Postanowienie I C 537/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lutego 2014r. Sąd Okręgowy w Siedlcach W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 537/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lutego 2014r. Sąd Okręgowy w Siedlcach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący- SSO Jolanta Hryciuk Protokolant – sekr. sąd. Anna Lipińska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014r. w Siedlcach na rozprawie sprawy z powództwa T. B. i D. B. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w Ł. o zadośćuczynienie I. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na rzecz T. B. kwotę 80 000 (osiemdziesiąt tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty 30 000 (trzydzieści tysięcy) złotych od dnia 30 maja 2013r. do dnia zapłaty, zaś od kwoty 50 000 (pięćdziesiąt tysięcy) złotych od dnia 14 listopada 2013r. do dnia zapłaty, II. w pozostałej części powództwo T. B. oddala, III. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na rzecz D. B. kwotę 80 000 (osiemdziesiąt tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty 30 000 (trzydzieści tysięcy) złotych od dnia 30 maja 2013r. do dnia zapłaty, zaś od kwoty 50 000 (pięćdziesiąt tysięcy) złotych od dnia 14 listopada 2013r. do dnia zapłaty; IV. w pozostałej części powództwo D. B. oddala, V. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na rzecz T. B. i D. B. kwotę po 5977 zł (pięć tysięcy dziewięćset siedemdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; --- STRONA 2 --- VI. nakazuje pobrać od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 4000 (cztery tysiące) złotych tytułem kosztów sądowych. --- STRONA 3 --- Sygn. akt I C 537/13 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 9 maja 2013 r. skierowanym przeciwko (...) S.A. z siedzibą w Ł., powodowie T. B. i D. B., wnieśli o zasądzenie na rzecz każdego z nich kwot po 40 000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, tj. więzi rodzinnej, uczuciowej i emocjonalnej pomiędzy rodzicami a synem P. B. , wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Jako podstawę prawną roszczenia wskazali art. 448 kc i art. 24§1 kc. W uzasadnieniu powództwa powodowie podnieśli, iż w dniu 10 czerwca 2000r. w miejscowości S. zdarzył się wypadek drogowy, w wyniku, którego zginął syn powodów P. B.. Winnymi spowodowania wypadku byli M. J. i I. S., którzy zostali prawomocnie skazani wyrokiem Sądu Rejonowego w B.. Pełnomocnik powodów podał, iż pojazd, którym poruszał się skazany posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w pozwanej spółce. Pozwany, co do zasady przyjął swoją odpowiedzialność za skutki wypadku i kilka lat temu przyznał powodom łącznie kwotę 30 000 zł tytułem odszkodowania w związku z pogorszeniem się ich sytuacji życiowej na skutek śmierci syna. Uzasadniając wysokość zadośćuczynienia powodowie wskazali, iż P. B. w chwili śmierci miał niespełna 19 lat. Był uczniem I klasy Publicznego Technikum (...) w Ł.. Pomiędzy powodami a zmarłym istniała bardzo silna więź uczuciowa i emocjonalna. Powodowie planowali zamieszkiwać z synem, przenieść na niego własność gospodarstwa rolnego. Wiadomość o śmierci syna powodowie określają, jako najgorsze wydarzenie w całym ich życiu. Nie pogodzili się ze śmiercią syna. Powodowie wskazali, iż ich krzywda jest ogromna, wielopłaszczyznowa i trwa przez całe życie. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Pozwany podniósł, iż powodowie w dniu 19 marca 2013r. zgłosili szkodę w związku z wypadkiem, który miał miejsce w dniu 10 czerwca 2000r., w wyniku, którego śmierć poniósł --- STRONA 4 --- syn powodów P. B.. Decyzją z dnia 29 maja 2013r. pozwany przyznał kwoty po 20 000 zł na rzecz każdego z powodów z tytułu zadośćuczynienia. W ocenie strony pozwanej przyznane powodom kwoty stanowią całość zadośćuczynienia należnego im w związku ze skutkami wypadku, dlatego też powództwo winno ulec oddaleniu. Zdaniem pozwanego żądanie zasądzenia dalszych kwot tytułem zadośćuczynienia należy uznać za znacznie zawyżone. Pozwany zakwestionował również żądanie odsetek od dnia wniesienia pozwu, wskazując, iż dokonując wykładni art. 481§1 kc w zw. z art. 455 kc i art. 445§1 kc należy uznać, iż skoro w przypadku sporu sądowego wysokość zadośćuczynienia za doznaną krzywdę staje się znana dopiero w dniu wydania wyroku przez sąd I instancji, który orzeka na podstawie stanu faktycznego aktualnego na dzień wyrokowania, to pozwana pozostaje w opóźnieniu właśnie od tego dnia (odpowiedź na pozew k. 32 – 38). W piśmie z dnia 30 października 2013 r. pełnomocnik powodów rozszerzył powództwo (k.83). Wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz T. B. kwoty 100.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, tj. więzi rodzinnej, uczuciowej i emocjonalnej pomiędzy matką i synem wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty 30 000 zł od dnia 30 maja 2013r. do dnia zapłaty i od kwoty 70 000 zł od dnia następującego po upływie 30 dni od daty doręczenia pisma pozwanemu do dnia zapłaty, o zasądzenie od pozwanego na rzecz D. B. kwoty 100.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, tj. więzi rodzinnej, uczuciowej i emocjonalnej pomiędzy ojcem i synem wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty 30 000 zł od dnia 30 maja 2013r. do dnia zapłaty i od kwoty 70 000 zł od dnia następującego po upływie 30 dni od daty doręczenia pisma pozwanemu do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz powodów, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zdaniem powodów materiał dowodowy zebrany w sprawie, a w szczególności zeznania świadków i opinie sądowo- psychologiczne uzasadniają żądanie zadośćuczynienia w wysokości po 120.000 złotych na rzecz każdego z nich, a wobec wypłaty przez pozwanego kwot po 20 000 zł, powodowie żądają kwot po 100 000 złotych. W piśmie procesowym z dnia 20 listopada 2013 r. pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów --- STRONA 5 --- postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (pismo k. 92). Na rozprawie pełnomocnik powodów popierał powództwo sprecyzowane w piśmie z dnia 30 października 2013 r. Wniósł o zasądzenie odsetek od rozszerzonego powództwa od dnia 14 listopada 2013 r. (protokół rozprawy k. 98-99) Sąd ustalił, co następuje: W dniu 10 czerwca 2000 r. w miejscowości S. miał miejsce wypadek drogowy w wyniku, którego śmierć poniósł syn powodów P. B.. Winnymi spowodowania przedmiotowego wypadku byli M. J. i I. S., którzy zostali prawomocnie skazani wyrokiem Sądu Rejonowego w B.. Pojazd, którym poruszał się sprawca wypadku posiadał w (...) S.A. z siedzibą w Ł. ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. P. B. w chwili śmierci miał 18 lat (kopia odpisu skróconego aktu zgonu k. 14, aktu urodzenia k.15). Był uczniem I klasy Technikum (...)w Ł.. Był jedynym synem T. B. i D. B.. Powodowie mają jeszcze trzy córki: A. B., która w dacie wypadku miała 10 lat, J. C., która w dacie wypadku miała 16 lat oraz W. B., która urodziła się już po śmierci P. i ma obecnie 11 lat (zeznania stron – nagranie z rozprawy z 26 lutego 2014r.). P. B. zamieszkiwał z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym. Powodowie prowadzili gospodarstwo rolne o powierzchni 30 ha. Syn pomagał im w pracach w tym gospodarstwie. Powodowie mieli plany, iż w przyszłości przekażą mu to gospodarstwo. Śmierć