach), jak i za granic ą (Chorwacja, Grecja, Włochy). Rodzice byli dla niej partnerem zabaw, pomagali zdobywać pierwsze sportowe sprawności, darzyli pieszczotami, życzliwością i miłością. Wspierali także córkę w realizowaniu jej pasji tj. jeździe konnej , jak również w uczestniczeniu w wybranych przez nią zajęciach dodatkowych takich jak gra na fortepianie, nauce języków obcych. Relacje rodzinne pomi ędzy nią a powodami były ciepłe i serdeczne, wypełnione ogromną miłością, zrozumieniem i wzajemną akceptacją. Ich związ ek emocjonalny był niezwykle silny, starali się spędzać razem każdą możliwą chwilę . Powodowie byli ogromnie dumni z c órki: zdobyte przez nią medale i puchary zgromadzone i wyeksponowane są w jednym miejscu, w różnych częściach domu porozwieszanych zostało wiele pamiątkowych laurek, które dla nich sporządziła, zapewniając w nich o swojej miłości. Córka była dla nich najbliższą, najważniejszą osobą. Powodowie wi ązali z pasją jeździecką J . swoje plany życiowe i wokół niej chcieli zbudować swoją przyszło ść. Ponieważ ich córka osiągała coraz lepsze rezultaty, pojawił się pomysł, aby zainwestować we własną stadninę, zatrudnić trenerów, a w przyszłości - powierzyć tę funkcję córce. Mogłaby ona wówczas nie tylko dalej się rozwijać i doskonalić w sztuce ujeżdże nia, lecz również szkolić i zarażać swoją pasją kolejne osoby. Plany te przybrały bardzo realne kształty; powodowie wraz z córką wyszukali oferowany do zakupu, dobrze utrzymany obiekt z odpowiednią ujeżdżalnią. W ramach kompleksu znajdował się także budyne k mieszkalny, więc cała rodzina z radością myślała o wyprowadzce z dużego miasta i pogłębieniu kontaktu z naturą. Powodowie skontaktowali się z dotychczasowymi właścicielami i rozpoczęli negocjacje. W niedługim czasie zamknięte były już ustalenia odnośnie sposobu rozliczeń pomiędzy stronami, do finalizacji transakcji i podpisania umowy miało dojść w początkach roku 2014. Wypadek z dnia 3 stycznia 2014 r. plany te zniweczył i zniszczył wizję przyszłości powodów. Pierwsze miesi ące po śmierci córki powodowie s pędzili w stanie szoku, letargu i depresji. Zmuszeni byli powiadomić pozostałych członków rodziny o śmierci córki, co stanowiło serię koszmarnych przeżyć. Po wypadku dziecka powodowie nie byli w stanie normalnie funkcjonowa ć, w związku z tym troskę o speł nienie ich potrzeb wzięli na siebie ich --- STRONA 5 --- przyjaciele. Przebywali z nimi, przygotowywali im posiłki, sprzątali mieszkanie, wyprowadzali psy. Szczególną pomoc okazała K.M. , która odwiedzała ich codziennie. Ponadto znajomi z M . zaprosili i ch na pewien czas do siebie, gdzie mogli się nimi w pełni zaopiekować. Profesjonaln ą pomoc zapewnili wówczas powodom członkowie ich rodziny: psychoterapeuta oraz psychiatra, którzy odbyli z nimi kilka sesji, jak również zalecili przyjmowanie leków uspokaja jących. W pierwszym okresie powodowie wspomagali się działaniem tych środków oraz alkoholem. Po oko ło dwóch miesiącach całkowitej, bezczynnej rozpaczy sytuacja życiowa zmusiła powoda do powrotu do pracy zarobkowej. Stan emocjonalny jego i małżonki (która dotychczas nie podjęła żadnej czynności zawodowej) zaczął z wolna ulegać pewnej stabilizacji, lecz w dalszym ciągu nie przeżyli oni żałoby po córce. Nadal mają stany przygnębienia, smutku, oraz utrzymują się zaburzenia w stanie psychicznym i ogólnym funkcj onowaniu psychospołecznym. Każde jej wspomnienie jest dla nich trudnym przeżyciem i muszą wspomagać się alkoholem, aby sobie z tym poradzić. Powodowie odczuwaj ą niewyobrażalny ból i cierpienie - tym większe, że utrata ich córki była naglą i niespodziewana . Nie byli w stanie uporządkować pokoju córki ,a znajdujące się tam przedmioty i rzeczy traktowali z najwyższą pieczołowitością i ostrożnością, jak relikwie. Powodowie ucz ęszczają za zajęcia grupy wsparcia dla rodziców, którzy