Wyrok I C 522/20 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Raciborzu do ponownego roz

--- STRONA 1 --- =—— W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 stycznia 2022 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie: Przewodniczący - Sędzia Sądu Okręgowego Magdalena Hupa-Dębska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2022 r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa R. M. ; przeciwko Skarbowi Państwa-Prezesowi Sądu Rejonowego w W. Ś. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Raciborzu z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt I C 522/20 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Raciborzu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego. SSO Magdalena Hupa-Dębska Wyrokiem z 23 kwietnia 2020 r. Sąd Rejonowy w Raciborzu oddalił powództwo R. M. skierowane przeciwko Skarbowi Państwa- Prezesowi Sadu Rejonowego w W. o zapłatę kwoty 5.000 zł. Sąd pierwszej instancji przyjął, że zaktualizowały się podstawy do wydania wyroku na podstawie art. 191! $.1 1 3 k.p.c., wobec stwierdzenia oczywistej bezzasadności powództwa. W ocenie Sądu, żądanie przez powoda zapłaty, uzasadniane nieprawidłowym zaadresowaniem przez pozwanego przesyłki zamiast imiennie do powoda, na dane dyrektora jednostki penitencjarnej, umożliwiającym zapoznanie się z jej treścią osobom trzecim, nie mogło być uwzględnione. Powód nie poniósł bowiem żadnej szkody, skoro ostatecznie przesyłka do niego dotarła i mógł się z nią zapoznać. Nie mogło też — zdaniem Sądu Rejonowego - dojść do naruszenia dóbr osobistych powoda, w szczególności tajemnicy korespondencji (art. 23 k.c.), skoro powód jako pozbawiony wolności podlega ograniczeniom w zakresie korzystania z prawa osobistego do tajemnicy korespondencji. Nadto, adresowana przez pozwanego korespondencja miała charakter urzędowy, a nie osobisty, nie-zawierała danych wrażliwych. Wskazał Sąd na akcentowaną przez powoda okoliczność uczestnictwa w 4.000 spraw sądowych i kierowanie korespondencji w każdej z nich za pośrednictwem dyrektora jednostki penitencjarnej, który już z tej przyczyny ma wiedzę o toczących się z udziałem powoda postępowaniach. Z apelacją od tego wyroku wystąpił powód, wnosząc o ustanowienie pełnomocnika . z urzędu. Sąd Okręgowy zważył, co hastępuje: / Rozpoznając apelację od wyroku wydanego na podstawie art. 191' k.p.c., można pominąć czynności, które ustawa nakazuje podjąć na skutek wniesienia apelacji, --- STRONA 2 --- a w przypadku wątpliwości, apelację uważa się za wniesioną co do całości wyroku z wnioskiem o jego uchyłenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (art. 391' $ 1 i 2 k.pc.). Zgodnie z. art. 391' $ 3 k.p.c., w przypadku stwierdzenia, że powództwo nie jest oczywiście bezzasadne, sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Kluczowe dla rozstrzygnięcia pozostaje zatem rozumienie „oczywistej bezzasadności powództwa”. Należy bowiem rozróżnić powództwo bezzasadne, od powództwa oczywiście bezzasadnego. Powództwo bezzasadne wymaga ustalenia braku roszczenia na skutek przeprowadzonego postępowania, natomiast oczywista bezzasadność występuje, gdy brak roszczenia jest od początku jednoznacznie niewątpliwy. , Oczywiście bezzasadnym będzie zatem” tylko takie powództwo, w którym prezentowane przez powoda wnioski wysnute z powołanych okoliczności faktycznych stoją ważącej sprzeczności z zasadami logiki, bądź też takie, w któryim bez potrzeby dokładnej analizy sprawy pod względem faktycznym i prawnym jest jasne, że przepisy prawa nie przewidują ochrony zgłoszonego żądania. Zważywszy na zagwarantowane Konstytucją RP prawo obywateli do sądu (art. 45), oczywistą bezzasadność należy interpretować restrykcyjnie, z uwzględnieniem wykładni zawężającej i z dużą ostrożnością (tak m. in. O. P. w „Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie procesowe. Komentarz” (...)). Również Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 29 maja 2020 r. (I ACa 231/20, Legalis nr 2411002) stwierdził, że wyjątkowy charakter regulacji zawartej w art. 191 ! k.p.e., prowadzący do ograniczenia prawa do sądu, musi skutkować tym, iż przy ocenie przewidzianych w nim podstaw należy kierować się dyrektywą, że każda wątpliwość jest zaprzeczeniem oczywistej bezzasadności, "Tym samym oczywista bezzasadność musi być zupełnie pewna. Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w K. w wyroku z dnia 12 kwietnia 2021 r., (I ACa 89/21, Legalis nr 2594836) wskazując, że oddalenie powództwa jako „oczywiście bezzasadnego” w rozumieniu art. 191 ! k.p.c. byłoby dopuszczalne tylko wówczas, gdyby powód sformułował żądanie nieznane prawu albo w świetle przepisów prawa materialnego niedopuszczalne. Z kolei Ł. B. w komentarzu pod redakcją T. Z. (Kodeks postępowania cywilnego. Koszty sądowe w sprawach cywilnych. Dochodzenie roszczeń w postępowaniu grupowym. Przepisy przejściowe. Komentarz do zmian. Tom Ii AI, Wolters Kluwer 2020), jako przykłady powództw oczywiście bezzasadnych podaje: - żądanie, które nie jest znane prawu, np. żądanie zasądzenia zadośćuczynienia na rzecz podmiotów fikcyjnych lub też żądanie kierowane wobec takich podmiotów (np. Koziołka Matołka), - domaganie się zasądzenia odszkodowania karnego za naruszenie patentu, którego polski system prawny nie zna, - żądanie ożenienia się do pewnego czasu, napisania pracy naukowej czy zdania egzaminu, - żądanie wysunięte przez powoda, który wie, że określone prawo mu w istocie nie przysługuje, np. nie jest twórcą wynalazku, a wnosi o ustalenie prawa autorstwa wynalazku na swoją rzecz, - powództwa spekulacyjne, - żądania dotyczące tzw. zobowiązań moralnych (lub zobowiązań towarzyskich), jak np. napiwki, podarki ślubne, utrzymanie krewnych, zwyczajowe datki dobroczynne. : Powyższe stanowiska przekonują zatem, że nie można jako oczywiście bezzasadne zakwalifikować powództwa o roszczenie znane prawu, które może być ocenione przez pryzmat istniejących norm prawa materialnego, a fakty przytoczone na uzasadnienie żądania, nie wykluczają jednoznacznie jego zasadności, bez potrzeby przeprowadzenia postępowania dowodowego. |! W przekonaniu Sadu Okręgowego, przesłanki wskazane w'art. 191' k.p.c. nie wystąpiły w niniejszej sprawie i oddalenie przez Sąd pierwszej instancji powództwa jako oczywiście bezzasadnego było — co najmniej — przedwczesne. Podkreślić trzeba, że powód --- STRONA 3 --- zawarł w pozwie wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu „w celu uzupełnienia danych w sprawie”, Wprawdzie art, 191' $ 2 k.pee. pozwala na pominięcie pewnych czynności, jednak pominięcie rozpoznania wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu powinno następować absolutnie wyjątkowo. Wniosek taki natomiast powinien być poddany ocenic, gdy powód zgłasza roszczenie znane prawu, sygnalizując potrzebę uzupełnienia pozwu przez zawodowego pełnomocnika. Nie jest bowiem akceptowalna sytuacja, gdy sąd oddala powództwo jako oczywiście bezzasadne wskazując, że powód w uzasadnieniu pozwu szkody nie wykazuje, bez rozpoznania wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, który pozew ten miał uzupełnić. Bez umożliwienia uzupełnienia pozwu, przeprowadził też Sąd pierwszej instancji ocenę zgłoszonego roszczenia przez pryzmat przepisów o ochronie dóbr osobistych powoda, w tym naruszeniu tajemnicy korespondencji. Podjął się Sąd tej oceny bez zaznajomienia się z treścią pisma, które miało być - wedle twierdzeń pozwu — wadliwie zaadresowane i udostępnione innej niż powód osobie, przyjmując, że korespondencja prowadzona z organami wymiaru sprawiedliwości ma urzędowy charakter. Ani ten argument, ani ograniczenia tajemnicy korespondencji osób pozbawionych wolności, nie są wystarczające dla kategorycznego przyjęcia, że na pewno nie mogło dojść do naruszeniś dóbr osobistych powoda. Doręczenie pism sądowych na podstawie art. 137 $ 2 k.p.c. za pośrednictwem dyrektora jednostki penitencjarnej nie upoważnia go do zapoznania się z doręczaną korespondencją, a jedynie nakazuje doręczenie jej adresatowi. Z kolei zgodnie zart. 8a $ 213 kkw., korespondencja osoby pozbawionej wolności prowadzona z organami wymiaru sprawiedliwości nic podlega cenzurze. Wniosek o oczywistej bezzasadności powództwa na obecnym etapie postępowania nie był zatem uprawniony. Dlatego, na podstawie art. 391 ! $ 3 Icp.e. uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę Sądowi Rejonowemu w Raciborzu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. SSO Magdalena Hupa-Dębska