P. B. dla rodziców była nieoczekiwana, tragiczna i bardzo dotkliwa w skutkach. Wywołała gwałtowne, silne i niezwykle przykre emocje. T. B. i D. B. nie byli w stanie normalnie funkcjonować, nie widzieli sensu w podejmowaniu zwykłych codziennych czynności. T. B. i D. B. do chwili obecnej nie pogodzili się ze śmiercią syna (zeznania stron – nagranie z rozprawy z 26 lutego 2014r., zeznania świadków A. B. i J. C. – nagranie z rozprawy z 28 sierpnia 2013r.). Śmierć P. B. miała istotny wpływ na stan psychiczny D. B.. D. B. bezpośrednio po śmierci syna miał intensywne myśli samobójcze. Miał problemy ze snem. Stał się osobą nerwową, wybuchową, zamkniętą, ma niską tolerancję na stres. U D. B. występują zaburzenia --- STRONA 6 --- depresyjne, a ich przyczyną są emocje i przeżycia związane ze śmiercią P. B. (opinia biegłego psychologa k. 62-66). Śmierć P. B. miała istotny wpływ na stan psychiczny T. B.. W pierwszym okresie przeżywała on tzw. „ostrą żałobę”, której elementem było obsesyjne utrzymywanie łączności ze zmarłym synem poprzez kontakt z jego osobistymi rzeczami. Miała myśli samobójcze. Przyjmowała leki uspokajające. Miała problemy ze snem. Po urodzeniu najmłodszej córki żałoba przeszła w tzw. „powikłaną żałobę”, która trwa do chwili obecnej. U T. B. występują zaburzenia depresyjne o umiarkowanym nasileniu. Są one konsekwencją przeżyć związanych ze śmiercią syna i wiążą się z występowaniem w T. B. „żałoby powikłanej”, która uniemożliwiła jej zaadoptowanie się do sytuacji życiowej po śmierci syna (opinia biegłego psychologa k. 67- 73). (...) S.A. z siedzibą w Ł. przyjęło swoją odpowiedzialność za skutki wypadku i wypłaciło T. B. i D. B. odszkodowanie w wysokości po 15 000 złotych na rzecz każdego z nich w związku z pogorszeniem się ich sytuacji życiowej na skutek śmierci syna (decyzja k. 16). Decyzją z dnia 29 maja 2013r. (...) S.A. z siedzibą w Ł. przyznało T. B. i D. B. kwoty po 20 000 zł na rzecz każdego z nich z tytułu zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc (decyzja k. 39). Sąd zważył, co następuje: Podstawą roszczenia powodów jest przepis art. 448 kc w zw. z art. 24§1 kc. Pozwany nie kwestionował co do zasady swojej odpowiedzialności cywilnej za skutki wypadku, w tym odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych powodów. Z tego tytułu pozwany wypłacił powodom zadośćuczynienie w kwocie po 20 000 zł. Sąd uznał, iż roszczenie powodów jest usprawiedliwione. Podstawą roszczeń powodów nie może być przepis art. 446§4kc, bowiem przepis ten wszedł w życie w dniu 03 sierpnia 2008r. i daje możliwość sądom zasądzania zadośćuczynienia pieniężnego najbliższym członkom rodziny zmarłego począwszy od daty jego obowiązywania i w odniesieniu do zdarzeń zaistniałych po tej dacie, bowiem ustawodawca nie nadał temu przepisowi mocy wstecznej. Oznacza to, iż w związku z treścią art. 3 kc zadośćuczynienie pieniężne na podstawie art. 446§4kc może być przyznane do zdarzeń zaistniałych po 3 sierpnia 2008r.(por. wyrok SN z 21 października 2009r., I PK 97/09, LEX nr 558566, z 10 listopada 2010r., I CSK 248/10, --- STRONA 7 --- niepubl.). Nie oznacza to, iż osoby pokrzywdzone na skutek zdarzeń zaistniałych przed dniem 3 sierpnia 2008r. nie mogą skutecznie ubiegać się o zadośćuczynienie pieniężne w związku ze śmiercią osoby bliskiej. W uchwale z dnia 22 października 2010r. w sprawie III CZP 76/2010 (LEX 604152) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art.448 kc w zw. z art. 24§1kc zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008r. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy stwierdził m.in., iż katalog dóbr osobistych określony w art. 23 kc ma charakter otwarty. Ochroną objęte są wszelkie dobra osobiste rozumiane jako pewne wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym są uznawane za doniosłe i zasługujące z tego względu na ochronę. Sąd podziela stanowisko, iż szczególna więź emocjonalna pomiędzy członkami rodziny pozostaje pod ochroną z art. 23 i 24 kc. Rodzina stanowi związek najbliższych osób, którą łączy więź wynikająca z pokrewieństwa i zawarcia małżeństwa. Zapewnia członkom rodziny poczucie stabilności, wzajemne wsparcie obejmujące sferę materialną i niematerialną oraz gwarantuje wzajemną pomoc. Prawo do życia rodzinnego i utrzymania tego rodzaju więzi stanowi dobro osobiste członków rodziny i podlega ochronie. Akceptując w pełni to stanowisko Sąd uznał za zasadne roszczenie powodów na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24§1kc. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż w związku z nagłą, tragiczną śmiercią syna powodowie doznali cierpień psychicznych, bólu, poczucia osamotnienia, ogromnej krzywdy. Potwierdzają to zeznania stron oraz zeznania świadków A. B. i J. C. (nagranie z rozprawy z 28 sierpnia 2013r.), które Sąd uznał za w pełni wiarygodne. Z zeznań tych wynika, iż pomiędzy T. B. i D. B. a ich synem P. B. istniały silne więzi rodzinne, uczuciowe i emocjonalne. Nagła śmierć syna spowodowała, iż powodowie nie byli w stanie normalnie funkcjonować, mieli myśli samobójcze. Wiarygodność tych dowodów potwierdzają również wywołane w sprawie opinie biegłego psychologa K. G., które Sąd uznał za rzetelne, szczegółowe i fachowe. Opinie te nie były kwestionowane przez żadną ze stron. Z opinii biegłego psychologa wynika, iż u T. B. i D. B. mimo upływu wielu lat od śmierci syna, występują zaburzenia depresyjne i są one konsekwencją przeżyć związanych z jego śmiercią. Mając na uwadze okoliczności sprawy i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, iż doszło do naruszenia dobra osobistego powodów w postaci więzi uczuciowej i emocjonalnej z synem, możliwości liczenia na jego pomoc w przyszłości, w wyniku --- STRONA 8 --- bezprawnego działania sprawcy wypadku. Śmierć P. B. spowodowała żal, osamotnienie, bezsilność, utratę wsparcia na przyszłość i opieki na starość. W chwili wypadku P. B. prowadził wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Mieli oni plany, iż jemu, jako jedynemu synowi przekażą gospodarstwo rolne. Dla każdego rodzica nagła, tragiczna śmierć dziecka, z którym byli związani, z którym wiązali plany i nadzieje na przyszłość, na którego pomoc liczyli stanowi ujemne przeżycie psychiczne, którego w całości nie są w stanie zrekompensować świadczenia pieniężne. Krzywdę doznaną w wyniku śmierci osoby bliskiej bardzo trudno ocenić i wyrazić w formie pieniężnej. Każdy przypadek należy traktować indywidualnie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, przy czym ocena ta powinna opierać się na kryteriach obiektywnych, a nie na wyłącznie subiektywnych odczuciach pokrzywdzonego. Śmierć dziecka jest zdarzeniem tak dotkliwym, że jego skutki rozciągają się na całe życie rodziców, a zadośćuczynienie pieniężne nawet najwyższe tylko w części taki brak rekompensuje. Powodowie zgodnie zeznali, iż straty syna nie są w stanie tak naprawdę, zrekompensować im żadne pieniądze. Sąd uznał, iż z pewnością straty syna nie rekompensuje przyznane przez pozwanego zadośćuczynienie w kwocie po 20 000 zł. Jest to kwota zaniżona w zestawieniu z ogromną krzywdą, jakiej doznali powodowie i ich cierpieniami psychicznymi. Zadośćuczynienie pieniężne jest odzwierciedleniem w formie pieniężnej rozmiaru krzywdy. Rozmiar zadośćuczynienia powinien być odnoszony do stopy życiowej społeczeństwa, która pośrednio może