stracili swe dzieci. Wysz ukali także w internetowym serwisie społecznościowym facebook ludzi po podobnych przejściach i wspierają się teraz wzajemnie. Publikują w Internecie mnóstwo zdjęć córki, wspomnień i filmów udostępnionych za pośrednictwem serwisu youtube. C órka nadal jest o becna w ich życiu, w rozmowach i wspomnieniach, od których nie mogą się uwolnić. Przeglądają pamiątkowe filmy i zdjęcia, rozpamiętują wspólne chwile i tęsknią do dawnej codzienności. Aby spełnić marzenie, które J . wyrażała za życia, latem 2014 roku u dali się na wyprawę do Armenii. Powodowie aktualnie zmienili miejsce zamieszkania wyprowadzając się na wieś do domu. Powódka zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa i opieką nad dziadkami. Powód pracuje zawodowo. Pomimo przeprowadzki powodowie nie uzyskali równowagi psychicznej. Do chwili obecnej obsesyjnie wracaj ą myślami do wypadku i analizują wszystkie jego okoliczności. W domu powodów znajduje się dużo pamiątek i rze czy po zmarłej córce. Powodowie z astanawiają się, czy była jakakolwiek możliwość uniknię cia śmierci ich dziecka, czy oni mogl i zrobić coś, by temu zapobiec. Dowód: zeznania świadka K.M. k. 594 zeznania powoda M.M. k. 595 --- STRONA 6 --- dokumentacja fotograficzna k. 34-40 ksera rysunków, k. 42-53 dokumentacja fotograficzna k. 54-67 wydruki z serwisu społecznościowego facebook, k. 68-100 dyplomy i świadectwa, k. 101-126 odpis skrócony aktu urodzenia, k. 164 odpis skrócony aktu zgonu, k.165 W dniu 26 stycznia 2015r. powodowie dokonali telefonicznego zgłoszenia szkody. W toku postepowania likwidacyjnego w dniu 2 kwietnia 2015 r. pozwany ad. 2 wyda ł dwie decyzje, na mocy których przyznał powodom zadośćuc zynienie w kwocie po 2.000,00 zł za krzywdę wynikającą ze śmierci córki, w oparciu o art. 446 §4 kc. W treści decyzji wsk azano, iż jest to kwota bezsporna, zaś ostateczna wysokość zadośćuczynienia zostanie oznaczona po „ustaleniu zakresu odpowiedzialności TU ( … ) S.A. ” Dowód: pisma pozwanego ad. 2) z dnia 2 kwietnia 2015 r. pismo pozwanego ad. 2 z dnia 27 stycznia 2015r., k. 127 pismo pozwanego ad. 2 z dnia 20 lutego 2015r., k. 127 pismo pełnomocników powodów z dnia 26 stycznia 2015r. wraz z pełnomocnikami, k., 131-145 pismo pełnomocnika powodów z dnia 6 lutego 2015r., k. 146-150 pismo pełnomocnika powodów z dnia 2 marca 2015r., k. 151-155 pismo pozwanego ad 2 z dnia 2 kwietnia 2015r., k. 156,157 pismo pełnomocnika powodów z dnia 29 kwietnia 2015r., k. 158-161 pismo pełnomocnika pozwanego ad1 z dnia 12 maja 2015r., k. 162 pismo pełnomocnika pozwanego ad2, k. 191-197 płyta CD, k. 222 pismo pełnomocnika pozwanego ad. 1 z dnia 17.02.2015r., k. 223 pismo TU (…) S.A. z dnia 23.02.2015r., k.224-225, 226 pismo pełnomocnika powodów z dnia 6.02.2015r. wraz załącznikami, k. 228 – 369 Biegły z zakresu rekonstrukcji wypadków s porządzając opinie na potrzeby niniejszej sprawy stwierdził, iż J.M. w żaden sposób nie przyczyniła się do wypadku z dnia 3 stycznia 2014r. , jak również nie naruszyła przepisów o ruchu drogowym. Dowód: opinia biegłego z zakresu rekonstrukcji w ypadków W.J. k. 389 - 416 Kolejny biegły z zakresu rekonstrukcji wypadków w swojej opinii stwierdził, iż k ieruj ący naru szając zasady bezpiecznej jazdy , przekraczając w znacznym stopniu prędkość --- STRONA 7 --- dopuszczalną i bezpieczną w warunka c h nocnych , stosując oświetlenie światłami mijania które były niedost osowane do prędkości jego jazdy , odebrał sobie możliwość poprawnego zareagowania na obecność pieszej na przejściu dla pieszych i nie ustępując pierw szeństwa doprowadził do wypadku . Z akt sprawy wynika że n ie było ruchu pojazdów jadących z przeciwka dlatego nie było żadnych przeciww skazań, aby kierujący samochodem , podwyższając bezpieczeństwo ruchu poprzez zwiększenie zakresu widoczności , poru szał się na światłach