Wyrok I C 532/13 UZASADNIENIE Powód W. S. pozwem z dnia 27 sierpnia 2013r.

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 532/13 UZASADNIENIE Powód W. S. pozwem z dnia 27 sierpnia 2013r. (data stempla pocztowego k 10) wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa – Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w O. kwoty 200.000,-zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od daty wniesienia pozwu tytułem zadośćuczynienia za nieludzkie, niegodne, niehumanitarne i poniżające traktowanie w Zakładzie Karnym w I. i doznanym w związku z tym uszczerbku na zdrowiu psychicznym. W uzasadnieniu pozwu podał, że od czerwca 2001 do lutego 2004r. był osadzony w Zakładzie Karnym w I.. Cele mieszkalne w których przebywał były przeludnione i nie miały odpowiedniego metrażu. Nie były zachowane w nich również warunki sanitarne. Cele były zagrzybione , tynk odpadał ze ściany a do wnętrza przedostawała się wilgoć. Ściany były odrapane i niemalowane. Cele nie miały odpowiedniej wentylacji. Parkiet w celach był zniszczony, miał odpadające klepki tak, że trzeba było uważać jak się chodzi. Kącik sanitarny w celi to był porwany kawałek rury co powodowało, że gdy ktoś korzystał z toalety reszta musiała siedzieć z ręcznikami na twarzy. Nie były też przydzielane środki dezynfekcyjne i czystości. Funkcjonariusze służby więziennej źle się do powoda odnosili. Zdaniem powoda warunki w który musiał przebywać w Zakładzie Karnym w I. wskazują nieludzkie i niehumanitarne traktowanie go , a przez to naruszające jego prawo do godności. Warunki w których przebywał spowodowały u powoda ciągły stres nerwowy. Pozwany Dyrektor Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w O. zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzez Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej kosztów procesu. Na postawie art. 442 1 § 1 k.c. pozwany podniósł przede wszystkim zarzut przedawnienia roszczeń zgłoszonych przez powoda. Wskazał, że powód przebywał w Zakładzie Karnym w I. w okresie od 13 czerwca 2001 do 16 lutego 2005r. i jak wynika z treści pozwu będąc osadzony w powyższej jednostce penitencjarnej miał na bieżąco świadomość warunków w jakich przebywał oraz tego jaki podmiot jest potencjalnie odpowiedzialny za rzekomą krzywdę jakiej doznał. Niezależnie od podniesionego zarzutu przedawnienia pozwany zarzucił, iż powództwo jest bezprzedmiotowe zarówno co do zasady jak i wysokości. Odpowiedzialność Skarbu Państwa powstaje wówczas, gdy spełnione są łącznie trzy ustawowe przesłanki, a mianowicie bezprawność działania lub zaniechania, szkoda oraz normalny związek przyczynowy między bezprawnym zachowaniem a szkodą. Zdaniem pozwanego powód nie wykazał przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. W szczególności Ne wykazał, aby przez pozwanego zostały naruszone jego dobra osobiste do czego jest zobowiązany na podstawie ogólnej reguły dowodowej z art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. Twierdzenia powoda zawarte w pozwie nie zostały poparte żadnymi dowodami. Odnosząc się do zarzutu powoda przebywania w przeludnionej celi, pozwany wskazał, że przepisy prawa dopuszczały i dopuszczają w określonych okolicznościach możliwość umieszczenia osadzonego w celi w której nie jest dochowana norma 3 m 2 na każdego osadzonego przy spełnieniu warunków wcześniej określonych w art. 248 § 1 k.k.w., a obecnie w art. 110 k.k.w. Zakład Karny w I. te warunki spełniał. Sąd Okręgowy ustalił co następuje: --- STRONA 2 --- Bezsporne jest między stronami, że powód w okresie od 13 czerwca 2001r. do 16 lutego 2005r. był osadzony w Zakładzie Karnym w I.. W latach 2002 – 2004 liczba osadzonych przewyższała 100% normy zaludnienia w jednostce średnio o 25% . Dyrektor Zakładu Karnego w I. informował o fakcie umieszczenia osadzonych w warunkach , w których powierzchnia celi na 1 osobę wynosi mniej niż 3 m 2 właściwy Sąd Penitencjarny. ( informacje kierowane do Sądu Penitencjarnego k 73-78) Powód miał zapewnioną możliwość korzystania z zajęć kulturalno – oświatowych, sportowych oraz udziału w posługach religijnych. W okresie kiedy powód był osadzony w Zakładzie Karnym w I. nie było wymogu prowadzenia