rzutować na jego umiarkowany wymiar. Przesłanka "stopy życiowej" ma charakter uzupełniający i ogranicza wysokość zadośćuczynienia tak, by jego przyznanie nie prowadziło do wzbogacenia osoby uprawnionej, nie może jednak pozbawić zadośćuczynienia jego zasadniczej funkcji kompensacyjnej i eliminować innych czynników kształtujących jego wymiar (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2002 r., IV CKN 1266/00). Uznając roszczenie powodów za usprawiedliwione co do zasady i biorąc pod uwagę powyższe okoliczności dotyczące niesprecyzowanych wprost kryteriów ustalania wysokości zadośćuczynienia Sąd uznał, iż żądanie przez powodów kwoty po 120 000 złotych jest wygórowane. Kwotą adekwatną do rozmiaru krzywdy doznanej przez powodów, ich cierpień psychicznych, bólu po stracie dziecka jest kwota po 100 000 zł na rzecz każdego z nich. W ocenie Sądu, suma ta stanowi wartość ekonomicznie odczuwalną, a jednocześnie jest utrzymana w rozsądnych granicach. Wobec wypłaty powodom przez pozwanego w toku procesu kwot po 20 000 zł tytułem zadośćuczynienia Sąd zasądził dodatkowo kwoty po 80 000 zł. Ponad tę kwotę Sąd powództwa jako niezasadne oddalił. --- STRONA 9 --- Od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia Sąd zasądził odsetki ustawowe. Zgodnie z art. 481 § 1 kc, wierzyciel może domagać się odsetek za okres opóźnienia w spełnieniu przez dłużnika świadczenia pieniężnego, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Zgodnie z art. 817 § 1 kc ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku. Gdyby jednakże wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, to zgodnie z § 2 świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Bezsporną część świadczenia ubezpieczyciel powinien spełnić w terminie przewidzianym w § 1. Powodowie swoje roszczenie o wypłatę zadośćuczynienia w wysokości po 50.000 złotych na rzecz każdego z nich zgłosili w piśmie z dnia 19 marca 2013r. (k.31-33, 35-37). W ocenie Sądu nie istniały już wówczas żadne wątpliwości co do zasadności roszczenia powodów dotyczącego kwot 50.000 złotych, a zatem termin 30 dni był wystarczającym do wypłaty dochodzonych kwot. Powództwo o dodatkowe kwoty po 80.000 złotych na rzecz każdego z powodów zmodyfikowane zostało w piśmie z dnia 30 października 2013 r., które tego samego dnia wysłano pozwanemu. W piśmie datowanym na 14 listopada 2013 r. pozwany ustosunkował się do zmodyfikowanego powództwa, a zatem od dnia następnego liczyć należało 30 – dniowy termin na spełnienie roszczenia. Z uwagi na powyższe Sąd zasądził odsetki na rzecz każdego z powodów od kwoty 30.000 złotych od dnia 30 maja 2013 r. do dnia zapłaty, zaś od kwoty 50.000 złotych od dnia 14 września 2013 r. do dnia zapłaty. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego, zapadło na podstawie art. 98 § 1 i § 3 kpc, ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r., nr 90, poz. 594) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013. 461 j.t.), przy zastosowaniu zasady odpowiedzialności za wynik procesu, który pozwany przegrał. Pozwany częściowo uwzględnił żądanie powodów wypłacając kwoty po 20 000 zł, przy czym nastąpiło to 29 maja 2013r. czyli już po wniesieniu powództwa w niniejszej sprawie. Za stronę przegrywającą sprawę należy uznać pozwanego, który w toku procesu spełnił dochodzone od niego świadczenie, czym zaspokoił roszczenie powoda wymagalne w chwili wytoczenia powództwa (postanowienie SN z 6.11.1984r., IV CZ --- STRONA 10 --- 196/1984, Lex 8642). Sąd w pełni ten pogląd podziela. O kosztach postępowania poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa Sąd rozstrzygnął zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w wyroku.