Wyrok I C 539/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Toru

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 539/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Toruniu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Maria Jaworska Ławnicy : / Protokolant: : st. sekr. sądowy Bożena Nieczypor po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2011 r. Toruniu przy udziale : / sprawy z powództwa E. Z. przeciwko S. P. – Z. K. Nr 1 w G. o zapłatę zadośćuczynienia 1. Oddala powództwo. 2. Zasądza od powoda E. Z. na rzecz pozwanego S. P. – Z. K. Nr 1 w G. kwotę 3.600,- zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. 3. Kosztami sądowymi obciąża S. P. 1 --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 539/10 U z a s a d n i e n i e Powód E. Z. pozwem z dnia 23 marca 2010 r. wniósł o zasądzenie od S. P. – D. Z. K. nr 1 w G. na swoją rzecz kwoty 80.000,-zł zapłaty tytułem zadośćuczynienia za nieludzkie traktowanie, nie poszanowanie godności ludzkiej i o przetrzymywanie z osobami palącymi wbrew swej woli. Twierdził, że w Z. K. w G. przebywał w okresie od 9 lipca 2009 r. do 4 sierpnia 2009 r., od 11 sierpnia 2009 r. do 25 sierpnia 2009 r., od 9 grudnia 2009 r. do 17 marca 2010 r. W pawilonie G II przebywał w celi, która wcześniej była pokojem psychologa, w której nie było toalety i bieżącej wody. Ze względów oszczędnościowych na korytarzu była otwarta tylko jedna toaleta (z zakręconą ciepłą wodą i ogrzewaniem mimo mrozów), z której korzystało 17 skazanych, co powodowało kolejki. W pawilonie C powód przebywał w celi 5-osobowej dla niepalących, ale cały korytarz był palarnią dla 33 palących więźniów, co powodowało, że powód musiał wdychać dym. D.Z. K. odmówił ustanowienia innej palarni. Nie można było korzystać z kabiny prysznicowej, gdyż zakręcona była ciepła woda. Więźniów prowadzono do łaźni w innym pawilonie mimo 20-stopniowego mrozu, przez co powód był cały czas przeziębiony. Gdy powód udał się do lekarza 28 stycznia 2010 r. z prośbą o leki i zwolnienie z odśnieżania, ten odmówił powodowi pomocy. Więźniowie mogli włączać telewizor i oświetlenie po godz. 16.30. Powód nie mógł otrzymywać prasy pocztą. Był przypadek, że osoba wydająca posiłek była chora na gruźlicę, a ponadto osoby wydające posiłki nie miały odpowiednich badań. O godzinie 15.40 nie wpuszczono do powoda jego adwokata, mimo iż administracja pracuje do 16.00. Naczynia wydane więźniom do odbierania posiłków były plastikowe. Mimo iż D. zarządzeniem nr 70/09 zezwolił na posiadanie 5 płyt CD i urządzenia do gier telewizyjnych, to nie zezwolił na to powodowi bez 2 --- STRONA 3 --- uzasadnienia. Gdy powód otrzymywał leki uspokajające to nie dostarczano mu ich w sobotę i niedzielę. Powód jest chory na cukrzycę i wielokrotnie otrzymywał do jedzenia zgniłe owoce. Ponadto wydawano mu po połowie jabłka i pomarańczy. Posiłki były wydawane w palarni. (k. 2-3) W odpowiedzi na pozew pozwany S. P. – Z. K. nr 1 w G. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania. Pozwany twierdził, że powód wielokrotnie składał skargi na warunki odbywania kary, na postępowanie administracji, na odmowę widzenia z adwokatem, a także skargę w sprawie ukarania dyscyplinarnego do S. Ok. w T. i żadna ze skarg nie została uznana za zasadną. W żadnej z tych skarg powód nie podnosił faktu osadzenia go z osobami palącymi. Nie sprecyzował też na czym miałaby polegać utrata zdrowia wynikająca z pobytu u pozwanego. (k. 35-36) Pismem z dnia 12 stycznia 2011 r. pełnomocnik powoda sprecyzował powództwo, podając, iż powód domaga się zasądzenia na jego rzecz kwoty 80.