Postanowienie I C 53/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy w Łodzi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 53/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodnicząca - Sędzia SO Lidia Wesołowska-Szmacińska Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Kowalska po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2010 r na rozprawie sprawy z powództwa W. K. przeciwko Gminie Miasto Ł. – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Filia Ł. o zapłatę 1. oddala powództwo; 2. nie obciąża powoda kosztami sądowymi; 3. przyznaje adwokatowi M. B. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. (…) kwotę 8.784 (osiem tysięcy siedemset osiemdziesiąt cztery) złote (wraz z podatkiem VAT według stopy 22%) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodowi W. K. i kwotę tę nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi.- UZASADNIENIE W pozwie przeciwko E. W. z dnia 1 czerwca 2009 r. W. K., działając przez swojego syna W. K., wniosła o zasądzenie na jej rzecz zadośćuczynienia w wysokości 150000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia pozwu tytułem odszkodowania za naruszenie jej dóbr osobistych poprzez stworzenie ogólnego stanu zagrożenia życia. Powódka wniosła również o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania, o nadanie wyrokowi klauzuli natychmiastowej wykonalności, o --- STRONA 2 --- zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie dla niej adwokata z urzędu /pozew k. 2-3/. Strona powodowa wniosła jednocześnie o powołanie biegłego sądowego z zakresu mikrobiologii, o powołanie biegłego z zakresu serologii oraz o nakazanie pozwanej wyjawienia wszelkich materiałów zgromadzonych w aktach Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej dla Ł. /pozew k. 3-4/. Strona powodowa wskazała, że pozwana, jako kierowniczka Oddziału Pomocy Materialnej i Pracy Socjalnej Filii dla Ł. MOPS w Ł., działając w porozumieniu z Poradnią Zdrowia Psychicznego przysłała dwukrotnie do powódki lekarza psychiatrę, który podał jej leki psychotropowe, podczas gdy powódka wymagała innego leczenia w związku z istniejącym u niej zespołem ogólnoustrojowej reakcji zapalnej na zakażenie, czym pozwana działała przeciwko zdrowiu i życiu powódki /pismo powoda do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej k.9-10/. W piśmie z dnia 9 lipca 2009 roku strona powodowa dokonała korekty co do osoby pozwanego, wnosząc o zasądzenie wskazanego zadośćuczynienia od gminy m. Ł. /wniosek powoda k. 83/. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2009 roku powódka została zwolniona od kosztów sądowych w całości oraz ustanowiono dla niej adwokata z urzędu /postanowienie k. 85/. W odpowiedzi na pozew z dnia 30 lipca 2009 roku strona pozwana wniosła o odrzucenie pozwu w całości oraz o sprawdzenie wartości przedmiotu sporu /odpowiedź na pozew. k. 108/. W piśmie z dnia 18 sierpnia 2009 roku powódka podniosła, że została ona doprowadzona do stanu ogólnego zagrożenia życia, o czym wiedział personel MOPS, ignorujący prośby strony powodowej o pomoc i odmawiający jej zasiłku stałego, a także innej pomocy materialnej /pismo k. 116-117/. Zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2009 roku wezwano stronę powodową do sprecyzowania, przeciwko komu jest ostatecznie skierowany pozew, a także do sprecyzowania żądania pozwu wraz z przytoczeniem stosownych okoliczności faktycznych i dowodów /zarządzenie k. 152/. W piśmie z dnia 24 sierpnia 2009 roku strona powodowa wniosła dodatkowo o powołanie biegłego hepatologa /pismo k. 159/. W piśmie z dnia 26 sierpnia 2009 roku strona powodowa wniosła o wyznaczenie innego adwokata z urzędu do przedmiotowej sprawy /pismo k. 162/. 8 września 2009 roku Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. poinformowała Sąd o zmianie pełnomocnika /zawiadomienie k. 166/. Zarządzeniem z dnia 11 września 2009 r. wezwano nowego pełnomocnika powódki do wykonania zarządzenia z dnia 19 sierpnia /zarządzenie k. 166/. W odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z dnia 23 września 2009 roku pełnomocnik strony powodowej wskazała, że powódka W. K. zmarła w dniu 27 sierpnia 2009 roku, co spowodowało wygaśnięcie jej pełnomocnictwa; jednocześnie pełnomocnik strony powodowej zasygnalizowała, że syn powódki W. K. zamierza dochodzić roszczeń zgłoszonych przez zmarłą powódkę /pismo k. 182/. --- STRONA 3 --- Postanowieniem z dnia 12 października 2009 roku zawiesił postępowanie w sprawie wobec śmierci powódki. Pismem z dnia 23 grudnia 2009 roku W. K., legitymując się uzyskanym przez siebie postanowieniem w przedmiocie nabycia spadku po powódce W. K., wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania, dokonując jednocześnie korekty podstawy prawnej roszczenia, oraz rozszerzył powództwo o dodatkowe żądanie zasądzenia przez Sąd od pozwanego renty w wysokości 1600 zł miesięcznie oraz o żądanie zasądzenia przez Sąd od pozwanego na jego rzecz 90000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem zadośćuczynienia. Powód podniósł, że jego interwencje pozostawały bez skutku, a także, że załatwianie najprostszej sprawy było utrudniane przez MOPS, co spowodowało, że dla pielęgnacji chorej matki musiał on zrezygnować z życia osobistego, a także z pracy zarobkowej; podniósł również, że doprowadziło życie jego i jego matki do ruiny; zarzucił pracownikom MOPS także nieludzkie traktowanie i wskazał, że w wyniku powstałej sytuacji cierpi na depresję; wskazał również, że emerytura matki była jego podstawowym źródłem utrzymania /pismo k. 194-196/. Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2010 roku Sąd podjął zawieszone postępowanie w sprawie z udziałem spadkobiercy powódki /postanowienie k. 210/. W piśmie z dnia 15 stycznia 2010 roku W.K. oświadczył, że wstępuje do niniejszej sprawy w charakterze powoda /pismo k. 216/. Pismem z dnia 18 stycznia 2010 roku pełnomocnik pozwanego wniosła o odrzucenie pozwu, a w wypadku nieuwzględnienia tego wniosku, o jego oddalenie, wskazując jednocześnie na toczące się w tej samej sprawie postępowanie przed Sądem Rejonowym w Ł., sygn. akt. I C 555/09 /odpowiedź na pozew k. 228/. Wskazała również, że śmierć matki powoda nie mogła mieć związku z pomocą społeczną lub jej zaniechaniem, podając jednocześnie okresy korzystania przez stronę powodową z pomocy społecznej i wskazując okoliczności udzielania tej pomocy oraz jej wstrzymania. Wskazała też, że powód nie jest osobą, względem której ciążył na matce obowiązek alimentacyjny, a zakres w jakim utrzymywała powoda nie odpowiada wysokości żądanej renty; wskazała też, że powód nie wykazał znacznego pogorszenia swojej sytuacji życiowej po śmierci matki. Podniosła również, że zgłoszone roszczenie o zadośćuczynienie za doznaną przez powoda krzywdę nie zostało udokumentowane ani co do zasady, ani co do wysokości /odpowiedź na pozew k. 229-230/. W piśmie z dnia 20 stycznia 2010 roku powód wskazał, że tuszowano zakażenie organizmu jego matki, a E. W., działając jako pracownik MOPS, działała przeciwko zdrowiu oraz życiu jego matki, a także przyczyniła się do jej śmierci, dwukrotnie przysyłając do niej lekarza psychiatrę. Wskazał również, że powyższe działania naruszyły również jego dobra osobiste /pismo k. 221-222/. Wskazał również, że stan zdrowotny jego matki był tuszowany również przez innego pracownika socjalnego, B. B. /pismo k. 222/. --- STRONA 4 --- Pismem z dnia 1 lutego 2010 roku pełnomocnik pozwanego podtrzymała swoje stanowisko z odpowiedzi na pozew i wniósł o połączenie sprawy ze sprawą toczącą się przed Sądem Rejonowym dla Ł., I Wydział Cywilny, sygn. akt I C 555/09, w wypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie powództwa. Jednocześnie wskazała, że pozwany nie odpowiadał za leczenie matki powoda ani za jej dokumentację lekarską, realizował jedynie zadanie określone ustawą o pomocy społecznej. Jednocześnie wskazała, że pozwany nie kwestionuje chorób matki powoda i treści składanych przez powoda zaświadczeń, wskazała natomiast, że dokumenty przedstawiane przez powoda mają charakter wybiórczy /pismo k. 268/. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2010 roku Sąd zwolnił powoda od kosztów sądowych w całości oraz ustanowił dla niego adwokata z urzędu /postanowienie k. 266/. Pismem z dnia 8 lutego 2010 roku powód podniósł, że strona pozwana celowo ignorowała jej zastrzeżenia oraz wskazała, że pracownica pozwanego MOPS w Ł., E. W., doprowadziła za życia do jeszcze większego uszczerbku na zdrowiu jego matki, a jednocześnie wywołała u niego rozstrój zdrowia objawiający się nerwicą, depresją, stanem zapalnym przełyku i żołądka. Powód podniósł też, że pozew w sprawie I C 555/09 jest skierowany przeciwko B. B., która pomówiła go i szkalowała z premedytacją poprzez swoje zeznania złożone w Prokuraturze Rejonowej Ł. /pismo k. 274/. Powód podniósł też, że niektóre oświadczenia dotyczące stanu materialnego wypełniał za jego matkę pracownik socjalny J. S. oraz, że wielokrotnie odmawiano stronie powodowej przyznania świadczeń socjalnych /pismo k. 275/. W piśmie z dnia 11 lutego 2010 roku powód wskazał, że potwierdzenie jego zarzutów dot. notorycznych odmów świadczeń z pomocy społecznej zawiera także artykuł z tygodnika (…) z dnia 18 marca 2009 roku; wskazał, że w związku z powyższym był bezsilny wobec działań pracowników MOPS /pismo k. 289/. Zarządzeniem z dnia 26 lutego 2010 roku wezwano pełnomocnika powoda do ostatecznego sprecyzowania żądania wraz ze wskazaniem wszystkich wniosków dowodowych w terminie 14 dni pod rygorem pominięcia /zarządzenie k. 296/. W piśmie z dnia 22 lutego 2010 roku powód zarzucił pełnomocnikowi strony przeciwnej usiłowanie pogmatwania sprawy i wskazał, że zaświadczenia psychiatryczne dotyczące jego matki uważa za fałszywe /pismo k. 297/. 11 marca 2010 roku Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. poinformowała Sąd o zmianie pełnomocnika powoda /zawiadomienie k. 314/. Zarządzeniem z dnia 22 marca 2010 roku wezwano nowego pełnomocnika powoda do wykonania zarządzenia z dnia 26 lutego 2010 roku /zarządzenie k. 314/. Pismem z dnia 25 marca 2010 roku pełnomocnik powoda poparł powództwo, poparł zgłoszone przez powoda wnioski dowodowe oraz wniósł o przesłuchanie powoda w charakterze strony, a także wniósł o zasądzenie nieuiszczonych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu; wniósł również o --- STRONA 5 --- niewyznaczanie rozprawy w kwietniu 2010 roku z uwagi na planowany zabieg operacyjny kolana /pismo k. 321/. Powód w piśmie z dnia 31 marca 2010 roku podtrzymał swoje dotychczasowe twierdzenia /pismo k. 326-327/; swoje stanowisko podtrzymał także w kolejnym piśmie z dnia 6 kwietnia 2010 roku /pismo k. 328-330/, a także w piśmie z dnia 12 kwietnia 2010 roku, w którym wniósł także o powołanie biegłego na okoliczność powstania u niego przewlekłego stanu zapalnego błony śluzowej żołądka i przełyku w wyniku ogólnych stresów i nerwicy wywołanej u niego przez pozwanego /pismo k. 332-333/. Pełnomocnik pozwanego w piśmie z dnia 19 kwietnia 2010 roku wniósł o przesłuchanie w charakterze strony kierownika Filii W. MOPS, O. C. oraz o włączenie w poczet materiału dowodowego w sprawie akt spraw dotyczących strony powodowej prowadzonych przez MOPS, a także o przesłuchanie w charakterze świadka E. W. oraz J. S. na okoliczność udzielanej stronie powodowej pomocy socjalnej oraz prowadzonych w ich sprawach postępowań w kontekście roszczeń powoda. Jednocześnie pełnomocnik pozwanego wniosła o zobowiązanie powoda do udokumentowania sytuacji materialnej jego matki do dnia jej śmierci, o przedstawienie dokumentacji lekarskiej powoda wskazującej na pogorszenie jego stanu zdrowia w związku ze śmiercią matki oraz do udokumentowania sposobu i zakresu pomocy udzielanej powodowi przez matkę za życia. Pełmomocnik pozwanego wniosła również o wezwanie powoda do określenia wysokości roszczenia w przedmiocie zadośćuczynienia, wskazując jednocześnie na brak wykazanego związku przyczynowego pomiędzy swoim stanem zdrowia a działaniem pozwanego, a także podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w przedmiocie pozwu /pismo k. 334-335/. Pismem z dnia 26 kwietnia 2010 roku pełnomocnik pozwanego zaoponował przeciwko dopuszczeniu dowodu ze wskazywanych przez powoda biegłych z uwagi na brak związku tez dowodowych wskazanych przez powoda z obowiązkami pozwanego wynikającymi z ustawy o pomocy społecznej; wskazał również, że w jego ocenie pozew jest nieuzasadniony, a powód sam narusza dobra osobiste pracowników MOPS /pismo k. 338/. Powód w piśmie z dnia 6 maja 2010 roku powtórzył swoje twierdzenia i wnioski dowodowe /pismo k. 339-343/; pismem z dnia 18 maja 2010 roku podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wskazując, że w efekcie działań pracowników MOPS jego dobra osobiste, jak też i dobra osobiste jego matki zostały naruszone /pismo k. 361-364/. W piśmie z dnia 21 maja 2010 roku pełnomocnik powoda poparł powództwo, poparł wnioski dowodowe zgłoszone przez powoda, uzupełniając zgłoszone przez niego tezy dowodowe w przedmiocie istnienia u matki powoda zakażenia układu krwiotwórczego i moczowego oraz w przedmiocie istnienia związku pomiędzy stanem zdrowia matki powoda, a pogorszeniem się jego stanu zdrowia oraz utraty przez niego źródeł dochodu, a także wniósł o zasądzenie nieuiszczonych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu /pismo k. 365-366/. --- STRONA 6 --- Pismem z dnia 28 maja 2010 roku powód sprzeciwił się powołaniu świadków zgłoszonych przez pełnomocnika pozwanego w piśmie z 19 kwietnia; podtrzymał wskazane stanowisko w dwóch pismach z dnia 31 maja 2010 roku, kiedy to wskazał również, że jego matka zaciągała pożyczki na zakup opału w banku (…) /pisma k. 399, 400 i 401-402/. W piśmie z dnia 28 maja 2010 roku pełnomocnik powoda wskazał na załączony komplet dokumentacji w przedmiocie pożyczek gotówkowych zawieranych przez matkę powoda /pismo k. 412/. Na rozprawie w dniu 1 czerwca 2010 roku pełnomocnik powoda poparł pozew, a pełnomocnik strony pozwanej nie uznała powództwa i wniosła o jego oddalenie /protokół k. 439/. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powódka W. K. (ur. (…) r.) była osobą schorowaną, leczącą się nieregularnie (dowód: zaświadczenie k. 26, wyniki badań k. 38-44, 46-51, 56, pismo k. 57, 73-79, wyniki badań k. 118-120, 122 125-128, k. 177-178, k. 223, k. 344-346, k. 352-356); cierpiała m.in. na nawracające infekcje dróg moczowych, nadciśnienie tętnicze, zapalenie dróg żółciowych, niewydolność krążenia (dowód: badanie k. 52). Kilkukrotnie poddawano ją leczeniu operacyjnemu – w 1980, 1982, 1984 oraz w latach późniejszych (dowód: zeznania powoda k. 442-443). Od końca 1986 roku była zaliczona do I grupy inwalidzkiej (dowód: orzeczenie komisji lekarskiej z dnia 5 listopada 1986 r., k. 271), ostatnio utrzymywała się z emerytury w wysokości ok. 1150 zł netto (dowód: kserokopia odcinka emerytury k. 67), wcześniej z renty inwalidzkiej w wysokości ok. 900 zł (dowód: zeznania świadka Jolanty Stryżko k. 442). Z tego na leki przeznaczała 60-70 zł miesięcznie, na prąd 40-50 zł miesięcznie; kwotę 500- 600 zł miesięcznie przeznaczała na utrzymanie syna, a resztę na swoje utrzymanie (dowód: zeznania powoda k. 443). Jej stan zdrowia wskazywał również na konieczność objęcia opieką psychiatryczną z uwagi na występujące objawy schizofrenii paranoidalnej, które to schorzenie nie było leczone (dowód: pismo PZP dla dzielnicy W. k. 27; pismo MOPS skierowane do PZP k. 24, wywiad rodzinny k. 224, zaświadczenie lekarskie k. 272-273). Z tego powodu powódka była hospitalizowana (dowód: skarga powódki k. 29-30), a także ustanowiono dla niej kuratora w osobie jej syna, W. K. (dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Ł.z dnia 8 lutego 1994 r, sygn. akt RXVNs 147/93). W kwietniu oraz czerwcu 2002 roku została poddana konsultacji psychiatrycznej (dowód: opis przebiegu wizyty domowej psychiatry k. 25). Powódka zmarła 27 sierpnia 2009 roku (dowód: odpis skrócony aktu zgonu w aktach I Ns 1226/09, k. 5) w szpitalu (…) (dowód: zeznania powoda k. 443). W. K. jest również osobą schorowaną, ma dolegliwości żołądkowe oraz depresję (dowód: wyniki badań k. 64-66, k. 371, historia choroby k. 376-395). Zamieszkiwał z matką od 1958 roku aż do jej śmierci (dowód: zeznania powoda k. 443). W okresie sprawowania opieki nad chorą matką, od 1983 roku zasadniczo nie pracował (dowód: oświadczenie k. 246, zaświadczenie k. 368, zeznania powoda k. --- STRONA 7 --- 443), utrzymując się z emerytury matki, która dawała mu ok. 500-600 zł miesięcznie, a także świadcząc pracę „na czarno” (dowód zeznania powoda k. 443). Z powodu sprawowania opieki nad matką nie mógł założyć rodziny (dowód: zeznania powoda k. 443). 13 lutego 2002 roku został tymczasowo aresztowany na okres 9 miesięcy (dowód: zeznania powoda k. 443). 30 marca 2009 roku Miejski Zespół do Spraw (…) przy MOPS w Ł. wydał wobec niego orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w okresie od 12 grudnia 2007 do 31 lipca 2011 roku (dowód: orzeczenie k. 63). W okresie od 1 do 30 czerwca 2009 roku świadczył pracę w charakterze sprzątaczki na rzecz (…) (dowód: kserokopia umowy zlecenia wraz z rachunkiem k. 62). Od dnia 1 grudnia 2009 r. jest zatrudniony w charakterze pracownika pomocniczego w zakładzie pracy chronionej (…) w Ł. z pensją 1000 zł netto (dowód: zeznania powoda k. 443). Dnia 8 grudnia 2009 roku nabył w całości spadek po matce (dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt I Ns 1226/09), a w styczniu 2010 roku wstąpił do toczącego się w niniejszej sprawie postępowania w charakterze powoda. Powód w miarę możliwości opiekował się matką (dowód: zeznania świadka J. S. k. 442), był z nią związany emocjonalnie (dowód: zeznania świadka E. W. k. 441). W związku ze stanem zdrowia matki podejmował liczne interwencje, m.in. w skargach do Ministerstwa pracy i Polityki Społecznej (dowód: pismo k. 9-15), do dyrektora MOPS (dowód: pismo k. 16-19), za pośrednictwem gazety (…) (dowód: artykuł k. 23), w pismach do Urzędu Miasta Ł., (…) Kasy Chorych, Marszałka Województwa (dowód: pismo k. 29-30), do dyrekcji szpitala im. Babińskiego (dowód: pismo k. 31). Sytuacja materialna obojga powodów była trudna. Prowadzili wspólne gospodarstwo domowe (dowód: zeznania powoda k. 443). W okresie od listopada 1988 do listopada 1990 powódka otrzymywała zasiłki celowe na zakup opału (dowód: zeznania świadka E. W. k. 440, zaświadczenie MOPS k. 430). W okresie tymczasowego aresztowania powoda W. K. od 18 lutego 2002 do 1 stycznia 2003 powódka korzystała z pomocy opiekunki głównie na koszt pomocy społecznej (dowód: zeznania świadka E. W. k. 440, zeznania świadka J. S. k. 442, zaświadczenie MOPS k. 430), zgłoszono ją też do lekarza pierwszego kontaktu, gdyż nie była objęta pomocą lekarską (dowód: zeznania świadka J. S. k. 442). Z usług opiekuńczych W. K. zrezygnowała z chwilą powrotu syna z aresztu śledczego. Później nie ubiegała się o pomoc społeczną, ubiegał się natomiast o nią powód (dowód: zeznania świadka E. W. k. 440). Powód w okresie od czerwca 1991 roku do marca 1995 korzystał z zasiłku okresowego, oraz zasiłków celowych; zasiłek celowy powód otrzymał również we wrześniu 2003 roku (dowód: zaświadczenie MOPS k. 431). Z powodu niemożności przyznania świadczeń z pomocy społecznej w sytuacji prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez powodów w związku z niespełnieniem przez nich kryteriium dochodowego (dowód: zeznania świadka J. S. k. 441), zgodnie oświadczyli oni 17 grudnia 2003 r., że prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. W efekcie powodowi wypłacano od listopada --- STRONA 8 --- 2003 do 2006 roku zasiłki celowe oraz okresowe. Później powód nie korzystał z pomocy aż do września 2009 roku, kiedy zgłosił się do pomocy społecznej i korzystał ze świadczeń w formie zasiłku stałego, pomocy żywieniowej i zasiłku celowego na zakup opału do początku 2010 roku. Wspomniane zasiłki są przyznawane w trybie decyzji administracyjnej i nie mają charakteru uznaniowego (dowód: zeznania świadka E. W. k. 440, karta świadczeń pomocy