Wyrok I C 543/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 543/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Jolanta Polko Protokolant: st. sekr. sądowy Katarzyna Stachura po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2012 r. w Katowicach sprawy z powództwa C. K. przeciwko D. W. o ochronę dóbr osobistych 1/ oddala powództwo; 2/ zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt IC 543/11 UZASADNIENIE Powód C. K. wniósł do tut. Sądu pozew o ochronę dóbr osobistych przeciwko D. W. domagając się zobowiązania pozwanego do opublikowania oświadczenia z przeprosinami powoda na portalach internetowych, na których pozwany zamieścił wpisy, naruszające dobre imię i część powoda oraz jego renomę jako przedsiębiorcy. Domagał się także zasądzenia na swoją rzecz od pozwanego kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, że pozwany w dniach od 19 kwietnia 2011r. do 21 kwietnia 2011r. i w dniu 18 maja 2011r. na wielu portalach internetowych, jako użytkownik „ (...)” oraz (...) w wątku (...) oraz (...) opublikował wpisy naruszające dobre imię, cześć powoda oraz jego renomę jako przedsiębiorcy, zarzucające powodowi uchylanie się od wykonania zawartych umów oraz lekceważenie klientów, wskazujące, że (...) jest nierzetelną firmą. Powód podniósł, że opinie wyrażone przez pozwanego są bezpodstawne i nie mają oparcia w faktach. Powód wzywał pozwanego do zaniechania naruszeń oraz do zamieszczenia przeprosin na portalach internetowych, na których wcześniej umieścił swoje wpisy, pozwany odmówił zamieszczenia przeprosin. Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa. W ocenie pozwanego powództwo jest nieuzasadnione, a powód nie wykazał legitymacji biernej pozwanego, a w szczególności, iż to pozwany jest autorem wpisów opublikowanych na forach internetowych. Nadto zarzucił, że informacje zawarte we wpisach na forach internetowych mogły opisywać sytuację faktyczną pozwanego i jego relacje z firmą powoda, jednak wszystkie okoliczności wskazane w wypowiedzi są zgodne z prawdą, a całość wypowiedzi zmierzała do ochrony uzasadnionego --- STRONA 2 --- interesu społecznego i prywatnego, a jako taka nie była bezprawna i nie stanowiła naruszeń dóbr osobistych powoda. Pozwany przyznał, że łączyła go z powodem umowa z dnia 26 marca 2008r., na podstawie której powód zobowiązał się do wybudowania i oddania do użytku pozwanemu domu jednorodzinnego w stanie deweloperskim, z której nie wywiązał się w sposób należyty i terminowy. Powód nie uzyskał dla pozwanego właściwego pozwolenia na budowę, obejmującego również wiatę garażową, nie wybudował wiaty garażowej, występowały błędy dokumentacji złożonej do (...) w S. w zakresie podłączenia budynku do sieci wodno – kanalizacyjnej, część prac została wykonana wadliwie, a wady nie zostały przez powoda usunięte. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód C. K. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (...) z siedzibą w T. w zakresie robót budowlanych. W dniu 26 marca 2008r. pozwany i jego żona A. W. zawarli z powodem umowę nr (...), której przedmiotem było wybudowanie i oddanie do użytku domu jednorodzinnego o powierzchni 130 m 2 z wiatą garażową w stanie deweloperskim za cenę 385.193,08zł. Zgodnie z umową firma (...) miała także zająć się uzyskaniem wszelkich pozwoleń i uzgodnień, poczynając od pozwolenia na budowę przez przyłącza mediów do zgłoszenia budynku do użytkowania. Obiekt miał zostać wybudowany w terminie 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia budowy, a termin ten określa wpis do dziennika budowy. Pozwany i jego żona uiścili całą należność wynikającą z umowy (dowód: umowa z dnia 26.03.2008r. – k. 9-14, zeznania świadka A. W. – k. 230-231, zeznania pozwanego – k. 239-240). Termin wykonania budynku nie został dochowany, zgłoszenie budynku do użytkowania nastąpiło po ponad roku od uzyskania pozwolenia na budowę. W lipcu 2009 r. pozwany otrzymał aneks do umowy, noszący