ewidencji zakwaterowania. W każdej celi jest kącik sanitarny wyposażony w miskę ustępową i umywalkę oddzielony od reszty celi ścianami murowanymi lub konstrukcją z płyty wiórowej twardej. Kąciki są wyposażone w wentylację grawitacyjną oraz okno, którego konstrukcja umożliwia przewietrzenie pomieszczenia. Cele nie mają ubytków tynku, a jeśli one powstają często na skutek celowego działania osadzonych są na bieżąco usuwane. Cele są wyposażone w odpowiednią ilość sprzętu kwatermistrzowskiego (łóżko, taboret, szafka ) Każda cela jest wyposażona w wentylację grawitacyjną na bieżąco sprawdzaną oraz okno, a wietrzenie celi leży w gestii użytkownika. Każdy osadzony ma prawo do ciepłej kąpieli raz w tygodniu, a osadzeni otrzymują ilość środków utrzymania czystości zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 listopada 1998r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz zastępującym je rozporządzeniem z roku 2003. Osadzeni mogą korzystać z własnych czajników elektrycznych i grzałek, a gdy ich nie posiadają mogą pobierać ciepłą wodę z punktu czerpania wody u oddziałowego. (wyjaśnienie kierownika działu Penitencjarnego Zakładu Karnego w I. k 72, wyjaśnienia służby kwatermistrzowskiej k 79,80, protokoły okresowej kontroli przewodów kominowych k 81-88) Świadek D. D. (1) zeznał, że zna powoda tak z pobytu w Zakładach Karnych jak i z wolności. W Zakładzie Karnym w I. spotkał się z powodem kiedy był tam osadzony w latach 2003 – 2005. Przez pewien okres przebywał z powodem w celi nr 12. Była to cela sześcioosobowa a było w niej 8 osadzonych. Kącik sanitarny oddzielony był o reszty celi materiałową kotarą zawieszoną na pręcie. W kąciku była toaleta i zlew z zimną wodą. Każdy z osadzonych miał swoje łóżko do spania i swoją szafkę na rzeczy osobiste. W celi były dwa stoły jeden większy drugi mniejszy, ale zdarzało się, że ktoś jadł na łóżku. ( świadek z własnego wyboru do chwili obecnej je na łóżku). Świadek nie ma wiedzy czy powód zgłaszał jakieś roszczenia w związku z pobytem z Zakładzie Karnym w I., oraz nie pamiętał czy narzekał na panujące tam warunki. W porównaniu z Zakładem Karnym w S. w którym aktualnie świadek przebywa warunki w Zakładzie Karnym w I. były gorsze. Były tam brudne ściany w celach i stare nieszczelne okna, ogrodzone tzw. koszem co powodowało, że nie można było bezpośrednio do okna podejść ani otworzyć go na oścież co w lecie było uciążliwe. Były zniszczone materace i koce. (zeznania świadka D. D. (1) k 128) Sąd Okręgowy zważył: --- STRONA 3 --- Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd poczynił ustalenia w zakresie stanu faktycznego przede wszystkim w oparciu o znajdującą się w aktach sprawy dokumentację, w szczególności zawierającą informacje odnośnie warunków bytowych panujących w Zakładzie Karnym w I. okresowego przeludnienia tejże w jednostce penitencjarnej. Wiarygodność wskazanych dokumentów nie została przez strony zakwestionowana, i nie budziły one żadnych zastrzeżeń Sądu, tak, co do swych cech zewnętrznych jak i samej treści. Wzięte też zostały pod uwagę zeznania świadka zawnioskowanego przez powoda- D. D. (2) którym Sąd co zasady nie odmówił wiary. Na wstępie zaznaczyć należy, iż podstawą dochodzonego przez powoda roszczenia jest art. 417 k.c. (w zw. z art. 23 k.c. i 24 k.c. oraz art. 445 k.c. i 448 k.c.), określający przesłanki odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Warunkami koniecznymi statuującymi odpowiedzialność Skarbu Państwa są: fakt wystąpienia szkody, wyrządzenie tejże szkody przez działanie organu władzy publicznej oraz bezprawność działania. Pierwszą z przesłanek jest szkoda w rozumieniu art. 361 § 2 k.c., czyli obejmująca straty oraz utracone korzyści, które poszkodowany mógł osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Poszkodowany może także żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w przypadkach wskazanych w ustawie. Z kolei przesłanka „niezgodności z prawem” ściśle odnosi się do naruszenia zakazów i nakazów wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem norm moralnych, obyczajowych, zasad współżycia społecznego, czy też odwołań do szerokiego cywilistycznego pojęcia bezprawności. Nadto, pomiędzy