Wyrok I C 519/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2018 roku Sąd Okręgowy w Opolu

--- STRONA 1 --- 1 Sygn. akt I C 519/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2018 roku Sąd Okręgowy w Opolu, Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Iwona Roman-Papka Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Sambor po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2018 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa A.Z. przeciwko Skarbowi Państwa-Zakładowi Karnemu (...) w S. o zapłatę I. oddala powództwo, II. zasądza od powoda A.Z. na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Na oryginale właściwy podpis Sygn. akt I C 519/16 Transkrypcja uzasadnienia wyroku z dnia 29 czerwca 2018 r. poczatektekstu [Przewodnicząca 00:01:01.342] Informuję, że uzasadnienie wyroku zostanie sporządzone w trybie art. 328 par. 1(1) kpc, zostanie wygłoszone ustnie. Uzasadnienie wyroku. Powód A.Z. w pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa-Zakładowi Karnemu (...) w S. wniósł o zasądzenie kwoty 353.500 złotych tytułem zadośćuczynienia za osadzenie go w okresie od 29 lutego 2012 roku do 5 lutego 2014 roku, czyli przez 707 dni w celach przeznaczonych dla osób palących po mimo, że nigdy nie był osobą palącą. Powód wyliczył swoje roszczenie przyjmując po 500 złotych za każdy dzień pobytu w celach dla osób palących. Ponadto powód podniósł, że doszło do osadzenia go w celach przeznaczonych dla osób palących na podstawie oświadczenia złożonego przez niego w dniu 18 listopada 2011 roku w Areszcie Śledczym w K., do czego został zmuszony przez wychowawcę. Strona pozwana w odpowiedzi na pozew z 27 października 2015 roku wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od --- STRONA 2 --- 2 powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa- Prokuratorii Generalnej według norm przepisanych, to jest kwoty 7.200 złotych. W uzasadnieniu stanowiska procesowego strona pozwana w pierwszej kolejności podniosła zarzut przedawnienia roszczenia powoda o wypłatę zadośćuczynienia za okres sprzed 16 września 2012 roku, nadto podniesiono, że powód nie skarżył się, że został osadzony z palącymi więźniami, z czego należy domniemywać, że godził się na osadzenie w celi z takimi osobami. Wyrokiem z 25 stycznia 2016 roku w sprawie o sygnaturze (…) Sąd Okręgowy w O. oddalił powództwo uznając, że powód w żaden sposób nie wykazał zgodnie z regułą wynikającą z art. 6 kc w zw. z art. 232 kpc, by w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym (...) w S. doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, gdyż nie udowodnił, że w wyniku tego doznał szkody, jak również w żaden sposób nie wykazał związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy działaniem pozwanego, a hipotetyczną poniesioną przez niego szkodą, a co za tym idzie nie wykazał również wysokości ewentualnej szkody. Sąd uwzględnił również podniesiony zarzut przedawnienia roszczenia powoda o wypłatę zadośćuczynienia za okres sprzed 16 września 2012 roku wskazując, że zgodnie z art. 442 (1) par. 1 Kodeksu cywilnego roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednakże termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. W wyniku apelacji powoda Sąd Apelacyjny w W. wyrokiem z 29 czerwca 2016 roku w sprawie o sygnaturze (…) uchylił zaskarżony wyrok wskazując, że Sąd I instancji uchybił regułom prowadzenia postępowania dowodowego, co doprowadziło do poczynienia niepełnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji do nierozpoznania istoty sprawy i oddalenia powództwa co najmniej przed wcześnie, a także bez należytego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd ustalił następujący stan faktyczny: powód A.Z. przebywał w Zakładzie Karnym (...) w S. w okresie od 29 lutego 2012 roku