datę styczniową, dotyczący przedłużenia terminu wykonania umowy, aneksu tego nie podpisał (dowód: mail z dnia 06.07.2009r. – k. 119, aneks nr (...) z dnia 20.01.2009r. – k. 120, zeznania pozwanego – k. 239-240). Firma (...) nie wykonała wszystkich prac objętych umową, a w szczególności nie wybudowano wiaty garażowej oraz nie przedstawiono dokumentacji odbiorowej budynku, odpowiednie dokumenty pozwany i jego żona uzyskali samodzielnie, wycofując pełnomocnictwo udzielone firmie (...). Przed uzyskaniem pozwolenia na budowę inwestorzy wprowadzili w uzgodnieniu z architektem powoda oraz samym powodem zmiany do projektu dotyczące m.in. budowy biologicznej oczyszczalni zamiast szamba, powiększenia tarasu, natomiast firma (...) składając wniosek o pozwolenie na budowę przedstawiła projekt w niezmienionej postaci i nie uzupełniła go o wprowadzone zmiany, co stało się przyczyną odmowy odbioru budynku (dowód: dokumentacja projektowa i korespondencja mailowa – k. 134-143, zeznania świadka A. W. – k. 230-231, zeznania pozwanego – k. 239-240). Prace budowlane były wykonywane przez firmę powoda dobrze do momentu stanu surowego, problemy rozpoczęły się przy pracach prowadzonych wewnątrz budynku. Pracownicy powoda wykonali krzywe wylewki, ściany były popękane, zamontowano nieodpowiednie parapety. Pozwany i jego żona mieli wątpliwości odnośnie rzetelności pracowników powoda, ponieważ prace były wykonywane niesolidnie, zdarzały się przestoje na budowie. O przerwach w robotach inwestorzy dowiadywali się od sąsiadów, a kiedy zgłaszali ten fakt powodowi, uzyskiwali informację, że musiał skierować pracowników na inną budowę (dowód: zeznania świadków A. W. – k. 230-231, W. W. – k. 231, J. Z. – k. 231, W. Z. – k. 232, zeznania pozwanego – k. 239-240). Pozwany miał problemy z odbiorem instalacji gazowej (nieprawidłowo zamontowany zawór gazu), z uzyskaniem pozwolenia na przyłącze wodne (projekt instalacji wodnej był niezgodny z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury). Niewłaściwie zamontowano przewody rozprowadzania ciepłego powietrza z kominka, przewody doprowadzenia powietrza do kominka, prace te zostały wykonane niezgodnie z projektem. Pozwany zgłaszał wszystkie te błędy powodowi, ale nie zostały one usunięte (dowód: dokumentacja projektowa i korespondencja mailowa – k. 134-143, zeznania świadka A. W. – k. 230-231, zeznania pozwanego – k. 239-240). Powód nie wybudował także wiaty garażowej, pomimo tego, że pozwany wielokrotnie rozmawiał z nim na ten temat oraz prowadził korespondencję mailową. Powód pierwotnie obiecywał, że wiatę postawi i przyśle w tym celu --- STRONA 3 --- pracowników, co jednak nie nastąpiło. Pozwany i jego żona mieli problemy ze skontaktowaniem się powodem, nie odbierał ich telefonów. Pozwany przesłał powodowi swoją propozycję ugody, przewidującą wybudowanie wiaty przez pozwanego we własnym zakresie i pokrycie kosztów jej budowy przez firmę (...), na co powód nie wyraził zgody (dowód: dokumentacja projektowa i korespondencja mailowa – k. 134-143, zeznania świadka A. W. – k. 230-231, zeznania pozwanego – k. 239-240). Pozwany zamieszczał na forach internetowych swoją opinię na temat firmy (...). Opinia została zamieszczona na forach internetowych: www.forum.lipinscy.pl, www.forum.jak-budowac,pl, www.domujemy.pl, www.mybudujemy.pl, www.forumbudowlane.pl, www.forummuratordom.pl, www.jakoscobslugi.pl, www.forum.gazeta.pl., a pozwany napisał między innymi: • „pan C. sprawiał wrażenie człowieka kompetentnego, rzetelnego i uczciwego(…) – nic bardziej mylnego”; • „dobra współpraca z panią architekt (jedną z niewielu rzetelnych osób współpracujących z firmą (...)”; • „na moje nieszczęście panowie chyba dopiero uczyli się fachu. Byłbym nieszczery, gdybym pisał, że nie było wśród nich fachowców, ale tych niewielu bardzo szybko pan C. przesuwał na inne „ważniejsze” budowy”; • „wspomniałem wcześniej o osobie odpowiedzialnej w firmie (...) za dokumentację. Tak