drogowych . Nie bez znaczen ia by ł fakt iż w chwili wypadku widoczność dla obu uczestników wypadku była ograniczona panującym zmrokiem . W takich warunkach ocena prędkości zbliżającego się pojazdu i wysyłającego silne światło reflektorów jest utrudniona z uwagi na brak punktów odniesi enia w perspektywie obrazu ulicy. Problem trudności w ocenie odległości i prędkości poruszającego się pojazdu w warunkach nocnych znany jest wszystkim kierowcom, w szczególności gdy ten problem dotyczy ustalenia możliwości wykonania manewru wyprzedzania wobec obecności nadjeżdżającego pojazdu z przeciwka. Na podstawie wykonanych wylicze ń wynika iż w przypadku poruszania się samochodu z prędkością administracyjnie dopuszczalną nie doszłoby do zaistnieni a sytuacji zagrożonej wypadkiem . Z tego powodu piesza miała prawo oczekiwać na zasadzie reguły ograniczonego zaufania iż pozostali uczestnicy przestrz egają przepisów ruchu drogowego , a w szczególności iż kierujący pojazdem zbliżając się do obszaru przejścia dla pieszych zachowa wyjątkową ostrożność i u możliwi jej bezpieczne przekroczenie ulicy. Dowód: opinia biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków k. 505 - 526 opinia uzupełniająca k. 552 - 563 Sąd zważył co następuje: Powództwo w znacznej części zasługiwało na uwzględnienie. W niniejszej sprawie strona powodowa dochodziła roszczenia z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na skutek śmierci córki w wypadku komunikacyjnym który miał miejsce w dniu 3 stycznia 2014 r. w oparciu o treść art. 446 § 4kc. Pozwany ad. 1 nie kwestionował swojej odpowiedzialności z zaistniałe zdarzenie podnosząc jednak, iż w związku z posiadaną przez siebie ważna polisą obowiązkowego --- STRONA 8 --- ubezpieczenia OC, tylko pozwany ad. 2 winien ponosić odpowiedzialność za skutki zdarzenia z dnia 3.01.2014r. Pozwany ad. 2 nie kwestionował również swojej odpowiedzialności co do zasady, a fakt ten wynika nie tylko z treści oświadczenia zawartego w odpowiedzi na pozew, ale także świadczy o tym dobitnie przebieg całego postępowania likwidacyjnego, na etapie którego to pozwany uznał częściowo roszczenie powodów z tą tylko różnicą, że kwestionował jego wysokość. Wobec powyższego sporną pomiędzy stronami niniejszej sprawie jest wysokość adekwatnego w rozumieniu art. 446 § 4 kc zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w skutek śmierci córki powodów. Ustalenie stanu faktycznego sprawy nastąpiło w oparciu o wyżej wskazane dowody, a w szczególności sąd dokonując rozstrzygnięcia oparł się na materiale dowodowym w postaci dowodów z dokumentów, a także opinii sporządzonych na potrzeby niniejszej sprawy przez biegłych z zakresu technik i ruchu drogowego i rekonstrukcji wypadków drogowych, które to opinie Sąd uznał za jasne precyzyjne w pełni logiczne, korespondujące ze sobą i których wnioski w pełni podziela. Opinia biegłego J.D. spełnia stawiane jej wymogi, odzwierciedla staranność i wnikliwość biegłego w badaniu zleconego zagadnienia, odpowiada w sposób stanowczy i zrozumiały na postawione pytania w zakresie nabytej wiedzy specjalistycznej, a przytoczona na jej uzasadnienie argumentacja jest w pełni przekonująca. Jest w pełni zgodna z zasadami logiki i wiedzy powszechnej. Biegły zaprezentował wysoki poziom wiedzy specjalistycznej, w sposób jasny i klarowny omówił teoretyczne podstawy swej ekspertyzy oraz przedstawił wszystkie motywy, które doprowadziły go do stanowczych wniosków końcowych. W tym miejscu Sąd miał na uwadze okoliczność, iż wnioski tej opinii w pełni korelują z wnioskami opinii uprzednio uzyskanej na potrzeby niniejszego postepowania przez biegłego W.J. Należy przypomnieć, iż pozwany ad 1 kwestionował ustalenia uprzedniej opinii nie ze względu na jej walory merytoryczne, lecz z uwagi na drugorzędną okoliczność, iż biegły ów znajdował się w osobistym