Wyrok I C 485/1.0

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 485/1.0 §@ ‘ “Y? ~ §' Q‘ ‘ “ . §t\ :22‘? '~. <_;_ ~_,v' 4?=@',z .‘ C; 1 4‘ ‘flx ., fair _\ < WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dniei 9 maja 201 1 r. Sa,d Okrqgowy W Zamoéciu I Wydzia1' Cywilny W sklnadzie: Przewodniczqcyz SSO Jerzy Zurawicki Protokolantz st. sekr. sa,d0wy Urszula Wojtowipz p0 rozpoznaniu W dniu 9 maja 2011 r. W Zamoéciu ha rozprawie sprawy z powédztwa. przeciwko Skarbowi Palistwa  Aresztowi Sledczemu W Krasnymstawie zastqpionemu przez Prokuratoriq Generalnq Skarbu Paxistwa ozapkatq I. oddala powédztwo; \_ II. nie obciaja powoda kosztami procesu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt IC 485/10 . L>.fl UZASADNIENIE Powéd domagalr siq zasadzenia 0d Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Dyrektora Aresztu §leclczeg0 W Krasnymstawie kwoty 100.000 2%. Powéd wni('>s% aby Sa,d tq kwotq zasaglzfl na rzecz Wybranej placéwki charytatywnej. ’ W uzasadnicniu pozwu powéd poclai, it w czasie pobytu W Arcszcie Sledczym W Krasnymstawie pozwany nie zapcwniqf mu wlraéciwych warunkéw bytowych; Ponadto powéd p0da<1', i2 zostat pobity przez funkcjonariuszy tej jednostki, Ze zostai bezpodstawnie umicszczony w celu zabezpieczajapej oraz bezpodstawnie zwolniony 2 pracy Lukarany w dniu 5 czerwca 2009 roku. Powdd WSI(EiZE1:l’ réwniez, ii: byk umieszczany w przeludnionych celi, W ktdrych nie bylro ciepkej Wody, odpowiedniej iloéci érodkéw czystoéci, odpowiedniej wentylacji. Zgkoszone Zaflanie powéd uzasadnik réwnie brakicm resocjalizacji, zbyt czqstym przenoszeniem do innych ccl. W ocenie powoda W czasie pobytu W powyiszym Areszcic poddany by): nieludzkiemu, ponizajacemu traktowaniu co Wynik:1% 2 niczapewnienia mu humanitarnych Warunkéw izolacji, zajqé oéwiatowych, kursdw zawodowych, opieki zdrowotnej. Podnoszap te okolicznoéci powdd WS1{E1Z&l', it zostaka mu WYIZBLCIZOIIEI szkoda niématerialna (k. 4  6). W toku postr;gpowania powéd poparl Zadanie. / W z1"020nej odpowiedzi na pozew i W toku postqpowania pozwany Skarb Paristwa  Arcszt $1edczy w Krasnymstawie Wl’l0Si'l' 0 oddalenic powédztwa (k. 43). Sgd Okrqgowy ustalrilr, co nastc;_p1;ie: Powéd , ’ W Arcszcie §Icdczym W Krasnymstawie przcbywak od Cfls f')\. dnia 17 grudnia 2008 roku do dnia 21 lipca 2011 roku (okoliczno bezsporna). Podczas pobytu w tej jeclnostce penitencjarnej powéd umjcszczany byk wjedenastu celach (k. 54). Obecnie powéd jest osadzony W ZakJradzie Karnym w Opolu Lubclskim. W czasie pobytu powoda W pozwanej jednostce penjtencjarnej . 1 . j"f* --- STRONA 3 --- Wystqpowalo zjawisko przeludnienia, powodujqcc koniccznoéé wydawania przcz Dyrektora Aresztu Sledczego zarzqdzefi 0 umieszczeniu osadzonych w warunkach, w ktorych powicrzchnia mieszkalna wynosi1"a mnicj nit 3 ml. Zarzqdzenie nr 11/08 z dnia 30 czerwca 2008 roku Wpl'0W&dZ1*10 powyzsze obostrzenia na okres do clnia 31 grudnia 2008 roku, zarzqdzenie nr 23/2008 z dnia 31 grudnia 2008 roku na okres do dnia 30 czerwca 2009 roku, natomiast zarzadzenie nr 14 /2009 z dnia 30 czerwca 2009 roku przedkuzyha okres obowiqzywania wobec osadzonych ograniczefi powierzchni mieszkalnej cel do dnia 6 grudnia 2009 roku (60  68). O przeludnieniu W powyzszej jednostce i 0 wydanych zarzqdzeniach informowany by1' sqdzia penitencjarny (k. 96  98). Przeprowadzone przez sqdziego penitencjarnego w Areszoie §1edczym W Krasnymstawie Wizytacje W ldniach 26  28 marca 2009 roku i W dniach 35 marca 2010 roku potwierdziky wystqpowanie przeludnienia W celach. Wizytacje Wskazaky rowniez, i2 cele mieszkalne odpowiadajg Wymogom higieny, Ze osadzeni maja zagwarantowanayopiekq zdrowotnq, "Z6 znaczna grupa osadzonych byka zatrudnionych odpkatnie i nieodplratnie poza terenem aresztu, ze maja oni dootqp do roznorodnych programow kulturalno  oéwiatowyoh (k. 69  95). 1 W czasic pobytu W Areszcie filedczym w Krasnymstawie powod mialz zapewniony dostqp do odpowiedniej iloéci érodkow czystoéci, przebywaj W celach, W ktorych oéwietlenie i wentylacja byky spjawne technicznifir (K. 99 — 101). Powyzszych ustaleri Sad dokonal na podstawie poWol'anych dokumentow. Ich autentycznoéé nie nasuwa Wqtpliwoéci, nie byia rowniei kwestionowana przez strony postqpowania. Czqéciowo Sad ’oparl siq réwniez 4na zeznaniach powoda, przeshlchanego W ramach pomocy sadowej przecl Sa,dem Rejonowyrn W Opolu Lubelski. Sad Qkrogowy W Lamoéciu zwazyt, co nastqpujgz . _ Powod w niniejszej sprawie domagalr sic; zasqdzenia kwoty 100.000 zt na rzecz Wybrancj przez Sad placowki charytatywnej. Tego rodzaju roszczonie . 2 ‘ ' --- STRONA 4 --- wynika z art. 24 kc i 448 kc, zgodnie z ktorymi ten, czyje dobro osobiste zostako naruszonc, mote Zadac zasadzenia odpowiedniej sumy pieniqzncj na Wskazari}' cel spohaczny. Wprawdzie powod W pozwie Wskazai, i2 powyzszej kwoty domaga sic; na podstawic art. 417 kc, jednak Sad nie jest zwiazany Wskazywana przcz stronq oodstawa prawna zglroszonego Zadania. Z podnoszonych przez powoda okolicznoéci faktycznych Wynika, ii Zadanie zasadzenia kwoty 100.000 Z1 na rzecz blizej niesprecyzowanego podmiotu prowadzacego dziatalnosécharytatywna, stanowi érodek ochrony jego dobr osobistych. Dlatego tei przedmiotern rozpoznania W niniejszym postqpowaniu by10 Zadanie powoda zwiazane Z cywilnoprawna ochrona dobr osobistych. 8rodki ochrony, ktore przysiuguja W razie naruszcnia dobr osobistych, okresla przcpis art. 24 kc stanowiac, iz jednym z nich, na zasadach okreélonych W kodeksie cywilnym, jest zaclanic zap1'aty odpowiedniej sumy pieniqincj na Wskazany cel spoteczny. W zakrcsic powyzszego Zadania przepis art. 24 kc odsyia W szczegolnoéci do art. 448 kc, umiejscowioncgo W p_rz_cpi_sa_C11_0__odIJ.0Wi_cdZ_ia1n_osc_i za czyny nicdozwolone. __ _ . ._ .. Abyjednak moc skutecznie domagaé sic ochrony na podstawie art. 24 kc W ZW. 2 art. 448 kc nalczy Wykazaé, it dosz1'0 do naruszenia dobr osobistych. Powod nie sprecyzowalr jakie jego dobro osobistc zostaro naruszone dziakaniem strony pozwanej. Nie mniej W 0061116 Sadu, powod koncentrujac sic gkownio na zarzucie 1'116h11I'K1&1'11IEl{‘4'lYC1’l Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéci, poniiajaccgo i niezgodnego 2 prawem tratowania W Warunkach izolacji WiQZi6I‘!I16j domagak sic ochrony swojcgo prawa do poszanowania godnosci. Ogolna zasada procesowa, Wyrazona W art. 6 kc W zw. z art. 232 kpc, obiigowaiapowodu do udowodnienia, i2 pozwany Skarb Pafistwa  Areszt 81edczy W Krasnymstawie swoim dziaianiem naruszylr jcgo dobra osobistc. Dopiero Wykazanio tej okolicznoéci skutkujc W procesic o ochronq dobr osobistych przyjqcicm domniemania bczprawnoéci dziarania naruszajacego dobra osobiste i przerzuceniem ciqzaru dowodu, Zoe dzialranie bylro zgodnc z prawem, na stronq pozwana. ~ . 3 --- STRONA 5 --- Naleiy zauwaiyé, i2 z istoty odbywania kary pozbawienia Wolnoéci Wynika, i2 W pewnym zakresie zostaja ograniczone dobra osobiste. Przcbywanie W Warunkach izolacji Wieziennej W naturalny sposob Wiaze sie z ograniczeniem sfery prywatnosci, swobody poruszania sie. Iednak fakt ten nie moze skutkowaé Wiekszymi ograniczeniami praw cz~1oWieka, anizeli to Wynika Z odpowiednich przepisow prawa. Osadzony W jednostce penitencjarnej winien mieé bowiem zachowane prawo do godnoéci, ktora jako Wartosé przyrodzona i niezbywalna jest nienaruszalna. Kazda osoba pozbawiona Wolnoéci Winna byé traktowana W sposob humanitarny i z poszanowaniem godnosci, Winna odbywaé kare pozbawienia Wolnoéci W godziwych Warunkach. Te podstawowe Wymagania Wynikaja Z norm miedzynarodowych, Wyraza je rowniei Konstytucja RP (art. 40, 41 ust. 4 Konstytucji). PoW6d W niniejszym postepowaniu twierdzir, ii podczas pobytu W Areszcie 8lcdczym W Krasnymstawie byl niehumanitarnie traktowany, o czym miakoby swiaclczyé przeludnienie cel, ich nieodpowiednia Wentylacja, zle Warunki sanitarne, brak naleiytej opieki medycznej, brak resocjalizacji, a W jej Tamach, zajeé kulturalno  oswiatowych. Powéd nadto podak, i2 bezprawnie umieszczono go W celi zabezpieczajacej, bezprawnie uzyto Wobec niego siiy fizycznej, bezpodstawnie zostalr zwolniony z pracy. W pierwszej kolejnoéci 11a1eZy zauwaiyé, 'i2 stawiany pozwanemu ' r zarzut przeludnienia W okresie pobytu powoda W Aresfcie Sledczyrn W Krasnymstawie zosta/1 potwierdzony przez strone pozwana. Z tresé zrozonych do akt zarzadzefi Dyrektora Aresztu Wynika, iris z uwagi na przeludnienie jcdnostki niezbedne byio zmniejszenie norm powierzchniowych W celach. Na okolicznosé to Zwrocilr rowniez Wizytujacy te jednostke penitencjarna sedzia penitencjarny. Ze sporzadzonego przez sqdziego protokotu Wizytacyjnego moina wiec wysnué Wniosek, i2 przeludnienie jest zjawiskiem Wystepujacyrn i powtarzajacym sie W pozwanej jednostce. Zmniejszenie powierzchni mieszkalnej na osadzonego skutkowalro zatem koniecznoécia Wstawienia dodatkowych 1'6Zek do cel szczegotowo Wymienionych W zestawieniu bqclacym zalracznikarni do Zarzadzeri. 4 --- STRONA 6 --- Nalezyjednak zauwaiyé, iz samo osadzenie powoda W przeludnionych celach, przy przyjeciu, i2 przeludnienie dotyczy~1o cel, ktorych powod byl" osadzony, nie stanowi Wystarczajacej podstawy do uwzglqdnienie jego Zadania. Niezbedne, Z punktu Widzenia naruszenia dobr osobistych, byroby ustalenie, 12 stopiefi zageszczenia WyW01a~1' u osadzonych poWaZnc dolegliwoéci lub p0ciagna;1 za soba dodatkowe cierpienia Wykraczajace poza te, ktore Wynikaja z samego faktu pozbawienia Wolnoéci (por. Wyrok SN z dnia 28 lutego 2007 roku, sygn. akt V CSK 431/06, publ. OSNC 2008/1/13). Nawet Wiec przy przyjeciu, i2 powéd przebywat W celach przeludnionych  oczywistym jest plrynaca Z tego faktu uciazliwosé  nie sposob uznaé, iz fakt ten Wywotat u niego powaine dolcgliwosci, gdyz powod na owe dolegliwosci sie nie powo1'a1. Powod nie wykaza1' WiQC tego rodzaju negatywnych dla niego skutkow Wynikajacych 2 pobytu W przeludnionych celach, aby uznaé, i2 doszro do naruszeniajego godnoéci. Nalezy rownici przypomnieé, ii art. 110 § 1 i 2 kkw stanowi, iz skazanego osadza sic W celi mieszkalnej Wieioosobowej lub jednoosobowej. Powierzchnia W celi mieszkalnej, przypadajaca 11a skazanego, Wynosi nie mniej niz 3 m’. Zgodnie z art. 248 '§ 1 kkw  obowiazujacym W okresie pobytu powoda W Areszcie 81edczyrn W Krasnymstawie  dyrektor aresztu éledczego mogk na czas okreélony umiescié osadzonych W Warunkach, W ktorych powierzchnia W celi najednq osobe Wynosi mrpiej niz 3 m 2. Z akt sprawy Wynika, ii Wobec istniehia przeludnienia W t6_j jednostce, dyrektor aresztu WYdE1'1' odpowiednie zarzadzenia, 0 ktorych niezW1ocznie zawiadamiak sedziego penitencjarnego. Nie mozna Wiec rowniei uznaé, i2 zachowanie pozwanego nosi cechy bezprawnosci, a skoro ochrona dobr osobistych przyslruguje jedynie przed dzia1aniem bezprawnym, nie mozna przyjaé aby powodowi tak ochrona, W oparciu 0 art. 23 i 24 kc, sh1Zy%a. Odnoszac sie do pozostaiych zariutow podniesionych przez powoda, a dotyczacych nieodpowiedniej’ Wentylacji W celach, Z1}/ch Warunkow sanitarnych, braku nalezytej opieki Amedycznej i resocjalizacji, a W jej ramach, zajec kulturalno  oswiatowych, naleiy stwierdzié, i2 sa one gorosrowne. A ' 5 --- STRONA 7 --- Ze sprawozdania Wizytacyjnego dotyczacego okresu pobytu powoda W Areszcie 81edczym W Krasnymstawie nasuwa sie Wniosek, i2 cele mieszkalne W tym czasie byty W nalezytym stanie technicznym, odpowiadaty Wymogom higieny. Warunki socjalno  bytowe osadzonych nie nastiwary Watpliwoéci sedziego przeprowadzajacego Wizytacje. Brak jest réwniez jakichkolwiek dowodow dla przyjecia, 12 powod nie miat zapewnionej nalezytej opieki medycznej i dostepu do zajeé oéwiatowo  kulturalnych. Opieka zdrowotna VJ» Ow jak i dziaialno kulturalno  oéwiatowa oraz sportowa jest przedmiotem corocznej kontroli przez sedziego penitencjarnego. Przeprowadzona W 2009 i 2010 roku ‘nie Wskazaia na jakiekolwiek zaniedbania W tym zakresie W roku 2008 i 2009. Powyisze okolicznosci nie moga uzasadniac przyjecia, i2 osadzeni W Areszcie éiedczym W Krasnymstawie sa naraieni na niehurnanitarne Warunki odbywania kary. Powod nie dostarczylr jakiegokolwiek dowodu, z ktorcgo mozna by Wywiesé, ii byk bezprawnie umieszczony W celi zabezpieczajacej, Ze bezprawnie uzyto Wobec niego siry fizycznej, czy Ze bezpodstawnie 2ostai zwolniony z pracy. _ Z informacji przedstawionej przez pozwanego Wynika, 12 powéd W 2009 roku by»1 umieszczony W celi zabezpieczajacej oraz by1'y stosowane Wobec niego srodki przymusu bezpoéredniego W postaci uzyciarsily fizycznej i paiek s1u2boWych jako przeciwdziatanie niewiasciwemu zliachowaniu powoda (k. 102). Zastosowanie Wobec powoda powyiszych érodkow przymusu zosta1o udokumentowane, a sedzia penitencjarny podczas Wizytacji nie stwierdzilr zadnych nieprawidtowosci W tym zakresie. Uzycie ieh Wobec osadzonych, W tym Wobec powoda, byto bowiem uzasadnione (vide k. 87). Rowniez nie ma podstaw do uznania, i2 dosz1'0 do naruszenia praw powoda W zwiazku