Wyrok I C 484/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy we Wrocławi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 484/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Marzena Sznajderska Protokolant: Daria Aleksandra Cicha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2017 roku we Wrocławiu sprawy z powództwa A. B. przeciwko Skarbu Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego we W. o zapłatę I oddala powództwo; II nie obciąża powoda kosztami postępowania na rzecz strony pozwanej. sygn. akt I C 484/16 UZASADNIENIE Powód A. B. pozwem z dnia 18 marca 2016 r. wniósł przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego we W. pozew o ochronę dóbr osobistych, zadośćuczynienie i zapłatę sumy pieniężnej na cel społeczny. Wniósł on o: • zobowiązanie strony pozwanej Skarb Państwa-Areszt Śledczy we W. do przeproszenia powoda za dokonane już naruszenia dóbr osobistych, których skutków nie da się usunąć poprzez zamieszczenie na koszt pozwanego w ciągu 7 dni od uprawomocnienia się wyroku na stronie internetowej (...) tekstu: „Wyrażam ubolewanie, że Centralny Zarząd Służby Więziennej dopuścił do naruszenia dóbr osobistych A. B. poprzez umieszczenie go w jednostkach penitencjarnych nie spełniających standardów cywilizowanego państwa i za wszystkie wyrządzone Panu A. B. szkody niematerialne szczerze przepraszam”, dostępnego na stronie przez 30 dni; • zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kwoty w wysokości 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty; • zasądzenie kwoty 5.000 zł. na cel społeczny: na rzecz Fundacji (...), Organizacji (...) • zasadzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko, powód wskazał, że odbywał karę pozbawienia wolności, a podczas pobytu w Areszcie Śledczym we W. w okresach od 20.07.2012 r. do 14.11.2013 r. i od 7.01.2014 r. do 28.01.2014 r. zostały naruszone jego dobra osobiste. Był izolowany w celach, które nie spełniały standardu 3 m 2 powierzchni mieszkalnej na osobę. Przeludnienie przyczyniło się do braku komfortu psychicznego oraz utrudniało zachowanie prywatności czy intymności. Ponadto powodowało częste konflikty i agresje więźniów osadzonych wraz z powodem, co skutkowało dyskomfortem oraz narastającym strachem i niepokojem o własne zdrowie --- STRONA 2 --- i życie. Wielokrotnie był on świadkiem agresywnych zachowań współosadzonych, które wzbudzały u niego lęk oraz powodowały wzrastającą niestabilność emocjonalną. Kąciki sanitarne nie były dostatecznie odseparowane od powierzchni mieszkalnych. Kąciki sanitarne były widoczne od wejścia, co krępowało i utrudniało korzystanie z urządzeń sanitarnych w sposób swobodny. Ponadto z tego powodu w celach utrzymywał się nieprzyjemny zapach. Konieczność korzystania z tak zainstalowanych kącików sanitarnych, nieoddzielonych od reszty pomieszczenia mieszkalnego w sposób zapewniający nieskrępowane korzystanie z urządzeń sanitarnych, a osłoniętych jedynie za pomocą podwieszonego kawałka materiału na zagrzybionej ściance lub czasem w żaden sposób nie oddzielonego, a w związku z tym konieczność rozbierania się i mycia ciała oraz załatwiania potrzeb fizjologicznych w obecności współosadzonych doprowadziła do naruszenia jego dobra osobistego w postaci jego intymności. Powód wskazał także, że cele były zagrzybione, panowała w nich wilgoć oraz gromadziło się robactwo, co również nie sprzyjało zdrowiu osadzonych w wyżej wymienionej jednostce penitencjarnej. Ściany były popisane, brudne oraz podziurawione. Na podłodze znajdowało się gumoleum, którego część była zerwana, zanieczyszczona, a w środku celi była dziura w kształcie koła z owej wykładziny. Okna dwudrzwiowe, nieszczelne, sprawiały problemy z zamykaniem. Dopiero od 2014 roku zamontowano nowe, plastikowe okna. Ogrzewanie pomieszczeń to obowiązek jednostki penitencjarnej, jednak osadzeni zimą niejednokrotnie zmuszeni byli do spania w ubraniach. Przez nieszczelne okna podczas deszczu przedostawała się do celi woda, zalewając podłogę i znajdujące się w niej przedmioty. Dodatkowo przez owe małe, skrępowane siatkami oraz blindami okna, nie mogą przedostawać się promienie słoneczne, przez co w celi panuje półmrok. Również