sporze ze Wspólnotą reprezentowaną przez wspólnika pełnomocnika pozwanego ad. 1 co miało uzasadniać wniosek o jego stronniczość. W aktualnym stanie rzeczy, kiedy to drugi niezależny i bezstronny biegły potwierdził okoliczność, że J.M. w żaden sposób nie przyczyniła się do wypadku z dnia 3 stycznia 2014r., jak również nie naruszyła przepisów o ruchu drogowym, zaś sprawcą w/w wypadku był wyłącznie pozwany ad. 1 nie sposób w skuteczny miarodajny sposób jej kwestionować. --- STRONA 9 --- Dowody w sprawie decydujące o zakresie odpowiedzialności, a tym samym o wysokości zasądzonego zadośćuczynienia uzupełnione zostały zeznaniami świadków, jak również zeznaniami powodów. Sąd oddalił natomiast wniosek strony pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychiatry mając na uwadze treść orzeczenia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 23 kwietnia 2013r. sygn. akt IACa 330/13 , z którego wynika, iż „(…) Zadaniem Sądu jest zbadanie więzi, jaka łączyła zmarłego z członkami rodziny, dochodzącymi zadośćuczynienia i jedynie na tej podstawie wnioskowanie o rozmiarach krzywdy osób najbliższych stanowiącej następstwo pozbawienia ich prawa do życia w pełnej rodzinie. Wymienione wyżej okoliczności winny skłonić Sąd Okręgowy do definitywnego zerwania z praktyką dopuszczania dowodów z opinii biegłego na okoliczność ustalenia stanu psychicznego powodów w związku ze śmiercią osoby najbliższej. Dowód taki nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, skoro przedmiotem procesu nie jest wywołanie rozstroju zdrowia u najbliższych członków rodziny. Przeprowadzenie takiego dowodu nie tylko zmierza do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania, ale też w sposób nieuprawniony narusza intymność i prywatność powodów (…)” Sąd uznając zatem odpowiedzialność strony pozwanej za uzasadnioną, co do zasady podjął rozstrzygnięcie w zakresie wysokości należnego powodom zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na skutek śmierci ich córki. Przepis art.446 kc stanowi iż jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Zadośćuczynienie to ma zrekompensować cierpienie, ból i poczucie osamotnienia po śmierci osoby najbliższej. Określając wysokość tego zadośćuczynienia należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności mające wpływ na rozmiar doznanej przez poszkodowanego krzywdy, a więc przede wszystkim wstrząs psychiczny i cierpienia moralne wywołane śmiercią osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki po jej śmierci, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, rolę w rodzinie pełnioną przez osobę zmarłą, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem śmierci osoby bliskiej (np. nerwicy, depresji), stopień w jakim pokrzywdzony będzie umiał znaleźć się w nowej rzeczywistości i ją zaakceptować, wiek pokrzywdzonego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2011 r., III CSK 279/10, niepubl., z dnia 10 maja 2012 r., IV CSK 416/11, LEX nr 1212823). Należy przy tym pamiętać, że zadośćuczynienie przewidziane w art. 446 § 4 k.c. powinno mieć przede wszystkim kompensacyjny charakter. Nie może zatem stanowić zapłaty symbolicznej, ale musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość. Wysokość tego --- STRONA 10 --- zadośćuczynienia nie może jednak być nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy, ale powinna być - przy uwzględnieniu krzywdy poszkodowanego - utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2001 r., III CKN 427/00, LEX nr 52766). Przesłanka przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa nie może jednak pozbawić tego zadośćuczynienia funkcji kompensacyjnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2006 r., OSN z 2006 r., z. 10, poz. 175). Sąd Okręgowy określając wysokość należnego powodom zadośćuczynienia wziął pod uwagę wszystkie wskazane