Postanowienie I C 540/12

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 540/12 „_ `i\ 'i 'f =-‹¬iÍ Ê`=,Ŝ~Ż'„-:-J .-"" “-2,'-'Ä `\u. 'nqä -*__ ""Ül' 'I' 'ru-|' .-‹|."¿|' 3 Ê: ~„'~"'i"Ÿ`i ` łiii|i'% '#24 '=§lł;'-=.='»~~"~$ WYROK W I1\/IIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ -|' _ Dnia 4 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy W Lublinie I Wydział Cywilny 1 w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Jolanta Szymanowska Protokolant Ewa Maj po rozpoznaniu W dniu 21 mfarca 2013 r. W Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa: J- S: _ ` przeciwko: T_ F: o ochronę dóbr osobistych 1 f ` 1 I. nakazuje FL przeproszenie Sa za naruszenie jej dóbr osobistych przez wysłanie w terminie 14 dni od uprawonfiocnienia się wyroku., na adres ul . D _ listu poleconego, _zawierającego tekst przeprosin o treści „ ja niżej podpisana T._F_ przepraszam Panią lg SS za naruszenie tajemnicy _Jej korespondencji prywatnej. Naruszenia dopuściłam się w ten sposób, że Wykonałam kserokopię Jej listów, które następnie przekazałarn osobom trzecí1'r1”; II. oddala powództwo w pozostałej części; 1 --- STRONA 2 --- III. znosi pomiędzy stronami koszty postępowania; IV. przejmuje na rachunek Skarbu Państwa nie uiszczone koszty sądowe. " Í- " '.'.'.-„_ .'- r.~ 1' _:.'.r.'. =,_”E -. . _- _- - „~ -r-:H 15'.-_-. ....-:. :Ł .. _, „,-_..=..._=___._¿ .f_._| .¬" 1 1 _ __ ; 1. 3 Ê `“ ii: 'Ł s F* "' „¦_ '¦'‹. Š rr r' ¬'-.r I F 2 --- STRONA 3 --- '_ IC 540/12 Uzasadnienie W pozwie z dnia 25 marca 2012 r. powódka Sńwnosiła o zasądzenie od pozwanej O kwoty 43 000 00 złotych i I T F _ , zobowiązanie O pozwanej do przeproszenia powódki Vwraz z zasądzeniem kosztów procesu. W uzasadniu pozwu powódka podawała, że pozwana jest siostrą jej- konkubenta _. W czasie, V gdy powódka mieszkała z M- w domu jego rodziców, zamieszkiwała"'tan'1"`również pozwana Pod nieobecność powódki i jej konkubenta, pozwana weszła dopokoju, w którym z'an'1ieszkiwa.ła powódka í zabrała z te powódka. pisała do l\/I-(ław 2005 r., kiedy pracowała łoszech. Wfžflistaeh paşwódl<a osobiste i intymne dotyczące jej i jej konkubenta. Pozwana 'u listy te skserowała i przekazała swojej siostrze A_I{_i ojcu J; Gg AĹK_ W dniu 7 stycznia 2011 r. powiedziała o wszystkim powódce, oddając jej otrzyü”an`e.;.1isty:i:@= 4 -F 5:-i.f-Nadto podnosiła, że W 2004 r. przeszła -załamanie nerwowe, leczyła się psychiatrycznie, a zajście z pozwaną spowodowała pogorszenie jej psyëhicznegofi. 1 W piśmie z W liřcaf;20 12 powćdlcař PrecyZ0Wflłfi POZŰW Püdßj 21,0 sposób i tekst przeprosin (k. 18).. Pozwana miała-sprlzepresić powódlāę liście poleconym, nadanym na jej adres i zawierającym treść „Ja niżej podpisana przepraszam Panią J_ S- za naruszenie tajemnicy Jej korespondencji 11*-Naruszenia dopuśeiłam się w; ten sposób, że wykonałam kserokopię Jej listów, które następnie przekazałam osobom `trze"c'i'm”.V I . ¬ V V V Pozwana powództwa nie uznała ni wnosiłaaf Io'±0fŸ*?*ŸŜŠiŜ|”'Ê'ig0*Ê-ÍŸÜŸddfl1@`Hí'ü2--='='ř-'ŜW odpowiedzi ria'-*'-pozew~"z."=d1aía 14 listopada 2012 r. (k. 20), Vrnotywowała , ze pozew opisuje nieprawdziwe I zdarzenia. Pozwana jest .ofiarą przemocy ` H' 3 --- STRONA 4 --- rodzinnej od 2006 r. Za jej sytuację rodzinną odpowiada powódka, która z rodziną pozwanej znęca się nad nią psychicznie i fizycznie. Pozwana nie pfzazz>fła,.t...szę_ 1131;' pawsaki aa aviaaziła, za listy ze się były W kopertach i leżały „luzem” na'Ê-.