dostęp do oświetlenia sztucznego jest ograniczony (w celi pali się słabe światło), co w znacznym stopniu utrudnia swobodne czytanie. Powód oraz współosadzeni zmuszeni byli do wykonywania wcześniej wymienionej czynności, korzystając z lamp jarzeniowych. Oświetlenie takie wpływa negatywnie na ludzki wzrok, co więcej powoduje wiele innych uszczerbków na zdrowiu. Powód przebywając w Areszcie Śledczym we W. borykał się również z niedostatkiem środków czystości, a także całkowitym brakiem dostępu do ciepłej wody, co stanowiło poważny problem szczególnie w okresie zimowym. Pranie oraz suszenie bielizny wiązało się z dodatkowymi trudnościami. W celach zabraniano wieszania sznurków, które umożliwiłyby suszenie upranych ubrań, nie było też dostępu do suszarek. Przydział środków higieny osobistej był niewystarczający, jak również utrzymanie czystości w celi było niemożliwe. Powód zwrócił uwagę także na to, że racje żywnościowe dla mężczyzny były zdecydowanie niewystarczające, a nawet umyślnie zaniżane. Dodatkowo osadzeni roznoszący posiłki przydzielali je w sposób nieprawidłowy - niesprawiedliwie dzieląc żywność, by w ten sposób uzyskać wymierne korzyści dla samych siebie w zamian za zwiększoną porcję posiłku. Zdaniem powoda nie zapewniono mu dostępu do zajęć kulturalno-oświatowych. W odpowiedzi na pozew strona pozwana Skarb Państwa-Dyrektor Aresztu Śledczego we W. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniosła przy tym zarzut przedawnienia roszczenia powoda w stosunku do roszczeń związanych ze zdarzeniami sprzed lat trzech od daty wniesienia powództwa. Strona pozwana zaznaczyła, że powód nie przebywał w celach przeludnionych, bowiem ten problem nie występuje już od grudnia 2009 r. Powód nie był też gorzej traktowany od innych osadzonych, ani nie skarżył się na warunki bytowe, zaś warunki panujące w areszcie odpowiadały obowiązującym prawem standardom. Wszystkie cele były należycie wyposażone w sprzęt, w celach istnieje wentylacja grawitacyjna, a toalety są oddzielone ściankami płyt paździerzowych. Skazani mogą posiadać w celach telewizory, konsole do gier, odtwarzacze DVD, radia oraz czajniki do gotowania wody. Raz w tygodniu korzystali z łaźni ogólnej. W areszcie znajduje się kaplica, biblioteka i świetlica, z których skazani korzystali. Skazani mogą korzystać także z kantyny, z widzeń, ze spacerów itp. W przypadku stwierdzenia usterek w celach są one niezwłocznie usuwane. Strona pozwana zapewnia skazanym wszelką opieką lekarską, ponieważ zatrudnia wielu specjalistów medycznych, a ponadto na terenie aresztu znajduje się szpital. Powód zatem miał możliwość korzystania z wszechstronnej opieki lekarskiej. Skazani otrzymują też środki do utrzymania czystości osobistej oraz w celach w niezbędnych ilościach. --- STRONA 3 --- Pozwany podnosi też, że domaganie się zasądzenia dodatkowej kwoty 5 tys. zł na rzecz Fundacji (...), również nie jest uzasadnione. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód A. B. był osadzony w Areszcie Śledczym we W. od 19 lipca 2012 r. do 14 listopada 2013 r. oraz od 7 stycznia 2014 r. do 29 stycznia 2014 r. W tym czasie przebywał w następujących oddziałach i celach: • pawilon (...) o. (...) cela (...) – od 19 lipca 2012 r. do 20 lipca 2012 r. • pawilon (...) o. (...) cela (...) – od 20 lipca 2012 r. do 23 lipca 2012 r. • pawilon (...) o. (...) cela (...) od 23 lipca 2012 r. do 31 lipca 2012 r. • pawilon (...) o. (...) cela (...) – od 31 lipca 2012 r. do 27 sierpnia 2012 r. • pawilon (...) o. (...) cela (...) – od 27 sierpnia 2012 r. do 8 kwietnia 2013 r. • pawilon(...) o. (...) cela (...) – od 8 kwietnia 2013 r. do 27 maja 2013 r. • pawilon(...) o. (...) cela (...) - od 27 maja 2013 r. do 28 maja 2013 r. • pawilon(...) o. (...) cela (...) od 28 maja 2013 r. do 3 października 2013 r. • pawilon (...) o. (...) cela (...) od 3 października 2013 r. do 26 października 2013 r. • pawilon (...) o. (...) cela (...) od 26 października 2013 r. do 14 listopada 2013 r. • pawilon (...) o. (...) cela (...) – od 7 stycznia 2014 r. do 8 stycznia 2014 r. • pawilon(...) o. (...) cela (...) od 8 stycznia 2014 r. do 29 stycznia 2014 r. okoliczność bezsporna Cele, w których przebywał osadzony, były dwuosobowe. Ich powierzchnia wynosiła od 8,32 m 2 do 8,63 m 2 nie licząc toalety. W celach dwuosobowych z powodem przebywała jeszcze tylko jedna osoba. Wyjątkiem była cela przejściowa (pawilon (...) o. (...) cela (...)) o pow. 16,83 m 2 , gdzie przebywało 5 osób. Każda z cel była wyposażona w kącik sanitarny oddzielone kotarą i stołki, umywalkę, łóżka, szafki i kanały wentylacji grawitacyjnej. W celi nie było ciepłej wody. Od 2014 r. kąpiel jest dwa razy w tygodniu, zaś wcześniej – raz w tygodniu. Wodę grzali więźniowie w swoich czajnikach. Pranie wykonywali w łaźni albo w celi. Posiłki były wystarczające. W oknie celi były kraty, a na podłodze wykładzina. Na ścianach były podwieszane szafki, w jednoosobowej celi dwie albo jedna dwuczęściowa, a w pięcioosobowej – dwie szafki dwuczęściowe. dowód: - zeznania świadka J. K. k. 116-117; - zeznania świadka T. K., k. 117-118; - przesłuchanie R. O., k. 241-242 - przesłuchanie powoda k- 187-188 --- STRONA 4 --- Cele są systematycznie przeglądane i w razie uszkodzeń są naprawiane. Za higienę celi odpowiadają skazani i w tym celu otrzymują środki czystości. Osadzeni dostają środki higieny osobistej, do prania bielizny osobistej, a do wysuszenia wieszają ją na metalowym stelażu. Odzież tzw. skarbowa prana jest w pralni zbiorowej w W.. Racje żywnościowe wydawane są według porcji wzorcowej. Osadzony nie był uczestnikiem pobicia. Nie składał dotychczas żadnych skargi na warunki oraz działanie służb i bezpieczeństwo osadzonego. Ze współosadzonymi żył zgodnie, a czas wolny spędzał na zajęciach kulturalno-oświatowych, czytaniu prasy i literatury oraz oglądaniu programów telewizyjnych. Wychodził także regularnie na spacery. W trakcie pobytu w jednostce powód korzystał z niezbędnej pomocy psychologicznej i medycznej z uwagi na „rybią łuskę”, otrzymywał systematycznie leki, m.in. maści do smarowania. Powód był uprzedzony wielokrotnie w rozmowach z wychowawcą o możliwości agresji ze strony współwięźniów z uwagi na podstawę prawną wyroku skazującego. Od urodzenia był wychowankiem domu dziecka. Nie zgłaszał skarg na współwięźniów. Personel zakładu karnego (wychowawcy, psychologowie) oceniali jego funkcjonowanie jako dobre. Z rozmów z nimi wynikało, że czuje się on bezpiecznie. Od dnia 25 stycznia 2013 r. przyznano mu na stałe dodatkową kąpiel w tygodniu. Powód dbał o porządek w celi i schludny wygląd zewnętrzny. Nie deklarował przynależności do podkultury więziennej. W stosunku do przełożonych kulturalny. Starał się przestrzegać regulaminu i porządku wewnętrznego. Nie był skonfliktowany z innymi osadzonymi. W 2013 r. psycholog zalecił umieszczenie powoda w OT dla skazanych z niepsychosomatycznymi zaburzeniami psychicznymi lub upośledzonych umysłowo, w tym objętych programem terapii sprawców popełnionych w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych. W związku z tym w listopadzie 2013 r. został przetransportowany do Zakładu Karnego w R. do oddziału (...). dowód: - notatki z rozmów z wychowawcą – psychologiem - orzeczenie psychologiczno- penitencjarne - notatki z rozmów psychologicznych - akta powoda część (...) - dokumentacja medyczna, k. 109 - zeznania świadka J. K. k. 116-117 - zeznania świadka T. K. k. 117-118 - przesłuchanie R. O. k. 241-242 Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy oparty został na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, w tym w szczególności w aktach osobowych (część (...)), dokumentacji medycznej oraz zeznań świadków J. K. i T. K. i z przesłuchania przedstawiciela strony pozwanej R. O. oraz częściowo z zeznań powoda. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków, współwięźniów powoda, odbywających karę pozbawienia wolności w tych samych celach, co powód. Przedstawili oni inny obraz kary pozbawienia wolności. Świadek J. K. potwierdził wyposażenie celi dwuosobowej, stwierdzając, że „dla mnie tam wszystko było w porządku”. Ocenił, że wyposażenie było standardowe, nie miał zastrzeżeń do posiłków, nie wiadomo mu aby powód się skarżył, aby deszcz zalewał celę, czy też aby w celi było ciemno. Nie pamięta zagrzybienia, robaków. Natomiast świadek T. K. przyznał, że cele były małe, ale „nie miałem w nich tańczyć”. Przyznał, że uciążliwe były kraty. Nie odczuwał dyskomfortu z powodu wyposażenia kącika sanitarnego, oświetlenia celi i ocenił posiłki jako lepsze od obecnie przez niego otrzymywanych. Obaj stwierdzili, że na podłodze była „jakaś wykładzina” czy „chyba wykładzina”. W ich zeznaniach znajduje w znacznym stopniu potwierdzenie przesłuchanie R. O.. Zdarzenia opisywane przez powoda – zalewanie wodą okien celi, występowanie robaków, grzyba – w tak znacznym stopniu odbiegają od normalnych warunków korzystania z pomieszczeń mieszkalnych, że byłyby zatem silniej zapamiętane od innych, codziennych zdarzeń. Bardziej wiarygodne są zatem przesłuchania --- STRONA 5 --- przedstawiciela strony pozwanej, aniżeli powoda, tym bardziej, gdy te ostatnie nie znajdują potwierdzenia w dokumentacji dotyczącej pobytu powoda w Areszcie. W niniejszym postępowaniu powód domagał się przeproszenia powoda, zasądzenia zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz zapłaty kwoty pieniężnej na cel społeczny. Przyczyną tego żądania miało być naruszenie dóbr osobistych, tj. czci, godności, poczucia własnej wartości, zdrowia, prawa do humanitarnego traktowania, prawa do bycia pozbawionym wolności w warunkach gwarantujących poszanowanie godności, prawa do intymności i prawa do prywatności. Podstawę prawną tak sformułowanego żądania pozwu stanowią przepisy art. 417 k.c. w zw. z art. 448 k.c. w związku z art. 23 i 24 k.c. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że powód był osadzony w Areszcie Śledczym we W. od 19 lipca 2012 r. do 14 listopada 2013 r. oraz od 7 stycznia 2014 r. do 29 stycznia 2014 r. Sporna była ocena warunków w których przebywał, a w konsekwencji ocena, czy rzeczywiście stanowiły one przyczynę powstania szkody. Zgodnie z art 417 § 1 kc za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Odpowiedzialność przewidziana w art. 417 k.c. jest odpowiedzialnością za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie „przy wykonywaniu władzy publicznej". Wykonywanie funkcji władzy publicznej łączy się co do zasady z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. W niniejszej sprawie strona powodowa Skarb Państwa- Dyrektor Aresztu Śledczego we W. wiąże obowiązek naprawienia szkody przez pozwanego z jego działalnością, polegającą na wykonywaniu kar pozbawienia wolności. Ta sfera działalności publicznej musi być uznana za wykonywanie władzy publicznej, albowiem nie należy ona do sfery aktywności innych podmiotów i charakteryzuje ją władcze działanie funkcjonariuszy publicznych. Z tego względu odpowiedzialność pozwanego Skarbu Państwa za szkodę [zarówno majątkową, jak i niemajątkową] wyrządzoną w związku z wykonywaniem kary pozbawienia wolności podlega ocenie z punktu widzenia art. 417 k.c. Przesłankami odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa są: 1. powstanie szkody; 2. wyrządzenie szkody czynem niedozwolonym polegającym na bezprawnym działaniu lub zaniechaniu podmiotu wykonującego w imieniu Skarbu Państwa władzę publiczną; 3. normalny związek przyczynowy pomiędzy tak rozumianym czynem niedozwolonym a powstaniem szkody. Podstawową przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej z art. 417 k.c. jest szkoda, przy czym pojęcie szkody obejmuje uszczerbek zarówno w dobrach majątkowych, jak i w przypadkach określonych w ustawie – w dobrach niemajątkowych. Możliwość domagania się naprawienia szkody niemajątkowej, czyli krzywdy przewiduje między innymi art. 448 k.c. Stanowi on, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Jest on ściśle związany z przepisami art. 23 i 24 k.c., konstytuującymi dobra osobiste jako atrybuty podmiotów prawa cywilnego. Stosownie do dyspozycji art. 23 k.c., dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W myśl natomiast art. 24 § 1 k.c., osoba, której dobra osobiste zostały naruszone może żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Przepis ten odsyła więc do dyspozycji przytoczonego wyżej art. 448 k.c. --- STRONA 6 --- W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że strona powodowa podniosła zarzut przedawnienia roszczenia powoda o naprawienie szkody powstałej w okresie osadzenia w areszcie śledczym w okresie trzech lat po wystąpieniu zdarzeń wywołujących szkodę. Powyższy zarzut przedawnienia zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 117 § 1 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Zgodnie z dyspozycją art. 118 k.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Takimi przepisami szczególnymi w rozumieniu art. 118 k.c. są przepisy regulujące przedawnienie roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, zawarte obecnie w art. 442 1 § 1 k.c. w jego myśl, roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Termin przedawnienia związany jest z upływem trzech lat od powzięcia przez poszkodowanego wiadomości o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. W niniejszej sprawie powyższy termin był tożsamy z datą zaistnienia zdarzenia wyrządzającego szkodę powodowi. Charakter naruszenia dóbr osobistych w postaci godności i prawa do intymności prowadzi bowiem do wniosku, że już z chwilą naruszenia tych dóbr osoba poszkodowana ma świadomość doznanej krzywdy. W okolicznościach niniejszej sprawy jest także oczywiste, że powód od razu miał wiedzę, że za te naruszenia odpowiada Skarb Państwa, albowiem musiał być świadomy, jaki podmiot organizuje wykonywanie kary pozbawienia wolności. Z tego względu, biorąc pod uwagę, że naruszenie dóbr osobistych powoda poprzez niezapewnienie odpowiednich warunków odbywania kary pozbawienia wolności miało – według powoda – charakter ciągły, uznać trzeba, że trzyletni terminu przedawnienia rozpoczynał bieg każdego dnia odbywania kary pozbawienia wolności w pozwanej jednostce penitencjarnej, co oznacza, że do chwili wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia się roszczenia powoda o naprawienie szkody za czas pobytu w jednostkach penitencjarnych za okres do dnia 21 marca 2013 r. Z tego względu powód, mając także na względzie zakres roszczenia wskazany w pozwie, mógł ewentualnie dochodzić roszczenia o naprawienia szkody powstałej w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym we W. od 22 marca 2013 r. do 14 listopada 2013 r., oraz od 7 stycznia 2014 r. do 29 stycznia 2014 r. Zgodnie z art. 6 kc w zw. z art. 232 k.p.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Zatem wszelkie kwestie związane z brakiem odpowiednich warunków kary pozbawienia wolności, prowadzące do naruszenia dóbr osobistych, powinny zostać przytoczone w treści pozwu i w procesie wykazane. Powód jednak nie przedstawił stosownych dowodów na potwierdzenie swoich twierdzeń, natomiast zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przeczy podniesionym przez powoda okolicznościom. Warunki odbywania kary pozbawienia wolności uregulowane są w art. 110 § 1 i 2 k.k.w., który stanowi, że skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej. Powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 . Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. W związku z tym na gruncie prawa polskiego uzasadniony jest wniosek, że odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionych celach i niezapewnienie osobom osadzonym odpowiednich warunków bytowych może stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności. Takie postępowanie organów władzy publicznej może uzasadniać żądanie zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 24 w zw. z art. 448 k.c., jako naruszające dobra osobiste skazanego, to jest godność i prawo do intymności. Powód nie udowodnił przeludnienia celi. Wskazał on bowiem, podobnie zresztą jak przyznała strona pozwana, że przebywał w znacznym okresie swojego pobytu w areszcie wraz z jeszcze jedną osobą. Jedynie w celi przejściowej o pow. powyżej 16 m 2 przebywało 5 osób, co również nie daje podstaw do wskazania, że więzień ten został osadzony w przeludnionej celi, gdyż na jedną osobę przypadało powyżej 3 m 2 . --- STRONA 7 --- W ocenie Sądu wszelkie dowody uzasadniają wniosek, że w stosunku do powoda były przestrzegane wymogi dotyczące wyposażenia celi, w szczególności, że zostały zapewnione wyposażenie w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Chybiony okazał się także zarzut dotyczący niezapewnienia powodowi odpowiednich warunków higieny związany z niewłaściwym oddzieleniem kącików sanitarnych. Ogólna norma zawarta w art. 102 pkt. 1 i art. 110 § 2 k.k.w. nakazująca zapewnić osadzonemu odpowiednie warunki higieny została skonkretyzowana w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności [Dz.U. Nr 152, poz. 1493 ze zm.]. W zakresie usytuowania urządzeń sanitarnych ww. akt wykonawczy wymaga jedynie, aby niezbędne urządzenia sanitarne zostały usytuowane w celi w sposób zapewniający ich niekrępujące użytkowanie. Powyższy wymóg należy rozumieć jako obowiązek oddzielenia urządzeń sanitarnych od pozostałej części celi w taki sposób, aby zapewnić osobie korzystającej z tych urządzeń pewien minimalny poziom prywatności. Z przepisu tego nie wynika natomiast konieczność wyodrębnienia w sposób trwały za pomocą ścianek pomieszczenia ubikacji. W rozpoznawanej sprawie z przywołanych wyżej dowodów wynika, że wszystkie cele, w których przebywał powód, miały wydzieloną część, w której znajdowały się urządzenia sanitarne. W celach wyodrębniono te części od pozostałego pomieszczenia za pomocą trzech trwałych ścian i kotary. Z tego względu nie można w tym zakresie przyjąć, że doszło do naruszenia standardów wykonywania kary pozbawienia wolności, które prowadziłoby do naruszenia dóbr osobistych powoda. Odwołując się także do pozostałych zarzutów pozwu, zaznaczyć należy, że wszelkie dowody przeczą dalszym twierdzeniom powoda. Z akt osobowych wynika, że A. B. aktywnie i chętnie uczestniczył w różnego rodzaju zajęciach kulturalno-oświatowych, a ponadto uczęszczał na spacery oraz czytał literaturę i prasę, korzystał ze świetlicy. Chybiony jest także zarzut braku odpowiedniej racji żywnościowej, ta bowiem odpowiadała przyjmowanym standardom, a kucharze i służby więzienne dbały o przestrzeganie tychże standardów. Powód miał możliwość korzystania także z opieki psychologa i opieki lekarskiej, z której korzystał systematycznie. Na uwagę zasługuje fakt, że z dokumentów nie wynika w żaden sposób, aby był on uczestnikiem czy świadkiem agresywnych zachowań współwięźniów. W szczególności akta osobowe wskazują, że powód żył z osadzonymi w zgodzie, a jeśli były konflikty – szybko się godził. Co więcej, nigdy nie zgłaszał żadnych uwag i skarg w stosunku do innych osadzonych czy pracowników aresztu. Na podstawie stanu faktycznego uznać należało, że warunki, w jakich powód odbywał karę, odpowiadały aktualnym możliwościom finansowym Państwa i nie różniły się od warunków innych więźniów, nie miały zatem charakteru jakiejkolwiek dyskryminacji. Ostatecznie nie można też pominąć faktu, że powód znalazł się w Areszcie Śledczym w związku z popełnieniem przestępstwa. Trzeba zaś mieć na uwadze, że z istoty odbywania kary pozbawienia wolności wraz z innymi współwięźniami wynikają dolegliwości i liczne ograniczenia, w tym podnoszony przez powoda stres. Czerpanie przez powoda korzyści majątkowych z faktu prawnego pozbawienia wolności mogłoby w tej sytuacji słusznie zostać odebrane jako niemoralne. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uzasadniony jest wniosek, że podczas osadzenia powoda w jednostce penitencjarnej wskazanej w pozwie nie doszło do naruszenia prawa powoda do odbywania kary pozbawienia wolności w humanitarnych warunkach, a tym samym do naruszenia jego dóbr osobistych. Podkreślić trzeba także, że przy ocenie, czy do takiego naruszenia doszło decydujące znaczenia ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to, jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie to naruszenie w kontekście wszystkich okoliczności sprawy [vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1976 roku, II CR 692/75, OSNC 1976, nr 11, poz. 251; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1997 roku, III CKN 33/97, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 93; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89, OSP 1990, z. 9, poz. 330]. W niniejszej sprawie uznać trzeba, że podczas odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności stopień jej dolegliwości był odpowiedni do istoty tej kary i nie doszło do przekroczenia standardów wykonywania tego rodzaju kar przyjętych w polskim i międzynarodowym porządku prawnym. Artykuł 417 § 1 k.c. uzależnia powstanie odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa od możliwości przypisania czynu niedozwolonego, polegającego na niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej, które prowadzi do powstania szkody. Zgodnie z powszechnie przyjmowanym stanowiskiem judykatury [vide wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 roku, SK 18/00, OTK 2001/8/256; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2002 roku, V CKN 1248/00, OSP 2002/10/128; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2002 roku, I CKN 581/99, OSNC 2002/10/128] przepis ten należało interpretować w ten sposób, że dla przypisania Skarbowi Państwa odpowiedzialności deliktowej nie jest konieczne, aby --- STRONA 8 --- zachowanie wyrządzającego szkodę było zawinione, wystarczające (ale i konieczne) jest natomiast ustalenie, że jego postępowanie jest obiektywnie bezprawne. W niniejszej sprawie - jak wskazano wyżej - przesłanka bezprawności nie została jednak spełniona, gdyż pozwany w stosunku do powoda nie naruszył żadnych norm prawnych regulujących sposób wykonywania warunków odbywania kary pozbawienia wolności, co oznacza, że na pozwanym nie spoczywa obowiązek naprawienia szkody doznanej przez powoda na skutek ewentualnego naruszenia jego dóbr osobistych w czasie odbywania kary pozbawienia wolności. Odnosząc się zaś do samego roszczenia żądania przeproszenia i zadośćuczynienia jest - zgodnie z art. 448 k.c. - doznanie przez osadzonego krzywdy. Z tego względu nie każde naruszenie dóbr osobistych rodzi prawo do żądania zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. Przyznanie tego rodzaju świadczenia zależy od wielu różnych okoliczności, w tym między innymi od długotrwałości przebywania w przeludnionej celi, uciążliwości z tym związanych, poczucia krzywdy i jego stopnia oraz od pozostałych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, które mogą zwiększać poczucie krzywdy lub je osłabiać a nawet sprawiać, że w ogóle nie powstało. W niniejszej sprawie – jak wskazano wyżej – z obiektywnego punktu widzenia nie można uznać, że warunki odbywania kary pozbawienia wolności były dla powoda źródłem krzywdy. Jest oczywiste, że sam pobyt w warunkach izolacji stanowi istotną dolegliwość dla osoby osadzonej, jednak wynika to z istoty kary pozbawienia wolności. W świetle powyższego uznać należało, że powód nie wykazał, aby dolegliwości, jakich rzekomo doznał w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności, uzasadniały twierdzenie o osadzeniu go w niegodziwych, niehumanitarnych i nieludzkich warunkach, co miałoby wywołać szkodę niemajątkową w rozmiarze mogącym być zrekompensowanym wyłącznie odpowiednią sumą pieniężną. Za przyznaniem powodowi zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. nie przemawia ani stopień nasilenia dolegliwości przez niego odczuwanych w związku z przebywaniem w celach, ani działania strony pozwanej, dokładającej wszelkich starań w celu zmniejszenia odczuwanego przez skazanych dyskomfortu. W tym stanie rzeczy sąd uznał, że powodowi nie przysługuje roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia pieniężnego na podstawie przywołanego wyżej art. 448 k.c. z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych z tytułu niegodnego z prawem wykonywania władzy publicznej jak i brak podstaw do zasądzenia na tej podstawie odpowiedniej kwoty na wskazany cel społeczny. Dlatego też Sąd oddalił powództwo w całości orzekając jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie powołanych wyżej przepisów O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 102 k.p.c. Zgodnie z powyższym przepisem w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Jest to wyjątek od zasady uregulowanej w art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym złożonego do akt sprawy w związku z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych sytuacja materialna powoda jest niekorzystna. W chwili obecnej powód jest osobą pozbawioną wolności i przebywa w zakładzie karnym gdzie odbywa pozostałą część kary, co uzasadnia odstąpienie od obciążania powoda, jako strony przegrywającej, obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania stronie pozwanej.