Wyrok I C 48/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 września 2018 r. Sąd Okręgowy w Krakowie

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 48/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 września 2018 r. Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Ewa Olszewska Protokolant: protokolant Dominika Kralka po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2018 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa M. D. przeciwko (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. o ochronę dóbr osobistych usunięcie danych I. Oddala powództwo. II. Zasądza od powoda M. D. na rzecz strony pozwanej (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. kwoty 720 zł tytułem zwrotu kosztu zastępstwa procesowanego pozwanej. Sygn. akt IC 48/18 UZASADNIENIE wyroku z dnia 11 września 2018 r. Powód M. D. w ostatecznie sprecyzowanym żądaniu pozwu (pismo z dnia 21 marca 2018 r. k, 32-34) domagał się nakazania pozwanemu (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci godności osobistej i prawa do prywatności: poprzez sporządzenie i doręczenie na adres mailowy powoda: (...) oraz (...) oświadczenia o treści: działając w imieniu (...) Sp. z o.o. z siedzibą we W. wyrażamy ubolewanie za dwukrotne wzywanie pana M. D. w korespondencji elektronicznej z 17 listopada 2017r. (sms i mail) do zapłaty rzekomego długu wobec (...) Sp. z o.o., pomimo że pan M. D. nie był nic winien tej spółce. Zważywszy, że niesłusznie posądzając pana M. D. o bycie nierzetelnym kontrahentem i dłużnikiem oraz zapowiadając kroki windykacyjne, naruszyliśmy jego godność osobistą oraz prawo do prywatności, przepraszamy za nasze bezprawne postępowanie i zobowiązujemy się podjąć działania, które w przyszłości pozwolą uniknąć podejmowania bezpodstawnych kroków windykacyjnych. W pierwszej kolejności w terminie 7 dni od chwili uprawomocnienia się wyroku usuniemy z naszych zbiorów danych dane osobowe pana M. D.” Nadto powód wzniósł o usuniecie z administrowanych przez pozwanego zbiorów danych osobowych powoda oraz o zwrot kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na uzasadnienie żądania powód wskazał, że w dniu 17 listopada 2017 r. powód otrzymał z adresu mailowego: (...) na adres swojej poczty elektronicznej: (...) wiadomość mailową, informującą o rzekomym zadłużeniu powoda wobec (...) sp. z o.o. i wzywającą --- STRONA 2 --- go do spłaty długu pod rygorem wszczęcia postępowania sądowego. Dodatkowo, żeby skłonić powoda do zapłaty zaproponowano mu częściowe – (50%) umorzenie długu, jeśli reszta należności wpłynie w ciągu tygodnia. Podobna wiadomość została przesłana do powoda drogą sms – ową na numer jego telefonu komórkowego. Powód przyznał, że przed pięcioma laty kontaktował się z (...) sp. z o.o. i zamówił kursy do nauki języka włoskiego, za który jednak zapłacił. Jako że nie był zadowolony z w.w. materiałów zakończył na tym etapie współpracę. Pomimo to (...) przesłało mu kolejną niezamówioną partię materiałów. Powód czując się urażony wysłanym wezwaniem zażądał od pozwanego zaniechania powyższych działań, zaprzeczając iżby miał jakiekolwiek nieuregulowane zobowiązania. Dług, którego spłaty domagał się pozwany, nie istniał, bowiem strony nie zawarły na tę okoliczność żadnej umowy (przesłanie powodowi przez (...) sp. z o.o. nie zamówionych materiałów do nauki języka nie jest równoznaczne z zawarciem umowy), a potwierdzeniem tego jest chociażby to że niezwłocznie po reakcji powoda na działania pozwanego (...) sp. z o.o. wycofało się z windykacji. Zdaniem powoda wyżej opisanymi wystąpieniami pozwany naruszył jego godność osobistą, to jest jego przekonanie o własnej wartości i adekwatne do tej wartości oczekiwanie szacunku od innych. Powodowi zarzucono nielojalne zachowanie wobec kontrahentów, co stanowił jego zniewagę. Pozwany w kierowanej do powoda korespondencji użył sformułowań nie tylko kategorycznych, jakby istnienie długu nie budziło najmniejszych wątpliwości, ale ponadto tworzących stan zagrożenia. Ponaglanie powoda do zapłaty pod rygorem wszczęcia postępowania sądowego sugeruje, jakoby powód zalegał ze spłatą długu od długiego czasu, z premedytacją unikał realizacji zobowiązań, a przy tym nosi znamiona usiłowania wyłudzenia pieniędzy. Powód podkreślił, jego adres mailowy stanowi dane osobowe, a jego wykorzystanie do przesłania krytycznych wezwań do zapłaty było ich przetwarzaniem, na co powód nie wyraził zgody. Nie wie ma nawet w jaki sposób pozwany wszedł w posiadanie tych danych. Zgodnie z orzecznictwem, gromadzenie i przetwarzanie w takich okolicznościach danych osobowych również stanowi naruszenie dóbr osobistych. Zatem w celu ochrony dóbr osobistych powód może się domagać usunięcia tych danych osobowych ze zbioru pozwanego. W odpowiedzi na pozew strona pozwana (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. wniosła o oddalenie powództwa oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Pozwana podała, że jest podmiotem zajmującym się prowadzeniem windykacji masowej dużych podmiotów korporacyjnych. Windykacja należności odbywa się w imieniu i na rzecz klienta poprzez m.in. wykonywanie do dłużników telefonów, wysłania do nich sms lub wiadomości meilowych. Jednym z klientów strony pozwanej, zlecających działania windykacyjne na podstawie umowy z dnia 25 września 2015 r była (...) sp. z o.o. z siedzibą w P.. Działania windykacyjne strony pozwanej na podstawie w.w. umowy polegać miały na kierowaniu do dłużnika wezwań do zapłaty, prowadzeniu negocjacji, zawieraniu oraz nadzorowaniu realizacji porozumień o rozłożeniu na płatności na raty lub odroczeniu terminu płatności. Dotyczyły one tylko wierzytelności wymagalnych. Zlecenie windykacji otrzymane w dniu 17 listopada 2017 r. od (...) dotyczące powoda zawierało jego dane jak: imię i nazwisko powoda, numer kursu, nazwę kursu, adres powoda, numer telefonu, adres poczty meilowej, datę pierwszej wysyłki kursu, wysokość niezapłaconej kwoty. W tym samym dniu do powoda został wysłany jeden sms oraz jeden meil o treści wskazanej przez powoda w załączniku do pozwu. Następnie w dniu 29 listopada 2017 r. strona pozwana otrzymała od powoda wezwanie do zaprzestania naruszeń dóbr osobistych wraz z żądaniem zapłaty zadośćuczynienia. Weryfikacja pisma powoda nie została ostatecznie przeprowadzona, albowiem w dniu 5 grudnia 2017 r. (...) poinformowało stronę pozwaną o zakończeniu obsługi tej sprawy. Pozwana podkreśliła, że przy współpracy z (...) sp. z o.o nie podejmowała żadnych działań mających na celu samodzielne ustalanie danych kontaktowych do powoda. W ocenie pozwanej opisane wyżej działania nie były bezprawne, albowiem dane powoda, otrzymane od (...) Sp. z o.o., zostały przetworzone jedynie w celu wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów administratora danych. Samo zaś przetworzenie --- STRONA 3 --- nie naruszyło dób osobistych. Zlecający zapewnił, że powód jest jego dłużnikiem a dług jest wymagalny. Windykacja nie była przeprowadzona w sposób natarczywy, długoterminowy, uniemożliwiający wykonywanie przez powoda obowiązków, zagrażający jego bezpieczeństwu czy też opinii w środowisku. Wszelkie podjęte działania były wykonywane z poszanowaniem zasad współżycia społecznego jak i przepisów prawa. Bezsporne między stronami były następujące okoliczności: (...) sp. z o.o. jest podmiotem zajmującym się prowadzeniem windykacji na rzecz dużych podmiotów korporacyjnych. Windykacja należności odbywa się w imieniu i na rzecz klienta. Jednym z klientów strony pozwanej, zlecających działania windykacyjne była (...) sp. z o.o. z siedzibą w P.. Powód M. D. około 5 lat temu zamówił w (...) sp. z o.o. kursy do nauki do języka obcego, który został mu wysłany. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Zgodnie z zawartą z (...) sp. z o.o. umową z dnia 25 września 2015 r. o świadczenie usług windykacyjnych pozwana była zobowiązana dokonywać, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, czynności windykacji przedsądowej, zamierzające do odzyskania wymagalnych należności od dłużników zleceniodawcy. Działania windykacyjne strony pozwanej polegać miały na kierowaniu do dłużnika wezwań do zapłaty, prowadzeniu negocjacji, zawieraniu oraz nadzorowaniu realizacji porozumień o rozłożeniu na płatności na raty lub odroczeniu terminu płatności. Poszczególne sprawy do windykacji zleceniodawca miał przekazywać drogą milową, w formie zbiorczego zastawienia tzw. zlecenie do windykacji w postaci pliku E., zabezpieczonego hasałem. „Zlecenie do windykacji” miało zawierać komplet informacji operacyjnych niezbędnych do prowadzenia działań, w tym: imię i nazwisko bądź nawę przedsiębiorstwa, adres zamieszkania lub adres korespondencyjny, adres prowadzenia działalności gospodarczej, numer telefonu oraz adres poczty meilowej. W dniu 17.11.2017 r. strona pozwana otrzymała od (...) sp. z o.o. zlecenie windykacji zawierające m.in. dane powoda. Zlecenie to zawierało: - imię i nazwisko powoda - numer kursu - nazwę kursu - adres powoda - numer telefonu - adres poczty meilowej - datę pierwszej wysyłki kursu - wysokość niezapłaconej kwoty dowód: umowa z dnia 25.09.2015 r. o świadczenie usług windykacyjnych, k. 21 – 24, zlecenie windykacji, płyta CD, k. 26. W tym samym dniu strona pozwana wysłała na adres mailowy powoda: (...) wiadomość pt.” propozycja umorzenia połowy zadłużenia wobec firmy (...) sp. z o.o.” o następującej treści: Szanowana Pani/Szanowny Panie. Przypominamy, że wciąż ma Pan/Pani zadłużenie wobec firmy (...) sp. z o.o. w kwocie 307,60 zł za niezapłacone rachunki za zamówione kursy. Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami (...) rozważa skierowanie sprawy na etap postępowania sądowego, którego koszty w całości obciążą stronę przegrywającą i mogą znacznie powiększyć kwotę konieczną do spłaty. Dlatego, aby ułatwić Panu/Pani zamknięcie sprawy na etapie przedsądowym, przygotowaliśmy wraz z firmą (...) sp. z --- STRONA 4 --- o.o. wyjątkową ofertę: spłać 50% swojego zadłużenia, czyli tylko 153,80 zł do 2017-11-24, a pozostała kwota zostanie umorzona. Pozwoli to na uniknięcie konsekwencji związanych z dotychczasowym brakiem spłaty zadłużenia. Zaznaczamy, że oferta ma charakter indywidualny i jest ograniczona czasowo. Aby z niej skorzystać, należy wpłacić kwotę 153,80 do 2017 -11-24 na poniższy numer rachunku bankowego (...) sp. z o.o. P., ul. (...). Nr konta: (...) (tytułem: sprawa numer (...)_215) W Pani/Pana interesie jest jak najszybsze rozwiązanie sprawy. Z firmą (...) sp. z o.o., która prowadzi sprawę, można kontaktować się pod nr tel. (...). Z poważeniem (...) Sp. z o.o. Wiadomość o podobnej treści pozwana wysłała także sms - em na telefon komórkowy powoda. dowód: wiadomość sms z dnia 17.11.2017 r., k. 8, wiadomość mailowa z dnia 17.11.2017 r., k 9. Pismem z dnia 23 listopada 2017 r. powód wezwał pozwaną do zaprzestania naruszeń jego dóbr osobistych. dowód: wezwanie z dnia 23.11.2017 r. wraz z potwierdzeniem nadania, k 10 – 11. Ustalenia stanu faktycznego zostały oparte na dowodach z dokumentów prywatnych. W ocenie Sądu powołane wyżej dokumenty są wiarygodne, brak jest przesłanek do kwestionowania ich prawdziwości, w szczególności żadna ze stron nie zgłaszała zastrzeżeń co do ich autentyczności i rzetelności, jak również nie ujawniły się powody, dla których należałoby odmówić im z urzędu właściwej mocy dowodowej. Sąd pominął oddalił dowód z przesłuchania wskazanego przez pozwaną świadka A. P. oraz w dowodu w postaci przesłuchania w charakterze strony B. S. - na okoliczność ustalenia zasad współpracy strony pozwanej z (...) sp. z o.o. w zakresie windykacji polubownej, albowiem okoliczności dla wykazania których dowody te zostały zawnioskowane nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wobec nieusprawiedliwionego niestawiennictwa powoda na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2018 r. Sąd pominął także dowód z jego przesłuchania. Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Przepis art. 24 § 1 k.c. stanowi zaś, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Powołane wyżej przepisy zawierają regulację dotyczącą ochrony dóbr osobistych jedynie przykładowo wymienionych w art. 23 k.c. Zakładają one bezprawność działania, która jest wystarczającą przesłanką do skutecznego domagania się ochrony prawnej wskazanej w art. 24 k.c. Wskazać trzeba, że przepis art. 24 § 1 k.c. rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że na powoda nakłada obowiązek udowodnienia, że pozwany naruszył jego dobra osobiste. Przepis formułuje również domniemanie prawne bezprawności naruszenia dóbr osobistych. Na pozwanym zatem ciąży obowiązek udowodnienia, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne. Do okoliczności wyłączających bezprawność zachowania się sprawcy zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego zalicza --- STRONA 5 --- się w szczególności: działanie na podstawie przepisu lub w wykonaniu prawa podmiotowego, zgodę uprawnionego, nadużycie prawa podmiotowego osobistego (art. 5 k.c.), działania podjęte w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego, obronę konieczną, stan wyższej konieczności, działania podjęte zgodnie z prawdopodobną wolą osoby zainteresowanej. Dla dokonania oceny czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie ma nie subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne wartości uczuć i stanu psychicznego, ale to jaką reakcję wywołuje naruszenie w społeczeństwie. Należy więc przyjmować koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy. Kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych winna być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogło obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Abstrahuje się tym samym od subiektywnych odczuć osób nadwrażliwych oraz takich, które z różnych względów nie mają zdolności do reagowania emocjonalnego na określone zachowania innych podmiotów (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2005 r., I ACa 353/05, LEX nr 175202, wyrok SN z dn. 26.10.2001 r., V CKN 195/01, LEX nr 53107). W świetle zgormadzonego materiału dowodowego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie działania strony pozwanej nie nosiły znamion działań bezprawnych, naruszających dobra osobiste powoda. Pozwany należycie wykazał brak bezprawności swoich działań, rozumianej jako zachowanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 listopada 2014 r., I ACa 563/14, Lex nr 1554648), powód zaś nie wykazał takich jego czynności, które powodowałyby naruszenie jego dóbr osobistych. W istocie podejmowane przez pozwaną spółkę (...) sp. z o.o. we W. polegające na wezwaniu powoda do zapłaty w ramach tzw. „miękkiej windykacji” mieściło się w granicach jego umownych uprawnień oraz przyjętych zwyczajowo w takich sytuacjach procedur. Pozwaną spółkę łączyła z (...) sp. z o.o. umowa zlecenia w zakresie świadczenia usług windykacyjnych z dnia 25 września 2015 r. W wykonaniu powyższej umowy pozwana skierowała do powoda drogą mailową i sms – ową w dniu 17 listopada 2017 r. informację o jego zadłużeniu w stosunku do (...) za niezapłacone rachunki za zamówione kursy i propozycje jego uregulowania na etapie przedsądowym w określony sposób tj. w wysokości 50% należności do dnia 24 listopada 2017 r., z zaznaczeniem możliwości skierowania sprawy na drogę sądową, w przypadku braku uregulowania należności. Wskazać należy, iż prawem każdego wierzyciela jest dochodzenie swoich należności, czy to osobiście czy za pośrednictwem innego podmiotu, któremu zlecono windykację. Pozwany w oparciu o postanowienia zawartej umowy zlecenia mógł żądać od powoda zapłaty i poinformować go o możliwych konsekwencjach prawnych nie uregulowania długu. Uprawnienie to wygasło w momencie, gdy powód zakwestionował istnienie długu, co miało miejsce w piśmie z dnia 23 listopada 2017 r., doręczonym pozwanej w dniu 29 listopada 2017 r. Pozwana jednakże po tej dacie nie prowadziła już wobec powoda żadnych czynności windykacyjnych, zaś w dniu 5 grudnia 2017 r. zleceniodawca oświadczył o zakończeniu obsługi tej sprawy. Także sama treść przesłanej do poda informacji nie miała charakteru natarczywego i nie zawierała w odniesieniu do niego żadnych stwierdzeń obraźliwych, czy oszczerczych, które wykraczałyby poza meritum sprawy i godziły w godność osobistą, część czy dobre imię powoda. Ocena, czy dobro osobiste człowieka zostało zagrożone bądź naruszone, musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych, a więc przy użyciu pewnych wzorców obiektywnych. To bowiem nie subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ale obiektywna reakcja opinii publicznej jest tu decydująca. Jakikolwiek powód mógł doznać przykrych odczuć po przeczytaniu treści informacji z wezwania, jeżeli nie poczuwał się do obowiązku zapłaty na rzecz (...) żadnych należności, jednakże ten dyskomfort psychiczny nie był wystarczającą podstawą do poszukiwania sądowej ochrony dóbr osobistych. Przy dokonywaniu oceny działania strony pozwanej należy mieć na uwadze konieczność zachowania należytych proporcji oraz umiaru i chociaż dobra osobiste są szczególnie cenne, nie powinno się nadużywać instrumentów prawnych dla ich ochrony przypadkach incydentalnych, dotyczących wyłącznie subiektywnych odczuć osoby dotkniętej zachowaniem innej osoby. Mając to na uwadze usprawiedliwiony jest wniosek, że skoro umowa uległa rozwiązaniu, a powód, którego dane dotyczą, nie wyraził zgody na ich przetwarzanie w przyszłości i nie istniało po stronie powoda żadne zobowiązanie wobec pozwanej, to pozwana przetwarzając dane osobowe powoda naruszyła jego sferę prywatności i jej działanie było bezprawne w świetle powołanych przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Jak stanowi z kolei art. 6 ust. 1 u.o.d.o., za dane osobowe w rozumieniu ustawy uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Niewątpliwie do danych osobowych zaliczyć zaś można, adres, --- STRONA 6 --- imię i nazwisko, czy numer telefonu (por. uzasadnienie wyroku S.A. w Poznaniu z dnia 13.11.2001 r., I ACa 1140/01, Wokanda 2002/11/46). W tym stanie rzeczy zdaniem Sądu działaniom pozwanego nie można przypisać cech bezprawności, zostały one bowiem zrealizowane w ramach obowiązującego porządku prawnego i przysługujących pozwanemu uprawnień. Żądanie usunięcia danych osobowych powoda przez pozwaną (pkt 2 pozwu) nie należy natomiast do kognicji sądów powszechnych. Na podstawie art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, jeżeli administrator danych nie uwzględni żądania usunięcia danych osoby, której dane dotyczą, osoba ta może się zwrócić do Generalnego Inspektora z wnioskiem o nakazanie dopełnienia tego obowiązku. W razie stwierdzenia naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, Generalny Inspektor z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej nakazuje administratorowi danych, w drodze decyzji administracyjnej, przywrócenie stanu zgodnego z prawem, w tym m.in. usunięcie danych osobowych (art. 18 ust. 1 pkt 6). Postępowanie prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 22 ustawy). Na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. pozew w tej części należało zatem odrzucić. Mając na uwadze powyższe, na mocy uprzednio powołanych przepisów Sąd orzekł, jak w pkt I i II sentencji wyroku. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca proces jest obowiązania do zwrotu kosztów procesu poniesionych przez stronę przeciwną oraz § 8 ust. 1 pkt 2 w zw. z oraz §§ 15 i 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 poz.1804). Na koszty te złożyły się wynagrodzenie pełnomocnika 720,00 zł oraz koszty opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł.