Wyrok I C 532/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 532/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Jolanta Polko Protokolant: st. sekr. sądowy Katarzyna Stachura po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa J. F. (1) przeciwko J. T. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę oddala powództwo. Sygn. akt I C 532/10 UZASADNIENIE Powódka J. F. (2) w pozwie z dnia 20 lipca 2010r. domagała się: • nakazania pozwanej J. T. zaniechania naruszania dóbr osobistych powódki w postaci dobrego imienia, godności, czci, dobrego wizerunku oraz podważających jej zasady etyki, poprzez zakazanie pozwanej rozpowszechnienia nieprawdziwych informacji, że powódka chce zabrać pozwanej męża; • nakazania pozwanej usunięcia skutków umyślnego naruszenia dóbr osobistych powódki spowodowanego rozpowszechnianiem nieprawdziwych informacji oraz składaniem bezpodstawnych doniesień organom ściągania, sugerujących, że powódka ma zamiar pozbawić siebie i dzieci mieszkania oraz usunąć z powierzchni budynek, w którym mieszkają strony poprzez nakazanie pozwanej złożenia w terminie 3 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku publicznego oświadczenia (przeprosin) na łamach gazetki (...) oraz na tablicy ogłoszeń w Spółdzielni Mieszkaniowej (...) przy ul. (...) i na tablicy ogłoszeń w budynku przy ul. (...) o treści: „J. T. bardzo, ale to bardzo przeprasza Panią J. F. (1) za rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji naruszających jej dobre imię oraz cześć i podważających etykę”; • upoważnienia powódki do opublikowania tekstu powyższych przeprosin na koszt pozwanej w gazetkach (...) oraz „U siebie” i na tablicy ogłoszeń w przypadku gdyby pozwana nie uczyniła tego w terminie zakreślonym w wyroku; --- STRONA 2 --- • zasądzenia od pozwanej na rzecz powódki kwoty 30.000,00zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy i straty moralne; • zasądzenia od pozwanej na rzecz powódki kosztów procesu. W uzasadnieniu swoich żądań powódka podniosła, że twierdzenia rozpowszechniane przez pozwaną, a dotyczące chęci zabrania pozwanej męża przez powódkę oraz posiadania przez powódkę gazu są nieprawdziwe i naruszają jej dobra osobiste takie jak dobre imię, godność, cześć, dobry wizerunek oraz podważają fakt działania przez powódkę zgodnie z etyką. Powódka wskazała, że od 20 lat nie ma w mieszkaniu gazu, o czym jest poinformowana administracja przy ul. (...) w D. oraz centrala (...). Nadto pozwana sugerowała, że powódka wyzywa obce osoby nie podając nazwisk tych osób. Powódka zarzuciła, że pozwana składa nieprawdziwe oskarżenia, które stały się podstawą do działań podjętych przez funkcjonariuszy K. Miejskiej Policji w D., a następnie sprawy karnej przeciwko powódce. Według powódki bezprawność działania pozwanej jest oczywista, a to wobec nieprawdziwości rozpowszechnianych przez pozwaną informacji na temat powódki, które było działaniem celowym i świadomym, zmierzającym do zdyskredytowania powódki w oczach opinii publicznej, a zatem należy je kwalifikować jako działanie umyślne. Powódka wskazała, że pozwana nie zamierza zaprzestać szkalowania jej osoby, przez co powódka bardzo źle się czuje. Działania pozwanej stały się dla powódki źródłem cierpień i bardzo niekorzystnie wpływają na jej samopoczucie, stąd żądanie zadośćuczynienia jest odpowiednią rekompensatą doznanych przez powódkę krzywd. Pozwana J. T. w odpowiedzi na pozew z dnia 13 września 2010r. wniosła o oddalenie powództwa w całości i obciążenie powódki kosztami procesu. W uzasadnieniu wskazała, że powódka jest jej sąsiadką i od wielu lat jest skonfliktowana ze wszystkimi mieszkańcami. Pozwana podniosła, że powódka