íszafce wskuclüni. Pozwana nadto podnosiła, że zabierając te listy miała nadzieję, że jak pokaże je rodzinie to, rodzice i rodzeństwo „przejrzą na oczy” i pomogąjej. Stała się inaczej i pozwana musiała wyprowadzić się; I 'Sądustalił następni ĘCY Stan' faktyczny: Powćdka J SK pozostaje w związku nieformalnym' z :bratem pozwanej . Razem mieszkają w domu, który stanowi wspćłwłasność ojca Ma Gëi jego rodzeństwa, w tym pozwanej Tu F; Rodzina M- G: pozostaje w konfiikcieśž.požwaną. CzęstoVw domu z różnych powodów dochodziło do awantur. 1_ FÜ nie mogła pogofclzićvsię fszcczegćlnie z bratem 'i jego konkubentką. Działając z niewyjaśnionych pobudek, pozwana, W dacie bliżej: nierolnreś_,l'onej*.'§?*¿l`wćeszła5-4 pod nieobecność J SSE i Ĺ do pokoju przez nich zajmowanego i zabrała listy orazbiżuterię należącą co Ja S: i jej córki. Listy te skserowała í kopie w dniu 6 stycznia 2011 r. przekazała ojcu '- . »Ê G oraz szwagrowi Ę Kg' C* Ke otrzymane listy dał żonie A- KL, a mg pokazał listy córce MGGĘ. AŻ Ki o tym fakcie w dniu 7 stycznia 2011 r. poinformowała powćdkę.. W ten sposób o intymniej i osobistej treści listów dowiedziała się cała r'odzinaÊ"Wszy'scy zaistniała sytuacją byli ..bardzo“'oburzeni. Listy zawierały treść przeznaczoną tylko dla M. Powćdka listy te pisała z Włoch, gdzie w 2005 r. pracowała. Powódka trzymała je w szafce razem z biżuterią, w pokoju zamykanymć na klucz. Klucz pod nieobecność SQ i MĘGÊ wisiał przy drzwiach. 5 P I O fakcie zaboru korespondencji i biżuterii J_ SE powiadomiła policję. Postanowieniern z dnia 8 grudnia 2011 r. dochodzenie zostało umorzono 4 --- STRONA 5 --- w części dotyczącej kradzieży biżuterii wskutek nie wykrycia sprawcy czynu, zaś w części dotyczącej naruszenia tajemnicy korespondencji, wobec braku znamion czynu zabronionego (postanowienie k. 23). I V W dniu 10 stycznia 2011 r. powćdka zgłosiła się do psychiatry. Kolejne wizyty u. psychiatry odbyła w dniach 31 marca 2011 r., 27 czerwca 2011 r., 19 września 2011 r. i 15 listopada 2011 r. (historia choroby- k. 59-61). V - Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił W oparciu o: zeznania świadków MUGÊ (k. 33), A. KE (k.33) i (k. 33). Świadkowie ci 'konsekwentnie i w sposób wzajemnie uzupełniający się przedstawili sposób w jaki doszło do naruszenia tajemnicy korespondencji powódki. Ich zeznania uzupełniają zeznania powódki S: (k. 32, 63). Co do prawdziwości, zeznań wymienionych świadków i powódki nie można mieć wątpliwości, skora sama pozwana okoliczności ujawnienia listów powódki nie zaprzeczała. Jedynie podawała, że listów tych nie zabrała z szafki, z pokoju zajmowanego przez powódkę i jej konkubenta ale listy te znalazła na stole w kuchni. .Z uwagi na to, że zeznania pozwanej w tej części nie znajdują żadnego potwierdzenia .w pozostałym materiale dowodowym zebranym W sprawie, Sąd nie dał im wiary. Jako nic nie wnoszące do sprawy, Sąd przyjął zeznania Świadków Ę. S_i (k.- 62V), (k. 62V) i W_ (k. 63). Świadkowi ci bowiem zeznawali tylko na okoliczności sytuacji konfliktowej pomiędzy pozwana, a rodziną i powódką. Wskazać należy, że- sytuacja konfliktowa nie stanowi w żadnym wypadku okoliczności wyłączającej bezprawność działania w przypadku ujawnienia tajemnicy korespondencji. Sąd nie miał wątpliwości, co do prawdziwości dowodów z dokumentów. Dowody ., te jednoznacznie potwierdzaly, że pozwana naruszyła tajemnicę korespondencji powóodki, zaś dokumentacjamedyczna wskazywała, że powćdka bezpośrednio po ujawnieniu jej listów zgłosiła się do lekarza psychiatry; ' Nr 5 --- STRONA 6 --- Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza ni racj onalizatorska pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Stosownie zaś do treści artykułu 24 § 1 k.c. ten czyje dobro zostaje zagrożone' cudzym działaniem, fsřfimoże żądać -zaniechania tego działania, cl:1V_yba¿,_r'że nici.-;jzest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia dopełniła "czyrmości potrzebnych do usunięci),-,Ii-=¬..¿›.&1*f?i..ch w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie (konkretnie w art. 445 oraz 448 k.c.) może ona żądać również zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż nie każde naruszenie dobra osobistego uprawnia do wystąpienia z roszczeniami ochronnymi. Jest to mozliwe dopiero wtedy, gdy działanie naruszającego będzie bezprawne, tj. .I _sprzeczne p'rzepisaíiř1i-"-"'łrawa lub godzące- zaşa¿dy;?f-.śwspółżycia społecznego. Ciężar wykazania, że nastąpiło naruszenie dobra oso.bistego,i1.Vzgodni.e;zr.ogólną regułą zawartą w art. 6 k.c. spoczywa na powodzie. Natomiast w procesie o ochronę dóbr osobistych-przesłanka bezprawności jest domniemywana, a więc wykazanie, że działanie pozwanego nie miało takich cech, spoczywa na nim. Za bezprawne uznaje się kazde działanie sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego, jeżeli nie zachodzi zadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających takie działanie np. działanie w obronie uzasadnionego interesu, * działanie dozwolone przez . obowiązujące' przepisy, zgoda poszkodowanego. I V , . E5 --- STRONA 7 --- Nalezy wskazać, że przy ocenie czy doszło do naruszenia dobra osobistego nalezy przyjąć kryteria obiektywne, a nie kierować się tylko subiektywnym odczuciem poszkodowanego. Przenosząc jednak powyższe na grunt niniejszej sprawy, nie można mieć wątpliwości, że w tym wypadku ta- przesłanka nie będzie miała zastosowania. Chodzi bowiem o dobro osobiste tj. tajemnicę korespondencji. Tajemnica korespondencji obejmuje wszystkie sposoby komunikowania w tym listy. Informacja zawarta w korespondencji nie musi być specjalnie zabezpieczona a więc list może być otwarty, wyjęty z koperty, może to być tylko karta pocztowa. Naruszaniem tajemnicy korespondencji będzie każda nieuprawniona ingerencja w treść korespondencji przede wszystkim zaś zapoznanie się z jej treścią wbrew woli nadawcy czy adresata. Wolanadawcy lub adresata ma też istotne znaczenie jeżeli chodzi o prawo do ujawnienia osobom trzecim treści korespondencji. Jeżeli osoba, takiej zgody nie posiada to nie tylko narusza tajemnicę korespondencji przez zapoznanie się z treścią tej korespondencji ale takze narusza tajemnicę .korespondencji poprzez bezprawne przekazanie treści tej korespondencji osobom trzecim bez zgody nadawcy i adresata. Dodać należy, ze pozwana przyznała, iż udostępniła listy powódki innym osobom, przy czym nie wykazywała, że na udostępnienie tych listów -1 F. uzyskała zgodę powódki lub adresata tej korespondencji. Wskazać nalezy. w tym miejscu, że „wprowadzone w art. 24 k.c. domniemanie bezprawności dotyczy zachowania się sprzecznego z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę lub nawet świadomość sprawcy” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 1982 r. LEX 8441). Tak więc, jezeli nawet pozwana nie była świadoma tego, czy zapiski powódki są tylko „zapisanymi kartkami papieru” czy są to listy, to zapoznawanie się z ich treścią, jak również przekazywanie tej treści osobom trzecim, wbrew woli powódki, było działaniem bezprawnym podlegającym ochronie w trybie art. 24 k.c. Dodać nalezy, ze przepis art. 24 § 1 k.c. posługuje się konstrukcją domniemaniabezprawności, co r powoduje, że w sprawach o naruszenie dóbr osobistych, następuje przeniesienie 7 --- STRONA 8 --- ciężaru dowodu z powoda, co jest regułą ogólną określoną w art. 6 l<.c., na pozwanego, na którym spoczywa ciężar dowodu obalenia tego domniemania. W tej sytuacji na dochodzącym ochrony dóbr osobistych ciąży jedynie obowiązek wykazania faktu naruszenia lub zagrożenia naruszenia jego dobra osobistego. Odnosząc się do powyższego, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie można mieć wątpliwości, że pozwana domniemania tego nie obaliła. C 'Jej twierdzenia i dowody zmierzały jedynie do wskazania, że przekazując listy rodzinie chciała, zeby poznali oni ich treść. J O Sąd mając to na uwadze uznał, że powódka może zgodnie z treścią art. 24 §1 k.c., domagać się ochrony naruszonego dobra osobistego w postaci tajemnicy korespondencji poprzez żądanie zaniechania tego działania. Moze również w razie dokonanego naruszenia może takze żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopelniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści iw odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Tak więc przepis art. 24 k.c. zapewnia osobie, której dobro osobiste zostało naruszone lub tez tylko zagrożone, dwa roszczenia o charakterze niemaj ątkowym, a mianowicie o zaniechanie działania oraz o dopełnienie czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego oraz roszczenia o charakterze maj ątkowym tj.. naprawienia krzywdy lub szkody majątkowej na zasadach ogólnych. ' Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należało stwierdzić, iż powódka wystąpiła z dwoma roszczeniami dotyczącymi usunięcia skutków naruszenia jej dobra osobistego. Sąd nie miał wątpliwości, iż powódce należy się ochrona o charakterze niemajątkowym bowiem powódkVa bez wątpliwości wykazał, że doszło do naruszenia jej dobra osobistego w postaci tajemnicy korespondencji. Pozwana nawet nie próbowała --wykazać, że jej działania nie były bezprawne. Na marginesie należy tylko wskazać, ze w _ . Y 8 --- STRONA 9 --- wyroku z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89 (OSP 11-12/90, poz. 377) Sąd Najwyższy wyjaśnił, „że za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiaj ących je, oraz że „do okoliczności wyłączaj ących bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: 1) działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące ' x przepisy prawa, 2) wykonywanie prawa podmiotowego, 3) zgodę pokrzyw'dzonego (ale z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych przypadkach) oraz 4) działanie w obronie uzasadnionego intere'su.” Mając to na uwadze Sąd nakazał Tę FE przeproszenie JĘ S_ za naruszenie jej dóbr osobistych przez wysłanie w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, na adres E' Lfl ul. listu poleconego, zawierającego tekst przeprosin o treści ,, ja niżej podpisana F: przepraszam Panią Ę za naruszenie tajemnicy Jej korespondencji prywatnej. 1 Naruszenie- dopuściłam się w ten sposób, ze wykonałam kserokopię Jej listów, które następnie. przekazałarn osobom trzecim”. C 1 Odnosząc się do roszczenia maj ątkowego zawartego w unormowaniu, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezaleznie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia, Sąd w świetle art. 448 k.c. przyj ął, że przesłankami uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego W związku z naruszeniem dobra osobistego są zawinione naruszenie takiego dobra oraz bezprawność naruszenia' (wyrok Sądu ._ .Vk Najwyższ_ego z dnia 12 grudnia 2012 F. CKN 1581/00V OSNC 2004/4/53). Nadto gdy chodzi o cześć człowieka, aktualny jest pogląd, iz oV tym, czy w ogóle miało' miejsce naruszenie dobra osobistego decyduje obiektywna ocena ' Y 9 --- STRONA 10 --- konkretnych okoliczności, a nie subiektywne odczucie zainteresowanej osoby, (wyrak_Sąd'a Najwyższego z dnia ópaźalziemika 1 9691". I CR 305/69 LEX nr' 6576). Nadto podkreślić należy, iż przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego w oparciu o treść art. 448 k.c. ma zawsze charakter fakultatywny, a żądanie takie nie musi być uwzględnione przez Sąd, mimo spełnienia przesłanek ustawowych (Sad Najwyż.s'zy W wyroku z dnia J 7'czer'wca 19831". (1-.CR J 70/83 LEX nr 8547). 