do dnia 5 lutego 2014 roku. Podczas pobytu w Zakładzie Karnym (...) w S. A.Z. był osadzony. W okresie od 29 lutego do 5 marca 2012 w celi 242, w okresie od 5 marca 2012 do 15 marca 2012 w celi 245, w okresie od 15 marca 2012 do 29 czerwca 2012 w celi 252, od 29 czerwca 2012 do 4 lipca 2012 w celi numer 248, od 4 lipca 2012 do 12 października 2012 w celi 242, od 12 października 2012 do 28 stycznia 2013 w celi 252, od 28 stycznia 2013 do 23 maja 2013 w celi 246, od 23 maja 2013 do 5 lipca 2013 w celi 247 i od 5 lipca 2013 do 5 lutego 2014 w celi 246. Wszystkie wymienione cele usytuowane były w oddziale 2 pawilonie D. Przez cały okres pobytu A.Z. w Zakładzie Karnym (...) w S. przebywał on w celach kilkuosobowych, w których pozostali osadzeniu używali wyrobów tytoniowych. A.Z. podczas osadzenia nie palił wyrobów tytoniowych, dowodem na powyższe okoliczności są zeznania świadków D.S. karta 56b, R.K. karta 340 oraz zeznania samego powoda. Przed przybyciem do Zakładu Karnego (...) w S. A.Z. przebywał w Areszcie Śledczym w K. Przy przyjęciu do Aresztu Śledczego w K. traktowany był, jako osoba niepaląca i był osadzany w celach dla osób niepalących. W dniu 18 listopada 2011 roku podczas pobytu w Areszcie Śledczym w K. A.Z. złożył pisemne oświadczenie o treści: ja A.Z. oświadczam, że od dnia dzisiejszego jestem osobą palącą. Informacja o zmianie statusu osadzonego z osoby niepalącej na palącą została odnotowana w elektronicznym systemie dotyczącym osób osadzonych Noe.NET, zaś A.Z. został osadzony w celi z osobami palącymi, dowód: oświadczenie powoda z 18 listopada 2011 roku w aktach osobopoznawczych powoda wraz z kopią w aktach niniejszej sprawy karta 104. W dniu 17 lutego 2012 roku A.Z. w Areszcie Śledczym w K. złożył ustne oświadczenie, że jest osobą niepalącą, został przeniesiony do celi dla osób niepalących, informacja została odnotowana w systemie Neo.NET, dowodem na powyższe okoliczności są akta osobopoznawcze powoda A.Z., w których brak pisemnego oświadczenia z 17 lutego 2012 oraz wydruk z przeglądarki zmian ASO systemu Noe.NET karta 415. W dniu 29 lutego 2012 roku A.Z. został --- STRONA 3 --- 3 przetransportowany do Zakładu Karnego (...) w S., gdzie został osadzony w celi z osobami palącymi. W aktach osobopoznawczych znajdowało się nadal pisemne oświadczenie powoda o tym, że jest osobą palącą. W dniu 22 marca 2012 roku w systemie Noe.NET odnotowano zmianę deklaracji powoda na osobę palącą. Do końca osadzenia w Zakładzie Karnym (...) w S. status ten w systemie Noe.NET nie był zmieniany, A.Z. przebywał w celach z osobami palącymi, dowód: wydruk z przeglądarki zmian ASO systemu Noe.NET karta 415. W dniu 5 lutego 2014 roku A.Z. został przetransportowany do Zakładu Karnego w R. i osadzony w celi z osobami palącymi, nie zgłaszał w tym zakresie żadnych zastrzeżeń i uwag. W dniu 28 lutego 2014 roku A.Z. zgłosił wychowawcy, że jest osobą niepalącą oraz złożył sporządzone w dniu 27 lutego 2014 roku pisemne oświadczenie o treści: z całą stanowczością oświadczam, że ja A.Z. zawsze byłem i nadal jestem osobą niepalącą, potwierdzą to wszystkie osoby, z którymi przebywałem w celach mieszkalnych we wszystkich zakładach karnych od początku mojego pobytu w nich. Jednocześnie oświadczam, że traci moc prawną moje oświadczenie z 18 listopada 2011 roku, gdyż zostałem zmuszony do jego złożenia i uznaje go za nie byłe. Po złożeniu oświadczenia wychowawcy A.Z. został natychmiastowo przeniesiony i osadzony w celi dla niepalących. Zmiana statusu z osoby palącej na niepalącą została również odnotowana w systemie Noe.NET, dowodem na powyższe okoliczności są notatka służbowa z 10 marca 2014 roku sporządzona przez młodszego wychowawcę M.M. [? 