niekompetentnej osoby jeszcze w życiu nie spotkałem. Każdy przygotowany i złożony w urzędzie przez panią E. dokument to pasmo nieszczęść (…)”; • „oczywiście z związku z coraz większa liczbą problemów, niedoróbek i partactw pan C. przestaje odbierać telefony”; • (...) nie postawił wiaty garażowej, którą zgodnie ze swoim projektem i umową powinien wybudować”; • „potrafię sobie wyobrazić koniec serialu (...) na sukces, ale tego, iż właściciel firmy (...) wykaże resztki przyzwoitości i wywiąże się z umowy nie potrafię sobie wyobrazić” (dowód: wydruki z wpisów na forach internetowych – k. 15-20 35-40). Przyczyną, dla której pozwany zamieścił te opinie na forach internetowych była chęć przekazania innym osobom, by zastanowiły się nad wyborem firmy powoda, a sam pozwany przed rozpoczęciem budowy poszukiwał informacji na jej temat jednak bezskutecznie. Pozwany opisywał sytuacje, które wydarzyły się na jego budowie i dotyczyły doświadczeń z firmą (...), a były zgodne z prawdą (dowód: zeznania pozwanego – k. 239-240). Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie powołanych dokumentów, zeznań świadków A. W., W. W., J. Z., W. Z. oraz zeznań pozwanego D. W.. Dowody z dokumentów nie budziły wątpliwości co do ich prawdziwości, a także nie były względem nich zgłaszane jakiekolwiek zarzuty przez strony, zatem Sąd uznał je za wiarygodne. Za wiarygodne Sąd uznał zeznania świadków oraz zeznania pozwanego. Pominięto dowód z zeznań powoda, który pomimo prawidłowego wezwania na rozprawę nie stawił się w Sądzie i nie złożył zeznań, nie usprawiedliwił także swojej nieobecności. Sąd zważył, co następuje: Zdaniem Sądu powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Ogólne podstawy cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych określają przepisy art. 23 i 24 k.c., wskazując jednocześnie środki ochrony niemajątkowej oraz środki ochrony o charakterze majątkowym w art. 24 § 1 k.c.. Dobra osobiste podlegają ochronie, jeżeli ich naruszenie (zagrożenie) jest bezprawne. Przesłankami odpowiedzialności przewidzianymi w przepisie art. 24 § 1 k.c., które musza być spełnione łącznie są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia i bezprawność działania sprawcy. --- STRONA 4 --- Do najważniejszych dóbr osobistych, jakie wymienia art. 23 k.c. należy cześć jako wartość właściwa każdemu człowiekowi, która obejmuje wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. Cześć, dobre imię, reputacja, honor, godność osobista są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny życia osobistego, zawodowego i społecznego człowieka. Naruszenie czci może więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię danej osoby i mogące ją narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności. Według powoda pozwany dopuścił się naruszenia jego dóbr osobistych poprzez sformułowanie w swoim opiniach zamieszczonych na forach internetowych nieprawdziwych pomówień i zarzutów. Tymczasem jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń sformułowania przytoczone przez powoda w pozwie, prócz ocen i sugestii, nie zawierają informacji nieprawdziwych, a tylko niektóre z nich można uznać za nieścisłe czy nieprecyzyjne. Faktycznie działalność powoda została przedstawiona w negatywnej ocenie, jednak przypisana powodowi negatywna ocena, znajdowała potwierdzenie w okolicznościach faktycznych realizacji umowy łączącej strony. W ocenie Sądu nie sposób mówić w tej sprawie o bezprawności działań pozwanego, bowiem autor spornych publikacji oparł się na własnych negatywnych doświadczeniach. Bezprawność, to sprzeczność z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, ujmowana w kategoriach obiektywnych. Z art. 24 k.c. wynika domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego, co skutkuje przerzuceniem ciężaru dowodu wykazania braku bezprawności na sprawcę. To strona pozwana musi udowodnić, że zachodzi jedna z okoliczności wyłączających bezprawność naruszeń. Według