wniosła pozew o ochronę dóbr osobistych w odwecie za udział pozwanej w sprawie karnej, który toczyła się przez Sądem Rejonowym w Dąbrowie Górniczej pod sygn. VII K 66/10, w toku której pozwana składała zeznania jako świadek i mówiła tylko to co jest jej wiadome. Pozwana podniosła, że powódka jest osobą nieobliczalną, cierpi na manię prześladowczą, mówiąc i pisząc o „mordercach” jej męża i dziecka. Pozwana zwróciła uwagę, że powódka sama w pozwie opisywała swoje negatywne zachowania wobec innych osób. Pozwana wskazała, że powódka jest trudnym sąsiadem, który powoduje, że życie jej oraz pozostałych mieszkańców jest udręką. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powódka i pozwana mieszkają w tym samym budynku mieszkalnym przy ul. (...) w D.. Są sąsiadkami, przy czym powódka zamieszkuje piętro wyżej bezpośrednio nad mieszkaniem pozwanej. Powódka nie utrzymuje normalnych kontaktów sąsiedzkich z pozwaną oraz z pozostałymi osobami mieszkającymi w budynku. Pozwana natomiast jest osoba spokojną, bezkonfliktową, życzliwą. Nikt z sąsiadów mieszkających w budynku przy ul. (...) w D. nie słyszał by pozwana wyrażała się negatywnie na temat powódki, a wielu z nich twierdziło, że pozwana nie mówiła na temat powódki ani dobrze ani źle. Powódka jest natomiast osobą konfliktową ubliża innym osobom zamieszkującym w budynku, odnosi się do sąsiadów ordynarnie i wulgarnie, a nawet zdarzało się powódka uderzyła w twarz pozwaną oraz M. D.. Fakt uderzenia pozwanej oraz M. D. został potwierdzony przez powódkę na rozprawach w dniu 10 lutego 2011r. i 10 maja 2011r. Powódka w swoim mieszkaniu głośno słucha radia, wychodząc z mieszkania bardzo głośno trzaska drzwiami. Niektórzy sąsiedzi, szczególnie kobiety, obawiają się powódki, a wychodzą z mieszkania dopiero wtedy, kiedy usłyszą, że powódka już wyszła ze swojego mieszkania (dowód - zeznania świadków: G. B. - k. 217, W. D. – k. 217-218, M. D. – k. 218, M. G. (1) – k. 218, M. G. (2) – k. 218, K. G. – k. 218, C. G. – k. 218, J. K. – k. 218-219, W. N. – k. 219, E. P. – k. 219, M. P. – k. 219, E. W. – k. 219-220, J. Z. (1) – k. 220, C. treli – k. 220). Przed Sądem Rejonowym w Dąbrowie Górniczej pod sygn. akt VII K 66/10 toczyła się sprawa karna przeciwko powódce J. F. (1) oskarżonej o kierowanie gróźb karalnych pod adresem sąsiadów, to jest o czyn z art. 190 § 1 k.k. w związku z art. 12 k.k. Powódkę oskarżono, że w styczniu 2009r. groziła pozbawieniem życia i wysadzeniem bloku w powietrze M. G. (2), w okresie od 2004r. do 28 stycznia 2009r. groziła pozbawieniem życia małoletniemu K. G., w --- STRONA 3 --- okresie od maja 2006r. do 28 stycznia 2009r. groziła pozbawieniem życia, podpaleniem mieszkania i wysadzeniem bloku w powietrze W. N., we wrześniu i listopadzie 2008r. groziła pozbawieniem życia M. G. (1), w okresie od maja 2006r. do 10 kwietnia 2009r. groziła pozbawieniem życia oraz pobiciem J. O., a groźby te wzbudziły u tych osób uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione. Pozwana J. T. składała w tej sprawie zeznania jako świadek zarówno w toku postępowania przygotowawczego jak i w Sądzie. W dniu 24 lutego 2009r. pozwana przesłuchiwana przez mł. asp. A. K. w Komendzie Miejskiej Policji w D. odnośnie powódki zeznała: „… ta kobieta nie kierowała do mnie takich gróźb. (…) Jeśli chodzi o groźby kierowane pod adresem M. G. (2), to jak wiem z jej opowiadania, że J. F. (1), zaczepiała jej nieletniego syna i kierowała do niego groźby. Ja będąc w swoim mieszkaniu słyszałam czasami, jak J. F. (1) wyzywała naszych lokatorów a także groziła, że wszystkich pozabija, były to słowa „łby wam p....”. Groziła też, że wysadzi blok w powietrze. Podobne groźby J. F. (1) kierowała do pani W. N.. Słyszałam, że ona wyzywała p. W. słowami: „W. ty k…”. Wyzywała też jej córkę „J. ty k…” (…) Około 3 lat temu ja słyszałam jak J. F. (1) krzyczała ze swojego balkonu „ty k.., ty k…”. Ja widziałam, że te wyzwiska kierowała do stojącej na dole młodej kobiety. Potem okazało się, że jest to koleżanka J. N." (dowód - protokół przesłuchania J. T. z dnia 24.02.2009r. w aktach Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej sygn. akt VII 66/10 – k. 29-30). Przesłuchanie powódki prowadził funkcjonariusz policji A. K., który nie przypominał sobie okoliczności przeprowadzenia tej czynności, nie posiadał także wiedzy by pozwana naruszyła dobra osobiste powódki, pamiętał jedynie, że powódka była zadowolona z tego, że sprawę oddawał do Sądu (dowód: zeznania świadka A. K. – k. 225). W czasie przesłuchania przed Sądem Rejonowym w Dąbrowie Górniczej pozwana, przesłuchiwana w charakterze świadka zeznała: „wiem, że pani F. wołała z balkonu za młodą dziewczyną, której nie znam, która wychodziła od pani N.. Ona wołała „ty k…”. Ja stałam na balkonie to dokładnie to słyszałam. (…) Pani F. krzyczała jak nakręcona w każdy wieczór przez około 2 godziny „W. ty k… , J. ty k….” Wołała też „ ja was w……, ja was wysadzę.” (k. 31). Wyrokiem z dnia 26 maja 2010r. Sąd Rejonowy w Dąbrowie Górniczej w sprawie o sygn. VII K 66/10 uznał oskarżoną J. F. (1) za winną popełnienia występków z art. 190 § 1 k.k. i orzekł karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 6 miesięcy, warunkowo zawieszając jej wykonanie na okres próby wynoszący 2 lata (dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej z dnia 26.05.2010r. wraz z uzasadnieniem – k. 197-21). Na skutek apelacji oskarżonej Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 10 września 2010r. w sprawie o sygn. akt VII Ka 602/10 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Dąbrowie Górniczej (dowód: wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 10.09.2010r. – k. 213). Po ponownym rozpoznaniu sprawy karnej przed Sądem Rejonowym w Dąbrowie Górniczej postępowanie zostało umorzone w dniu 28 kwietnia 2011r. (dowód: zeznania powódki J. F. (1) – k. 226). Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie powołanych dokumentów z akt sprawy karnej toczącej się przed Sądem Rejonowym w Dąbrowie Górniczej pod sygn. akt VII K 66/10 i Sądem Okręgowym w Katowicach pod sygn. akt VII Ka 602/10, zeznań świadków oraz zeznań stron. Bezspornym było, iż pomiędzy powódką a mieszkańcami budynku przy ul. (...) w D. istnieje konflikt. Ustalając powyższy stan faktyczny Sąd dał wiarę zeznaniom świadków – sąsiadom powódki i pozwanej, zarówno w zakresie opisu zachowania pozwanej i braku z jej strony negatywnych odniesień do powódki, jak również w zakresie opisu wrogich i negatywnych zachowań powódki w stosunku do sąsiadów, w tym również w stosunku do pozwanej. Zeznania świadków G. B., W. D., M. D., M. G. (1), M. G. (2), K. G., C. G., J. K., W. N., E. P., M. P., E. W., J. Z. (1), C. T. były spójne i logiczne. Podobnie Sąd dał wiarę zeznaniom pozwanej w zakresie braku jakichkolwiek zarzutów kierowanych przez nią w stosunku do powódki oraz podejrzeń wobec powódki, a dotyczących męża pozwanej. Stąd zeznania powódki, mało konkretne i nieprecyzyjne, nie wskazujące dokładnie okoliczności oraz czasokresu, kiedy pozwana miałaby zarzucać powódce chęć zabrania męża pozwanej, nie zasługiwały na aprobatę. Również twierdzenia powódki odnośnie pozostałych zarzutów kierowanych pod adresem pozwanej nie są wiarygodne w świetle pozostałego materiału dowodowego. Sąd nie uwzględnił wniosków powódki zgłoszonych w pozwie, a dotyczących doniesienia powódki o groźby karalne do D. O., pism adresowanych do Spółdzielni Mieszkaniowej (...) i pism adresowanych do powódki przez Spółdzielnię --- STRONA 4 --- Mieszkaniową (...), jak również korespondencji kierowanej przez powódkę do innych podmiotów, jako nie mające związku z przedmiotem niniejszego postępowania. Sąd oddalił także wniosek dowodowy powódki o przesłuchanie świadków W. M., C. F., J. D., G. R., J. S., L. K., K. P., A. S. (1), T. herbowy, R. B., B. P., M. C., J. Z. (2), A. P., A. S. (2), W. K., E. Z., M. L., K. O., T. M., S. G. i Prokuratora B. Czerwińskiego wobec udowodnienia, że istnieje konflikt sąsiadów z powódką w domu przy ul. (...) w D., a także bezsporności tej okoliczności. Sąd oddalił wniosek powódki o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka L. D., wobec przyznania przez powódkę, że świadek (siostra powódki) nie ma istotnych informacji o sprawie. Na skutek cofnięcia przez powódkę wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka M. S., Sąd pominął ten dowód. Sąd zważył, co następuje: Zdaniem Sądu powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Ogólne podstawy cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych określają przepisy art. 23 i 24 k.c., wskazując jednocześnie środki ochrony niemajątkowej, natomiast środki ochrony o charakterze majątkowym przewiduje przepis art. 24 § 1 k.c., który stanowi w ostatnim zdaniu, że zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny można żądać "na zasadach przewidzianych w kodeksie". Przepis art. 448 k.c. uprawnia tego, czyje dobro osobiste zostało naruszone, do domagania się odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub do żądania zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez niego cel społeczny. Art. 448 k.c. obejmuje naruszenie każdego dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c., jest więc przepisem szczególnym, uzupełniającym regułę ogólną, wyrażoną w art. 24 k.c. Natomiast przepis art. 448 k.c. może znaleźć zastosowanie tylko w razie zawinionego naruszenia dóbr osobistych. Dobra osobiste podlegają ochronie, jeżeli ich naruszenie (zagrożenie) jest bezprawne. Przesłankami odpowiedzialności przewidzianymi w przepisie art. 24 § 1 k.c., które muszą być spełnione łącznie są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia i bezprawność działania sprawcy. Do najważniejszych dóbr osobistych, jakie wymienia art. 23 k.c. należy cześć jako wartość właściwa każdemu człowiekowi, która obejmuje wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. Cześć, dobre imię, reputacja, honor, godność osobista są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny życia osobistego, zawodowego i społecznego człowieka. Naruszenie czci może więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię danej osoby i mogące ją narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności. Zeznania świadków w procesie karnym bardzo często dotykają dóbr osobistych, a wypowiedzi takie w innych warunkach byłyby uznane za bezprawne. Jednak konieczność zgromadzenia przez sąd orzekający jak najszerszego materiału dowodowego, wyłącza w tych wypadkach bezprawność działania. W przeciwnym wypadku, zeznania świadka utraciłyby istotną cechę, jaką stanowi spontaniczność i szczerość. Dopiero złożenie zeznań subiektywnie nieprawdziwych (fałszywych) wyłącza ochronę prawną, z jakiej korzysta świadek i jest działaniem bezprawnym w rozumieniu prawa cywilnego. Kwalifikacji takiej nie uzasadnia natomiast odmowa wiarygodności takiego dowodu i uniewinnienie oskarżonego. W procesie karnym ma bowiem zastosowanie domniemanie niewinności i rozstrzyganie na korzyść oskarżonego nie dających się usunąć wątpliwości (art. 5 § 1 i 2 k.p.k.). Sąd Rejonowy w Dąbrowie Górniczej ostatecznie umorzył postępowanie karne prowadzone przeciwko powódce J. F. (1). Ustalenia w orzeczeniu o umorzeniu postępowania w procesie karnym nie wiążą sądu rozstrzygającego sprawę cywilną, co do przesłanek zgłoszonego roszczenia, sąd ten ustala je samodzielnie według reguły rozkładu ciężaru dowodu wyrażonej w art. 6 k.c. S. wyłączenia bezprawności wypowiedzi dokonywanych w charakterze zeznania świadka przed sądem lub inną powołaną władzą jest przerzucenie na poszkodowanego w procesie cywilnym o ochronę dóbr osobistych ciężaru dowodu ich fałszywości (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 09.01.2004r. IV CK 304/02, Lex nr 602281). W ocenie Sądu powódka dowodu takiego nie przedstawiła. Nie wykazała bowiem, że zeznania pozwanej złożone w --- STRONA 5 --- czasie przesłuchania na policji, a następnie Sądzie były fałszywe. Pozwana złożyła zeznania na postawie posiadanych informacji, uzyskanych bądź poprzez bezpośrednie zaobserwowanie pewnych zachowań i wypowiedzi powódki, bądź przekazanych jej przez inne osoby, w tym przypadku przez M. G. (2). Pozwana będąc sąsiadką, mieszkającą bezpośrednio pod mieszkaniem powódki, miała możliwość usłyszeć głośne, agresywne i wulgarne wypowiedzi powódki, kierowane pod adresem sąsiadów czy osób postronnych. Pozwana miała także możliwość usłyszeć groźby kierowane do mieszkańców budynku zamieszkałego przez strony. Tego typu zachowania powódki w stosunku do osób pokrzywdzonych, W. N., J. N., M. G. (2), a także innych osób zamieszkałych w budynku przy ul. (...) w D. zostały potwierdzone także w toku niniejszego postępowania zeznaniami świadków – mieszkańców tego budynku. Zdaniem Sądu powyższe oraz tryb, w jakim pozwana wypowiadała się o zdarzeniach z udziałem powódki, wyłącza bezprawność jej działania. Z przepisów Kodeksu postępowania karnego wynika bowiem, ze składanie zeznań jest obowiązkiem osoby wezwanej w charakterze świadka (art. 177 § 1 k.p.k.), a rota przyrzeczenia (art. 188 § 1 k.p.k.) wskazuje na obowiązek zrelacjonowania wszystkiego, co jest wiadome osobie wezwanej. Nieuchronność błędnego postrzegania lub zapamiętywania faktów oraz inne zjawiska psychologiczne stwarzają ryzyko niezgodności w zeznaniach świadków i konieczność ustalania prawdziwego stanu rzeczy przez sąd na podstawie sprzecznych ze sobą dowodów. Powódka zatem, pomimo obowiązku wykazania fałszywości zeznań pozwanej w procesie karnym, nie dokonała tego, a pozwana dodatkowo zaprzeczyła wszystkim jej twierdzeniom i zarzutom. Nadto powódka nie wykazała, by pozwana naruszyła jej dobra osobiste poprzez pomówienie o chęć zabrania męża pozwanej przez powódkę. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób przyjąć, by pozwana takowe zarzuty kierowała pod adresem powódki, a pozwana wyraźnie zaprzeczyła tym twierdzeniom powódki. Zgodnie z art. 6 k.c. to na powódce spoczywał ciężar udowodnienia, że pozwana naruszyła jej dobra osobiste we wskazany w pozwie sposób. Powódka obowiązkowi temu nie sprostała, a nadto nie skonkretyzowała - kiedy, w jakich okolicznościach i wobec jakich osób pozwana miała zarzucać powódce chęć odbicia jej męża, tym samym twierdzenia powódki zawarte w pozwie, jak i przestawione w jej zeznaniach nie zasługiwały na uwzględnienie. Powódka nie wykazała zatem by doszło do naruszenia jej dóbr osobistych poprzez publiczne oskarżanie jej przez pozwaną o chęć odebrania męża pozwanej, jak również poprzez złożenie nieprawdziwych zeznań w toku postępowania karnego. Tym samym powództwo należało oddalić jako bezzasadne, wobec braku wykazania przesłanek odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych.