Postanowienie I C 483/18 1. oddala apelację

--- STRONA 1 --- WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lutego 2020 roku Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Ryszard Kądziela (spr.) Sędziowie: Paweł Mehl Romuald Suhs Protokolant: st. sekr. sąd. Violetta Szum po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2020 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa T. R. przeciwko Skarbowi Państwa – Sądowi Rejonowemu w Nysie o ochronę dóbr osobistych i zapłatę zadośćuczynienia na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Prudniku z dnia 25 kwietnia 2019 roku sygn. akt I C 483/18 1. oddala apelację, 2. przyznaje na rzecz adwokata P. C. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Opolu kwotę 300 (trzysta) zł powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi w postępowaniu apelacyjnym z urzędu. Na oryginale właściwe podpisy UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2019 r. Sąd Rejonowy w Prudniku w sprawie o sygn. akt I C 483/19 oddalił powództwo T. R. (pkt I.) oraz zasądził od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Prudniku na rzecz Kancelarii Adwokackiej (...) kwotę 900 zł plus podatek VAT tytułem wynagrodzenia za pełnienie obowiązków pełnomocnika z urzędu i kwotę 150,44 zł tytułem zwrotu kosztów dojazdów na rozprawy (pkt 2.). --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że powód nie wykazał by pozwany mógł naruszyć jego dobra osobiste. Sąd podniósł, że ze sprecyzowanego stanowiska powoda wynikało, iż naruszenie jego dóbr osobistych przez stronę pozwaną miało polegać na naruszeniu jego interesu prawnomaterialnego i narażeniu na pozbawienie go niezbędnych do życia i leczenia środków finansowych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd Rejonowy uznał, że nie można przyjąć, by czynności podjęte przez pozwanego stanowiły w istocie naruszenie jego dóbr osobistych. Sąd podkreślił, że badał w toku postępowania czy naruszenie dóbr osobistych nastąpiło w sposób obiektywny, a subiektywne odczucie powoda, iż nastąpiło naruszenie jego dóbr osobistych nie może stanowić podstawy do zasądzenia zadośćuczynienia w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu I instancji nie doszło do naruszenia jakichkolwiek dóbr osobistych powoda. Sąd wskazał, że postanowienie wydane przez Sąd Rejonowy w Nysie w dniu 12 maja 2016 r. zostało uznane za nieistniejące i Sąd w dniu 31 października 2017 r. wydał inne postanowienie, w którym już nie obciążył powoda kosztami postępowania. Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji uznał roszczenie powoda za niezasadne. Z powyższym orzeczeniem nie zgodził się powód T. R., który zaskarżył rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego apelacją w całości. Apelujący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi: 1) nierozpoznanie istoty sprawy; 2) naruszenie prawa materialnego, a to art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c. poprzez ich błędną interpretację, wyrażającą się w przyjęciu, że powód nie wykazał związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy nieprawidłowym działaniem Sądu Rejonowego w Nysie, a poniesionym uszczerbkiem w sferze jego dóbr osobistych; 3) naruszenie prawa procesowego, a to przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego wyrażającą się w przyjęciu, że: a) wydając postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności na orzeczenie nieistniejące przez Sąd Rejonowy w Nysie, podmiot ten nie naruszył żadnych dóbr osobistych powoda, który wskutek nieprawidłowego działania tej instytucji, które było niezgodne z obowiązującym prawem, poniósł szkodę materialną i niematerialną po wszczęciu postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie tego dokumentu; b) Sąd Rejonowy w Nysie działał w zgodzie z przepisami i wydał orzeczenie o umorzeniu postępowania o nadanie klauzuli wykonalności, gdy orzeczenie to zapadło dopiero po wielu interwencjach powoda, który dopiero po otrzymaniu informacji o wszczęciu postępowania egzekucyjnego mógł wypowiedzieć się co do istoty sprawy. Wobec powyższych zarzutów apelant wniósł o zmianę przedmiotowego rozstrzygnięcia poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 2 500 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Alternatywnie apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł także o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu na rzecz pełnomocnika powoda według norm przepisanych. . Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powoda T. R. nie zasługuje na uwzględnienie. --- STRONA 3 --- Przeprowadzona przez Sąd Okręgowy kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku nie wykazała przesłanek do zmiany rozstrzygnięcia Sądu I instancji, a to z racji braku obrazy przepisów prawa materialnego oraz nieuchybienia przepisom postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik procesu. Mając na uwadze powyższe, orzeczenie Sądu Rejonowego należy ocenić jako prawidłowe i odpowiadające prawu. W tych okolicznościach Sąd odwoławczy aprobuje i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne i stanowisko prawne Sądu Rejonowego, czyniąc je podstawą także orzeczenia drugoinstancyjnego. Judykatura wskazuje, że w sprawach o naruszenie dóbr osobistych sąd winien ocenić w pierwszej kolejności, czy doszło do naruszenia określonych dóbr osobistych powoda, a ponadto powód powinien wskazać, jakie jego dobro osobiste zostało naruszone, przy czym ocenie sądu podlega, czy dobro to jest dobrem osobistym w rozumieniu art. 23 k.c. oraz czy rzeczywiście zostało naruszone przez określone działanie lub zaniechanie pozwanego. Dopiero w razie pozytywnego przesądzenia tych kwestii, obligatoryjne jest podjęcie dalszych badań, w tym bezprawności działania, objętej domniemaniem prawnym, które powinien obalić pozwany (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt IV CSK 276/11). W myśl art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Na gruncie powołanego przepisu kompensowana jest krzywda, czyli szkoda niemajątkowa wywołana naruszeniem dobra osobistego, wyrażająca się ujemnymi dolegliwościami powstałymi na skutek bezprawnego działania, obejmująca przede wszystkim ból, cierpienie i inne podobne zjawiska w sferze psychofizycznej pokrzywdzonego. Na sądzie nie spoczywa jednak obowiązek zasądzenia zadośćuczynienia w każdym przypadku wyrządzenia krzywdy naruszeniem dobra osobistego. Zasądzenie zadośćuczynienia przewidzianego w art. 448 k.c. ma bowiem charakter fakultatywny, stąd żądanie takie nie musi być uwzględnione przez sąd mimo spełnienia przesłanek ustawowych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2002 r., sygn. akt V CKN 1010/00) W judykaturze podkreśla się przy tym, że przepis art. 448 k.c. podlega zastosowaniu tylko gdy naruszenie dóbr osobistych jest zawinione (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 19 stycznia 2007 r., sygn. akt III CSK 358/06), a nadto aby roszczenie było uwzględnione muszą być w sposób kumulatywny spełnione przesłanki naruszenia dobra osobistego strony, winy sprawcy oraz bezprawności jego działania (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2011, sygn. akt ACa 535/11). Powyższe rzutuje na kontrolę odwoławczą zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w pierwszej kolejności należy zbadać, czy zasadnie uznał Sąd I instancji, że nie doszło do naruszenia dobra osobistego powoda. Katalog dóbr osobistych określony art. 23 k.c., ma charakter otwarty. Przepis ten wymienia przykładowe dobra osobiste człowieka pozostające pod ochroną prawa cywilnego uwzględniając te dobra, które w praktyce mogą być najczęściej przedmiotem naruszeń. Ochronie w myśl powołanego przepisu podlegają wszelkie dobra osobiste rozumiane jako wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym uznaje się za doniosłe. W orzecznictwie wskazuje się, że dobra osobiste wynikają z tych wartości niemajątkowych, które są ściśle związane z człowiekiem, obejmując jego fizyczną i psychiczną integralność albo będąc przejawem jego twórczej działalności skupiają niepowtarzalną, pozwalającą na samorealizację indywidualność człowieka, jego godność oraz pozycję wśród innych ludzi. Dobrem osobistym jest wartość immanentnie złączona z istotą człowieczeństwa oraz naturą człowieka, niezależna od jego woli, stała, dająca się skonkretyzować i zobiektywizować (uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt III CZP 79/10). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy przyjąć, że zasadnie Sąd I instancji uznał, że podniesione przez powoda „naruszenie interesu prawno-materialnego przez narażenie na pozbawienie skarżącego niezbędnych do życia i leczenia środków finansowych” nie kwalifikuje się jako naruszenie dóbr osobistych --- STRONA 4 --- w rozumieniu powołanego przepisu. W konsekwencji brak jest materialnoprawnych podstaw do żądania zadośćuczynienia, o czym prawidłowo orzekł Sąd Rejonowy uznając, że powód T. R. nie wykazał dochodzonego roszczenia. Poddając ocenie zarzut apelacji nierozpoznania istoty sprawy należy wskazać, że w orzecznictwie uznaje się, że poprzez nierozpoznanie istoty sporu należy rozumieć niezbadanie podstawy merytorycznej dochodzonego roszczenia w sytuacji, gdy sąd I instancji dokonał błędnego przyjęcia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1998 r., sygn. akt II CKN 895/97) W niniejszej sprawie taka okoliczność nie miała miejsca, a Sąd Rejonowy prawidłowo zbadał merytoryczne podstawy dochodzonego przez powoda roszczenia, stąd ten zarzut apelacji winien być uznany za niezasadny. Nietrafny ze swej istoty jest zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c. poprzez ich błędną interpretację, wyrażającą się w przyjęciu, że powód nie wykazał związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy nieprawidłowym działaniem Sądu Rejonowego w Nysie, a poniesionym uszczerbkiem w sferze jego dóbr osobistych. Należy bowiem zauważyć, że Sąd I instancji takiego stanowiska nie zajął. Nadto przepisy powyższe z racji niestwierdzenia naruszenia dóbr osobistych powoda nie podlegały zastosowaniu w sprawie. Niezasadne są także zarzuty apelacji naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadnie uznał Sąd I instancji, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, albowiem skarżący podniósł jedynie, że doszło jedynie do narażenia na pozbawienie skarżącego niezbędnych do życia i leczenia środków finansowych, co jednak ostatecznie nie nastąpiło i tym samym nie można mówić o naruszeniu dóbr osobistych powoda. Nadto Sąd I instancji nie odnosił się do kwestii legalności orzeczeń Sądu Rejonowego, stąd również w tym zakresie zarzuty apelującego są bezprzedmiotowe. Mając na uwadze powyższe wyrok Sądu I instancji należy ocenić jako prawidłowy, apelacja powoda T. R. jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c., o czym orzeczono w pkt 1. wyroku drugoinstancyjnego. Przyznanie w pkt 2. orzeczenia apelacyjnego na rzecz pełnomocnika z urzędu od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Opolu kwoty 300 zł powiększonej o należny podatek VAT uzasadnia treść art. § 8 pkt 3 w zw. z § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714).