Wyrok I C 515/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy w Krakowi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 515/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Magdalena Nagaduś Protokolant: Izabela Marek po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2018 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa Fundacji (...) z siedzibą w N. przeciwko M. B. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I. oddala powództwo, II. zasądza od strony powodowej Fundacji (...) z siedzibą w N. na rzecz pozwanego M. B. kwotę 737 zł (siedemset trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 515/16 UZASADNIENIE wyroku z dnia 22 listopada 2018 r. Strona powodowa Fundacja (...) z siedzibą w N. w pozwie z dnia 18 marca 2016 r. skierowanym przeciwko pozwanemu M. B. wniosła o: 1. zasądzenie od pozwanego kwoty 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych; 2. zobowiązanie pozwanego do zamieszczenia przez okres 60 dni na stronie internetowej serwisu (...) w dziale (...) oświadczenia o treści: „Przepraszam za naruszenie dóbr osobistych M. P. (1) – Prezesa Zarządu Fundacji (...) oraz Fundacji (...) poprzez zamieszczenie przeze mnie publikacji – wpisu w dniu 3 marca 2013 r. na forum brytan.com.pl w wątku „PD - panel - D. komentario”. Równocześnie oświadczam, że błędnie przedstawione przeze mnie efekty działań dostępowych Fundacji (...) nie miały odzwierciedlenia w rzeczywistości oraz, że Fundacji (...) nigdy nie prowadziła celowych działań na szkodę środowiska polskich wspinaczy. [podpisano] M. B. pseudonim (...); 3. upoważnienie powódki do opublikowania oświadczenia we wskazany w pkt 2 sposób na koszt pozwanego na wypadek niewykonania tego obowiązku przez pozwanego, w terminie dwóch miesięcy od uprawomocnienia się wyroku. Strona powodowa wniosła także o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu zgłoszonych żądań strona powodowa podała, że od 2009 r. jako organizacja pożytku publicznego zajmuje się działaniami w zakresie tworzenia nowych dróg wspinaczkowych i małej infrastruktury wspinaczkowej oraz poprawy bezpieczeństwa na już istniejących drogach wspinaczkowych w zakresie wspinaczki górskiej, sportowej i skałkowej. Adresatami działań fundacji są osoby uprawiającej wspinaczkę i turystykę z Polski i zza granicy. Powódka pomaga także w ochronie przyrody, prowadzi portale o tematyce wspinaczkowej i prowadzi szkolenia m.in. z bezpieczeństwa i pierwszej pomocy. W dniu 3 marca 2013 r. na stronie internetowej o adresie (...) pozwany M. B. zamieścił wypowiedź, w której zawarł szereg nieprawdziwych i bezprawnych twierdzeń naruszających dobra osobiste powodowej fundacji. Wskazał m.in. „(…) Podsumuję jednym zdaniem - działania dostępowe (...) to celowe działanie na szkodę środowiska polskich wspinaczy”. Ponadto w dniu 25 marca 2013 r. na stronach kilku portali został opublikowany „List otwarty Nasze S. –W.” kierowany do Fundacji (...) od Inicjatywy Środowisk Wspinaczkowych (...). Pozwany podpisał ten dokument jako Przewodniczący Rady Operacyjnej Inicjatywy Środowisk Wspinaczkowych (...). Z poziomu strony można było otworzyć odnośnik, gdzie znajdował się dokument w formacie .pdf, w którym zawarto stwierdzenia naruszające dobra osobiste powódki. Zamieszczono także adresy do stron internetowych, gdzie znajdowały się publiczne wypowiedzi pozwanego także naruszające renomę fundacji. W ocenie powódki pozwany naruszył tym samym dobre imię i renomę powódki, która od lat jest poważana i ceniona za działania na rzecz wspinaczki. Jego wypowiedzi dotarły do szerokiego grona odbiorców, wobec czego szkody wizerunkowe wyrządzone fundacji były znaczne. Określały działania powódki jako nieodpowiedzialne, niekompetentne i szkodliwe dla środowiska wspinaczkowego i miały spowodować negatywne skutki dla możliwości uprawiania wspinaczki w konkretnych rejonach w Polsce. Wypowiedzi pozwanego zawierały zmanipulowane i nieprawdziwe okoliczności. Pomówienie powódki było skierowane nie tylko środowiska wspinaczkowego, jak również w odniesieniu do (...) Dyrekcji Ochrony (...), Nadleśnictwa (...) Nadleśnictwa O., Zespołu Parków (...), Zarządu Infrastruktury (...) i (...) w K., Zarządu Infrastruktury Sportowej w K., z którymi powódka od 6 lat współpracuje. Zakres naruszeń usprawiedliwia zatem żądanie zapłaty zadośćuczynienia i zamieszczenie przeprosin na forum. Pozwany M. B. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od strony powodowej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu przyznał, że w dniu 3 marca 2013 r. na stronie internetowej opublikował słowa: „Działania dostępowe (...) to celowe działania na szkodę środowiska polskich wspinaczy”. Podkreślił, że w dniu 25 marca 2013 r. usunął w/w wpis. Podniósł, że strona powodowa nie wykazała, aby jego działanie rzeczywiście naruszyło jej dobra osobiste, w tym renomę powodowej fundacji. Wypowiedź pozwanego nie zawierała bezprawnych twierdzeń, a jedynie stanowiła fragment obszerniejszej opinii M. B. o publicznej działalności powódki w zakresie zagwarantowania swobodnego, bezpłatnego i legalnego dostępu do rejonów wspinaczkowych, tworzenia nowych dróg i poprawy bezpieczeństwa na już istniejących. Pozwany korzystając ze swobody wypowiedzi dokonał oceny działań powódki, która nie przekraczała granic swobody wypowiedzi, została podjęta w interesie społecznym a także cechowała się rzetelnością i rzeczowością. Granice krytyki wobec działań powódki dotyczących wspinaczki są szersze, bowiem jest ona organizacją pożytku publicznego, która zajmuje się tą właśnie tematyką i nie może oczekiwać, że oceny te zawsze będą przychylne. W jego ocenie krytyka wyrażona na portalu dyskusyjnym w Internecie jest zwykle ostrzejsza i bardziej przejaskrawiona. Wpis pozwanego będącego osobą poważaną w środowisku wspinaczy dotyczył pojawiających się problemów z dostępem do terenów wspinaczkowych okolicy Ł., K. i P. B., a wynikających z działań samej fundacji. Jego opinia była zatem oparta na faktach. Pozwany podniósł także zarzut przedawnienia roszczenia, wskazując że powódka co najmniej od 16 marca 2013 r. wiedziała o fakcie wyrządzenia szkody i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Zatem z uwagi na 3 letni termin przedawnienia roszczenie zawarte w pozwie z dnia 18 marca 2013 r., uległo przedawnieniu w dacie 16 marca 2016 r. Podniósł, że powódka nie wskazała w żądaniu pozwu, aby żądała przeprosin za treść listu otwartego z dnia 25 marca 2013 r., nadto w samym liście nie zawarto twierdzeń mogących naruszyć jej dobra osobiste. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Strona powodowa Fundacja (...) z siedzibą w N. (dalej także jako: Fundacja (...)) zajmuje się m.in. działaniami wspierającymi zapewnienie osobom wspinającym się dostępu do skał i tworzenie nowych dróg wspinaczkowych (dalej także jako: --- STRONA 3 --- „działania dostępowe”), małej infrastruktury wspinaczkowej oraz poprawą warunków bezpieczeństwa na już istniejących trasach wspinaczkowych w zakresie wspinaczki górskiej, skałkowej i sportowej. Jest organizacją pożytku publicznego. Funkcję Prezesa Zarządu powódki sprawuje M. P. (1). Powódka jest znana w kręgach środowiska wspinaczkowego i przez jego większość oceniana jako fundacja prawidłowo wykonująca swoje zadania i aktywnie działająca w zakresie poprawy funkcjonowania zaplecza szlaków dla wspinaczy w Polsce. Powódka współpracuje także z innymi podmiotami związanymi ze wspinaczką, np. klubami wysokogórskimi, organizuje akcje charytatywne, sprzątanie gór i wydarzenia promujące i wspierające rozwój wspinaczki. Pozwany M. B. również jest związany ze środowiskiem wspinaczkowym w Polsce, aktywnie działa na jego rzecz, jest Przewodniczącym Rady Inicjatywy Środowisk Wspinaczkowych (...) (dalej również jako: (...)), która nie ma osobowości prawnej i zrzesza organizacje takie jak np. (...) Związek (...), Fundacja (...), portale internetowe, wydawców magazynów poświęconych tematyce górskiej. Również osoby i podmioty zrzeszone w ramach Inicjatywy Środowisk Wspinaczkowych (...) podejmują działania mające na celu zapewnienie wspinaczom dostępu do skał do wspinaczki i udostępnianie dróg wspinaczkowych, zabiegają przy tym, by mogło się to odbywać bezpłatnie. Podobne cele realizuje (...) Związek (...). Powodowa fundacja i podmioty zrzeszone w ramach Inicjatywy Środowisk Wspinaczkowych (...) co do zasady nie współpracują ze sobą, ale działają niezależnie od siebie. Zarówno powódka, jak i (...) na przestrzeni kilku lat negocjowały z wieloma podmiotami, w tym władzami samorządowymi i służbami ochrony przyrody, udostępnienie i zasady korzystania z terenów wspinaczkowych, lub też starały się zapobiegać zamykaniu i ograniczaniu dostępu do dróg już istniejących. Zasadniczo interesy wszystkich tych podmiotów były zbieżne, wobec czego wielokrotnie były one w stanie wypracować wspólne stanowisko i podejmować współpracę w celu realizacji wspólnych celów, jednak nie była to współpraca stała i sformalizowana. Przedstawiciele strony powodowej kontaktowali się z pozostałymi organizacjami związanymi z ruchem wspinaczkowym w Polsce w celu nawiązania współpracy w zakresie działań na rzecz pozyskiwania nowych dróg wspinaczkowych. P. powodowej fundacji (...) i pozwany również uczestniczyli w rozmowach i spotkaniach temu poświęconych. W 2009 r. powódka, jak i (...) podjęły działania zmierzające do udostępnienia dróg wspinaczkowych na skale Ł. w D.. M. P. (1) poinformował wówczas przedstawicieli (...) , w tym pozwanego, że ma dobre relacje z właścicielami tego terenu i doprowadzi do podpisania z nimi umowy umożliwiającej nieodpłatne wspinanie się na tej skale. W 2012 r. pozwany i W. P. (1), będący również działaczem (...), dowiedzieli się, że jednak ktoś pobiera opłaty za wspinanie się na skale Ł.. W tej sytuacji działacze (...), w imieniu których działał W. P. (1), doprowadzili do podpisania drugiej umowy z innym członkiem rodziny właścicieli nieruchomości tego terenu. Umowa ta umożliwiła nieodpłatne wspinanie się na skale Ł.. Ostatecznie rodzina właścicieli uznała obie umowy za obowiązujące i udostępniła nieodpłatnie teren do celów wspinaczkowych. W 2012 r. (...) prowadziła również działania dostępowe dotyczące Z. B. i skały (...) w rejonie R.. W. P. (1) prowadził w tej sprawie rozmowy z nadleśniczym S. O. zapewniając go, że działa w imieniu wszystkich wspinaczy. S. O. odpowiedział, że nie jest to dla niego oczywiste bo kontaktowała się z nim także powódka, która ma inne wizje. Zarówno S. O., jak i poprzedni nadleśniczy byli przeciwni zawieraniu umów dotyczących wspinania się na Z. B. i rejonie skały (...) w rejonie R., gdzie już w 2012 r. znajdowało się gniazdo chronionego gatunku ptaka – sokoła wędrownego. Również w przypadku kilku innych lokalizacji okazało się, że powodowa fundacja i (...) lub (...) Związek (...) konkurencyjnie wnioskowały o udostępnienie dróg wspinaczkowych do kilku podmiotów publicznych, a dotyczyło to m.in. skał w rejonie K. w K. oraz P. B.. W tym ostatnim przypadku powódka wyraziła gotowość pokrycia kosztów przeprowadzenia niezbędnych badań naukowych, co nie spotkało się z aprobatą przedstawicieli (...), gdyż nie jest to normalną praktyką w takich sytuacjach i obawiano się stworzenia precedensu. W trakcie rozmów prowadzonych m.in. przez pozwanego z Regionalną Dyrekcją Ochrony (...) w K. ustalono, że nie będą składane formalne wnioski, ale mimo tego tereny do wspinaczki będą udostępniane. W trakcie tych rozmów pozwany uzyskał od jednego z urzędników informację, że taki wniosek został jednak złożony przez stronę powodową, co spowodowało opóźnienia w uzyskaniu dostępu do innych miejsc wspinaczkowych. W rzeczywistości powodowa fundacja złożyła jedynie wniosek o wyrażenie zgody na prowadzenie na tym terenie badań naukowych. Co do tzw. rejonu K. w K. również były prowadzone zarówno przez stronę powodową, jak i (...), rozmowy z urzędnikami gminnymi rozmowy dotyczące zgody na wspinanie się. Ich sfinalizowanie utrudniał fakt, że teren był w zarządzie trzech różnych jednostek gminnych. W toku rozmów Zarząd Infrastruktury (...) i (...) Również poinformował (...), że równolegle jest prowadzone postępowanie z wniosku powodowej fundacji i zasugerował wspólne działanie wnioskodawców. Pomimo i deklaracji obydwu podmiotom nie udało się podjąć współpracy. Pomimo tego W. P. (1) skierował w dniu 3 kwietnia 2012 r. do Zarządu (...) w --- STRONA 4 --- K. pismo z wnioskiem o wyrażenie zgody na wspinanie się na terenie skał położonych na działce nr (...) w rejonie K.. Z pisma wynikał, że jest ono składane również w imieniu powódki. M. P. (1), działając w imieniu powodowej fundacji droga e-mail wyraził niezadowolenie z wystąpienia w piśmie z dnia 3 kwietnia 2012 r. w imieniu Fundacji (...) i oświadczył. Że nie widzi możliwość współpracy opartej na takim sposobie działania. Przedstawiciele (...)i (...) Związku (...) podjęli próbę mediacji z M. P. (1), która jednak nie przyniosła skutku. Nie udało się też doprowadzić do wspólnego spotkania. Ostatecznie w tym przypadku powodowa fundacja w 2014 r. podpisała z Gminą Miejską K. umowę umożliwiającą wspinanie się w niektórych rejonach K., natomiast złożony wniosek (...) Związku (...) nie został uwzględniony wobec wszczęcia postępowania na wniosek powódki. Pomimo podejmowanych wielokrotnie prób porozumienia, organizowania wspólnych spotkań i telekonferencji, powódka i przedstawiciele (...) nie doprowadzili nigdy do stałego współdziałania i skoordynowania działań tych podmiotów, ani do przygotowania wspólnej koncepcji prowadzenia działań dostępowych. dowód: porozumienie z dnia 10.11.2010 r. – k. 66-67, pismo z dnia 27.12.2011 r. – k. 68, wiadomości e-mail – k. 69-71, 73-77, 80-83, pismo z dnia 03.03.2012 r. – k. 72, pismo z dnia 03.04.2012 r. – k. 440, pismo z dnia 28.06.2012 r. – k. 78-79, wydruki ze stron internetowych – k. 84-97, umowa użyczenia nieruchomości z dnia 05.03.2014 r. – k. 98-101, porozumienie z dnia 02.12.2011 r. – k. 102-105, umowa ubezpieczenia – k. 106-114, listy referencyjne – k. 145-146, pismo z dnia 28.10.2013 r. – k. 147, oświadczenie – k. 148, wydruk strony internetowej – k. 150-154, 163-164, pismo z dnia 25.05.2015 r. – k. 155-156, wniosek z dnia 04.12.2012 r. – k. 157-162, umowa o współpracy – k. 165, zeznania świadka J. G. – k. 186v-187v, zeznania świadka T. K. – k. 187v-188, zeznania świadka W. B. – k. 188-188v, zeznania świadka M. J. – k. 225v-226, 333-333v, zeznania świadka W. S. – k. 226-226v, zeznania świadka P. X. – k. 226v-227, wiadomości e-mail – k. 230-235, wpisy na forum wspinanie.pl – k. 245-246, 258-260, artykuł z dnia 24.01.2010 r. – k. 247-249, wydruk strony internetowej – k. 251, pismo z dnia 31.08.2016 r. – k. 252-253, artykuł z dnia 17.10.2012 r. – k. 254-255v, pismo z dnia 06.08.2012 r. – k. 256, pismo z dnia 28.06.2012 r. – k. 256v-257, pismo z dnia 15.12.2012 r. – k. 261-265v, protokół – k. 269-275, zeznania świadka B. K. – k. 282v-283v, zeznania świadka R. S. – k. 283v-284, zeznania świadka W. P. (1) – k. 284-285v, 334, zeznania świadka A. W. – k. 328v-329, zeznania świadka M. D. – k. 406-408, zeznania świadka S. O. – k. 409-411, zeznania świadka M. P. (2) – k. 412-414, przesłuchanie Prezesa zarządu powódki M. P. (1) – k. 517v-5119, przesłuchanie pozwanego M. B. – k. 519-520. W dniu 2 marca 2013 r. na forum wspinaczkowym: (...) został opublikowany wpis użytkowania o pseudonimie „darekwol” zarzucający (...) brak skuteczności w sprawie zapobiegania działaniom osoby, która zanieczyszczała odchodami drogi wspinaczkowe, a także fakt, że powodowa fundacja szybciej uzyskała zgodę na wspinanie się na skale Ł.. W dniu 3 marca 2013 r. na tym samym forum wspinaczkowym: (...) pozwany M. B. działając pod pseudonimem (...) w wątku (...) panel – D. komentario” zamieścił wypowiedź dotyczącą m.in. działań Fundacji (...) z siedzibą w N. w odpowiedzi na wpis użytkownika „darekwol” z dnia 2 marca 2013 r. Wyraził w nim m.in. pogląd, że działania Fundacji (...) w sprawie P. B. cofnęły negocjacje co najmniej o rok, zaś działania w sprawie K., zaowocowały wydaniem przez (...) oficjalnego zakazu wspinania w Sektorze Estetów. Stwierdził, iż kryzys w R. spowodowany nieodpowiedzialnym telefonem M. P. (1) do leśniczego ledwo udało się opanować – kosztowało to (...) masę czasu i pieniędzy na benzynę (trzy wizyty na miejscu). Pozwany zakończył swój wpis stwierdzeniem: „(…) Podsumuję jednym zdaniem - działania dostępowe (...) to celowe działanie na szkodę środowiska polskich wspinaczy”. dowód: protokół otwarcia strony internetowej i stwierdzenia jej zawartości z dnia 06.03.2013 r. Rep. A nr 684/2013 – k. 10-19, przesłuchanie Prezesa zarządu powódki M. P. (1) – k. 517v-5119, przesłuchanie pozwanego M. B. – k. 519-520. W środowisku wspinaczy, korzystających z forów internetowych poświęconych wspinaniu, powszechnie wiadomym jest, że od lat wpisy pod pseudonimem (nickiem) (...) zamieszcza pozwany M. B.. Wpis pozwanego był komentowany w kręgu osób interesujących się wspinaczką na forach internetowych i prowadzono na temat powódki i jej współpracy z (...) dyskusje. Takie dyskusje na różne tematy odbywały się często wśród członków klubów wspinaczkowych i innych użytkowników forów, wobec czego ta sytuacja nie była uznawana nadzwyczajną, nie wywołała szczególnego poruszenia ani oburzenia, a zainteresowanie tematem nie trwało długo. Większe zainteresowanie niż treść opublikowanego przez pozwanego wpisu budził sam fakt powstania konfliktu pomiędzy powodową fundacją a (...), a wniesienie pozwu przez powódkę przeciwko pozwanemu zostało przez część środowiska źle odebrane jako złamanie zasady, że zaistniałe spory i problemy są rozwiązywane we własnym gronie, bez udziału sądu. --- STRONA 5 --- W dniu 16 marca 2013 r. M. P. (1) zwrócił się do pozwanego drogą e-mail o zaniechanie naruszania jego dóbr osobistych i powodowej fundacji poprzez usunięcie treści publikacji z forum z dnia 3 marca 2013 r. oraz zamieszczenie na stronie głównej (...) przeprosin. dowód: e-mail z dnia 16.03.2013 r. – k. 115, zeznania świadka W. B. – k. 188-188v, zeznania świadka M. J. – k. 225v-226, zeznania świadka W. S. – k. 226-226v, zeznania świadka P. X. – k. 226v-227, przesłuchanie Prezesa zarządu powódki M. P. (1) – k. 517v-5119, przesłuchanie pozwanego M. B. – k. 519-520. W dniu 25 marca 2013 r. na kilku portalach internetowych dotyczących tematyki wspinaczki został opublikowany dokument pt.: (...): list otwarty inicjatywy środowisk wspinaczkowych (...) do Fundacji (...) o treści: „K.. M. P. (3) Fundacji (...). Zwracamy się do Ciebie w sprawie bardzo ważnej dla przyszłości wspinania w Polsce. Jak wiesz, wiele rejonów wspinaczkowych jest zagrożonych zamknięciem lub ograniczeniem dostępu. Jako przedstawiciele przynajmniej części środowiska wspinaczkowego i jednocześnie zwykli wspinacze chcielibyśmy, aby działania w sprawach dostępowych były odpowiednio koordynowane. W naszej opinii, szczególnie rozmowy z przedstawicielami władz samorządowych i służb ochrony przyrody powinny być prowadzone w porozumieniu ze wszystkimi zainteresowanymi klubami i organizacjami. W związku z tym, dla dobra całego polskiego środowiska wspinaczkowego liczymy, że kierowana przez Ciebie Fundacja nawiąże z nami współpracę w następujących sprawach: 1. Stworzenie platformy wymiany informacji o działaniach podejmowanych przez obie organizacje. 2. Zagospodarowanie wspinaczkowe kamieniołomów "Liban" i (...) w K.. 3. Udostępnianie obszarów chronionych, ze szczególnym naciskiem na rezerwaty przyrody woj. (...) (współpraca z (...) K.) 4. Działania dostępowe w S., przede wszystkim w szeroko rozumianej okolicy J.. I ostatnia sprawa - w związku z tym, że wysłałeś do W. P. (2) i M. B. e-maile z kategorycznym żądaniem sprostowania nieprawdziwych Twoim zdaniem informacji (link do załącznika), deklarujemy, że bardzo chętnie wyjaśnimy wszystkie nieporozumienia. Chcieliśmy to zrobić na (...) Panelu Dyskusyjnym, 26 lutego 2013 r. - niestety nie wziąłeś w nim udziału. W związku z tym zapraszamy Cię na spotkanie, oczywiście otwarte dla wszystkich zainteresowanych. Sami chętnie usłyszelibyśmy wyjaśnienia dotyczące niektórych sformułowań na temat działań osób zaangażowanych w pracę na rzecz (...), które pojawiały się na stronie (...) i w Twoich komentarzach na forach dyskusyjnych. Liczymy, że po wyjaśnieniu wszelkich nieporozumień będziemy mogli wspólnie pracować dla dobra środowiska wspinaczkowego. Ze wspinaczkowym pozdrowieniem”. Pod listem podpisało się kilkunastu członków różnych kół i organizacji wspinaczkowych, w tym m.in. M. B. jako Przewodniczący Rady (...). Pismo to zawierało odnośnik kierujący do strony (...) który umożliwiał otwarcie załącznika w postaci dokumentu zapisanego w formacie .pdf, gdzie zamieszczone zostały adresy do stron internetowych zawierających wpis pozwanego z dnia 3 marca 2013 r. W tej samej dacie M. B. usunął treść wpisu z dnia 3 marca 2013 r. i zacytował w całości e-mail jaki otrzymał od M. P. (1) opatrując to komentarzem: „Uważając, że porozumienie na rzecz interesów całego środowiska wspinaczkowego jest ważniejsze niż wzajemne pretensje postanowiłem usunąć pierwotną treść tego wpisu, aby spotkanie (...) z M. P. (1), do którego mam nadzieję dojdzie niebawem, mogło się odbyć bez przeszkód.” M. (...) B.. dowód: list otwarty z dnia 25.03.2013 r. – k. 9-10v, wydruk strony internetowej z dnia 25.03.2013 r. – k. 132 Pismem z dnia 4 kwietnia 2013 r. strona powodowa wezwała pozwanego do zapłaty kwoty 10 000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jej dóbr osobistych. dowód: wezwanie z dnia 04.04.2013 r. – k. 7-8 Sąd Rejonowy dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie, II Wydział Karny wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt IX K 903/13/ K uniewinnił M. B. na zasadzie art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § pkt 2 k.p.c. od zarzutu objętego prywatnym aktem oskarżenia a dotyczącym tego, że w dniu 3 marca 2013 r., posługując się pseudonimem (...), pomówił za pomocą Internetu Fundację (...) z siedzibą w N. o postępowanie, które mogło poniżyć ją w opinii publicznej i na narazić na utratę zaufania potrzebnego dla działalności statutowej poprzez zamieszczenie na forum portalu internetowego brytan.com.pl wpisu o treści „Podsumuję jednym zdaniem – działania dostępowe (...) to celowe działanie na szkodę środowiska polskich wspinaczy” tj. o przestępstwo z art. 212 § 1 i 2 k.k. dowód: wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie, II Wydział Karny z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt IX K 903/13/K z uzasadnieniem – k. 206-218 --- STRONA 6 --- Przy ustalaniu stanu faktycznego oparł się sąd na dowodach z dokumentów publicznych, które nie były kwestionowane przez strony, nie budziły wątpliwości i stanowiły dowód na okoliczności urzędowo w nich stwierdzone, a także na dowodach z dokumentów prywatnych, które stanowiły dowód na okoliczność treści oświadczeń woli w nich zawartych. Dokumenty te nie budzą wątpliwości co ich autentyczności, ich prawdziwość nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Ustaleń stanu faktycznego Sąd dokonał również w oparciu o zeznania świadków J. G., T. K., W. B., M. J., W. S., P. X., B. K., R. S., W. P. (1), A. W., M. D., S. O., M. P. (2), jak również o przesłuchanie Prezesa zarządu powódki M. P. (1) i pozwanego M. B.. Zarówno świadkowie (poza przedstawicielami władz z którymi negocjowano zasady i warunki wspinaczki), jak i strony postępowania z uwagi na duże zaangażowanie w działalność w zakresie wspinaczki, przedstawiali okoliczności dotyczące wpisów pozwanego na forum brytan.com.pl, współpracy powodowej fundacji z innymi organizacjami zrzeszającymi wspinaczy, problemów z dostępem do niektórych miejsc i negocjacji warunków i dostępów oraz ogólnej oceny powódki przez środowisko przez pryzmat własnych odczuć, doświadczeń i wzajemnych ocen, nie zaś w sposób obiektywny wobec czego oceny ich Sąd dokonał w sposób wyważony i rozważny. Sąd prowadząc postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie dopuścił dowody, które zostały zgłoszone w terminach określonych przepisem art. 207 k.p.c. pominął natomiast wnioski spóźnione, które dodatkowo skutkowałyby przedłużeniem niniejszego postępowania, a jednocześnie, w ocenie Sądu, nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zważył, co następuje: Powództwo podlegało oddaleniu w całości. Merytoryczną analizę żądania pozwu należy rozpocząć od uwag natury bardziej ogólnej odnoszących się do problematyki ochrony dóbr osobistych. Otóż, w myśl art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Katalog dóbr osobistych zawarty w wyżej cytowanym przepisie nie jest katalogiem zamkniętym, zawarte w nim wyliczenie dóbr osobistych nie jest wyczerpujące. Ocena naruszania dobra osobistego odbywa się na płaszczyźnie obiektywnej, a bezprawność działania, czyli sprzeczność z prawem lub zasadami współżycia społecznego musi być obalona przez pozwanego, wobec domniemania bezprawności naruszenia dóbr osobistych z art. 24 k.c. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, podjęte w obronie uzasadnionego interesu, wykonywanie prawa podmiotowego oraz zgodę pokrzywdzonego (por. wyrok SN z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89, OSP 1990, nr 11-12, poz. 377). Środki ochrony dóbr osobistych zostały określone w art. 24 k.c. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonania naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie w odpowiedniej treści i odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W orzecznictwie sądowym i doktrynie podkreśla się, że sąd rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne (por. wyrok SN z 17 czerwca 2004 r., V CK 609/03, LEX nr 109404). Należy wskazać, że powódką w niniejszej sprawie jest Fundacja (...) z siedzibą w N., a zatem osoba prawna. Tym samym w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. 43 k.c. z mocy którego, przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych. Specyfika ochrony dóbr osobistych osoby prawnej sprowadza się do stwierdzenia, że o ile w przypadku osób fizycznych można analizować, czy trzeba brać pod uwagę subiektywne czy obiektywne kryteria naruszenia dóbr, to w przypadku osób prawnych decydujące, ale zarazem jedyne znaczenie mają obiektywne kryteria naruszenia dóbr osobistych. Osoby prawne nie mogą odczuwać, tak jak ludzie, wyrządzonej im krzywdy i, co trzeba mocno zaakcentować, wykluczone jest uwzględnianie w tym względzie ujemnych odczuć osób tworzących substrat osobowy osoby prawnej. Świadomość własnej wartości czy szacunek dla samego siebie wymaga zdolności do subiektywnego postrzegania swojego istnienia. Takie odczucia w zasadzie --- STRONA 7 --- nie mogą znaleźć zastosowania w przypadku osoby prawnej. Nadto w wyroku z dnia 14 listopada 1986 r. (sygn. akt II CR 295/86 OSNCP 2/88/40) Sąd Najwyższy stwierdził, że dobra osobiste osób prawnych to wartości niemajątkowe, dzięki którym osoba prawna może funkcjonować zgodnie ze swym zakresem działań. Osobom prawnym przysługują przykładowo takie dobra jak dobre imię, renoma czy ochrona nazwy. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy w pierwszej kolejności wskazać, iż wypowiedź ujęta we wpisie zamieszczonym przez pozwanego, w której powódka dopatruje się naruszenia swoich dóbr osobistych powinna być rozpatrywana z uwzględnieniem kontekstu jej powstania, w tym w szczególności miejsca jej zamieszczenia. Pozwany M. B. działając jako użytkownik o pseudonimie (...) na forum internetowym (...) dotyczącym wspinaczki, zamieścił w dniu 3 marca 2013 r. wpis w którym napisał m.in. „Podsumuję jednym zdaniem - działania dostępowe (...) to celowe działanie na szkodę środowiska polskich wspinaczy”. Uznanie kwestionowanego działania za naruszenie dóbr osobistych powinno się przy tym odbyć w odniesieniu do odczuć przeciętnego odbiorcy danej wypowiedzi. Wypowiedź pozwanego została zaś zamieszczona na portalu internetowym, służącym przede wszystkim jako forum wyrażania przez jego użytkowników swojego zdania na poruszane tematy dotyczące szeroko rozumianej działalności wspinaczkowej. W ocenie Sądu stwierdzenia pozwanego stanowiły wyłącznie subiektywną ocenę działalności powodowej fundacji na rzecz środowiska wspinaczy, a nie stanowiła przedstawienia faktów. Pozwany jako aktywny członek społeczności wspinaczkowej, tak samo jak powódka działający czynnie na rzecz zwiększenia ilości miejsc do wspinaczki i poprawy warunków do wspinania, dokonał takiego właśnie osądu działań strony powodowej, jak w przedmiotowym wpisie internetowym, w kontekście całej toczącej się wówczas dyskusji na temat związany z pracami różnych organizacji wspinaczkowych m.in. co do nowych tras w K., Ł. i P. B.. Wyrażona przez pozwanego opinia wynikała głównie z negatywnej oceny braku porozumienia między powódką, (...) i (...) Związkiem (...) co do zasad działania w nowych miejscach, zawiązywania wspólnych porozumień z właścicielami terenów na których znajdowały się trasy wspinaczkowe i ogólnych problemów z tego wynikających. Istotne przy tym jest, że powodowa fundacja i organizacje, w ramach których działa pozwany, od lat nie były w stanie podjąć współpracy, przeciwnie, wielokrotnie podejmowały działania niezależnie od siebie, co stwarzało wrażenie ich konkurencji. Ta okoliczność powoduje, że wypowiedź pozwanego wpisuje się w szerszą wymianę wzajemnych ocen i wzajemnej krytyki przedstawicieli i sympatyków poszczególnych organizacji i osób z tego środowiska. Wzajemne animozje, nieporozumienia, np. zawieranie podobnych umów z tymi samymi podmiotami, następnie brak porozumienia co do zasad korzystania z dróg wspinaczkowych powodowały napięcie, które znalazło wyraz również w przedmiotowym wpisie internetowym pozwanego. Wpis ten, co nie jest bez znaczenia, stanowił odpowiedź na wpis innej osoby, która z kolei krytycznie odnosiła się do działań (...), z jednoczesnym porównaniem do powódki jako bardziej skutecznej. W tej sytuacji wpis pozwanego, stanowiący bieżącą odpowiedź na krytykę, stanowił element dyskusji, w ramach której pozwany wyraził z kolei swoją krytyczną ocenę działań powódki i ich wpływu na postęp działań dostępowych. O. charakter tego wpisu wynika zatem nie tylko z jego treści, ale i okoliczności jego opublikowania. Okoliczność, że pozwany posłużył się przykładami działań strony powodowej, które jego zdaniem były szkodliwe dla środowiska wspinaczkowego, nie zmienia faktu, że całość wypowiedzi była jedynie jego opinią. Z punktu widzenia przeciętnego użytkownika portalu opis zdarzeń przedstawiony przez pozwanego jawi się jako prezentujący subiektywny punkt widzenia, co znacząco łagodzi jego odbiór i nie pozwala na zakwalifikowanie go jako naruszający dobre imię powódki. Przy ocenie bezprawności zarzutów krytycznych należy ustalić, czy dotyczą one faktów, czy ocen. Zarzut krytyczny oparty na faktach może być przedmiotem dowodzenia i oceny w kategoriach prawdy-fałszu i w razie nie wykazania jego prawdziwości sprawca naruszenia nie może zasadnie powołać się na swobodę krytyki, jako okoliczność usprawiedliwiającą rozpowszechnianie zarzutu. Zarzut krytyczny w zakresie ocen nie podlega kontroli w tych kategoriach, a badanie jego treści w kategoriach słuszności, zasadności itp. pozbawione byłoby obiektywnej miary. Ocena sądu sprowadza się tu do tego, czy osoba kierująca zarzuty działa w obronie uzasadnionego interesu, czy też przeważającym motywem jej działania jest poniżenie osoby krytykowanej w opinii innych. Przekracza bowiem granice dozwolonej krytyki osoba, której zasadniczym motywem działania jest zniesławienie lub naruszenie godności osoby krytykowanej. Wyrażenie opinii krytycznej (nawet nieuzasadnionej) jest dopuszczalne jako wyraz pluralizmu. Działalność powodowej fundacji przez różne osoby mogła być bardzo różnie odebrana i każda z nich może ją inaczej ocenić, z czym powódka powinna się liczyć. Sam sposób sformułowania opinii często pozwala ocenić, czy jest ona wyważona, przemyślana, rzeczowa, czy wyrażona pochopnie, w emocjach lub w specyficznych warunkach, np. w trakcie dyskusji. Inną wagę ma opinia fachowca, zawierająca rzeczowe uzasadnienie, a inną np. opinia wyrażona w ramach sporu, wobec konkurenta, czy w emocjach. Pozwany umieszczając wpis na --- STRONA 8 --- stronie służącej do dyskusji na tematy związane ze wspinaczką skorzystał z prawa do oceny działalności strony powodowej, jednak nie przekroczył granic swobody wypowiedzi, jego wypowiedź cechowała się rzeczowością (odnosiła się do konkretnych zdarzeń), zatem pozwalała na taka samą replikę i została wyrażona z umiarem. Pozwany nie użył w swoim wpisie takich sformułowań, które