ze zwolnieniem go 2 pracy zarobkowej. Strona pozwana przyznata, i2 powod pozostawai W zatrudnieniu W Areszcie filedczym W Krasnymstawie poczawszy od 9 lutego 2009 roku na stanowisku Wydajacego posiiki. Jednak W dniu 3 czerwca 2009iroku zostai Wycofany z zatrudnienia W zwiazku z nagannym zachowaniem. Zatem to powod swoim nieW1asciWym 6 --- STRONA 8 --- zachowaniem, za ktore Wymierzono mu réwniez surowa kare dyscyplinarna, pozbawit sie moiliwoéci wykonywania pracy zarobkowej. Przerzucanie odpowiedzialnoéci za ten stan rzeczy na strone pozwana nie znajduje Wiec zadnego usprawiedliwienia. ' Nalezy rowniez zauwaiyé, iZ powod inicjowat postepowanie przed Sadem Okregowym W Zamosciu skargami, ktore dotyczyty zwolnienia go 2 pracy, ukarania Wnioskami dyscyplinarnymi, uzycia Wobec niego silry fizycznej, osadzenia W celi zabezpieczajacej, braku opieki stomatologicznej oraz przebywania W ZH1('1’3dZ16 karnym typu zamknietego. Postepowanie Wyjasniajace przeprowadzone przez Dyrektora Aresztu 81edczego W Krasnymstawie wykazalro bezzasadnoéé zarzutow powoda (vide informacja pozwanego  k. 109).  Przypomniec nalezy, iz punktem Wyjscia dla zgkoszonego przez powoda roszczeniajest regulacja zawarta W art. 24 kc. Konieczna przeslranka Zadania zgtoszonego przez powoda jest naruszenie dobr osobistych, ktorego W okolicznoéciach sprawy nie sposob przyjaé. Ponadto nie sposob rowniez Wyprowadzié Wniosku, 12 dziatanie pozwanego Skarbu Paristwa nosi10 ceclgy 1;iezjJ_raWn_o1§c1..m1’o2Wa11—jI——d—o_s;¢1rc2—3Tr—13owiern1doWodj1Wskazttjace na zgo.dne Z przepisami kodeksu karnego Wykonawczego dziarania p02Wfll’1Cj jednostki penitencjarnej, W zakresie kwestionowanym przez powoda. Brak zatem podstawowej konstrukcji cywilnopravsfrnej ochrony dobr osobistych W postaci naruszenie dobr osobistyeh powodai Wytacza mozliwoéé dochodzenia roszczeli na podstawie art. 448 kc i art. 24 kc. W tych Warunkach powodztwo powoda naleiaro oddalic. Ubocznie nalezy Wskazaé, 12 powodztwo nie mogioby zostaé uwzglednione, nawet gdyby odpowiedzialnosc strony pozwanej rozwaiaé z uwzglqdnieniem art. 417 kc. Stosownie do tego przepisu Skarb Paristwa ponosi odpowiedzialnoéé za szkode; Wyrzadzona przez niezgodne z prawem dzialanie lub zaniechanie przy Wykonywaniu Wladzy publicznej. Po pierwsze powod nie udowodnit swoich zarzutow zwiazanych z poni2ajacym, niehumanitarnym odbywaniem kary pozbawienia Wolnosci, bezprawnym umieszczeniem go W celi zabezpieczajacej, bezprawnym "uzyciem Wobec niego 7 --- STRONA 9 --- silty fizyczncj, bezpodstawnym zwolnieniem 2 pracy. Ponadto twierdzenie powoda, 12 doszto do wyrzadzenia mu szkody niematerialnej, nie mogto zostaé zweryfikowane W toku postepowania dowodowego, gdy2 powod Zadnych dowodow na te okolicznoéé nie przedstawilr. Orzeczenie o kosztach procesu zawarte W pkt 11 Wyroku ma swoje uzasadnienie W art. 102 kpc, zgodnie z ktorym Sad W uzasadnionych przypadkach n1o2e zasadzié od strony przegrywajacej tylko czeéé kosztow lub nie obciazaé jej W ogole kosztami. W ocenie Sadu sytuacja majatkowa powoda, przebywajacego Warunkach izoiacji wieziennej, jest na tyle z1'a, 2e uzasadnia zastosowanie regulacji z art. 102 kpc. _ Z poWy2szych Wzgledow Sad orzektjak wrsentencji wyroku. I I l 8