Wyrok I C 512/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lutego 2013r. Sąd Okręgowy w Siedlcach Wy

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 512/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lutego 2013r. Sąd Okręgowy w Siedlcach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Katarzyna Antoniak Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Biarda po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2013r. w Siedlcach na rozprawie sprawy z powództwa E. P. przeciwko Towarzystwu (…) S.A. w W. o zadośćuczynienie I. zasądza od pozwanego Towarzystwa (…) S.A. w W. na rzecz powódki E. P. kwotę 90.000 (dziewięćdziesiąt tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od 06.05.2012r. do 07.02.2013r. w wysokości 13% w stosunku rocznym i od 08.02.2013r. do dnia zapłaty w wysokości ustawowej; II. zasądza od pozwanego Towarzystwa (…) S.A. w W. na rzecz powódki E. P. kwotę 6.617 (sześć tysięcy sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu w tym kwotę 3.617 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. nakazuje pobrać od pozwanego Towarzystwa (…) S.A. w W. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1.500 (jeden tysiąc pięćset) złotych tytułem nieuiszczonej części opłaty od pozwu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt: l C 512/12 UZASADNIENIE Do Sądu Okręgowego w Siedlcach – I Wydziału Cywilnego wpłynęła sprawa przekazana przez Sąd Rejonowy w Siedlcach z powództwa E. P. reprezentowanej przez pełnomocnika przeciwko (…) Spółce Akcyjnej w W. o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 60.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych powódki ,tj. prawa do życia w związku małżeńskim oraz więzi uczuciowej i emocjonalnej pomiędzy żoną i mężem na podstawie art.448 kc w zw. z art.24§ 1 kc wraz z ustawowymi odsetkami od dnia następującego po upływie 30 dni od daty doręczenia pozwu do dnia zapłaty, a także kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu podniesiono m.in., że w dniu 7 listopada 2007r. w S. doszło do wypadku drogowego, w wyniku którego śmierć poniósł J. P., mąż powódki. Sprawcą wypadku był T. K., który został za przedmiotowy czyn skazany przez Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z 27 lutego 2008r. Pokrzywdzony J. P. nie przyczynił się w żaden sposób do zaistnienia ani skutków wypadku. Pojazd, którym poruszał się sprawca posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w pozwanej spółce. Pozwany co do zasady przyjął swoją odpowiedzialność za skutki wypadku i wypłacił powódce 20.000 złotych tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej na skutek śmierci męża. Ponadto w ugodzie sądowej przyznał jej również rentę, którą skapitalizował i wypłacił jednorazowo w wysokości 25.000 złotych. Roszczenie z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w wyniku śmierci J. P. zostaje zgłoszone po raz pierwszy niniejszym pozwem. Odnosząc się do podstawy prawnej roszczenia wskazano, że w związku z tym, że zawinione działanie T. K. – sprawcy wypadku - powodujące śmierć J. P. miało miejsce w 2007r. powódka nie może dochodzić zadośćuczynienia podstawie art.446§4 kc, bowiem przepis ten został wprowadzony dopiero nowelą z 3 sierpnia 2008r. Dochodzone przez powódkę zadośćuczynienie opiera się na naruszeniu dóbr osobistych, gdyż spowodowanie śmierci osób najbliższych przez osobę trzecią w wypadku komunikacyjnym stanowi naruszenie dobra osobistego najbliższych członków rodziny zmarłego. Podstawę prawną roszczeń o zadośćuczynienie stanowi więc art.448 kc w zw. z art.24§ 1kc. Zawarty w art.24 kc katalog dóbr osobistych nie ma charakteru zamkniętego, a kwestia uznania więzi rodzinnych za dobro osobiste nie budzi obecnie wątpliwości w orzecznictwie. Sąd Najwyższy wielokrotnie zajmował w ostatnim czasie stanowisko w tym przedmiocie. W uchwale z 22 października 2010r. w sprawie III CZP 76/10 stwierdził, że najbliższemu członkowi rodzin zmarłego na skutek obrażeń odniesionych w wypadku drogowym przysługuje na podstawie art.448 kc zw. z art.24§1 kc zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008r. Do zdarzeń po tym dniu ma bowiem zastosowanie dodany w 2008r. paragraf czwarty art.446 kc. Podobny pogląd Sąd Najwyższy wyraził w wyroku z 14 stycznia 2010r. w sprawie IV CSK 307/2009 oraz w dalszych orzeczeniach. Uzasadniając wysokość --- STRONA 3 --- dochodzonej kwoty wskazano, że J. P. miał w chwili wypadku 59 lat. Małżeństwo stron trwało 35 lat. Państwo P. zamieszkiwali razem (tylko we dwoje) i prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Istniała między nimi bardzo silna więź uczuciowa i emocjonalna, byli dla siebie najbliższymi osobami. Pożycie małżeńskie układało się bardzo dobrze. Małżonkowie kochali się, czule się do siebie odnosili, ale też byli dla siebie prawdziwymi przyjaciółmi. Mieli wspólne pasje i spędzali ze sobą niemal każdą chwilę poza czasem pracy. Powódka zawsze mogła liczyć na pomoc męża, w szczególności w chorobie zwyrodnieniowej stawu, która powoduje, iż często potrzebuje ona pomocy osoby trzeciej. Wiadomość o wypadku i śmierci męża stała się puntem zwrotnym i najgorszym wydarzeniem w życiu powódki. Wstrząs psychiczny był tak silny, że wywołał trwałe następstwa w życiu i zdrowiu E. P.. Wstrząs ten przeszedł następnie w rozpacz, smutek i depresję, brak chęci do życia, bezsenność, płaczliwość. W 2008r. z uwagi na nasilenie dolegliwości powódka rozpoczęła leczenie psychiatryczne, w tym farmaceutyczne. W tym czasie odizolowała się od otoczenia, jej aktywność ograniczała się wyłącznie do pracy zawodowej. Leczenie w poradni zdrowia psychicznego powódka zakończyła dopiero 2 lata po śmierci męża. Żałoba powódki nigdy się nie skończyła. Rozpacz, smutek i żal towarzyszy jej do dzisiaj. Więź małżeńska ma szczególne zabarwienie emocjonalne, stanowiąc najwyższą obok rodziców z dziećmi formę więzi uczuciowej pomiędzy ludźmi. Dlatego kwota przyznanego zadośćuczynienia nie powinna być symboliczna (pozew k.2-5). Pozwany Towarzystwo (…) Spółka Akcyjna w W. nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu stanowiska pozwany wskazał m.in., że nie kwestionuje co do zasady swojej odpowiedzialności za skutki wypadku drogowego, w wyniku którego śmierć poniósł J. P. - mąż powódki. Podstawą prawną odpowiedzialności pozwanego jest umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych zawarta z posiadaczem pojazdu, którym spowodowano wypadek. Powódka żąda zadośćuczynienia za krzywdę związaną ze śmiercią męża. W dniu wypadku, w wyniku którego zmarł J. P. tj. w dniu 8 listopada 2007r. nie obowiązywał przepis art.446§4 kc przyznający najbliższym członkom rodziny zmarłego w wyniku czynu niedozwolonego prawo do zadośćuczynienia za krzywdę. Powódka jako podstawę prawną roszczenia wskazuje przepis art.448 kc w zw. z art.24§ 1 kc, ale pozwany kwestionuje możliwość dochodzenia roszczenia w oparciu o wskazane uregulowania. Przywołane przez nią orzeczenia Sądu Najwyższego przyjmują, że najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art.448 kc w zw. z art.24§ 1 kc zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed 3 sierpnia 2008r., jednakże w ocenie pozwanego zastosowanie art.448 kc w okolicznościach sprawy nie byłoby właściwe. Osobą uprawnioną do żądania zadośćuczynienia na podstawie powyższego przepisu jest wyłącznie osoba, której dobra osobiste zostały naruszone bezprawnym działaniem sprawcy. Uprawnionym może być wyłącznie osoba bezpośrednio --- STRONA 4 --- poszkodowana, przeciwko której skierowany był czyn niedozwolony. Wyjątkiem od tej zasady jest art.446 kc, który dopuszcza możliwość dochodzenia roszczeń przez osoby pośrednio poszkodowane - osoby trzecie - w granicach zakreślonych tym przepisem. Działanie sprawcy wypadku drogowego nie było skierowane przeciwko powódce. W okolicznościach niniejszej sprawy niesporne jest, że powódka nie uczestniczyła w wypadku drogowym z 7 listopada 2007r., stąd działanie sprawcy zdarzenia, a także jego skutek nie mógł być i nie był nakierowany na powódkę. W ocenie pozwanego wypłacone powódce stosowne odszkodowanie z tytułu pogorszenia się jej sytuacji życiowej po śmierci męża wyczerpało jej roszczenia wobec pozwanego. Mając na uwadze szeroki zakres przesłanek stanowiących podstawę do zasądzenia świadczeń z art.446§3 kc, w tym krzywdę moralną, pozwany stoi na stanowisku, że wszelkie negatywne skutki zdarzenia z 7 listopada 2007r. zostały już powódce wynagrodzone. Ponadto zgodnie z art.34 ust.1 ustawy z 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z ubezpieczenia oc posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenia ciała, rozstrój zdrowia, utrata, zniszczenie lub uszkodzenia mienia. Przytoczony przepis nie mówi o ochronie jakichkolwiek innych dóbr, w tym dóbr osobistych. Ponadto pozwany kwestionuje również wysokość dochodzonego przez powódkę świadczenia. Nie udowodniła ona bowiem, aby dochodzona przez nią kwota była adekwatna do rozmiaru naruszenia dobra osobistego (odpowiedź na pozew k.29-34). W piśmie z 18 kwietnia 2012r. (data wpływu do Sądu) powódka rozszerzyła żądanie pozwu wnosząc o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 90.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych na podstawie przepisów wskazanych w pozwie wraz z ustawowymi odsetkami od dnia następującego po upływie trzydziestu dni od daty doręczenia pozwu do dnia zapłaty (pismo powódki zawierające rozszerzenie powództwa k.27). W piśmie z 16 lipca 2012r. (data wpływu do Sądu) pozwany wniósł o oddalenie powództwa w zmienionej wysokości w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wskazując na argumentację zawartą w odpowiedzi na pozew (odpowiedź pozwanego na rozszerzone powództwo k. 71). Sąd ustalił, co następuje: W dniu 7 listopada 2007r. w S. miał miejsce wypadek komunikacyjny, w którym poszkodowany został mąż powódki J. P.. Wymieniony będący pieszym uczestnikiem ruchu drogowego (prowadzącym przy sobie rower) został potrącony przez T. K. kierującego samochodem osobowym marki P. o numerze rejestracyjnym (…). Na skutek odniesionych obrażeń J. P. zmarł w szpitalu na drugi dzień po wypadku - w dniu 8 listopada 2007r. Sprawca wypadku został skazany --- STRONA 5 --- przez Sąd Rejonowy w S. za spowodowanie wypadku drogowego na karę pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata oraz na karę grzywny (kopia aktu zgonu J. P. k.10 akt sprawy, wyrok Sądu Rejonowego w S. z 27 lutego 2008r. w sprawie II K 18/08 - k.97 akt II K 18/08 Sądu Rejonowego w S.). Sprawca zdarzenia posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w pozwanym Towarzystwie (…) Spółce Akcyjnej w W. (okoliczność bezsporna). W chwili wypadku J. P. miał niespełna 59 lat. Zamieszkiwał wraz z żoną - powódką E. P. w S.. Małżonkowie prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Od 2-3 lat przez wypadkiem J. P. nie pracował w pełnym wymiarze czasu pracy. W chwili zdarzenia był zatrudniony na ułamek etatu w Przychodni (…) w S.. W przeszłości pracował w Odlewni (…) w S., z wykształcenia był chemikiem. Powódka i J. P. byli małżeństwem z 35-letnim stażem, mieli jedną córkę, która w chwili zdarzenia posiadała już własną rodzinę i mieszkała w W.. Do października 2012 r. powódka była zatrudniona w (…) w S. na stanowisku nauczyciela praktyka. Następnie przeszła na emeryturę. Obecnie powódka ma 62 lata, mieszka sama w mieszkaniu przy ulicy (…) w S., w którym wcześniej zamieszkiwała z mężem. Powódka i J. P. byli bardzo zgodnym i kochającym się małżeństwem. J. P. był pierwszym chłopakiem powódki, następnie został jej mężem. Małżonkowie mieli wspólne pasje w postaci filatelistyki oraz jazdy na rowerach. W każdą wolną chwilę wyjeżdżali na przejażdżki, również dalsze. Jeździli pociągiem do dalszych miejscowości np. K. lub S. nad B., a stamtąd wracali na rowerach do S.. Śmierć męża była dla powódki ogromnych wstrząsem. Powódka załamała się psychicznie, była przygnębiona, a jednocześnie drażliwa, miał problem ze snem. Przez pewien czas towarzyszyły jej myśli samobójcze. Na skutek opisanych przeżyć znacznie schudła. Przez trzy lata od śmierci męża codziennie odwiedzała jego grób. Obecnie czyni to raz w tygodniu. Z uwagi na nieradzenie sobie z emocjami w czerwcu 2008r. powódka podjęła leczenie w Poradni (…) w S. i kontynuowała je do września 2009r. Rozpoznano u niej reakcję depresyjną, z zalecenia lekarza przyjmowała leki przeciwdepresyjne (dokumentacja z leczenia powódki z Poradni (…) w S. k.13-16, zeznania świadków: L. P. k.68-68v i J. C. k.69, zeznania powódki k.69v). Biegły psychiatra w osobie J. B. w wydanej opinii stwierdził, że przeżycia związane ze śmiercią męża spowodowały u powódki depresyjne zaburzenia adaptacyjne, typowe dla reakcji żałoby. Reakcja ta nie. miała wpływu na funkcjonowanie zawodowe powódki. Aktualnie u powódki nie stwierdza się choroby psychicznej lub innych zakłóceń czynności psychicznych mogących wymagać terapii psychiatrycznej bądź psychologicznej (opinia biegłego psychiatry J. B. k. 102-1 04). Sąd zważył, co następuje: Roszczenie powódki E. P. o zadośćuczynienie okazało się uzasadnione i jako podlegało uwzględnieniu. --- STRONA 6 --- Sąd podzielił stanowisko powódki co do przysługiwania jej roszczenia o zadośćuczynienie na podstawie przepisów o ochronie dóbr osobistych art. 448 kc w zw. z art.24 kc. Na uprawnienie takie wskazał również Sąd Najwyższy, który w szeregu orzeczenia dopuścił i uzasadnił możliwość zasądzenia na rzecz bliskich osoby zmarłej w wyniku deliktu, popełnionego przed wejściem w życie nowelizacji kodeksu cywilnego wprowadzającej przepis art.446§ 4 kc polegającego na uszkodzeniu ciała lub rozstroju zdrowia, zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dobra osobistego jakim jest więź rodzinna oparta na pokrewieństwie oraz zawarciu małżeństwa - art.448 kc w zw. z art.24 kc. Przykładowo wskazać można uchwałę z 22 października 2010r. w sprawie III CZP 76/10 oraz uchwałę z 13 lipca 2011r. w sprawie III CZP 32/11 (Biuletyn SN 2011/7/9), a także wyrok Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2010r. w sprawie IV CSK 307/09 (OSNC zbiór dodatkowy za 2010r. numer C poz.91). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela argumentację przytoczoną przez Sąd Najwyższy we wskazanych orzeczeniach. Nie ulega wątpliwości, że więź rodzinna oparta na zawarciu związku małżeńskiego jest dobrem bardzo cennym i jako taka powinna być chroniona. W okolicznościach sprawy więź łącząca powódkę z jej mężem J. P. została bezpowrotnie zerwana na skutek deliktu popełnionego przez sprawcę zdarzenia, który poprzez nieumyślne naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym potrącił poruszającego się pieszo J. P., który w następstwie doznanych rozległych obrażeń ciała zmarł (vide: wyrok Sądu Rejonowego w S. z 27 lutego 2008r. w sprawie II K 18/08). Z ustaleń Sądu wynika, że śmierć męża była dla powódki ogromnych ciosem. Powódka nagle straciła męża, z którym od 35 lat pozostawała w udanym związku małżeńskim. Ponadto utraciła najlepszego przyjaciela, z którym dzieliła swoje pasje, spędzała wolny czas. Z zeznań przesłuchanych świadków, samej powódki oraz z dokumentacji z Poradni (…) w S. wynika, że powódka nie radziła sobie z emocjami towarzyszącymi jej po śmierci męża do tego stopnia, że wymagała leczenia psychiatrycznego. Towarzyszyły jej nie tylko przygnębienie, żal, smutek, ale - jak odnotowano w historii choroby powódki w powyższej poradni - również myśli samobójcze. O tym jak ważną osobą w życiu powódki był J. P. świadczy fakt, że przez trzy lata po jego śmierci codziennie odwiedzała jego grób. W chwili wypadku oboje małżonkowie nie osiągnęli jeszcze 60-go roku życia. J. P. miał 59 lat, a powódka była od niego o kilka lat młodsza. Powyższe pozwala wnioskować, że gdyby nie nieszczęśliwy wypadek powódka i jej mąż jeszcze przez co najmniej 12-15 lat (uwzględniając średnią długość życia) mogliby pozostawać w udanym związku małżeńskim wspierając się i pomagając sobie. Obecnie zaś powódka pozostała sama i nadal silnie odczuwa brak męża, mimo że jak wynika z opinii biegłego psychiatry obecnie nie wymaga już wsparcia psychiatrycznego lub psychologicznego. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że roszczenie powódki o zapłatę kwoty 90.000 złotych tytułem zadośćuczynienia jest uzasadnione i adekwatne do doznane przez nią krzywdy. Odsetki od przyznanego świadczenia zasądzone zostały od 6 maja 2012r. ,tj. od 30-go dnia po doręczeniu pozwanemu odpisu pozwu (zwrotne potwierdzenie odbioru k.22). --- STRONA 7 --- Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu uregulowaną w art.98§ 1 i 3 kpc Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 6.617 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 3.000 złotych tytułem opłaty od pozwu przed rozszerzeniem żądania (k.19) i 3.617 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie na podstawie art.113 ust.1 ustawy z 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1.500 złotych tytułem opłaty od rozszerzonej części powództwa ,tj. od kwoty 30.000 złotych.