byłyby weryfikowalne na poziomie stwierdzenia, czy są faktami, a jedynie dokonał pewnego osądu, a to sama powódka oceniła je w sposób subiektywny jako krzywdzące ja i naruszające renomę fundacji. Treść przedmiotowego wpisu nie wykroczyła tymczasem poza ramy dopuszczalnej krytyki i swobody wypowiedzi. Pozwany działał w ramach porządku prawnego, gdy pewne konkretne przepisy zezwalają na ingerencję w sferę cudzych dóbr osobistych. Nie ulega wątpliwości, iż przepisem takim jest art. 54 ust. 1 Konstytucji RP, który gwarantuje obywatelom polskim wolność słowa i wolność wypowiedzi, a wartości te pozostają także pod ochroną prawa międzynarodowego (art. 10 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 11 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej). Sama treść wpisu pozwanego, jak również to że został on zamieszczony w odpowiedzi na toczące się w tamtym czasie debaty wśród wspinaczy na temat działań powodowej fundacji świadczą o tym, że celem działania pozwanego nie było zdyskredytowanie powódki w oczach innych wspinaczy, a jedynie wyrażenie własnej opinii w prowadzonej dyskusji. Wbrew twierdzeniom strony powodowej słowa których użył M. B. we wpisie z dnia 3 marca 2013 r. same w sobie były wyważone, nie zawierały określeń obraźliwych i nie miały charakteru szkalującego czy zniesławiającego, ani nie przekraczały dopuszczalnego społecznie zakresu krytyki. Wymaga także podkreślenia, że wpis pozwanego został zamieszczony jako komentarz na forum internetowym, gdzie obowiązują podwyższone granice dopuszczalnej krytyki. Usprawiedliwia to specyfika dyskursu na forum internetowym z udziałem zarejestrowanych osób, do którego mogą jednak zgłaszać się osoby przypadkowe o różnej wrażliwości i różnym sposobie bycia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt V CSK 109/11, LEX nr 1168724). Powódka musiała zatem liczyć się z możliwymi ostrzejszymi, bardziej dosadnymi komentarzami na swój temat zamieszczanymi na forum dotyczącym wspinaczki, tym bardziej że jako organizacja pożytku publicznego i fundacja, może być oceniana krytycznie przez szerokie grono użytkowników tego typu serwisów. Komentarz pozwanego stanowił odpowiedz na wpis innego użytkownika, a takie właśnie dyskusje prowadzone „na gorąco” w serwisach internetowych, mogą skutkować mniej wyważonymi treściami i ocenami. Odbiorcy takich wypowiedzi nie traktują ich też zbyt dosłownie i bardziej swobodny, a nawet agresywny ton wypowiedzi, jest tolerowany w stopniu znacznie większym niż w każdej innej przestrzeni wymiany poglądów. Sam wpis pozwanego nie był przy tym ani wyjątkowo ostry, ani nietypowy dla wypowiedzi na tym konkretnym forum. Był on następnie przez pewien czas komentowany przez środowisko osób uprawiających wspinaczkę górską, jednak powódka nie wykazała, aby wypowiedź pozwanego wywołała szczególne poruszenie w środowisku, by przypisywano jej jakieś wyjątkowe znaczenie, czy aby wpłynęła na postrzeganie powódki przez inne osoby, a jeżeli tak, na ile znaczący był ten wpływ. Powódka nie wykazała wreszcie, by bezpośrednio przez zamieszczenie wpisu pozwanego doszło do pogorszenia jej sytuacji finansowej, utraty zaufania przez członków czy odejścia współpracowników jako skutki naruszenia jej renomy lub dobrego imienia. W ocenie Sądu przypisywanie przez powódkę tak istotnego oddziaływania wypowiedzi pozwanego na środowisko wspinaczkowe jest nieadekwatne do formy i treści tej wypowiedzi i wynika wyłącznie z subiektywnego odczucia przedstawicieli powodowej fundacji, które jednak nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy. Mając powyższe na uwadze powódka nie wykazała, aby pozwany przekroczył dozwolone granice krytyki skutkujące naruszeniem jej dóbr osobistych i powództwo podlegało oddaleniu. Dodatkowo należy wskazać, że w części, w której powódka dochodziła roszczeń związanych z naruszeniem dóbr osobistych jej prezesa M. P. (1), powództwo również podlegało oddaleniu z uwagi na brak legitymacji czynnej strony powodowej, o czym orzeczono w punkcie I. sentencji wyroku na podstawie art. 23 i 24 k.c. O kosztach procesu (punkt II. sentencji wyroku) Sąd orzekł w oparciu o art. 98 § 1 i 3 k.p.c., uwzględniając zasadę odpowiedzialności stron za wynik procesu. Na kwotę zasądzonych od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania złożyły się: kwota 720 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (§ 8 ust. 1 pkt. 2 rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej za udzielone pełnomocnictwo. I C 515/16 S.. 1. --- STRONA 9 --- proszę odnotować uzasadnienie, 2. odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron, 3. kal. 21 dni. K., dnia 12.12.2018 r.