Wyrok I C 476/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 lipca 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 476/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 lipca 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR del. Krzysztof Żyłka Protokolant: st. sekr. sądowy Krystyna Dudek po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2013 r. w Katowicach sprawy z powództwa M. T., A. W. przeciwko Towarzystwu (...) S.A. w W. o zapłatę 1. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. na rzecz powoda M. T. kwotę 15.000 zł (piętnaście tysięcy złotych) tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami od 21 października 2010 roku; 2. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. na rzecz powódki A. W. kwotę 15.000 zł (piętnaście tysięcy złotych) tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami od 21 października 2010 roku; 3. zasądza od pozwanego na rzecz powoda M. T. kwotę 40.000 zł (czterdzieści tysięcy złotych) tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 21 października 2010 roku; 4. zasądza od pozwanego na rzecz powódki A. W. kwotę 40.000 zł (czterdzieści tysięcy złotych) tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 21 października 2010 roku; 5. w pozostałym zakresie powództwa oddala; 6. zasądza od pozwanego na rzecz powoda M. T. kwotę 2.106 zł (dwa tysiące sto sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 7. --- STRONA 2 --- zasądza od pozwanego na rzecz powódki A. W. kwotę 2.506 zł (dwa tysiące pięćset sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 8. nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 4.750 zł (cztery tysiące siedemset pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu opłaty od uiszczenia której powodowie byli zwolnieni; 9. odstępuje od obciążenia powódki kosztami opłaty od pozwu w części dotyczącej oddalonego powództwa. --- STRONA 3 --- Sygn. akt I C 476/12 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 28 maja 2012 roku powodowie M. T. i A. W. (1) wnieśli o zasądzenie od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. na rzecz każdego z nich kwoty po 50.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 21 września 2010 roku tytułem zadośćuczynienia oraz na rzecz M. T. kwoty 30.000 zł, a na rzecz A. W. (1) kwoty 15.000 zł tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami od dnia 21 października 2010 roku oraz kosztów postępowania. W uzasadnieniu podnieśli, iż w dniu 1 kwietnia 2006 roku doszło do wypadku drogowego, w którym został potracony ich ojciec H. T. przez A. F., kierującego pojazdem ubezpieczonym w zakresie OC u pozwanego. Ojciec powodów w wyniku doznanych obrażeń zmarł, a sprawca został skazany przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Górniczej. W dniu 20 września 2010 roku powodowie wezwali pozwanego do zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia, lecz pozwany odmówił. Roszczenia powodów obejmują żądanie zapłaty odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej powodów i ich podstawę stanowi przepis art. 446 § 3 kc. M. T. w momencie śmierci ojca mieszkał z rodzicami i studiował w systemie zaocznym na Akademii (...) w K. i opłacał czesne za studia w kwocie 1.500 zł za semestr. H. T. pomagał opłacać to czesne, ponadto przekazywał również środki na zaspokajanie potrzeb życiowych w kwocie po 500 zł miesięcznie. Po śmierci ojca powód przerwał naukę z uwagi na zły stan psychiczny i następnie musiał ponieść dodatkowe koszty związane z jej ponownym podjęciem. Również powódce H. T. pomagał finansowo, gdyż jest ona osobą częściowo niezdolną do pracy. Brak pomocy ze strony rodziców doprowadził do znacznego pogorszenia poziomu życia powódki, zwłaszcza, że stan zdrowia powódki