wyżej kryteria i prawidłowo ocenił całokształt okoliczności dotyczących powodów. Za uznaniem roszczenia w znacznej części przemawia fakt, że powodowie byli bardzo silnie związani z córką. Ich wzajemne relacje wynikały także z faktu, że córka była ich pierwszym i jedynym dzieckiem. Tłumaczy to głęboki, emocjonalny charakter łączącej ich więzi, którą starannie pielęgnowali, co potwierdzili świadkowie i sami powodowie, zaś głęboką, prawdziwą i szczerą więź między nimi, potwierdza dodatkowo fakt, że wspólnie spędzali wolny czas, czy to rozmawiając, czy wyjeżdżając na wycieczki. Powodowie aktywnie uczestniczyli także w życiu córki i wspierali ją w realizowaniu jej pragnień i pasji tj. jazdy konnej. Ważne jest również to, że zarówno córka jak i powodowie snuli wspólne plany na przyszłość. Jej śmierć była dla powodów bardzo ciężkim przeżyciem i upływ czasu (prawie 4 lat od wypadku) nie ukoił żalu po jej stracie, gdyż powodowie nadal, codziennie odczuwają jej brak, tęsknią za nią i wspominają ją, co paraliżuje ich codzienną aktywność. Powodowie nie tylko wycofali się z dotychczasowego aktywnego udziału w życiu, ale odizolowali się także od znajomych i przyjaciół, a codzienne czynności wykonują automatycznie. Powodowie nie potrafią samodzielnie poradzić sobie z uczuciem straty, gdyż wszystkie rozmowy kierują na temat córki, nieustannie ją wspominają. Pomimo upływu tylu lat od wypadku, nie potrafili dostosować swojego funkcjonowania do faktu śmierci córki. Utrata dziecka stanowi dla rodziców szok, traumę i cierpienie niemożliwe do wyrażenia i opisania. Ustalenie owego faktu możliwe jest już przy zastosowaniu zasad logicznego myślenia, oraz doświadczenia życiowego połączonych z choćby niewielką dozą ludzkiej empatii. Powszechnie mówi się, iż nie ma większej tragedii od pogrzebu własnego dziecka. W opisywanym przypadku mamy nadto do czynienia ze śmiercią jedynej, ukochanej córeczki, ledwie czternastolatki, z którą łączyła powodów niezwykle silna, trwa ła więź uczuciowo - emocjonalna. Wraz ze stanowczo zbyt wczesnym zgonem J . w gruzach legły --- STRONA 11 --- widoki na przedłużenie rodziny oraz pozostawienie po sobie schedy (potomków). Powodowie nie będą mieli w przyszłości wnuków, którymi mogliby się zająć i które um ilałyby im czas. Powodowie czują się, jakby odebrano im prawo do posiadania własnej rodziny oraz otrzymania od córki wsparcia w przyszłości. Niezale żnie od tego, powodowie pozbawieni możliwości obserwowania, jak dorasta ich córka, jak rozwija się jej osobo wość, jak układa sobie życie, podejmuje pierwsze poważne decyzje, robi plany na przyszłość, zakłada rodzinę. Odebrano im możliwość doświadczania podstawowych trosk i radości rodzicielstwa, udzielania porad, wesparcia w kłopocie, zobaczyć, jak J . zdaj e maturę, rozpoczyna studia. Odczuwają ogromną pustkę, gdyż ich córka była bardzo mocno obecna w ich życiu; tęsknią za zwykłą możliwością rozmowy i obcowania z nią. Wypadek zniszczy ł także ich projekty życiowe: nie staną się już właścicielami stadniny z uj eżdżalnią, gdzie ich córka mogłaby trenować młodych zawodników. W trybie awaryjnym musieli szukać dla siebie azylu, miejsca, które nie kojarzyłoby się z J . , by móc tam zamieszkać i rozpocząć nowe życie. Na zwi ększenie cierpienia rodziców bezsprzeczni e wpływ miała także nagłość tragicznego zdarzenia, a co za tym idzie krzywdy. Jakkolwiek trudno przygotować się na śmierć bliskiej osoby, to jednak jej odejście, np. na skutek długotrwałej choroby, pozwala na uprzednie rozważenie zaistnienia w bliższej prz yszłości takiej możliwości oraz jej skutków. Tymczasem powodowie zmierzyć musieli się z sytuacją, w której utracili nagle osobę najbliższą, zdrowe, sprawne i wysportowane dziecko, z którego odejściem nikt się wcześniej nie liczył. J . miała w perspekt ywie długie, wypełnione przygodami życie i