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (art. 448 kc) (k. 99) Sąd ustalił, co następuje: Powód przebywał w Z. K. nr 1 w G. w okresie od 9 lipca 2009 r. do 4 sierpnia 2009 r., od 11 sierpnia 2009 r. do 25 sierpnia 2009 r., od 9 grudnia 2009 r. do 17 marca 2010 r. Powód przebywał w celi dla niepalących na oddziale półotwartym. Na korytarzu palący współosadzeni palili papierosy. Zimą w celi były zimno, dlatego też dyrekcja więzienia dostarczyła osadzonym podwójne koce. Więźniowie raz w tygodniu korzystali z prysznica, który zlokalizowany był w innym budynku oddalonym o 200 m. Więźniowie mieli do dyspozycji plastikowe sztućce i naczynia W celi powoda była tylko zimna woda, ale istniała możliwość przyniesienia gorącej wody do celi. Niekiedy niektóre 3 --- STRONA 4 --- owoce otrzymywane przez więźniów, w tym powoda, były popsute. Powód czasem bywał przeziębiony. Chodził wówczas do lekarza i otrzymywał lekarstwa na przeziębienie: polopirynę i leki na ból gardła. Był niezadowolony, gdyż uważał, że powinien otrzymywać inne lekarstwa. ( dowód : zeznania świadków B. W. 131-131v, M. R. k. 155-155v, J. Ś. k. 177-177v) Powód w trakcie pobytu w Z. K. składał liczne skargi. W dniu 10 lipca 2009 r. złożył skargę dotyczącą niewłaściwego zachowania wychowawcy w dniu 10 lipca 2009 r. polegającego na zwróceniu uwagi powodowi. Skarga nie została uwzględniona. ( dowód : kserokopia pisma D. ZK z 21.07.2009 r. k. 38) W dniu 20 lipca 2009 r. powód złożył skargę dotyczącą utrudnień w otrzymywaniu prasy. Skarga nie została uwzględniona. W odpowiedzi na nią powodowi wyjaśniono, że zgodnie z § 13 ust. 20 porządku wewnętrznego ZK nr 1 w G. dopuszcza się otrzymywanie prasy w korespondencji po uzyskaniu przez adresata pisemnego uprawnienia i dlatego powód mógł otrzymać przesłaną mu prasę dopiero po skierowaniu stosownej prośby do dyrektora jednostki i uzyskaniu jego zgody. ( dowód : kserokopia pisma D. O. S. W. w B. z 4.09.2009 r. k. 39) W dniu 27 lipca 2009 r. powód złożył 2 skargi dotyczące odmowy zgody na posiadanie w celi laptopa i braku ciepłej wody. Skargi nie zostały uwzględnione. W odpowiedzi powodowi wyjaśniono, że ograniczenia w dostępie do cieplej wody podyktowane są względami oszczędnościowymi, ale zaistniały stan faktyczny nie narusza prawa powoda do cotygodniowej kąpieli. ( dowód : kserokopia pisma D. O. S. W. w B. z 10.09.2009 r. k. 40) W dniu 3 sierpnia 2009 r. powód złożył 2 skargi dotyczące odmowy wpisania na kartę ewidencji widzeń wskazanych osób oraz warunków bytowych w ZK nr 1 w G.. Skargi nie zostały uwzględnione. ( dowód : kserokopia pisma D. O. S. W. w B z 18.09.2009 r. k. 41-42) 4 --- STRONA 5 --- W dniu 29 września 2009 r. powód złożył skargę dotyczącą nieprzesłania odbiornika telewizyjnego do A. Ś. w T. Skarga nie została uwzględniona. W odpowiedzi na nią powodowi wyjaśniono, że funkcjonariusze policji dokonujący jego przetransportowania do A. Ś. w T. odmówili zabrania jego odbiornika telewizyjnego. ( dowód : kserokopia pisma D. O. S. W. w B. z 29.10.2009 r. k. 43) W dniu 18 stycznia 2010 r. adwokat powoda złożył skargę dotyczącą pozbawienia prawa do obrony. Skarga nie została uwzględniona. W odpowiedzi do obrońcy powoda wyjaśniono, że zgodnie z § 102 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 stycznia 2004 r. w sprawie czynności administracyjnych związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności oraz udokumentowania tych czynności, widzenia z adwokatem odbywają się w godzinach urzędowania administracji jednostki penitencjarnej. Ponieważ adwokat powoda przybył do ZK nr w G. 18 stycznia 2010 r. po godzinach urzędowania tj. o 15.50, widzenie z powodem nie zostało zrealizowane. ( dowód : kserokopia pisma D. O. S. W. w B. z 29.10.2009 r. k. 45) W dniu 28 stycznia 2010 r. powód złożył skargę dotyczącą nieprawidłowości mających związek z wizytą powoda u lekarza dyżurnego w dniu 28 stycznia 2010 r. Skarga nie została uwzględniona. Wizyta powoda u lekarza dyżurnego w dniu 28 stycznia 2010 r. była nieuzasadniona, gdyż zadaniem lekarza dyżurnego jest podjęcie leczenia w nagłych przypadkach poważnego pogorszenia zdrowia lub zagrożenia życia, a nie udzielanie porad ambulatoryjnych. Ponieważ zaś deklarowane przez powoda dolegliwości do takich nie należały, lekarz prawidłowo postąpił informując go o zasadach korzystania z pomocy lekarza dyżurnego uregulowanych w § 9 ust. 2 5 --- STRONA 6 --- Zarządzenia nr 5/09 D. Z. K. nr 1 w G. z dnia 1 lutego 2009 r. w sprawie porządku wewnętrznego w Z. K. nr 1 w G. i że powinien zgłosić się w godzinach pracy ambulatorium. O tym że wizyta powoda nie była uzasadniona nagłym pogorszenia zdrowia, a chęcią uzyskania zwolnienia od prac społecznych, czego domagał się w trakcie wizyty powód, świadczy fakt, że do 4 lutego 2010 r. powód nie zgłosił w ambulatorium żadnych dolegliwości. ( dowód : kserokopia pisma D. ZK nr 1 w G. z 12.02.2010 r. k. 44) W dniu 24 lutego 2010 r. powód został ukarany na podstawie art. 146 § 1 kkw kara dyscyplinarną – udzielaniem widzeń w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z osobą odwiedzającą na okres 1 miesiąca. ( dowód : kserokopia pisma D. ZK nr 1 w G. z 10.03.2010 r. k. 47-48) W dniu 10 marca 2010 r. powód złożył skargę dotyczącą nieprawidłowości w sposobie traktowania powoda przez wychowawcę i wykonywania przez niego obowiązków służbowych. Skarga nie została uwzględniona. ( dowód : kserokopia pisma D. ZK nr 1 w G. z 22.04.2010 r. k. 47-48) Sąd zważył, co następuje: Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie zeznań świadków: B. W., M. R. i J. Ś. i na podstawie dokumentów przedłożonych przez pozwanego. Zeznania świadków Sąd w przeważającej części uznał za wiarygodne, bowiem były jasne, spójne i były zgodne z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Sąd dał wiarę zgromadzonym w sprawie dokumentom, ich autentyczność nie budziła wątpliwości, zostały sporządzone przez uprawnione do tego podmioty, a ponadto nie były kwestionowane przez powoda. 6 --- STRONA 7 --- Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka B. W., że jedzenie wydawały osoby bez ważnych badań lekarskich, ponieważ nie wyjaśnił w jaki sposób uzyskał wiedzę, że osoby te nie posiadały ważnych badań lekarskich, a pozostali świadkowie nie potwierdzili, iż takie sytuacje miały miejsce. Powód podnosił, że zwracał się do D. z. k. o wyznaczenie palarni w innym miejscu niż korytarz i spotkał się z odmową, a także że wystąpił do nie z prośbą o zgodę na podpisanie odtwarzacza i 5 płyt CD i również spotkał się z odmową, oraz że więźniowie mogli włączać telewizor i światło po godz. 16.30, ale w żaden sposób nie udowodnił, iż takie zdarzenia miały miejsce. Powód podnosił także, że jedzenie wydawała kiedyś osoba chora na gruźlicę, ale również tego nie udowodnił. Ponieważ art. 6 kc przewiduje, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, Sąd uznał iż powyższe zdarzenia nie miały miejsca. Powód podnosił, iż lekarz odmawiał mu dawania lekarstw kiedy był chory, a także że nie wydawano mu środków uspokajających w weekendy, ale ponieważ twierdzenie to pozostawało w sprzeczności z zeznaniami świadka J. Ś., Sąd nie ustalił takiego faktu. Sąd oddalił wniosek dowodowy powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ewentualnego uszczerbku na zdrowiu powoda na skutek przebywania w pomieszczeniach z osobami palącymi, bowiem z pism powoda i dokumentów wynika, że nie skarży się on na żadne dolegliwości, które można by powiązać z tzw. „biernym paleniem”. Powód cierpi na cukrzycę, w okresie zimowym na przeziębienia, a także skarżył się pogorszenie nastroju w związku z przebywaniem w zakładzie karnym, a nie są to schorzenia mające związek z wdychaniem dymu tytoniowego. Sąd oddalił wniosek o przesłuchanie powoda w charakterze strony jako spóźniony. ( art. 207 § 3 kpc ). Ponadto należy zauważyć, że powód nie wykazał, iż strona pozwana w jakikolwiek sposób naruszyła jego dobra osobiste. Nie ulega wątpliwości, że warunki panujące w z. k. nr 1 w G. są dalekie od luksusowych. Tym 7 --- STRONA 8 --- niemniej powód w żaden sposób nie wykazał, aby warunki tam panujące w jakikolwiek sposób naruszały jego dobra osobiste. Większość z wskazywanych przez powoda okoliczności, na które powoływał się w pozwie, wynika ze specyfiki przebywania w zakładzie karnym, która niewątpliwie różni się od przebywania na wolności. Tym niemniej okoliczność, że powód niewątpliwie miał problemy aby się do niej przyzwyczaić, o czym świadczą m.in. jego liczne skargi, nie powoduje, iż można uznać iż naruszają one jego dobra osobiste, zwłaszcza że działania te miały oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Dotyczy to w szczególności zmuszania powoda do korzystania z plastikowych naczyń i sztućców, czy też przebywania w celi bez dostępu do ciepłej wody, a także ograniczeń w kontaktach z obrońcą do godzin w których pracuje administracja zakładu karnego. Podnoszona przez powoda okoliczność, że w trakcie mrozów w celi i na korytarzu było zimno stanowi niewątpliwie poważną niedogodność, tym niemniej wynikało to przyczyn obiektywnych – pogody i stanu technicznego budynków. Ponadto dyrekcja zakładu karnego zareagowała na tę sytuację, dostarczając powodowi i innym osadzonym podwójne koce. Fakt, że powodowi kilka razy podano jako deser nadpsute owoce jest okolicznością zbyt błahą, aby można było uznać, iż w ten sposób zostały naruszone dobra osobiste powoda. Ponadto było to zdarzenia incydentalne, co świadczy o tym, iż dostarczanie zepsutych owoców nie było metodą szykanowania powoda, czy też miało na celu jego poniżenie, zatem nie może to być uznane za „nieludzkie traktowanie”, jak tego chce powód. Powód podnosił, że mimo iż przebywał w celi dla niepalących, to z uwagi iż na korytarzu znajdowała się palarnia, dym i tak dostawał się do celi dla niepalących i powód musiał nim oddychać. Okoliczność ta niewątpliwie stanowi pewną niedogodność. Tym niemniej Sąd uznał, że nie było aż taką niedogodnością, gdyż trudno dać wiarę powodowi, iż dym papierosowy leciał wyłącznie do jego celi. Ponadto fakt, że powód o tej okoliczności nie 8 --- STRONA 9 --- wspominał w żadnej ze swoich licznych skarg , jakie składał na funkcjonowanie Z. K. nr 1 w G. składał, oznacza iż nie uważał on tego za tak wielką niedogodność. Osadzony w zakładzie karnym musi sobie zdawać sprawę z ograniczeń i dolegliwości, jakie są z tym związane. Co prawda na państwie ciąży przewidziany w normach konstytucyjnych oraz umowach międzynarodowych obowiązek zapewnienia godziwych warunków (art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z 19.12.1966 r. oraz art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka stanowiących, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka), a Europejski Trybunał Praw Człowieka dokonując wykładni art. 3 e.k.p.c. stwierdził, że cierpienie i upokorzenie muszą w każdym razie przekraczać nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności, aby stanowiły naruszenie tego przepisu (zob. orzeczenia z dnia 29 kwietnia 2003 r., nr 38812/97, Półtoracki przeciwko Ukrainie, oraz nr 50390/99, McGlinchey i inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu), tym niemniej wskazane przez powoda okoliczności nie mogą być uznane za naruszające dobra osobiste powoda. Pokreślić należy, że obowiązujące prawo nie chroni przed każdym, jakimkolwiek naruszeniem dóbr osobistych. W orzeczeniu z dnia 25 kwietnia 1989 r. (I CR 143/89, OSP 1990 nr 9 poz. 330) Sąd Najwyższy wskazał, że nie każde pozbawienie człowieka uprawnień jest ujmowaniem jego godności, uzasadniającym zastosowanie cywilnoprawnych środków ochrony dóbr osobistych. Zależy to od tego, czy w powszechnym odczuciu stanowiło to naruszenie godności człowieka, czy też opinia publiczna nie wiąże z nim takim konsekwencji. Istotne znaczenie ma rodzaj i charakter uprawnień, których człowiek został pozbawiony, charakter działania sprawcy, a także stosunek jaki mają inni ludzie do osoby pozbawionej uprawnień. Decyzja o zasądzeniu zadośćuczynienia winna być poprzedzona 9 --- STRONA 10 --- także zbadaniem nasilenia złej woli naruszyciela i celowości zastosowania tego środka (zob. Wyrok Sądu Najwyższego z 12.12.2002 r. V CKN 1581/00, OSCN 2004/4/53) Warunki, w których przebywał powód nie mogą być bowiem ocenione jako niegodziwe, gdyż osoba osadzona musi się liczyć z ograniczeniami i dolegliwościami, z tym że warunki tam panujące odbiegać będą od tych na wolności. Nawet gdyby uznać, iż warunki, w których był osadzony powód, naruszały jego godność, to gradacja tych naruszeń nie przybrała jednak takiej formy, w której można by podzielić twierdzenie powoda o osadzeniu go w niegodziwych, niehumanitarnych warunkach, co dopiero, w ocenie Sądu, uzasadniałoby żądanie zasądzenia zadośćuczynienia. Ponadto niedogodności, które spotkały powoda w związku z osadzeniem, w takim samym stopniu dotyczyły także innych osadzonych. Warunki te zaś były takie, jakie w danej sytuacji mogła optymalnie zapewnić administracja Z. K. Pamiętać przy tym należy, iż budynek ZK nr 1 w G. powstał w czasach, w których obwiązywały całkowicie inne standardy socjalno – sanitarne dla osadzonych, co wiąże się z tym, że poziom komfortu dla osadzonych jest niski, co nie oznacza jednak iż narusza to prawa powoda. Pełnomocnik powoda jako podstawę prawną dochodzonego zadośćuczynienia wskazał art. 448 kc, który stanowi, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Regulacja ta jest ściśle powiązana z treścią art. 24 kc, który stanowi, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła 10 --- STRONA 11 --- się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Konieczną przesłanką przyznania zadośćuczynienia jest zatem skutek w postaci naruszenia konkretnego dobra osobistego pokrzywdzonego, natomiast sprawca może się zaś uwolnić od odpowiedzialności wykazując, że jego działanie nie było bezprawne. Ciężar dowodu wykazania naruszenia dobra osobistego spoczywa na osobie, która z tego tytułu wywodzi skutki prawne, a zatem na powodzie (art. 6 kc). Powód nie przedstawił jednak wystarczających dowodów na to, że naruszono jego dobra osobiste. Powód nie wykazał naruszenia jego dóbr osobistych w postaci naruszenia godności i że był traktowany w sposób nieludzki. Należy przy tym zaznaczyć, że nawet ewentualne udowodnienie tych okoliczności nie byłoby jednoznaczne z zasadnością powództwa. Zadośćuczynienie ma charakter fakultatywny („sąd może przyznać” a nie „sąd przyznaje”). Sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych. Zadośćuczynienie zasądza się dopiero wówczas, gdy uzasadnia je stopień naruszenia. Po dokonanej analizie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, Sąd może odmówić zasądzenia sumy pieniężnej wtedy, gdy stwierdzi - w oparciu o zobiektywizowane kryteria - że nie zachodzi potrzeba zadośćuczynienia za krzywdę moralną poprzez jej zrekompensowanie w formie pieniężnej. Swoboda decyzji sądu odnosi się do oceny tego, czy zadośćuczynienie pieniężne jest w danej sytuacji odpowiednim sposobem rekompensaty krzywdy moralnej, czy też przeciwnie – istnieją dostateczne możliwości naprawienia krzywdy w drodze zastosowania środków ochrony niemajątkowej. Przy stosowaniu 11 --- STRONA 12 --- omawianego przepisu Sąd bierze pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień, rodzaj naruszonego dobra oraz niewłaściwe zachowanie poszkodowanego. Zatem mimo spełnienia przesłanek ustawowych (naruszenie dóbr), żądanie zadośćuczynienia nie musi być uwzględnione przez Sąd (zob. wyrok SN z 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1010/00, OSNC 2003 nr 4, poz. 56). Ponadto należy zauważyć, że żądanie przewidziane w art. 448 kc, zgłaszane w stosunku do S. P., nie znajduje oparcia w tym przepisie, skoro ma on zastosowanie wyłącznie do sprawcy naruszenia dóbr osobistych, a zatem do osoby fizycznej (tak SN w wyroku z 13 marca 1973 r., II CR 42/73, LexPolonica nr 319909). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 23 kc a contrario , powództwo należało oddalić. Na podstawie art. 98 § 1 kpc Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Z uwagi na to, że powód był zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i mając na uwadze brak spełnienia przesłanek przepisu art. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd obciążył nimi S. P. Sąd nie obciążył powoda kosztami procesu pozwanego, biorąc pod uwagę, że powód nie posiada żadnego majątku i nie jest zatrudniony w z. k., w którym przebywa. Sąd uznał, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek w rozumieniu art. 102 kpc, umożliwiający nie obciążanie strony przegrywającej kosztami postępowania. 12