powoda naruszenie jego dóbr osobistych nastąpiło w szczególności poprzez sformułowany przez pozwanego nieprawdziwy zarzut, że powód jest osobą niekompetentną, nierzetelną i nieuczciwą, że nie wywiązuje się z umów zawartych z klientami. Pozwany w toku niniejszego postępowania wykazał, że umowa łącząca go z powodem, a której przedmiotem było wybudowanie domu jednorodzinnego wraz wiatą garażową nie została wykonana w terminie wynikającym z umowy, a ponadto została wykonana nienależycie. Powód pomimo otrzymania całości wynagrodzenia od pozwanego i jego żony nie wybudował wiaty garażowej, część robót budowlanych prowadzonych wewnątrz budynku została wykonana wadliwie. Ponadto powód nie wywiązał się należycie z uzyskania dla pozwanego wymaganych dokumentów urzędowych niezbędnych do użytkowania domu. Świadczy to o tym, że osoby zatrudniane przez powoda nie wywiązywały się należycie ze swoich obowiązków. Analiza kwestionowanych przez powoda fragmentów publikacji internetowej nie pozwala na przyjęcie, że pozwany podał nieprawdziwe fakty, a zamieszczając je opierał się przy tym na własnych doświadczeniach we współpracy z firmą powoda (...). Podawanie do publicznej wiadomość faktów prawdziwych, co do zasady nie może być zakazane zwłaszcza, gdy leży to w interesie społecznym. Prawdziwa wypowiedź o określonej osobie nie może z uwagi na treść zawartej w niej informacji naruszać dobrego imienia tej osoby (wyrok SN z 0.12.2009r., IV CSK 290/09, LEX nr 560607). Jednak nawet prawdziwość informacji zawartych w materiale prasowym nie wyłącza bezprawności działania autora tekstu, gdyż istotne znaczenie mają również właściwa forma i sposób ujęcia wypowiedzi dziennikarskiej (wyrok SN z 27.02.2003r., IV CKN 1846/00). Dobra osoby fizycznej mogą bowiem zostać naruszone całą treścią publikacji i jej sensem, a nie tylko konkretnymi sformułowaniami ( wyrok SN z 7.07.2005r., V CK 868/04, LEX nr 196405). Naruszenie dobra osobistego, w szczególności dobrego imienia oraz dobrej opinii niezbędnej dla prowadzenia określonej działalności, może nastąpić także przez sformułowanie ocen i opinii w wypowiedziach krytykujących postępowanie danej osoby, a także poprzez wyrażanie sugestii. W uzasadnieniu pozwu wskazał powód, że w publikacjach zarzucono mu, że jest przedsiębiorcą nieuczciwym, nierzetelnym, niekompetentnym. W tym miejscu, należy wskazać, że powód będąc przedsiębiorcą może uchodzić za osobę rozpoznawalną, natomiast działalność przez niego prowadzona jest poddawana krytyce w szerszym zakresie, niż wobec osób nie prowadzących działalności gospodarczej na tak szeroka skalę. Krytyka nie może jednak naruszyć godności człowieka, a granice dopuszczalnej krytyki nie pozwalają również na publikowanie nieprawdy. Jak wskazano wyżej w spornych publikach nie podano informacji nieprawdziwych, a wątpliwości zgłaszane przez pozwanego co osoby powoda i prowadzonej przez niego działalności nie przekroczyły granic dozwolonej krytyki. Analiza publikacji prowadzi do wniosku, że nie --- STRONA 5 --- zawiera ona treści, których celem byłoby ośmieszenie czy poniżenie powoda. Brak w niej określeń, które można uznać za wulgarne, szkalujące powoda, obraźliwe. Zarzuty powoda, iż twierdzenia zawarte w publikacji stawiają go złym świetle i z pewnością negatywnie wpływają na wizerunek powoda jako przedsiębiorcy i prowadzonej przez niego działalności, nie zasługują na uwzględnienie. Powód nie wykazał, by na skutek zamieszczonej publikacji utracił klientów, kontrahentów, bądź miał problemy z zawarciem kontraktów związanych z jego działalnością. Reasumując, zdaniem Sądu w nie zachodziły przesłanki do uwzględnienia żądania pozwu, a publikacje na forach internetowych nie naruszyły dóbr osobistych powoda. Wobec powyższego, z uwagi na brak przesłanek określonych w art. 24 k.c. Sąd oddalił żądanie pozwu. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. oraz zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).