nikt nie mógł realnie spodziewać się, że zostanie ono zakończone tak nagle, tak niespodziewanie, w taki sposób. W judykaturze wskazano, że utrata własnego dziecka jest stratą nieposiadającą ekwiwalentu pieniężnego , jest stratą poniesioną na zawsze, bez możliwości jej zrekompensowania. Więź między rodzicami a dziećmi jest jedną z silniejszych więzi międzyludzkich. - Brutalne rozerwanie tej więzi przez spowodowanie śmierci dziecka stanowi dla rodzica niewyobrażalne po czucie pokrzywdzenia, ogrom cierpienia. Każdy rodzic ma prawo do wychowania swojego dziecka, obserwowania jego dorastania, wchodzenia w dorosłość, kolejnych etapów życia. Każdy rodzic ma prawo do jak najdłuższego towarzyszenia swojemu dziecku w jego życiu, (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2014 r., l PK 39/14; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 15 grudnia 2014 r., l ACa 1311/14). Powodowie takiej możliwości zostali pozbawieni. Na obecny rozmiar cierpień powodów nakłada się także fakt, że pomimo otrzymania pomocy zarówno psychologicznej jak i psychiatrycznej nie byli oni do tej pory poradzić sobie --- STRONA 12 --- ze stratą ukochanej córki. Świadczy o tym, że żałoba przebiegała u powodów w bardziej drastyczny sposób niż ma to miejsce u innych osób w przypadku doznania przez nich takiej samej traumy. W tej sytuacji Sąd uznał, że pomimo iż nie sposób ocenić wymiaru cierpienia powodów po utracie córki, to kwota zasądzona dodatkowych 150.000 dla każdego z powodów łącznie kwota 300.000 zł ponad już wypłacone 2000 zł dla każdego z powodów nie jest wygórowana i w pełni zasługuje na akceptację. Kwota ta ma bowiem zrekompensować krzywdę powodów, na którą składała się nie tylko faktyczna utrata bliskiej osoby i wywołany nią ból, ale również utrata związanych z córką planów życiowych, brak jej wsparcia zarówno w codziennym życiu jak i w przyszłości, a także bezpośredni i długofalowy skutek dla życia rodzinnego powodów. Zmarła córka stron w chwili śmierci miała ukończone tylko 14 lat, konsekwentnie realizowała swoje plany życiowe, w których pomagali jej rodzice, zaś jej śmierć przekreśliła wszystkie związane z nią oczekiwania, pogrążyła powodów w żałobie. Niezależnie od faktu czy na etapie postępowania sądowego strona zaakceptowała już śmierć bliskiej osoby, istotne znaczenie ma nadal odczuwane uczucie krzywdy, które może nigdy nie zniknąć. Nadal żywe i emocjonalne przeżywanie czyjeś śmierci po upływie prawie 4 lat stanowi podstawę do uznania, że proces łagodzenia skutków zdarzenia przebiega powoli i może trwać przez znaczny okres czasu. Uwzględnić również należy że finansowa rekompensata powinna służyć nie tylko wyrównaniu krzywdy, ale także powinna umożliwić powrót do normalnego życia. Z tych względów Sąd mając na uwadze, konieczność zrekompensowania doznanej straty, uznał że łączna kwota 300.000 zł zasądzona od pozwanych nie jest wygórowaną kwotą. Ponadto zadośćuczynienie jako jednorazowe świadczenie powinno złagodzić cierpienia psychiczne po stracie najbliższej osoby, negatywne zjawiska w psychice i dalszej emocjonalnej egzystencji uprawnionego, a także rozmiar tej krzywdy i jej intensywność. Przy uwzględnianiu wymiaru zadośćuczynienia te wszystkie czynniki muszą zostać uwzględnione. Nie można również wykluczyć, że stwierdzone u powodów zaburzenia depresyjne nigdy nie ustąpią. Dalej idące roszczenie powodów Sąd oddalił jako zbyt wygórowane i nie mające uzasadnienia w okolicznościach sprawy. O odsetkach od zasądzonych w/w kwot od dnia 26 lutego 2015r. Sąd orzekł w oparciu o przepisy art. 817 § 1 k.c. art. 481§ 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. Mając na uwadze powyższe ustalenia, argumenty i przepisy orzeczono jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia treść art. 100 kpc. --- STRONA 13 --- Na oryginale właściwy podpis za zgodność: