Postanowienie I C 507/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 września 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 507/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 września 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Agata Młynarczyk - Śmieja Protokolant: protokolant sądowy Łukasz Bugaj po rozpoznaniu w dniu 13 września 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa M. M. (1) przeciwko M. K. o ochronę dóbr osobistych 1. zobowiązuje pozwanego M. K., aby w terminie 7 dni od uprawomocnienia się niniejszego wyroku opublikował na własny koszt, w formie odczytania przez lektora przed głównym wydaniem wiadomości w (...) oraz, aby wygłosił osobiście na sesjach Rady Powiatu (...) i Rady Miejskiej w C., najbliższych po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, oświadczenie następującej treści: „Przepraszam Pana M. M. (1), byłego Burmistrza Gminy C., za moją wypowiedź z dnia 3 maja 2010 r. dotyczącą baneru na budynku byłego kina (...) w C., w której zarzuciłem M. M. (1) nieczystą walkę polityczną i wyraziłem pogląd, iż to na jego zlecenie na przylegającym do budynku terenie miejskim postawiono rusztowanie. Przepraszam także za moje stwierdzenie, iż za publiczne pieniądze zostało postawione rusztowanie zasłaniające mój przekaz do mieszkańców oraz za moją uwagę, iż takie postępowanie jest niestosowane i uważam je za łobuzerstwo. M. K. - były W. Powiatu (...)”; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 977 zł (dziewięćset siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem kosztów procesu, 3. oddala wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów procesu od Gminy C.. Sygn. akt IC 507/10 UZASADNIENIE --- STRONA 2 --- Gmina C. i M. M. (1) wystąpili z pozwem przeciwko M. K. o ochronę dóbr osobistych, domagając się, aby pozwany w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku opublikował na własny koszt, w formie odczytania przez lektora przed głównym wydaniem wiadomości w (...) oraz, aby wygłosił osobiście na sesjach Rady Powiatu (...) i Rady Miejskiej w C., najbliższych po uprawomocnieniu się wyroku, oświadczenie następującej treści: „ Serdecznie przepraszam Gminę C. oraz Burmistrza Miasta C. M. M. (1) za moją wypowiedź z dnia 3 maja 2010 r. dotyczącą baneru na budynku byłego K. (...) w C., w której zarzuciłem Burmistrzowi Miasta C. M. M. (1) nieczystą walkę polityczną, a także wyraziłem pogląd, iż to na jego zlecenie na przylegającym do budynku terenie miejskim postawiono rusztowanie. Przepraszam także za moje stwierdzenie, iż za publiczne ( gminne) pieniądze zostało postawione rusztowanie zasłaniające mój przekaz do mieszkańców. Przepraszam wreszcie za moją uwagę, iż takie postępowanie jest niestosowane i uważam je za łobuzerstwo. M. W. Powiatu (...)”. W uzasadnieniu żądania powodowie podali, że pod koniec kwietnia 2010 r. na stanowiącym własność prywatną budynku byłego kina (...) w C. na zlecenie pozwanego umieszczono baner o treści „M. K.. W. Powiatu. C.. Razem uczcijmy Święto Konstytucji 3 M.”. W dniu 30 kwietnia 2010 r. na zlecenie współwłaściciela nieruchomości W. K. postawiono przy ścianie frontowej budynku rusztowanie oraz zawieszono siatkę zabezpieczającą, która zasłoniła baner. W noc poprzedzającą Święto Konstytucji 3 M. nieustalony sprawca zerwał część siatki odsłaniając baner i zbiegł z miejsca zdarzenia. W dniu 3 Maja 2010 r. podczas oficjalnych uroczystości (...) M. odbywających się w pobliżu budynku kina, pozwany jako W. Powiatu (...), publicznie przed kamerą redaktora (...) oświadczył : „Za publiczne pieniądze zostało postawione rusztowanie zasłaniające ten mój przekaz do mieszkańców. Uważam to za dalece niestosowne postępowanie i tak jak powiedziałem wcześniej, uznaję to za typowe łobuzerstwo”. Wypowiedź ta została wyemitowana w głównym wydaniu wiadomości (...). Zawarte w wypowiedzi pozwanego twierdzenia są całkowicie nieprawdziwe i naruszają dobra osobiste tak M. M. (1) jako osoby fizycznej, jak również uderzają weń w jako pełniącego funkcję publiczną – Burmistrza Miasta C.. Naruszone dobra osobiste powoda M. M. (1) to przede wszystkim cześć, dobre imię oraz wizerunek. Z kolei w przypadku Gminy C. jej dobro osobiste naruszone działaniem pozwanego to przede wszystkim wizerunek. Uderzono bowiem w jej organ wykonawcy – Burmistrza Miasta C. - nieprawdziwym zarzutem działania sprzecznego z prawem i wykorzystywania publicznych pieniędzy w rzekomej walce politycznej. Tym samym w opinii publicznej mogło powstać wrażenie, iż środki publiczne, pochodzące przede wszystkim z danin publicznych (...), są wykorzystywane przez Gminę C. niezgodnie z prawem i przeznaczeniem, a odpowiada za to Burmistrz Miasta C.. Przypisywanie powodowi takiego działania nie dość, że stanowi podawanie nieprawdy, to jeszcze narusza jego dobra osobiste, zarówno jako osoby fizycznej jak i osoby publicznej pełniące wysokie stanowisko w strukturach (...) oraz Powiatu (...). Pozwany M. K. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. U uzasadnieniu swojego stanowiska podał, że przytoczona w pozwie wypowiedź nie nosi znamion wypowiedzi naruszającej czyjekolwiek dobra osobiste. Ma ona charakter czysto abstrakcyjny – neguje określone, niepożądane społecznie zjawisko, którym w tym wypadku jest wykorzystanie publicznych pieniędzy do postawienia rusztowania zasłaniającego baner przeciwnika politycznego i wyraża ocenę pozwanego co do takiego postępowania. Wypowiedź ta jest bezosobowa – nie tylko nie wskazuje imiennie żadnych osób, które miałyby dopuścić się takiego negatywnie ocenianego przez pozwanego zachowania, ale nawet nie zawiera danych, które pozwalałyby powiązać ją z konkretnymi osobami lub osobą. Z treści wypowiedzi wynika, iż potencjalnie może ona dotyczyć każdej osoby mającej wpływ na dysponowanie pieniędzmi publicznymi. Nawet gdyby przyjąć, że wypowiedź ta pośrednio lub bezpośrednio dotyczy strony powodowej, to przyjąć należy, iż mieściła się ona w granicach dopuszczalnej krytyki i nie nosiła cech bezprawności również z uwagi na prawdziwość i uzasadniony interes społeczny. Jeśli chodzi o prawdziwość przedmiotowej wypowiedzi, to wskazać należy, że firmą stawiającą rusztowanie była (...) Sp. z o.o. w C. stanowiąca w 100% spółkę gminną. Dyrektorem jej jest W. K., będący jednocześnie właścicielem nieruchomości, na której stoi budynek starego kina (...). Z posiadanych przez pozwanego informacji wynika, że rusztowanie zostało postawione przez w/w Spółkę w porozumieniu z powodem --- STRONA 3 --- M. M. (1), jako organem wykonawczym Gminy C.. Pośrednio więc rusztowanie postawione zostało z wykorzystaniem pieniędzy publicznych, bowiem przy pomocy gminnej spółki, z użyciem jej zasobów ludzkich i sprzętowych. Na rozprawie w dniu 31 maja 2011 r. powoda Gmina C. cofnęła pozew, wobec czego postanowieniem z dnia 31 maja 2011 r. postępowanie z jej powództwa zostało umorzone na podstawie art. 203 § 1 w zw. z art. 355 § 1 kpc (k. 81-82). Sąd ustalił : Współwłaścicielami nieruchomości położonej w C., na której posadowiony jest budynek byłego kina (...), są W. K. i S. G.. W okresie od 28 października 2008 r. do 11 lipca 2011 r. W. K. pełnił funkcję Prezesa (...) Sp. z o.o. w C., której jedynym udziałowcem jest Gmina C.. Spółka ta zajmuje się administracją wspólnot mieszkaniowych, w których Gmina jest współwłaścicielem. Na budynku byłego kina, ówczesny W. (...) pozwany M. K., za zgodą S. G. umieszczał swoje banery. W 2010 r. z okazji Ś. Konstytucji 3 M. umieścił baner ze swoim wizerunkiem o treści : „M. K.. W. Powiatu. C.. Razem uczcijmy Święto Konstytucji 3 M.”. Na kilka dni przed tym świętem przed budynkiem byłego kina W. K., bez zgody i wiedzy S. G., postawił rusztowanie, które zasłoniło baner pozwanego. Rusztowanie to W. K. wynajął od firmy (...) w zamian za umieszczenie na rusztowaniu reklamy tej firmy. Postawił rusztowanie w celu naprawy uszkodzonego dachu, ale żadne prace remontowe nie zostały podjęte. Rusztowanie stało około tygodnia. W noc poprzedzającą Święto Konstytucji 3 M. lub w tym dniu rano nieustaleni sprawcy zerwali część siatki z rusztowania odsłaniając baner, co wywołało poruszenie i zamieszanie podczas oficjalnych obchodów święta odbywających się w pobliżu budynku kina. Podczas głównego wydania wiadomości (...) w dniu 3 maja 2010 r. wyemitowany został reportaż zatytułowany „Polityczny spór o baner w C.”. Pozwany publicznie przed kamerą redaktora (...) oświadczył : „Za publiczne pieniądze zostało postawione rusztowanie zasłaniające tą, ten mój przekaz do mieszkańców. Uważam to za dalece niestosowne postępowania i tak, tak jak powiedziałem wcześniej, uznaję to za typowe łobuzerstwo”. Ta wypowiedź pozwanego w reportażu poprzedzona została następującymi słowami lektora : „To nieczysta polityczna walka przed wyborami, twierdzi bohater bilbordu M. K.. Obwinia burmistrza C., że na jego zlecenie na przylegającym do budynku terenie miejskim postawiono rusztowanie”. Pismem z dnia 10 maja 2010 r. powód wezwał pozwanego, aby w związku z nieprawdziwą wypowiedzią w dniu 3 maja 2010 r. złożył stosowne oświadczenie. W odpowiedzi na powyższe pozwany w dniu 26 maja 2010 r. złożył skargę do Rady Miasta C. w związku z uzasadnionym podejrzeniem używania przez Burmistrza Miasta C. sprawowanego urzędu i środków publicznych do celów prywatnych. W uzasadnieniu skargi podał, iż pozostaje w konflikcie z powodem w związku z faktem postawienia rusztowania, które całkowicie zasłoniło jego przekaz do mieszkańców miasta dotyczący uczczenia Ś. Konstytucji 3 M.. W ocenie pozwanego wykonywanie mandatu Burmistrza nie upoważnia go do wykorzystywania stanowiska i środków publicznych w prywatnych sporach. Rada Miejska w C. uchwałą numer (...) z dnia 29 czerwca 2010 r. powyższą skargę uznała za bezzasadną. Powyższych ustaleń Sąd dokonał w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy tj. zeznania świadków W. K. (k. 91), S. G. (k. 92), zeznania powoda (k. 93), reportaż „Polityczny spór o baner w C.”, zdjęcia (k. 13-14), pismo powoda do pozwanego z 10 maja 2010 r. (k. 15-16), skargę pozwanego (k. 17), uchwałę Rady Miejskiej w C. z 29 czerwca 2010 r. (k. 18). Sąd zważył: --- STRONA 4 --- Zgodnie z art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. Przesłankami ochrony dóbr osobistych określonymi w tym przepisie, które muszą być spełnione łącznie, są: 1) istnienie dobra osobistego, 2) zagrożenie lub naruszenie tego dobra, 3) bezprawność zagrożenia lub naruszenia. Istnienie dobra osobistego oraz jego naruszenie winien udowodnić powód. Natomiast pozwany, by uwolnić się od odpowiedzialności musi wykazać, że nie działał bezprawnie. Powód domagał się ochrony dóbr osobistych w postaci czci i dobrego imienia koniecznego do sprawowania funkcji publicznych. Cześć i dobre imię są pewnym domniemaniem poprawnego zachowania się każdej jednostki, tak w sferze życia prywatnego jak i publicznego, zarówno aktualnie jak i w przyszłości. Istnienie dóbr osobistych podlegających ochronie jest zatem oczywiste. Rozważania wymaga natomiast, czy doszło do naruszenia tych dóbr. Pozwany podnosił, iż jego wypowiedź była bezosobowa, a poza tym jako zgodna z prawdą i uzasadniona interesem społecznym, a nadto mieszcząca się w zakresie tzw. dozwolonej krytyki, nie narusza dóbr osobistych powodów. W ocenie Sądu nie jest tak jak twierdzi pozwany, że jego wypowiedź była bezosobowa i nie dotyczyła bezpośrednio powoda. Trzeba bowiem pamiętać, że każdą wypowiedź wobec której podnoszony jest zarzut naruszenia dóbr osobistych, należy badać w kontekście sytuacyjnym. W przedmiotowym reportażu pozwany istotnie jest ukazany jako wypowiadający jedynie słowa : „Za publiczne pieniądze zostało postawione rusztowanie zasłaniające tą, ten mój przekaz do mieszkańców. Uważam to za dalece niestosowne postępowania i tak, tak jak powiedziałem wcześniej, uznaję to za typowe łobuzerstwo”. Niemniej jednak wypowiedź ta poprzedzona została słowami lektora :„To nieczysta polityczna walka przed wyborami, twierdzi bohater bilbordu M. K.. Obwinia burmistrza C., że na jego zlecenie na przylegającym do budynku terenie miejskim postawiono rusztowanie”. Powyższe wskazuje zatem bezsprzecznie, że wypowiedź pozwanego dotyczyła powoda, który w owym czasie był Burmistrzem C.. Potwierdza to również skarga pozwanego do Rady Miasta C., w której pozwany w związku z incydentem w dniu 3 maja 2010r., zarzuca powodowi wykorzystywanie sprawowanego urzędu i środków publicznych do celów prywatnych. Zgodnie z art. 26 ust. 3, art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1592, ze zm.) burmistrz jest organem wykonawczym gminy i to on odpowiada za prawidłową gospodarkę finansową gminy, a zatem zgodną z prawem i zasadami ekonomii, celową i rzetelną. Publiczne zarzucanie burmistrzowi wydatkowania środków publicznych na prywatne cele i walkę polityczną z pewnością więc może narazić go na utratę zaufania potrzebnego do pełnienia nie tylko tej funkcji, ale także innych funkcji publicznych w przyszłości. W ocenie Sądu pozwany nie zdołał obalić domniemania bezprawności swojego działania, a przede wszystkim nie zdołał wykazać, że jego wypowiedź oparta była na faktach. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie potwierdziło bowiem, by to powód, jako Burmistrz C., zlecił postawienie rusztowania zasłaniającego baner pozwanego na budynku kina i aby wydatkował na ten cel publiczne pieniądze. Przeczą temu zeznania świadka W. K., który przyznał, iż to on polecił ustawić rusztowanie, ale jako współwłaściciel nieruchomości w celu wykonania na niej prac remontowych, nie zaś jako Prezes Spółki (...) w ramach jej działalności. To, że w tym czasie świadek pełnił funkcję prezesa w spółce, w której Gmina C. ma 100% udziałów, nie uprawniało jeszcze do postawienia tezy, że to powód zlecił postawienie rusztowania za publiczne pieniądze. W ocenie Sądu poprzez tę wypowiedź naruszył pozwany dobra osobiste powoda, a w szczególności jego dobre imię, dobrą opinię niezbędną do sprawowania pełnionej --- STRONA 5 --- przez niego funkcji, a także do pełnienia innych funkcji publicznych w przyszłości. Oprócz podania informacji nieprawdziwych w swej wypowiedzi sformułował ponadto pozwany oceny, iż pozwany prowadzi nieczystą walkę polityczną, a jego zachowanie to łobuzerstwo. Naruszenie dobra osobistego w postaci dobrej opinii może nastąpić bądź przez sformułowanie ocen, opinii w wypowiedziach krytykujących postępowanie danej osoby, umniejszających jej społeczne uznanie, bądź przez podanie informacji, faktów nieprawdziwych (wyrok SA w Warszawie z 10 sierpnia 2006 r., VI ACa 1464/06, R. (...)). Pozwany, udzielając publicznie wypowiedzi przytoczonych w przedmiotowym reportażu, niewątpliwie realizował swoje prawa do swobody wypowiedzi publicznej. Nie ma jednak podstaw do przyjęcia, że swoboda wypowiedzi, jako filar demokratycznego życia społecznego, usprawiedliwia naruszenie dóbr osobistych przez przekazywanie informacji niezgodnych z rzeczywistością, czy też bezpodstawnie krzywdzących ocen, nawet gdyby istniał spór pomiędzy podmiotem wypowiadającym się i wymienianym przez niego w wypowiedzi. Przekazywanie informacji i poglądów, które obrażają, czy oburzają można uznać za dozwolone, ale ten kto je przekazuje powinien liczyć się z odpowiedzialnością za naruszenie dóbr osobistych, jeżeli informacje te nie są prawdziwe, a udzielający ich nie zadbał o dokonanie ich konfrontacji z faktami ( SN wyrok z 3 grudnia 2010r., ICSK 95/10, LEX nr 738086). Skoro zatem podał pozwany publicznie na temat powoda informacje nieprawdziwe i wyraził bezpodstawnie krzywdzące go oceny, to powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Za utrwalony należy uznać pogląd, iż granice krytyki w stosunku do osób sprawujących funkcje publiczne są szersze niż w stosunku do innych obywateli. Wobec osób publicznych dopuszczalna krytyka jest szersza, natomiast ochrona wynikająca z prawa cywilnego słabsza, niż wobec innych osób. Krytyka nie może jednak naruszać godności człowieka. Rozszerzone dopuszczalne granice krytyki osób sprawujących funkcje publiczne nie pozwalają również na publikowanie nieprawdy. Również działanie w imię uzasadnionego interesu społecznego nie może odbywać kosztem rozpowszechniania faktów nieprawdziwych. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności oraz treść art. 23 i 24 kc, Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 kc. Wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów od powodowej Gminy C. nie został uwzględniony, ponieważ pozew został przez nią cofnięty na rozprawie w dniu 31 maja 2011 r. i żądania takiego pozwany wówczas nie zgłosił, chociaż zgodę na cofniecie pozwu wyraził. Postępowanie z powództwa Gminy C. zostało zatem zakończone przez umorzenie postępowania postanowieniem z dnia 31 maja 2011r., w którym wobec braku wniosku pozwanego, o kosztach nie orzeczono ( art. 203&2 kpc). Zarządzenie : 1. odnotować, 2. odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć peł. pozwanego, 3. kal. 21 dni.