7 Słusznym jest jednak stwierdzenie, iż przy zaistnieniu bezprawnegć i Jzawinionego naruszenia dobra osobistego decyzja o odmowie lub przyznaniu zadośćuczynienia nie może być arbitralna lecz winna uwzględniać określone kryteria. W orzecznic"twiie" za ugruntowany uznać należy pogląd, iż takim .J '_ podstawowym kryterium jest rozmiar i intensywność doznanej krzyw- -S ¿_dy _N dl. '___ . . (oceriiainejt i"Ŝifie*dług " '==-zobiektywizowanych), stopień negatywnych 'konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających z dokonanego naruszenia dobra osobistego oraz stopień zafwinienia*-c15'tr"*'*štronie sprawcy naruszenia:-.(u`chŠw. SN z 8.12.i973r., III CZP 37/73, OSN 1974, Nr 9, poz. 145, orz. SN z 22.5.]990r., II CR 225/90 nie pabl., arz. SA w Białymstoku z 9.4.]99]r., I Acr' 53/9], OSA 1992, Nr 5) Ostatnio, podobne stanowisko zajął także Trybunał Konstytucyjny 1| ¬-2 ` H stwierdzając w wyroku z 7 lutego 2005r. (SK 49/030TK-A 2005/2/13), iz to rodzaj naruszonego dobra, zakres-i intensywność naruszenia, rozmiar doznanej krzywdy wpływać powinny na potrzebę i rozmiar zadośćuczynienia pieniężnego, po sprawdzeniu przez Sąd, czy 'spełnione zostały inne przesłanki dające podstawę do orzekania. Przekładaj ąc powyższe uwagi na realia niniejszej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż żądania powódki' w zakresie zasądzenia na jej rzecz od pozwanej kwoty 3.000,00 zł nie są zasadne. .i y, Powódka domagając się zasądzenia tej kwoty wskazywała, że postępowanie pozwanej doprowadziło do pogorszenia jej 'stanu zdrowie' i wywołałokonieczność podjęcia leczenia psychiatrycznego. Powódka jednak, _\. 10 --- STRONA 11 --- reprezentowana przez fachowego pełnomocnika nie przeprowadzała dowodu na okoliczność, że pogorszenie jej stanu zdrowie psychicznego pozostaje w związku przyczynowo skutkowym z zachowaniem pozwanej. Podkreślić należy, że złożona do akt dokumentacja medyczna wprawdzie dowodzi, że powódka podjęła leczenie psychiatryczne ale nie dowodzi, że leczenie to pozostawała w adekwatnym związku przyczynowym z ujawnieniem tajemnicy jej korespoi'1'd'encji, zwłaszcza, że już wcześniej powódka przeżyła załamanie nerwowe, o którym zeznawała. Zgodnie natomiast z regułą wynikającą z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia powyższych okoliczności spoczywał na powódce, która w ocenie Sądu, nie wywiązała się z tego procesowego obowiązku. Z tych względów Sąd uznał, że roszczenie powódki oparte na przepisie art-. 448 k.c. nie jest uzasadnione. y j Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił żądanie p_owódki w zakresie zasądzenia na jej rzecz kwoty 3.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia. Z uwagi na częściowe uwzględnienie roszczeń powódki, Sąd rozstrzygnięcie o kosztach procesu oparł na zasadzie wynikającej z przepisu art. 100 k.p.c., który przewiduje możliwość zniesienia kosztów procesu między stronami w razie częściowego uwzględnienia żądań strony powo-dowej. Dlatego też mając również na uwadze charakter sprawy Sąd w pkt III sentencji wyroku zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty -procesu. - Z tych wszystkich względów rozstrzygnięto, jak na wstępie. 11