może się pogorszyć, co pogłębi jej trudna sytuację życiową. Ojciec powodów razem z żoną i dziećmi prowadził działalność gospodarczą, która stanowiła dodatkowe źródło dochodów rodziny i to głównie jego praca umożliwiała osiągnięcie wysokich dochodów. Po śmierci ojca powodowie z matka nie byli w stanie kontynuować tej działalności, gdyż ich matka popadła w głęboka depresję i wymaga ich stałej pomocy. Ponadto powodom należy się zadośćuczynienie na podstawie art. 448 kc w związku z art. 24 kc z tytułu krzywdy, bólu i cierpienia po stracie ojca. Powodowie byli z ojcem bardzo silnie związani, stanowił on oparcie dla całej rodziny. Również silne relacje były pomiędzy dziećmi powodów a dziadkiem, gdyż istniały silne więzi rodzinne. O dopuszczalności dochodzenia zadośćuczynienia na tej podstawie wypowiedział się Sąd Najwyższy między innymi w uchwale z dnia 22 października 2010 roku. Odsetki należą się powodom od 21 października 2010 roku, gdyż przepis art. 817 § 1 kpc przewiduje, iż zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni od zgłoszenia szkody. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, iż ubezpieczał od odpowiedzialności cywilnej sprawcę wypadku, w którym zginął ojciec powodów, jednakże kwestionuje zarówno zasadę jak i wysokość żądań. Pozwany podniósł, iż polskie prawo opiera się na zasadzie, że odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje jedynie osobom, przeciwko którym skierowany jest czyn sprawcy. Jedynym wyjątkiem w tym zakresie jest przepis art. 446 kc, z tym, że wypadek miał miejsce 1 kwietnia 2006 roku, a więc przed wejściem w życie przepisu art. 446 § 4 kc i powodom w związku ze śmiercią ojca zadośćuczynienie nie przysługuje. Braku regulacji prawnej w tym zakresie nie może zastąpić orzecznictwo sądów, gdyż nie ma ono roli prawotwórczej. Nadto zgodnie z przepisem art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych … obowiązkowe ubezpieczenie OC obejmuje odszkodowania za szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała i rozstrój zdrowia, a przepis art. 448 kc dotyczy innych niż zdrowie i życie dóbr osobistych. Odnośnie żądań dotyczących odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej powodów, to pozwany podkreślił, iż w przypadku powodów ono nie nastąpiło, gdyż są oni osobami dorosłymi i maja własne źródła dochodów, a brak podstaw do przyjęcia, iż byli na utrzymaniu ojca. Również nie zostało wykazane aby ojciec powodów uzyskiwał wysokie dochody i by powodowie mieli w nich udział. Pozwany podniósł także zarzut przedawnienia roszczeń o zadośćuczynienie, gdyż przepis art. 442 1 § 2 kc nie obejmuje roszczeń powodów, gdyż nie dotyczy on naruszenia dóbr osobistych powodów. --- STRONA 4 --- Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 1 kwietnia 2006 roku w D. doszło do wypadku drogowego, w którym ojciec powodów H. T., kierujący rowerem, został potrącony przez samochód dostawczy. W następstwie doznanych obrażeń zmarł. Prawomocnym wyrokiem sądu karnego kierowca samochodu został skazany za nieumyślne spowodowanie przedmiotowego wypadku. (okoliczności bezsporne). W dacie śmierci H. T. miał 59 lat. Od lipca 1988 roku był inwalidą drugiej grupy z ogólnego stanu zdrowia i otrzymywał rentę w wysokości 1.269 złotych, przy czym równocześnie pracował w (...) Przedsiębiorstwie (...) w D. i miesięcznie zarabiał około 1.000 złotych netto. Mieszkał razem z żoną i synem M. T., który w tamtym czasie pracował oraz studiował zaocznie. Do chwili wypadku H. T. wraz żoną i synem prowadzili działalność gospodarczą, polegającą na dekoracji kościołów, np. na uroczystości ślubne, osiągając dochód około 500 zł miesięcznie. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej osiągnął w okresie styczeń-marzec 2010 roku dochód w wysokości 725 zł (dowód: zeznanie podatkowe PIT-36 k-41-44, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia k. 31, zeznania świadka B. T. k. 121). Po śmierci H. T. działalność gospodarcza została zamknięta, a posiadany towar sprzedany. Sprzedana została także działka wypoczynkowa, gdyż rodzina powodów nie chciała na niej przebywać z uwagi na rozluźnienie kontaktów oraz fakt, iż pobyt na niej przypominał im zmarłego (dowód: zeznania powodów k. 144). Powódka A. W. (1) od 1993 choruje na stwardnienie rozsiane i jest zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Powódka mieszka w C. razem z mężem i dwójka dzieci w wieku 12 lat i 3 miesiące. W związku z chorobą powódka może pracować tylko okresowo, a gdy doznaje nawrotu choroby to wymaga bezwzględnej pomocy innych osób. Taką pomoc zapewniali jej rodzice, a zwłaszcza ojciec, który zajmował się nią i jej dzieckiem. W okresie pogorszenia stanu zdrowia powódka przyjeżdżała do D. i wynajmowała mieszkanie na tym samym osiedlu co mieszkali jej rodzice lub mieszkała z nimi. Aktualnie powódka nie może liczyć na pomoc ojca ani matki, która po śmierci męża nie jest w stanie prawidłowo funkcjonować i w przypadku nasilenia choroby jest zdana na pomoc jedynie męża, który w tym czasie nie może pracować (dowód: orzeczenie lekarza orzecznika ZUS k. 28, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności k. 29-30, zeznania powódki k. 143). Powódka była bardzo związana z ojcem, stanowił dla niej wsparcie, mogła z nim rozmawiać na wszystkie tematy, był osobą, która spajała rodzinę. H. T. całe swoje życie koncentrował wokół rodziny, nie utrzymywał innych kontaktów towarzyskich Powódka odwiedzała rodziców prawie we wszystkie w weekendy, spotykali się na działce, którą zajmował się H. T.. Ojciec pomagał jej także w opiece nad dzieckiem, chodził z nim na spacery oraz zabierał na wakacje (dowód: zeznania powódki k. 143-144, zeznania świadka B. T. k. 121-122). Powód M. T. w chwili śmierci ojca mieszkał razem z rodzicami, pracował i zarabiał około 1.400 zł miesięcznie oraz studiował zaocznie na Akademii (...). Ponadto dorywczo pomagał rodzicom w prowadzeniu działalności gospodarczej polegającej na dekorowaniu sal weselnych. Działalność ta była prowadzona głównie przez H. T., który posiadał zmysł artystyczny i umiejętności w tym zakresie. Powód miał bardzo dobry kontakt z ojcem, który starał się przekazać mu swoją wiedzę. Po dowiedzeniu się o wypadku powód pojechał na jego miejsce i musiał zidentyfikować zwłoki ojca. W związku z załamaniem psychicznym matki powodów po śmierci męża M. T. musiał zapewnić jej poczucie bezpieczeństwa i opiekować się nią. Po śmierci ojca wyprowadził się z domu rodzinnego, gdyż nie potrafił mieszkać razem z matką z uwagi na jej zamkniecie się w sobie. Aktualnie powód mieszka z żoną nie ma dzieci, cały czas opiekuje się matką, do której dzwoni kilka razy dziennie. W przypadku braku kontaktu telefonicznego odwiedza matkę osobiście, gdyż w dalszym ciągu nie potrafi ona dojść do stabilności psychicznej po śmierci męża. Powód po śmierci ojca korzystał z pomocy psychiatry, w dalszym ciągu odczuwa złość po śmierci ojca i ból ale nie kontynuuje leczenia (dowód: historia choroby k. 56-58 i zeznania powoda k. 144). Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o dowody z powołanych wyżej dokumentów oraz zeznania świadka i powodów. Dowody te nie zostały zakwestionowane przez pozwanego. Jedynie przy ustalaniu wysokości dochodów H. T. sąd oparł się na dowodach z dokumentów w postaci zeznania podatkowego i zaświadczenia o zarobkach, a nie --- STRONA 5 --- na zeznaniach świadka B. T.. Sąd pominął przy ustaleniach dowody ze świadectw racjonalizatorskich, gdyż dotyczą one lat 70-tych i 80-tych XX wieku, a z dokumentu PIT-36 wynika, iż z tytułu praw autorskich H. T. nie otrzymywał wynagrodzenia. Sąd zważył, co następuje: Roszczenia powodów są w znacznej mierze zasadne. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczeń powodów nie zasługuje na uwzględnienie. Bezspornym jest, iż wypadek w wyniku którego zginął ojciec powodów miał miejsce w dniu 1 kwietnia 2006 roku, a powodowie wnieśli pozew o zapłatę w dniu 19 czerwca 2012 roku oraz, że dowiedzieli się o osobie odpowiedzialnej za powstanie szkody już w dniu zdarzenia. Jednakże w oparciu o przepis art. 442 1 § 2 kc w związku z tym, że szkoda wynikła z występku to okres przedawnienia wynosi lat 20 od dnia popełnienia przestępstwa. Przepis ten wprawdzie został wprowadzony ustawą z dnia 16 lutego 2007 roku z dniem 10 sierpnia 2007 roku, lecz po myśli art. 2 tej ustawy ma on zastosowanie do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a jeszcze nieprzedawnionych. Jak wskazał Sąd Najwyższy w Wyroku z dnia 19 lipca 2012 roku w sprawie II CSK 653/11 możliwość zastosowania art. 442 § 2 kc do odpowiedzialności innych podmiotów niż sprawca deliktu nie jest uwarunkowana możliwością zastosowania art. 429 lub 430 kc. Może ona wynikać także z innych podstaw. Dotyczy to np. odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń ponoszącego odpowiedzialność za sprawcę szkody. Tak więc przepis ten może mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż sprawca szkody został skazany za przestępstwo spowodowania wypadku komunikacyjnego. Nie znajduje również uzasadnienia pogląd pozwanego o ograniczeniu jego zastosowania jedynie do roszczeń bezpośrednio pokrzywdzonego, gdyż powodowie również na skutek tego zdarzenia zostali pokrzywdzeni bezpośrednio. Zdarzenie to bezsprzecznie naruszyło ich dobra osobiste i wyrządziło krzywdę. Można w tym zakresie przywołać Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 22 listopada 2012 r. w sprawie III APa 25/12, w którym Sąd ten stwierdził, iż szkodą wynikłą z występku w rozumieniu art. 442 1 § 2 kc jest także szkoda pozostająca z rzeczonym występkiem w związku przyczynowym. Reasumując należy stwierdzić, iż roszczenia powodów nie uległy przedawnieniu. Nie znajduje uzasadnienia także żądanie oddalenia powództwa w oparciu o przepis art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych …. Jak wskazał Sąd Najwyższy w Uchwale z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie III CZP 93/12 artykuł 34 ust. 1 ustawy z 22.5.2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - w brzmieniu sprzed 11.2.2012 r. - nie wyłączał z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosił odpowiedzialność na podstawie art. 448 kc. Wypadek w wyniku, którego ojciec powodów poniósł śmierć miał miejsce przed wejściem w życie przepisu art. 446 § 4 kc stanowiącego podstawę do dochodzenia od zobowiązanego zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej. Za skutki zdarzeń, które wystąpiły w okresie poprzedzającym obowiązywanie powyższego przepisu, obowiązany do ich naprawienia, również odpowiada tyle, że na podstawie art. 448 kc w związku z art. 24 § 1 kc. Takie stanowisko wypracowało dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego między innymi wyrażone w wyroku z dnia 15 marca 2012 roku w sprawie I CSK 314/11 czy też w uchwale z dnia 13 lipca 2011 roku w sprawie III CZP 32/11. Poszkodowanemu należy się zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, jeśli śmierć nastąpiła w następstwie deliktu. W niniejszej sprawie niesporny jest fakt, że śmierć ojca powodów była skutkiem deliktu, za który odpowiedzialność ponosi strona pozwana. Dla Sądu oczywistym jest, że więź rodzinna jest jednym z dóbr osobistych, w rozumieniu art. 23 kc, a jej bezprawne naruszenie uzasadnia roszczenie o wypłatę zadośćuczynienia. --- STRONA 6 --- Rodzina powodów funkcjonowała prawidłowo od wielu lat. H. T. jako ojciec utrzymywał stały i bardzo dobry kontakt zarówno z córką A. W. (1) jak i z synem M. T.. Oboje oni mieli w ojcu oparcie, korzystali z jego pomocy materialnej jak i osobistej. Powodowie stanowili bardzo zżytą rodzinę, której głową i osobą spajającą był zmarły H. T.. Aktualnie zostali pozbawieni pomocy i wsparcia ojca, a do tego śmierć ta wpłynęła bardzo negatywnie na funkcjonowanie ich matki B. T.. Powodowie nie mogą aktualnie liczyć na pomoc matki, a wręcz sami muszą zapewnić jej opiekę. Ustalając wysokość zadośćuczynienia sąd uznał, iż adekwatna do poniesionych przez powodów cierpień związanych z utratą ojca jest kwota 40.000 zł. Kwota ta nie jest nadmiernie wygórowana, a stanowi pewną ekonomicznie odczuwalną sumę mogącą spełnić także funkcję kompenasacyjną. Kwestia wysokości zadośćuczynienia zajmował się Sąd Najwyższy między innymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 września 2002 roku w sprawie IV CKN 1266/00 uznając, iż wysokość zadośćuczynienia powinna być oparta na obiektywnych i sprawdzalnych kryteriach, kierować się jego celami i charakterem, przy uwzględnieniu jednak indywidualnej sytuacji stron. Istotnym elementem indywidualizującym jest wiek poszkodowanego i intensywność cierpień. Natomiast Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 27 marca 2013 roku w sprawie I ACa 1351/12 wskazał, iż wysokość zadośćuczynienia nie może mieć charakteru symbolicznego, lecz odczuwalny ekonomicznie wymiar dla tego, kto doznał krzywdy. Przy określeniu wysokości tego świadczenia trzeba mieć na względzie okoliczności konkretnej sprawy, w tym indywidualne cechy pokrzywdzonego i jego zdolności do powrotu do równowagi psychicznej po upływie określonego czasu, a także brać pod uwagę poziom jego dotychczasowego życia, który będzie rzutował na rodzaj wydatków konsumpcyjnych minimalizujących doznane cierpienia. Odnosząc to do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż oboje powodowie byli bardzo związani z ojcem i oboje w sposób znaczący przeżyli jego utratę i zakończenie relacji rodzinnych jakie do tej pory ich łączyły. Po śmierci ojca powodów ich rodzina nie funkcjonuje już w sposób dotychczas im znany. Nie stanowi już ściśle związanej całości, a relacje pomiędzy jej poszczególnymi członkami nie są takie same jak przedtem. Kwota 40.000 zł stanowi odczuwalny dla powodów ekwiwalent związany z dotychczasowymi przeżyciami i utratą możliwości dalszego funkcjonowania w rodzinie. Dla powódki szczególne znaczenie ma brak oparcia w ojcu w okresach pogorszenia stanu zdrowia gdy wymaga ona pomocy innej osoby, a obecnie nie może liczyć na taką pomoc, natomiast dla powoda związane jest to z koniecznością ciągłej pomocy matce i ograniczeniu własnego życia rodzinnego, gdyż matka nie może liczyć na pomoc zmarłego męża. Żądanie dotyczące zasądzenia ustawowych odsetek od powyższej kwoty również nie zostało w całości uwzględnione, ponieważ powodowie zgłosili swoje roszczenia w dniu 20 września 2010 roku, a pozwany ma obowiązek przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i wypłacić świadczenie w terminie 30 dni (art. 14 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych). Skoro w terminie tym świadczenia nie wypłacił, to popadł w opóźnienie i na mocy art. 481 § 1 kc i zobowiązany jest do zapłaty odsetek. Natomiast żądanie odsetek od dnia 21 września 2011 roku tj. od dnia następnego po zgłoszeniu szkody nie znajduje uzasadnienia. Również roszczenie powodów dotyczące odszkodowania za pogorszenie ich sytuacji życiowej zasługuje na uwzględnienie. Ustalając wysokość tego odszkodowania Sąd, zgodnie z art. 446 § 3 kc oceniał powstałą szkodę od strony majątkowej i niemajątkowej. Jednakże jak wskazał Sąd Apelacyjny w Katowicach w Wyroku z dnia 24 lutego 2012 roku w sprawie I ACa 3/12, w którym oceniane były roszczenia matki powodów, zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że normy dotyczące odszkodowania i zadośćuczynienia w przypadku zdarzeń sprzed 3 sierpnia 2008 r. regulują stany faktyczne, których zakresy trudne są do rozgraniczenia. We wcześniejszym orzecznictwie, gdy nie wypracowano jeszcze wykładni dopuszczającej przyznanie w przypadku śmierci osoby najbliższej zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc, wskazywane w art. 446 § 3 kc pogorszenie sytuacji życiowej rozumiane było niezwykle szeroko i obejmowało także te okoliczności, które obecnie bez wątpienia mieszczą się wśród przesłanek przyznania i określenia wysokości zadośćuczynienia. Dotyczy to zwłaszcza bólu i cierpień psychicznych, które rzutują na komfort życia i obniżają poziom niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania energii życiowej. Z tej przyczyny przy określeniu wysokości stosownego zadośćuczynienia nie można abstrahować od wysokości już przyznanego odszkodowania, podobnie jak i przy określaniu wysokości stosownego odszkodowania nie można abstrahować od wysokości już przyznanego --- STRONA 7 --- zadośćuczynienia. W tej sytuacji Sąd Okręgowy uznał, iż w przypadku obojga powodów nastąpiło określone w przepisie art. 446 § 3 kc znaczne pogorszenie sytuacji życiowej. W przypadku powódki polega ono na braku wsparcia materialnego i bezpośredniej opieki w okresach związanych z pogorszeniem jej stanu zdrowia. Powódka bowiem korzystała z pomocy ojca, co umożliwiało kontynuowanie pracy jej mężowi, a aktualnie takiej możliwości nie ma. Kwota 15.000 zł żądana przez powódkę nie jest w tym względzie wygórowana i chociaż częściowo umożliwi opłacenie pomocy w okresie pogorszenia stanu zdrowia. W przypadku powoda również nastąpiło znaczne pogorszenie sytuacji życiowej związane z brakiem możliwości uzyskiwania dochodu z prowadzonej wraz z ojcem działalności gospodarczej i uzyskiwania pomocy z jego strony oraz koniecznością ponoszenia większych wydatków związanych z opieką nad matką. Żądana przez powoda kwota 30.000 zł jest jednak wygórowana i nie powinna ona przewyższać odszkodowania zasądzonego powódce A. W. (2). Odsetki zostały zasądzone zgodnie z żądaniem od dnia 21 października 2010 roku, gdyż roszczenie powinno być spełnione w terminie 30 dni od zgłoszenia szkody. Pozwany nie wykazał aby istniały okoliczności, które skutkowałyby koniecznością poczynienia dodatkowych ustaleń w tym zakresie i przesunięciem terminu spełnienia świadczenia. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 100 zdanie pierwsze kpc obciążając nimi strony stosunkowo. Roszczenia każdego z powodów należy rozpatrywać oddzielnie, gdyż w niniejszej sprawie występuje współuczestnictwo formalne i każde z powodów ma w stosunku do pozwanego oddzielne roszczenia. Powód M. T. był zwolniony od obowiązku uiszczenia opłaty ponad kwotę 2.000 zł i utrzymał się w swoim żądaniu w 68,75%. Ponieważ suma kosztów wynosiła 11.234 zł to pozwany powinien ponieść 7.723 zł. Przy uwzględnieniu obowiązku poniesienia opłaty sądowej w części, w której powód był zwolniony (2.000 zł), to pozwany powinien zwrócić powodowi kwotę 2.106 zł. Natomiast powódka A. W. (1) była zwolniona od kosztów sądowych w całości i utrzymała się w swoim roszczeniu w 84,61%. Suma kosztów wyniosła 10.467 zł, a pozwany powinien ponieść także opłatę od pozwu w części w jakiej powództwo zostało uwzględnione. Podstawą pobrania opłaty od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa stanowi art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.