wyżej wymienionym zachowaniem funkcjonariuszy publicznych a szkodą lub krzywdą musi zachodzić związek przyczynowy, co oznacza, iż obowiązek naprawienia szkody obejmuje normalne następstwa zdarzenia, które szkodę wywołało. Podkreślenia wymaga, iż ciężar wykazania powstania szkody lub krzywdy oraz jej związku przyczynowo – skutkowego z zachowaniem funkcjonariuszy publicznych spoczywa na poszkodowanym. Pozwany Skarb Państwa – aby uchronić się od odpowiedzialności - musi natomiast wykazać, że jego działania były zgodne z prawem. Zgłoszone roszczenia powód wywodzić może również z regulacji art. 24 § 1 k.c., zgodnie z którym ten czyje dobro prawne zostało zagrożone cudzym działaniem, m.in. może żądać zadośćuczynienia pieniężnego na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Z kolei art. 448 k.c. stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro prawne zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Kodeks cywilny nie zawiera definicji dóbr osobistych, lecz ogranicza się do stwierdzenia, że dobrami osobistymi człowieka są w szczególności: zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska (art. 23). Uogólniając należy zatem przyjąć, że dobra osobiste - to pewne wartości niematerialne łączące się ściśle z jednostką ludzką. Jedną z najważniejszych wartości właściwych każdemu człowiekowi jest godność. Stosownie do treści art. 30 Konstytucji RP przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Dodać należy, iż obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka (Sąd Najwyższy w tezie II wyroku z dnia 2 października 2007 roku, II CSK 269/07, publik. M. Prawn. 2007/21/1172). Różnorodność występowania w życiu społecznym dóbr osobistych podlegających ochronie cywilnoprawnej, a także ochronie przewidzianej w innych przepisach polskiego systemu prawnego, przesądza o niemożliwości systematycznego ujęcia przesłanek ogólnych, których występowanie mogłoby przesądzić o tym, czy konkretne zdarzenie stanowi naruszenie któregoś z nich. Ocena musi być, i jest w praktyce orzeczniczej, dokonywana na tle konkretnego stanu faktycznego. Sąd w świetle konkretnej sprawy - stosując kryteria obiektywne - czy doszło do naruszenia dobra osobistego (dóbr osobistych) i czy zachodzą przesłanki do zastosowania któregoś ze środków ochrony przewidzianych w art. 24 k.c. Dodać należy, iż przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to, jaką obiektywną reakcję wywołuje to naruszenie. Tym samym, podmiot dochodzący roszczenia z tytułu ochrony dóbr osobistych --- STRONA 4 --- powinien wykazać jakie przynależne mu dobro zostało bezprawnie naruszone, w wyniku jakich działań doszło do naruszeń i w jakich okolicznościach. Dla przyjęcia odpowiedzialności sprawcy art. 24 k.c. nie wymaga wykazania jego winy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobro osobiste, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Uwzględniając powyższe uwagi, w pierwszej kolejności odnieść należy się do podniesionego przez powoda zarzutu nie zapewnienia właściwych warunków bytowych należnych osobie izolowanej, a w szczególności zakwaterowanie w przeludnionej jednostce penitencjarnej. Na wstępie wskazać trzeba, iż zgodnie z art. 110 § 2 k.k.w. powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, powinna wynosić nie mniej niż 3 m 2 . Cele powinny przy tym być wyposażone w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki higieny. Podkreślenia wymaga jednak, iż stosownie do treści obowiązującego wówczas art. 248 k.k.w.( przepis ten został uchylony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. o sygn. SK 25/07 (Dz.U. Nr 96, poz. 620). Dyrektor jednostki penitencjarnej w szczególnie uzasadnionych wypadkach mógł osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . O takim umieszczeniu należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Tryb postępowania w tego typu przypadkach został szczegółowo określony dopiero rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006 roku w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów (Dz. U. z 2006 r. Nr 65, poz. 459), które w § 2 ust. 4 wyjątkowo w wypadku wykorzystania miejsc zakwaterowania w dodatkowych celach mieszkalnych, dopuszcza umieszczanie osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . Tymczasem roszczenie powoda objęte pozwem dotyczy okresu 29.08.2003r – 16. 06.2005r. Zgodnie z obowiązującym wówczas stanem prawnym Dyrektor Zakładu Karnego w I. informował sędziego penitencjarnego o konieczności umieszczenia osadzonych w warunkach w których powierzchnie cel na jedną osobę wynosi mniej niż 3m 2 . W toku postępowania ustalono, iż powód faktycznie w okresie swego pobytu w pozwanej jednostce przebywał w celi, w której powierzchnia na jedną osobę była mniejsza niż 3 m 2 . Wynika to tak z zeznań świadka D. D. (1), jak i z informacji Dyrektora jednostki penitencjarnej do Sądu Penitencjarnego o okresowym przeludnieniu. W ocenie Sądu, nie można jednak uznać, iż wskutek tego doszło do niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej przez pozwanego. Skoro bowiem obowiązujące przepisy prawa zezwalały pozwanemu, pod pewnymi warunkami, na umieszczanie skazanych w celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego skazanego jest mniejsza niż 3m 2 na osobę, to takiego działania nie można uznać za bezprawne (wyrok SN z dnia 2 października 2007 r, IICSK 269/07). Pozwany wykazał, iż o fakcie przeludnienia, zgodnie z wymogami art. 248 k.k.w., został zawiadomiony sędzia penitencjarny, a co za tym idzie wskazał fakt spełnienia przesłanek pozwalających na okresowe nie wypełnianie normy przestrzennej z art. 110 § k.k.w. Zachowanie pozwanego nie nosiło więc w tym zakresie znamion bezprawności. Należy również, podkreślić, iż negatywne skutki przeludnienia mogą być minimalizowane przez osoby pozbawione wolności poprzez udział w oferowanych przez zakład karny formach zajęć (a takie były powodowi oferowane) , z czym łączy się opuszczenie celi i zazwyczaj dodatkowa aktywność fizyczna. Dodać też trzeba, iż wyposażenie cel, w której powód odbywał karę, było zgodne z prawem i odpowiadało warunkom przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U z 2003 r. Nr 186, poz. 1820), (wcześniej w rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 listopada 1998r.). Skazani mieli do swojej dyspozycji standardowy sprzęt kwaterunkowy taki jak łóżka, stoły, taborety, półki pod telewizor, półki na przybory --- STRONA 5 --- toaletowe, szafki. Znajdujący się celach kącik sanitarny, wyposażony w toaletę, umywalkę i wodociągowe zasilanie zimnej wody, oddzielony był od części mieszkalnej, co zapewniało skazanym wymaganą intymność. Osadzeni miel również regularny dostęp do środków higienicznych. Z obiektywnego punktu widzenia, każdy ze skazanych miał zatem zapewnione podstawowe potrzeby mieszkaniowe i elementarną wygodę umożliwiająca zajmowanie wspólnej celi. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż przynależne powodowi dobra osobiste, w szczególności jego godność i związane z tym uprawnienie do odbywania kary pozbawienia wolności w warunkach humanitarnych i bezpiecznych, zostało w jakikolwiek sposób naruszone. Zapewniane przez jednostkę penitencjarną warunki bytowe, pomimo okresowego przeludnienia, gwarantowały osadzonym poszanowanie ogółu ich praw. Dodać należy, iż naruszeniem godności człowieka w rozumieniu kodeksu cywilnego, jest takie zachowanie, które w konkretnych okolicznościach danego przypadku naruszyłoby godność danego człowieka w powszechnym odczuciu. Subiektywne odczucia poszczególnych osób nie są tutaj wyznacznikiem. W szczególności godności osoby ludzkiej nie narusza samo w sobie nie zapewnienie 3m 2 powierzchni celi na jednego skazanego, skoro przekroczenie normy jest niewielkie, skazany ma zapewnione miejsce do spania, siedzenia, możliwość spożywania posiłków, załatwiania potrzeb fizjologicznych w intymnych warunkach, środki higieny osobistej oraz możliwość korzystania z codziennych spacerów. Wskazany tok interpretacji standardów w zakresie odbywania kary pozbawiania wolności potwierdzony jest również w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowiek w S., który oceniając ewentualne naruszenie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowiek i Podstawowych Wolności skłania się ku kumulatywnej ocenie warunków bytowych panujących w jednostkach penitencjarnych. Wpływ zaniżenia przypadającej na jednego osadzonego powierzchni na poszanowanie jego godność oraz prawa do humanitarnego odbywania kary badać bowiem należy uwzględniając całokształt funkcjonowania zakładów karnych. Osadzony, który ma zapewnione minimum prywatności, miejsce do spania i spożywania posiłków, możliwość uczestnictwa w zajęciach oświatowych i sportowych oraz dostateczną dzienną ilość ruchu nie powinien czuć się upokorzony ani traktowany niehumanitarnie (orz. z 6 marca 2001 r., D. przeciwko Grecji; orz. z 3 kwietnia 2001 r. K. przeciwko Wielkiej Brytanii). Wskazane warunki izolacji, nawet w połączeniu z zaniżona powierzchnią cel, nie powinny zatem wywoływać cierpień fizycznych ani psychicznych, na które powołuje się powód. Niedostatek powierzchni pomieszczenia celi sam w sobie nie powoduje bowiem poczucia niższości lub przygnębienia ani dolegliwości motorycznych jeśli skazany ma dostęp - tak jak miało to miejsce w przypadku powoda - do różnorakich oferowanych przez zakład form aktywności i spędzania czasu poza celą. Dodać tez należy, iż odpowiednie wydzielenie węzła sanitarnego od części mieszkalnej celi powoduje, iż zachowane są standardy intymności osadzonych i ich niezbywalnego prawa do elementarnej prywatności. Reasumując podkreślić należy, iż powód nie wykazał, aby podczas pobytu w zakładzie karnym zostało naruszone jakiekolwiek jego dobro osobiste, w szczególności godność oraz prawo do humanitarnego dobywania kary pozbawienia wolności. Opisane powyżej, wynikające z dokumentacji warunki bytowe panujące w analizowanej jednostce nie odbiegają od określonych prawem standardów i jako takie nie powinny w żaden sposób negatywnie wpływać na psycho-fizyczny stan osadzonych. Wobec powyższego, brak jest podstaw do przyjęcia odpowiedzialności strony pozwanej na podstawie art. 417 k.c. W tym stanie rzeczy, powództwo jako niezasadne, podlegało oddaleniu. Niezależnie od braku zasadności roszczenia zgłoszonego przez powoda podlegałoby ono oddaleniu jako przedawnione. Zarzut przedawnienia został podniesiony przez pozwanego. Zgodnie z treścią art. 442 k.c. w brzmieniu sprzed jego uchylenia dokonanego ustawą z dnia 16 lutego 2007r. o zmianie ustawy- Kodeks Cywilny ( Dz. U. z 2007r. Nr 80 poz. 538) roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem lat trzech od dnia w którym poszkodowany dowidział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Ustalenia poczynione w sprawie dają podstawę do przyjęcia iż powód miał taką wiedzę już w chwili pobytu w Zakładzie Karnym w I. tj. w okresie od 13 czerwca 2001r. do 16 lutego 2005r. Roszczenie to uległo przedawnieniu najpóźniej w dniu 16 lutego 2008r. Powód wytoczył niniejsze powództwo w dniu 27 sierpnia 2013r. po upływie okresu przedawnienia. --- STRONA 6 --- Na marginesie tylko należy wskazać, że powód aktualnie przebywa w Zakładzie Karnym co wskazuje na to, że warunki pobytu w jednostce penitencjarnych które określa jako niehumanitarne i naruszające jego godność nie miały żadnego wpływu na podejmowane przez niego decyzje skutkujące kolejnym skazaniem i osadzeniem. O kosztach procesu orzeczono po myśli art. 98 k.p.c. w związku z § 11 ust 1 pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( tj Dz. U. z 2013r. poz. 461 wyciąg), zasądzając je na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, która wykonywała zastępstwo procesowe Skarbu Państwa – Zakładu Karnego w K.. Zgodnie z art. 11 ust 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. z 2005r. Nr 169 poz. 1417 ze zm.) koszty zastępstwa procesowego zasądzone lub przyznane w sprawach w których zastępstwo procesowe Skarbu Państwa wykonuje – Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa przysługują Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Okoliczność zwolnienia od kosztów sądowych nie zwalnia strony zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj. Dz. U. z 2010r Nr 90 poz. 594 zez zm. ) od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. Obciążając powoda należnymi stronie wygrywającej kosztami zastępstwa procesowego Sąd miał na uwadze to, że jest on osobą, młodą ma zaledwie 31 lat ma duże możliwości podjęcia pracy po opuszczeniu Zakładu Karnego.