00:10:07.490] karta 103b oraz pisemne oświadczenie powoda z 27 lutego 2014 roku w aktach osobopoznawczych powoda wraz z kopią karta 104b. Podczas osadzenia w Zakładzie Karnym (...) w S. A.Z. nigdy nie zgłaszał zastrzeżeń, co do osadzenia go w celi dla palących, choć codziennie miał ku temu okazje przy kontakcie z wychowawcą. Skargi w tym zakresie mógł złożyć również koordynatorowi kierującemu oddziałem lub dyrektorowi zakładu karnego, a także z pominięciem administracji zakładu karnego sędziemu penitencjarnemu. W notatkach z przeprowadzonych z A.Z, rozmów przez wychowawcę z 6 marca 2012 roku, z 23 lipca 2012 roku, 24 października 2012 roku znajdują się adnotacje, że osadzony innych spraw nie zgłasza. Podczas osadzenia w Zakładzie Karnym (...) w S. A.Z. zwracał się z licznymi prośbami i wnioskami do dyrektora Zakładu Karnego (...) w S., są to pisma z 30 listopada 2012 roku, 4 grudnia 2012 roku, 14 grudnia 2012 roku, 22 kwietnia 2013 roku, 9 września 2013 roku. W dniu 4 grudnia 2013 roku A.Z. odbył rozmowę z psychologiem, podczas to, której nie zgłaszał problemu osadzenia w celi dla palących. Podczas pobytu w Zakładzie Karnym (...) w S. powód ubiegał się o warunkowe przedterminowe zwolnienie, 29 stycznia 2014 roku wniosek został rozpatrzony negatywnie, A.Z. brał udział w posiedzeniu nie zgłaszał wówczas skarg w zakresie niewłaściwego osadzenia to jest z osobami palącymi. Powyższe okoliczności potwierdzają dokumenty zgromadzone w aktach osobopoznawczych powoda. W odrębnym procesie toczącym się przed Sądem Okręgowym w O. w sprawie pod sygnaturą akt (…) powód domagał się zadośćuczynienia w kwocie 91.000 za osadzenie go w okresie od 18 listopada 2011 do 17 lutego 2012, to jest przez 91 dni w Areszcie Śledczym w K. w celach przeznaczonych dla osób palących oraz za zmuszanie go do podpisania oświadczenia z 14 listopada 2011 roku, co do bycia osobą palącą. Wyrokiem z 18 grudnia 2015 roku Sąd oddalił powództwo przyjmując, że roszczenie powoda przedawniło się. Apelacja powoda została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w W. z 26 października 2017 roku w sprawie (…), dowodem są, są to fakty znane Sądowi z urzędu. Sąd zważył co następuje. Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Podstawę dla zgłoszonego roszczenia powoda stanowią przepisy artykułu 23 i 24 Kodeksu cywilnego w związku z artykułem 448 Kodeksu cywilnego oraz artykułem 417 paragraf 1 Kodeksu cywilnego. Artykuł 448 Kodeksu cywilnego stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu czyje dobro osobiste zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków --- STRONA 4 --- 4 potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Natomiast artykuł 24 Kodeksu cywilnego stanowi podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawność działania przez którą rozumie się działanie sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Przepis ten przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobro, dobra osobiste, zatem na pozwanym ciążył obowiązek wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Powód natomiast powinien wykazać, że doszło do naruszenia dobra osobistego. Bezprawność działania wyłącza natomiast działanie w ramach porządku prawnego lub wykonywanie prawa podmiotowego tudzież zgoda pokrzywdzonego lub działanie w obronie uzasadnionego interesu. W pierwszej kolejności przy rozpoznawaniu żądań powoda wskazać należy, że zasadnie strona pozwana podniosła zarzut przedawnienia części roszczeń pozwany, powoda, przy czym z uwagi na datę złożenia pozwu w administracji Zakładu Karnego, to jest 11 września 2015 roku przedawnione są roszczenia powoda za okres od 29 lutego 2012 roku do 10 września 2012 roku. Zgodnie bowiem z artykułem 442(1) paragraf 1 Kodeksu cywilnego roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat 3 od dnia w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. W zakresie uwzględnionego