Postanowienie I C 510/10 UZASADNIENIE wyroku z dnia 4 listopada 2010 roku 2.5. oraz Gmina

--- STRONA 1 --- §ygn_.__akt _|_.__C 510¿ 10. _ .-a-¦||.'- ""|u'..-1 .#3 'F 1.1' ~ . - . xl ą"'i'¬'. I __.. .- .. ...'.-'1›':_~;z~- .__ W ..„.=.¿.::_-L .- Êilr 1'-H1___;,.'|-_.T_ _ ¦'_' ~",1__'ii '~|'1 ' .nt ze '-' ae .., 'Í:¬"` '.ř.`lFÍ'¿: i`› J "' ' ,`:. I _ L'-. - _ . ~ IT.. a -¿_:¿_E.-I ._ . :_ Ę. WYROK s W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ n ..-' Sąd Okręgowy w Krośnie w Wydziale I Cywilnym w składzie następującym Dnia 4 listopada 2010 roku Przewodniczący: SSO Anna Bembenek Protokolant: ” st. sekr. sądowy'Agnieszka Penar | r po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 roku w Krośnie sprawy z powództwaZ.S. i Gminy (...) przeciwko ¿R.Z. i Stowarzyszeniu Inicjatyw Społecznych "" (...) 'z' WJ. . - '\ --- STRONA 2 --- o ochronę dóbr osobistych oddala powództwo 2.5. ;O zasądza od powoda 2.5. na rzecz pozwanego R.Z. kwotę 188,50 zł ( sto osiemdziesiąt osiem złotych pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu; Š zasądza od powoda 2.5. na rzecz pozwanego Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych „(...)” w J. kwotę 188,50 zł (sto osiemdziesiąt osiem złotych pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu; nakazuje ściągnąć od powodaZ.S. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Krośnie kwotę 600 zł ( sześćset złotych) tytułem kosztów procesu; ę oddala powództwo Gminy (...); zasądza od powódki Gminy (...) na rzecz pozwanego R.Z. kwotę 188,50 zł ( sto osiemdziesiąt osiem złotych pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu; ¬ł '_ zasądza od powódki Gminy (...) na rzecz pozwanego Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych „(...)” W J. kwotę 188,50 zł (sto osiemdziesiąt osiem złotych pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu; --- STRONA 3 --- Sygn. akt I C 510/10 UZASADNIENIE wyroku z dnia 4 listopada 2010 roku 2.5. oraz Gmina (...) reprezentowana przez Z.S. Burmistrza Gminy (...) w pozwie skierowanym przeciwko R.Z. i Stowarzyszeniu Inicjatyw Społecznych ,,(...)” w J. wnieśli o: 1. zobowiązanie pozwanych do niezwłocznego usunięcia treści artykułu pt. ,,Siadem naszych 2. 3. 4. interwencji" ze strony internetowej Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych „(...)” w J.: w¬w¬w.(...).p| (pod adresem: http:¿¿www.(...Lplzekologia/60-drzewa zobowiązanie pozwanych do zamieszczenia oświadczenia na stronie internetowej Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych „(...)” w J.: www.(...).pl, treści: „Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych „(...)” w J. oraz Prezes Zarządu Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych ,,(...)” R.Z. oświadcza, iż artykuł pt. „Śladem naszych interwencji" zamieszczony na stronie internetowej Stowarzyszenia pod adresem http:[/www.(„,),p|/ekologia/60-drzewa-, w swojej treści zawiera nieprawdziwe informacje. Nieprawdziwe jest stwierdzenie, iż postanowieniem z dnia 7 listopada sąd stwierdził, że żądanie przez Burmistrza Gminy (...) odpisu KRS było niezasadne. Za opublikowanie nieprawdziwych informacji przepraszam Burmistrza Gminy (...) oraz Gminę (...)", ł zobowiązanie pozwanych do zamieszczenia oświadczenia w „Biuletynie Gminne Wieści treści: „Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych „(...)” w J. oraz Prezes Zarządu Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych „(...)” R.Z. oświadcza, iż artykuł pt. ,,Ś|adem naszych interwencji" zamieszczony na stronie internetowej Stowarzyszenia pod adresem http:Ĺ/wvwy¿(,,_„,),pl/ekoIogia/60- w swojej treści zawiera nieprawdziwe informacje. Nieprawdziwe jest stwierdzenie, iż postanowieniem z dnia 7 listopada sąd stwierdził, że żądanie" przez Burmistrza Gminy (...) odpisu KRS było niezasadne. Za opublikowanie nieprawdziwych informacji przepraszam Burmistrza Gminy (...) oraz Gminę (...)", zobowiązanie pozwanych do zamieszczenia oświadczenia w gazecie - dzienniku o zasięgu lokalnym (jeden dziennik spośród następujących: ,,(...)" lub „(...)") treści: „Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych „(...)” w J. oraz Prezes Zarządu Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych „(...)” R.Z. oświadcza, iż artykuł pt. „Śladem naszych interwencji" zamieszczony na stronie internetowej Stowarzyszenia pod adresem h¿:_r¿:jLwww.(...).pl/ekologia/Bgşdrzewa-, w swojej treści zawiera nieprawdziwe informacje. Nieprawdziwe jest stwierdzenie, iż postanowieniem z dnia 7 listopada sąd stwierdził, że żądanie przez Burmistrza Gminy (...) odpisu KRS było niezasadne. Za opublikowanie nieprawdziwych informacji przepraszam Burmistrza Gminy (...) oraz Gminę (...)". ` 5. zobowiązanie pozwanych do zaniechania w przyszłości naruszeń dobrego imienia powodów, 6. zasądzenia od pozwanych na rzecz powodów kosztów procesu według norm przepisanych. 1 --- STRONA 4 --- W uzasadnieniu swojego żądania powodowie wskazali, że na stronie internetowej pozwanego stowarzyszenia w artykule „Śladem naszych interwencji” widnieje zapis ”ta sprawa znalazła ostatecznie finał w sądzie, który postanowieniem z dnia 7 listopada stwierdził, że żądanie przez Burmistrza Gminy (...) odpisu z KRS było niezasadne”. Z uwagi na fakt, że z tą datą nie zakończyło się żadne rozstrzygniecie sądu z udziałem stron niniejszego postępowania to podanie takich informacji jest nieprawdziwe w związku z czym te okoliczności, zdaniem powodów, wskazują na bezprawność działań strony pozwanej, która rozpowszechnia nieprawdziwe informacje na temat strony powodowej. Z uwagi, że pozwani wskazują na przegranie przez Gminę (...) sprawy to taki fakt podważa zaufanie obywateli do władz samorządowych wskazując na bezprawność działań w tej sprawie zarówno Gminy, jak i samego Burmistrza jako organu wykonawczego Gminy. Takie zachowanie narusza dobre imię nie tylko Burmistrza ale i Gminy i zatrudnionych w jej jednostkach organizacyjnych pracowników. - Powołując się na uregulowanie art. 23 k.c. i 24 k.c. oraz naruszenie dobrego imienia powodowie wnieśli jak powyżej. - W odpowiedzi na pozew pozwani wnosząc o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów solidarnie na rzecz pozwanych kosztów postępowania wg norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego wskazali, że kwestionują aby treść zamieszczonego artykułu naruszała dobra osobiste powodów albowiem wskazany w pozwie cytat jest prawdziwy i oparty na orzeczeniu sądowym Sądu Rejonowego w Krośnie z dnia 7.11.2008 r., Il Kp 244/08. Tym samym, zdaniem pozwanych, zarzucany artykuł nie może być uznany za naruszający dobra osobiste albowiem nie zawiera treści, które mogłyby narazić dobra osobiste funkcjonariusza publicznego. Jednocześnie wskazali pozwani, że burmistrz jako osoba publiczna z racji sprawowanej funkcji jest osobą znacznie bardziej narażoną na krytykę opinii publicznej, do której stosuje się inne standardy oceny naruszenia dóbr osobistych. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych „(...)”w J. prowadząc witrynę internetową pod nazwą www.(...).p| w 2008 roku na w/w stronie wyświetliło artykuł pn. „Śladem naszych interwencji”, w którym wróciło do sprawy wycinki drzew w Gminie (...), w szczególności w artykule tym wskazano, że w dniu 12.06.2008 r. Prezes Stowarzyszenia R.Z. zwrócił się do Burmistrza Gminy (...) o udostępnienie informacji publicznej nt. wycinki drzew w Gminie (...). Jak wynika z powyższego artykułu w dniu 9 lipca 2008 roku zamiast udzielenia informacji otrzymał pozwany R.Z. wezwanie o doręczenie aktualnegolodpisu .KRS oraz odpisu statutu 2 --- STRONA 5 --- celem ustalenia sposobu reprezentowania stowarzyszenia w szczególności czy podpisany prezes R.Z. upoważnionyjest do samodzielnego reprezentowania SIS (...). W odpowiedzi R.Z. przesłał aktualny odpis z KRS-u, na co otrzymał pismo z daty 30 lipca, że prezes SIS (...) nie jest upoważniony do samodzielnego" reprezentowania stowarzyszenia w tym podpisywania pism. W dalszej części spornego artykułu pogrubioną czcionką widnieje zdanie: „ta sprawa znalazła ostatecznie finał w sądzie, który postawieniem z dnia 7 listopada stwierdził, że żądanie przez Burmistrza Gminy (...) odpisu z KRS było niezasadne”. /dowód: kopia wydruku artykułu „Śladem naszej interwencji” k. 59/ W dniu 10 lipca 2009 roku zastępca Burmistrza Gminy (...) P.R. przeglądając strony internetowe związane z regionem (...) a na jednej z witryn internetowych dotyczącej w/w tematyki prowadzonej przez Stowarzyszenie Inicjatyw' Społecznych „(...)” (www.(...).p|) dotarł do artykułu „Śladem naszych interwencji”, gdzie znalazł informację o rzekomo sądowym rozstrzygnięciu sprawy niezasadnego żądania przez Burmistrza Gminy (...) wypisu z KRS. /dowód: kopia notatki służbowej Zastępcy Burmistrza Gminy (...) P. R. dnia 10.07.2009 r. k. 19/ _ W okresie od listopada 2008 roku do 17 września 2009 r. strona internetowa pozwanego stowarzyszenia odnotowała za pomocą licznika 23.077 wizyt, w tym do dnia 2.11.2010 r. ze spornym artykułem zapoznało się 1820 osób. _ /dowód: kopia notatki służbowej z dnia 17.09.2009 r. wraz z dołączonymi wydrukami k.26-29, oświadczenie pozwanego R.Z. k.114/2/ I ._. M . Sąd Rejonowy w Krośnie postanowieniem z dnia 7.11.2008 r., sygn. akt II Kp 244/08 w sprawie z zażalenia pokrzywdzonego R.Z. na postanowienie Prokuratora Rejonowego w Krośnie z dnia 22.08.2008 r., sygn. akt 2 Ds. 639/08 o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie nie udostępnienia informacji publicznej wbrew ciążącemu obowiązkowi przez Burmistrza Gminy (...)- Z.S. tj. o przestępstwo z art. 23 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o dostępie do informacji publicznej, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy." Uzasadniając swoje rozstrzygniecie i podzielając stanowisko Prokuratora w przedmiocie odmowy wszczęcia dochodzenia wyraził jednocześnie pogląd, że niezasadne było żądanie przez Burmistrza Gminy (...) odpisu 'z' KRS, celem potwierdzenia umocowania R.Z. do otrzymania żądanych informacji. 'c /dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Krośnie z dnia 7.11.2008 r., sygn. akt H Kp 244/08 k. 7-8 akt w/W Sądu/ ' 3 --- STRONA 6 --- W tym stanie rzeczy powodowie skierowali sprawę na drogę postępowania sądowego. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów z dokumentów prywatnych, które korzystają z domniemań z art. 245 k.p.c. Dokonując oceny materiału dowodowego Sąd w całości dał wiarę w/w dokumentem, jako szczegółowym i wzajemnie zbieżnym, a przede wszystkim nie kwestionowanym przez strony. Sąd pominął pozostałe zgłoszone przez powodów wnioski jako nieprzydatnedo rozstrzygnięcia sprawy. Strony zgodnie przyznały fakt zamieszczenia artykułu „Śladem naszych interwencji” az także, okoliczności, że artykuł ten zawierał treść „ta sprawa znalazła ostatecznie finał w sądzie, który postanowieniem z dna 7 listopada stwierdził, że żądanie przez Burmistrza Gminy (...) odpisu z KRS było niezasadne". Pozwany nie kwestionując powyższych okoliczności nie godził się jednak z uznaniem, że treść w/w artykułu w jakikolwiek sposób mogła wpłynąć na naruszenie dóbr osobistych. - ' Sąd zważył, co następuje: W świetle art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, przykładowo wymienione w treści tego przepisu, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Przepis art. 24 k.c. stanowi natomiast, że ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Z mocy art. 43 k.'c. przepisy o ochronie dóbr osobistych stosuje się odpowiednio do osób prawnych. _ Powodowie domagają się ochrony dobra osobistego jakim jest dobre imię, którego naruszenia dopuścili się pozwani zamieszczając na stronie internetowej Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych ,,(...)”w J. artykułu „Śladem naszych interwencji”. Dobrem osoby prawnej, którego naruszenie jest przedmiotem niniejszego postępowania jest dobre imię i dobra opinia strony powodowej tj. zarówno Gminy (...), jak i Z.S_. sprawującegofunkcję Burmistrza Gminy (...). Dobre imię osoby prawnej rozumiane jest jako dobre mniemanie innych osób o danym podmiocie prawa, w szczególności z uwagi na jego działalność. Za naruszenie dobrego imienia osoby prawnej uznać należy te wypowiedzi, które l '-- -w sposób -nieuzasadniony zarzucają jej niewłaściwe postępowanie w- prowadzonej przez nią działalności, wskutek czego zostaje ona narażona na utratę zaufania potrzebnego do 4 --- STRONA 7 --- funkcjonowania zgodnie z zakresem jej zadań /vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 25.05.2006, IACG' 1331/05, Lex nr 278397/_ _ Przesłanką udzielenia ochrony prawnej dobra osobistego jest bezprawność działania podmiotu dokonującego naruszenia. Przepis art. 24 § 1 k.c. stwarza przy tym domniemanie bezprawności naruszenia dobra, które to domniemanie może zostać obalone w razie wykazania, że naruszenie nie było bezprawne. Ciężar dowodu w tym zakresie obciąża pozwanego. O ile, jak wyżej wskazano, powoda nie obciąża udowodnienie faktów wykazujących bezprawność działania pozwanego, o tyle to na nim spoczywa obowiązek wykazania działań naruszających jego dobro osobiste lub zagrażających temu dobro. Innymi słowy, na osobie występującej o ochronę dóbr osobistych ciąży dowód zaistnienia „działania zagrażającego” lub „naruszenia dóbr osobistych”, a dopiero wówczas pozwany dla uwolnienia się od odpowiedzialności musi wykazać, że podjęte przez niego działanie nie było bezprawne. Bezprawność działania (zachowania się) należy pojmować w sensie obiektywnym bez włączania w jego treść elementu subiektywnego winy. Bezprawnym jest więc każde działanie naruszające dobro osobiste, jeśli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających takie działanie. W literaturze oraz orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że przyczynami wyłączającymi bezprawność działań, są m.in. działanie w ramach porządku prawnego, wykonywanie prawa podmiotowego oraz obrona interesu zasługującego na ochronę /vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9.01.2003 r., I CKN 1391/00, Lex nr 78315 oraz z dnia 19.05.2004 r., l CR 304/88, Lex nr 419643/. W ramach obowiązującego porządku prawnego dopuszczalne są określone działania, które ze swej istoty dotykają dóbr osobistych człowieka (osoby prawnej), takich jak jego cześć (dobre imię). Są to jednak działania prawnie dopuszczalne, a więc jeżelinie wykraczają poza granice działania w ramach porządku prawnego i`zasad współżycia społecznego, to nie są bezprawne i nie prowadzą do powstania roszczeń zmierzających do ochrony dóbr -' x osobistych. Problem wyłączenia odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych przez działanie w granicach obowiązującego porządku prawnego stanowił przedmiot wielu wypowiedzi w orzecznictwie sądowym /por. w SN z 20.02.1996 r., I CRN 250/95, _orz. SN z 19.10.1976 r., I CR 354/76, II CR 348/81, II CR 80/77, w. SN z 9.01.2003 r., I CKN 1391/00, Lex nr 78315, z 19.05.2004 r., I CR 304/88, Lex nr 419643/_ Odnosząc powyższe uwagi: do okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że zamieszczenie w witrynie internetowej pozwanego Stowarzyszenia artykułu o spornej treści było działaniem w ramach porządku prawnego, w granicach przysługujących mu uprawnień, na podstawie art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 7.04.1989 r. prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 855 ze zm.), które daje stowarzyszeniom prawo wypowiadania się w sprawach publicznych. " ._ ___ _ Prawo wypowiadania się w sprawach publicznych nie sprowadza się do konkretnych uprawnień ustawowych, znanych ustawom szczegółowym ale jest uprawnieniem o charakterze generalnym, czasem powiązanym z pewnymi obowiązkami innych podmiotów ' 5 --- STRONA 8 --- publicznych. O takich obowiązkach w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 6.09.2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r., nr 112, poz. 1198 ze zm.), która nakłada na powodową Gminę (...) obowiązek udzielania informacji nt. sposobu realizowania zadań publicznych. Skoro bowiem pozwane stowarzyszenie, reprezentowane przez prezesa R.Z. domagało się od stronypowodowej udzielania informacji w przedmiocie spraw gminnych, to niezależnie od posiadanego przez pozwanych interesu prawnego lub faktycznego jednostka samorządowa winna udzielić żądanych informacji, o ile uzyskanie takich informacji nie było ograniczone ważnym interesem np. trwającym postępowaniem prokuratorskim, czy tajemnicą państwową bądź nie skutkowałoby ujawnieniem danych osobowych. W demokratycznym społeczeństwie obywatele i zasadniczo wyborcy mają prawo kontrolować organy władzy publicznej w zakresie wykonywania przez nich funkcji i podejmowanych działań. Również przez fakt płacenia podatków można wskazywać na prawo otrzymywania informacji o sposobie wydatkowania środków publicznych. Na kanwie odmowy uzyskania przez pozwanych dochodzonych informacji w sprawie wycinki drzew w gminie (...) zostało wydane postanowienie Sądu Rejonowego w Krośnie z'dnia 7.11.2008 r., w którym Sąd stanąłna stanowisku, że nieprawidłowe -było (w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej) żądanie odpisu z KRS. Stwierdzenie takie, jako nie wpływające na ustalenia faktyczne i prawne Sądu skutkowało zamieszczaniem na stronie internetowej pozwanego stowarzyszenia spornego zdania. Co prawda zgodzić należy się z powodami, że brak było pomiędzy stronami postępowania sądowego ściśle odnoszącego się do kwestii reprezentacji SIS (...) w J. i kwestia ta nie została sądownie rozstrzygnięta a tylko w innej sprawie pogląd o niezasadnoścl zachowania powodowej Gminy został wyrażony w orzeczeniu Sądu. Dalej zwrócić należy uwagę, że artykuł pozwanego „Śladem naszych interwencji”, nie zawiera żadnych treści mogących godzić w dobre imię powodów. W szczególności nie ma w tym piśmie jakichkolwiek zwrotów przypisujących powodem niewłaściwe, czy niezgodne z prawem działanie, jak też takie postępowanie tylko sugerujące. Nie ma w nim zwrotów obraźliwych, ani krytyki czy osądu. Artykuł ten nie zawierał ponadto żadnych negatywnych ocen działań powodów mających na celu szkalowanie ich _ czy osłabienie zaufania publicznego. W ocenie Sądu brak jest także podstaw.do uznania, że emisja tego artykułu miała charakter odwetowy i nacechowana była złą _ wolą. Jak wspomniano powyżej zważywszy na ustawowe przyznanie stowarzyszeniom prawa wypowiadania się w sprawach publicznych wiążących się z tą dziedziną życia społecznego, w ramach której funkcjonuje dane " ` stowarzyszenie _ oraz w związku ze wzrostem świadomości obywatelskiej i praw obywatelskich trudno jest negować zachowanie SIS „(...)”, które poinformowało opinię publiczną o sporze z Burmistrzem i Gminą (...). - Skoro zatem działaniu pozwanych nie można przypisać bezprawności, brak jest przesłanki do udzielenia powodom ochrony dóbr osobistych. 6 --- STRONA 9 --- Na marginesie zauważyć należy, że każda jednostka samorządowa winna liczyć się z możliwością kontroli jej działalności ze strony zarówno różnych organów kontrolnych, jak zwłaszcza ze strony obywateli najbardziej zainteresowanych ich prawidłowym działaniem. Mając na względzie powyższe argumenty stwierdzić należało, iż pozwani w swoich wypowiedziach, które należało odnieść do kontekstu całego zdarzenia nie dopuścili się naruszenia dóbr osobistych powodów, a ponadto ich wypowiedzi nie można było uznać za bezprawne, co skutkuje na podstawie art. 24 § 1 k.c. oddaleniem powództwa. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało oparte na podstawie art. 105 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielone przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1349 ze zm.), a to wobec ustalenia, że zarówno po stronie powodowej, jak I pozwane] występują współuczestnicy sporu, którzy winni zwrócić koszty procesu w częściach równych. Ponadto Sąd w punkcie IV wyroku na podstawie art. 26 ust. 1 pkt*3 ustawy o kosztach -sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. _nr 167 poz. 1398 ze zm.) a to wobec skierowania odrębnego, poza Gminą (...), roszczenia przez Z.S.. 7