społecznej k. 432-438). W latach 2004-2009 powódka zawierała umowy pożyczek gotówkowych z przeznaczeniem na zakup opału (dowód: umowy pożyczki k. 412, zeznania powoda k. 443). Sąd dokonał następującej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego: Sąd nie dał wiary twierdzeniom strony powodowej co do naruszenia jej dóbr osobistych działaniem pozwanego. W szczególności wskazać należy, że w gestii Filii W. MOPS w Ł. nie leżało leczenie powódki, a jedynie objęcie jej świadczeniami z pomocy społecznej i udzielanie stosownej pomocy w granicach przewidzianych ustawą o pomocy społecznej. Okolicznością bezsporną jest także stan zdrowia powódki, nie kwestionowany przez pozwanego. Natomiast powód W. K. w żaden sposób nie wykazał, ani nie usiłował wykazać w toku procesu, związku pomiędzy stanem zdrowia matki a działaniami podejmowanymi przez pomoc społeczną, jak również nie wykazał związku przyczynowego pomiędzy działaniami pomocy społecznej a śmiercią matki, ani też pomiędzy śmiercią matki a znaczącym pogorszeniem się jego sytuacji życiowej. Co więcej, w toku procesu nie kwestionował faktu pobierania świadczeń z pomocy społecznej ani ich zakresu, koncentrując się na udowadnianiu okoliczności bezspornych, t.j. choroby matki i swojej, które nie mają w przedstawionym zakresie wpływu dla przypisania stronie pozwanej odpowiedzialności. Z tego też względu Sąd oddalił wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z zzawnioskowanych biegłych i wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka A. P.. Sąd zważył, co następuje: Powództwo okazało się być nieuzasadnione. Roszczenie zgłoszone przez powódkę, a następnie rozszerzone przez powoda należało poddać analizie pod kątem przesłanek wynikających z art. 23 oraz art. 24 w zw. z art. 448 k.c, jak również art. 445 §3 k.c. oraz art. 446 k.c. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, w tym m.in. jego życie i zdrowie, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W myśl art. 24 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba, że nie jest ono bezprawne. Może również, w razie dokonania naruszenia, żądać, by osoba, która się go dopuściła, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego --- STRONA 9 --- skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym może również zapłaty zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Ochrona dóbr osobistych może mieć przy tym charakter zarówno niemajątkowy, jak i majątkowy, i przysługuje w przypadku bezprawnych naruszeń tych dóbr niezależnie od stosunku podmiotowego sprawcy do tych naruszeń, a więc niezależnie od istnienia po jego stronie świadomości naruszenia. W razie naruszenia art. 448 k.c. przyznaje Sądowi kompetencję do przyznania temu, czyje dobro zostało naruszone, odpowiedniej sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia za doznaną przez niego krzywdę, a także do zasądzenia na zasadach przewidzianych w kodeksie zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na żądany cel społeczny, i to niezależnie od innych środków, które okażą się niezbędne do usunięcia skutków zaistniałego naruszenia. W przedmiotowej sprawie należy zatem rozważyć istnienie przesłanek udzielenia ochrony dobrom osobistym na gruncie prawa, t.j. (1) istnienia dobra osobistego chronionego prawem, (2) naruszenia, przynajmniej potencjalnego, danego dobra oraz (3) bezprawności działań prowadzących do jego naruszenia. Istnienie dóbr osobistych w postaci życia i zdrowia nie ulega wątpliwości. Nie tylko bowiem zostały wymienione wprost w przepisie art. 23 k.c., mają te dobra również charakter uniwersalny, przysługujący każdej istocie ludzkiej. Odnośnie do drugiej przesłanki, należy stwierdzić, że naruszenie życia lub zdrowia może zaistnieć w różnych formach. W orzecznictwie przeważa pogląd, zgodnie z którym przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, lecz to - jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie zdarzenie, stanowiące podstawę tego żądania; nie wyklucza to wzięcia pod uwagę subiektywnych odczuć osoby, której dobra osobiste zostały naruszone (por. wyrok SN z 19 maja 2004 r., sygn. I CK 636/09), jednak o dokonaniu naruszenia dobra osobistego decyduje obiektywna ocena konkretnych okoliczności, nie zaś subiektywne odczucie osoby zainteresowanej (por. wyrok SA w Łodzi z 28 sierpnia 1996 r., sygn. I ACr 341/96, a także wyrok SN z 12 listopada 1974 r., sygn. I CZ 130/74). Naruszenie musi mieć zatem charakter realny i obiektywny. W ocenie Sądu strona powodowa nie wykazała faktu naruszenia zdrowia, ani życia powódki działaniem pozwanego. Zgodnie z brzmieniem art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub też pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z kolei wedle art. 38 ust. 1 powołanej --- STRONA 10 --- ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub też rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Wspomniane kryteria dochodowe ustalane są w trybie przewidzianym w art. 9 ustawy przez Trójstronną Komisję do Spraw Społeczno-Gospodarczych, a organ pomocy społecznej jest ich wysokością związany. W świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej przyznawanie zasiłków uzależnione jest od spełnienia ustawowych, sztywno określonych przesłanek; nie ma przy tym znaczenia trudna sytuacja zdrowotna i majątkowa wnioskodawcy (por. wyrok WSA w Lublinie z 20 października 2009 roku, sygn. II SA/Lu 407/09). Decyzja w sprawie przyznania odpowiedniego świadczenia nie jest decyzją uznaniową (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 września 2008 roku, sygn. 291/08), a strona powodowa korzystała z nich za każdym razem, gdy tylko spełniała kryteria jej przyznania. Jeżeli chodzi o zasiłek celowy, to zgodnie z art. 39 ustawy ma on charakter fakultatywny. Jednakże nie oznacza to dowolności, bowiem ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. W szczegolności należy podnieść, że organ pomocy społecznej nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń zawsze w oczekiwanej przez te osoby wysokości (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 stycznia 2010 roku, sygn. I SA/Wa 1175/09). Podnieść również należy, że pomoc taka ma charakter doraźny i nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu (por. wyrok NSA z dnia 22 października 2009 roku, sygn. I OSK 353/09), a osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2009 roku, sygn. VIII SA/Wa 592/09; wyrok NSA z dnia 22 października 2009 roku, sygn. I OSK 353/09), tym bardziej, że organ ma prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2009, sygn. I OSK 559/09). Należy zatem stwierdzić, że odmowne decyzje w zakresie przyznawania pomocy społecznej nie naruszyły dóbr osobistych strony powodowej. Co do trzeciej przesłanki stwierdzić należy, że wszystkie naruszenia dóbr osobistych obciążone są w polskim systemie prawnym domniemaniem bezprawności. Nie można jednak rozważać --- STRONA 11 --- bezprawności naruszenia bez udowodnienia, że do naruszenia w ogóle doszło. Nawet gdyby jednak przyjąć, że naruszenie było hipotetycznie możliwe, sztywno określone kryteria przyznania pomocy społecznej zawarte w ustawie i związanie nimi organu pomocy społecznej powodują obalenie wskazanego domniemania bezprawności ewentualnego naruszenia dóbr osobistych w tym zakresie. Istotną cechą dóbr osobistych jest ich ścisły związek z podmiotem, któremu one przysługują. Konsekwencją ścisłego powiązania dóbr osobistych z konkretnym podmiotem jest wygaśnięcie wszelkich dóbr osobistych z chwilą ustania bytu owego podmiotu. Stąd też moment śmierci człowieka oznacza też, w zasadzie, ustanie ochrony jego dóbr osobistych – dobra osobiste wygasają razem z chwilą śmierci człowieka i nie mogą przechodzić na inne osoby ani być na nie przenoszone, nawet w drodze spadkobrania (por. wyrok SA w Katowicach z 18 lipca 2007 r., sygn. I ACa 242/01 oraz wyrok SA w Lublinie z 5 kwietnia 1991 r., sygn. I ACr 50/91). Jednakże art. 445 §3 k.c. stanowi, że roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców pod warunkiem wytoczenia właściwego powództwa za życia poszkodowanego takim naruszeniem. Podstawę takiego roszczenia, a tym samym odpowiedzialności za krzywdę spowodowaną uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia stanowić może w związku z dyspozycją art. 445 k.c. każdy przepis reżimu deliktowego. Powoduje to konieczność każdorazowego wykazania zaistnienia przesłanek odpowiedzialności cywilnej. Jednocześnie art. 446 §3 k.c. stanowi, że gdy wskutek wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie w razie pogorszenia ich sytuacji życiowej wskutek śmierci poszkodowanego. Krąg osób uprawnionych do żądania naprawienia szkody na podstawie art. 446 k.c. jest zróżnicowany, niewątpliwie obejmuje jednak w każdym przypadku zstępnych poszkodowanego zamieszkujących z nim wspólnie. Dla zaistnienia odpowiedzialności z art. 446 k.c., śmierć poszkodowanego musi być jednak skutkiem jednego ze zdarzeń nakładających na określony podmiot obowiązek naprawienia szkody, a zatem wynikiem zdarzenia przewidzianego w jednej z podstaw odpowiedzialności deliktowej (art. 415–446 k.c.) wywołanego przez sprawcę naruszenia, który w konsekwencji tego zostaje pociągnięty do odpowiedzialności cywilnej. Ponieważ powód nie wykazał, że śmierć jego matki miała jakikolwiek związek z otrzymywaniem świadczeń z pomocy społecznej w określonej wysokości, bądź faktem nieotrzymywania przez jego i matkę określonych świadczeń, jego roszczenie o rentę z art. 446 §2 k.c jest nieuzasadnione w świetle jej niewątpliwie odszkodowawczego charakteru. Tak samo należy ocenić roszczenie powoda o naprawienie krzywdy zgłoszone w oparciu o art. 446 §4 k.c.; chociaż nie ulega żadnym wątpliwościom, że śmierć osoby bliskiej stanowi wstrząs dla rodziny, która doznaje cierpienia psychicznego proporcjonalnego do więzi emocjonalnej łączącej zmarłego z najbliższymi, przepis art. 446 §4 k.c. wymaga zaistnienia podstaw odpowiedzialności --- STRONA 12 --- deliktowej. W braku zatem podstaw dla zaistnienia odpowiedzialności odszkodowawczej po stronie pozwanego, również to żądanie powoda jest nieuzasadnione. Z zeznań powoda z k. 443 wynika, że pracownik strony pozwanej, t.j. E. W. doprowadziła do pogorszenia stanu zdrowia matki powoda i przyczyniła się do jej zgonu – nasyłając psychiatrę, który zastosował psychotropy na posocznicę. To twierdzenie powoda należy uznać za całkowicie gołosłowne i nieudowodnione oraz niezasadne w świetle zasad doświadczenia życiowego. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji. Powód w całości przegrał sprawę co w normalnym toku rzeczy oznaczałoby, że powinien on ponieść wszystkie związane z tym koszty, które pojawiły się po stronie jego przeciwnika procesowego. Zdaniem Sądu. w niniejszej sprawie zaistniały jednak warunki do zastosowania art. 102 k.p.c. i przewidzianej w nim zasady słuszności, której istota sprowadza się do tego, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej kosztami w ogóle. U powoda, wskutek dużej dozy rozgoryczenia i subiektywnego przekonania o skrzywdzeniu jego matki przez stronę pozwaną, wystąpiła niemożność racjonalnej i obiektywnej oceny własnych roszczeń. Podkreślić też z całą stanowczością należy, że sprawa dotyczyła bardzo ocennej materii związanej z kategorią dóbr osobistych, przez co osobie bezpośrednio, emocjonalnie zaangażowanej niezwykle trudno obiektywnie podejść do łączących się z tym okoliczności. Sąd stosując art. 102 k.p.c. miał też na uwadze trudną sytuację życiową i majątkową powoda w związku z czym doszedł do przekonania, ze po jego stronie zachodzą okoliczności pozwalające na wyjątkowe odstąpienie od ogólnych reguł określonych w art. 98 k.p.c. Przeciwne zaś rozstrzygniecie stanowiłoby dla niego nadmierną dolegliwość. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 6 pkt 7 oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348) co skutkowało przyznaniem adwokatowi M. B. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodowi w łącznej kwocie 8.784,00 zł (wraz z podatkiem VAT według stopy 22%).