zarzutu przedawnienia podzielić należy słuszny pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z 26 października 2016 roku w sprawie (…) na gruncie sprawy powoda w którym wskazano, że w przypadku gdy zdarzeniem szkodzącym jest osadzenie powoda w celi dla osób palących, ujemne następstwa tego zdarzenia były odczuwalne w dacie zaistnienia tych zdarzeń, a nie w późniejszym okresie. Rozpoznaniu i ocenie podlegał zatem okres od 11 września 2012 roku do 5 lutego 2014 roku. Postępowanie dowodowe w ocenie Sądu bezspornie wykazało, że w tym okresie powód przebywał w Zakładzie Karnym (...) w S. w celach dla, z osobami palącymi. Potwierdzają to zeznania świadków D.S., R.K. jak i samego powoda, a przede wszystkim wydruk z przeglądarki zmian ASO systemu Noe.Net zgodnie z którym od 22 marca 2012 roku powód jest traktowany i ewidencjonowany jako osoba paląca. Nieprzydatne dla ustalenia stanu faktycznego okazały się zeznania świadka M.S., one nie wniosły niczego do sprawy bowiem powód nie pamię..., bowiem świadek nie pamiętał ani osoby powoda, nie pamiętał czy był z nim w ogóle osadzony w jednej celi, a tym bardziej czy powód był osobą palącą czy niepalącą. Z kolei oświadczenie świadka [ns 00:16:50.635] sporządzone jak ustalone to zostało w drodze przesłuchania powoda przez samego powoda nie ma mocy dowodowej gdyż nie może zastępować bezpośredniego przeprowadzenia dowodu w postaci zeznań świadka. Ostatecznie wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka został cofnięty przez powoda wobec niemożliwości ustalenia adresu, ale okoliczności na które miał zeznawać świadek w zasadzie nie miały znaczenia dla tej sprawy o tyle, że zostały ustalone zgodnie z żądaniem powoda. Świadek wnioskowany był na okoliczność ustalenia tego, że powód przebywał w celach dla palących, a ta okoliczność jak Sąd wskazywał jest niebudząca wątpliwości. Postępowanie dowodowe nie wykazało aby powód został zmuszony do złożenia oświadczenia z 18 listopada 2011 roku w Areszcie Śledczym w K. co wielokrotnie powód podnosił w swoich pismach procesowy tak tak, procesowych, tak w tej sprawie jak i w sprawie (…). Po pierwsze powód nie udowodnił tego aby oświadczenie zostało złożone w jakichkolwiek okolicznościach związanych z przymusem, a po drugie przeczą temu zeznania samego powoda złożone na rozprawie w dniu 15 września 2018 roku podczas których opisał dobrowolność złożonego przez siebie oświadczenia, które to oświadczenie jak sam twierdzi odwołał dopiero 27 lutego 2014 roku przebywając w Zakładzie Karnym w R. Powód w trakcie osadzenia zmieniał swoje oświadczenia w zakład..., --- STRONA 5 --- 5 w zakresie bycia osobą palącą lub niepalącą i zawsze były one respektowane, to potwierdzają jego zeznania w zakresie zmiany w lutym 2012 roku w Areszcie Śledczym w K. gdy natychmiast po złożeniu oświadczenia został przeniesiony dla celi, do celi dla osób niepalących czy w Zakładzie Karnym w R. gdzie miała miejsce taka sama sytuacja. Nie zasługują na wiarę zeznania powoda, że dwukrotnie w Zakładzie Karnym (...) w S. zgłaszał wychowawcy, a nawet w piśmie do dyrektora problem niewłaściwego osadzenia w celi dla palących, a wnioskom jego nie nadano biegu, po pierwsze przeczy temu analiza akt osobopoznawczych powoda, który wielokrotnie w różnych jednostkach penitencjarnych, w tym Zakładzie Karnym (...) w S. różne wnioski składał i nadawano im bieg i te wnioski znajdują się w aktach sprawy więc nie, dotycząca [? 00:19:23.605] różnych spraw, czasem poważniejszych, więc nie ma żadnego powodu sądzić, że wnioski dotyczące zmiany statusu czy skargi na to, że powód jest osobą niepalącą osadzoną w celi dla palących miałyby być ukrywane, wyrzucane czy wyłączane z akt osobowych, nie zasługują również na wiarę zeznania powoda w zakresie w jakim twierdził, że obawiał się składać skargi czy wnioski z uwagi na ewentualne represje jakie mogłyby go spotkać. Ponoć tak został pouczony przez współosadzonych, że lepiej tego nie robić. No po pierwsze przeczy temu zawartość akt osobopoznawczych powoda, który również w zakresie pobytu w pozwanym Zakładzie Karnym takie skargi składał, składał je przed osadzeniem w Zakładzie Karnym (...) w S. skargi, wnioski, jak i później przy osadzeniu w kolejnych Zakładach Karnych. Więc tylko dla przypomnienia i zakwestionowania tej tezy jakoby powód obawiał się represji czy złego traktowania na skutek składania wniosków czy skarg należy przypomnieć, że powód podczas składania zeznań w charakterze strony stwierdził, że w ogóle podczas pobytu w Zakładzie Karnym (...) w S. nie składał żadnych pism do dyrektora, dopiero po przytoczeniu konkretnych dat sprostował swoje zeznania przyznając, że faktycznie takie pisma składał. Z wydruku z ewidencji Noe.Net wynika, że po złożeniu oświadczenia na piśmie z 18 listopada 2011 roku powód dwukrotnie zmieniał oświadczenia co do bycia osobą palącą lub niepalącą i znalazło to wyraz w systemie elektronicznym choć w aktach osobopoznawczych brak było stosownych pisemnych oświadczeń w tym zakresie co wskazuje na fakt, że praktyka w Areszcie Śledczym w K. i w Zakładzie Karnym (...) w S. dopuszczało, dopuszczała wprowadzenie zmian na podstawie ustnych oświadczeń osadzonych. Tak było w przypadku Aresztu Śledczego w K. w dniu 17 lutego 2012 roku gdy na podstawie ustnego oświadczenia powód został przeniesiony do celi dla niepalących i tak było 22 marca 2012 roku na podstawie oświadczenia ustnego powód został uznany za osobę palącą. Okoliczność prawidłowości i dokonanych zmian w systemie Noe.Net w dniu 22 marca 2012 roku potwierdza fakt, że powód nie zgłaszał żadnych skarg i wniosków w tym zakresie. Przyczyny takiego postępowania wyjaśnił w swoich zeznaniach świadek Wojciech Raszka, który wskazał, że osadzeni wielokrotnie deklarują, że są osobami palącymi choć nie są po to aby uzyskać osadzenie w konkretnej celi, w konkretnym pawilonie, w konkretnym bloku czy z konkretnymi współosadzonymi. Postępowanie powoda, który po pierwsze deklarował, że jest osobą palącą choć w istocie nią nie był, który przez cały okres pobytu w Zakładzie Karnym (...) w S. godził się na osadzenie w celi z palącymi, nie zgłaszał w tym zakresie żadnych skarg, wniosków, stoi na przeszkodzie uznania bezprawności czynu strony pozwanej, zgoda pokrzywdzonego wyłącza bowiem bezprawność czynu w myśl zasady łacińskiej volenti non fit iniuria co znaczy „chcącemu nie dzieje się krzywda”. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu uzasadnia przepis artykułu 98 Kodeksu postępowania cywilnego statuujący zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy. Powód jako przegrywający sprawę zobowiązany jest do zwrotu, do zapłaty na rzecz Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego, które wynoszą 240 złotych zgodnie z odpowiednio stosowanym Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie, które to rozporządzenie w --- STRONA 6 --- 6 paragrafie 8 ustępie 1 punktem, w punkcie 26 przewiduje, że stawka minimalna za prowadzenie sprawy o odszkodowanie lub o zadośćuczynienie związane z warunkami wykonywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania wynosi 240 złotych. W sprawie nie znajduje zastosowania przepis przejściowy, który mówi, że do czasu zakończenia sprawy w danej instancji stosujemy stawki dotychczasowe, a te w dacie wniesienia pozwu wynosiły 120 złotych, ponieważ sprawa została zakończona w I instancji trafiła do II instancji i w tym zakresie jest rozpoznawana po raz kolejny, ale należy to traktować już jako wniesienie ponownie sprawy do Sądu I instancji czyli kolejną instancję. Na tym zakończono. … [koniec części 00:24:50.817]