Postanowienie I C 470/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 czerwca 2011 roku Sąd Okręgowy w Białymst

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 470/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 czerwca 2011 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Elżbieta Małgorzata Kudrycka - Jarosz Protokolant: st. sekr. sądowy Anna Owerczuk po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2011 roku w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa J. Ł. przeciwko Skarbowi Państwa Prezesowi Sądu Rejonowego w Białymstoku o zapłatę I. Oddala powództwo. II. Zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 złotych tytułem kosztów zastępstwa prawnego. UZASADNIENIE Powód J. Ł. wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty 2872,17 tytułem odszkodowania w związku z niezgodnym z prawem postanowieniem Sądu Gospodarczego w Białymstoku Wydział XIV Gospodarczy dla Spraw Upadłościowych i Naprawczych z dnia 23 czerwca 2010r. oraz obciążenie Skarbu Państwa kosztami postępowania sądowego (k.1-2). Pozwany Skarb Państwa-Prezes Sądu Rejonowego w Białymstoku wniósł o oddalenie pozwu i zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych(k. 29-30). Sąd ustalił, co następuje: W związku z ogłoszeniem upadłości Zakładów Napraw Taboru Kolejowego w Ł., w których to zakładach zatrudniony był powód zgłosił on syndykowi swoją wierzytelność z tytułu niewypłaconej premii za okres sprzed ogłoszenia upadłości za okres wrzesień 2006r., lipiec grudzień 2008r. i styczeń –lipiec 2009r. Wskazane okresy zostały ujęte w kolejnych decyzjach Prezesa Zarządu upadłego, jako okresy, w których, z uwagi na ujemny wynik finansowy oraz trudną sytuację płatniczą spółki wstrzymano w całości wypłaty z funduszu premiowego wszystkim komórkom organizacyjnym spółki. --- STRONA 2 --- Wierzytelności zgłoszone przez powoda spotkały się z odmową uznania na liście wierzytelności przez syndyka masy upadłości od decyzji tej powód wniósł sprzeciw. Postanowieniem wydanym przez Sędziego Komisarza Sądu Gospodarczego w Białymstoku z dnia 11 maja 2010 roku sprzeciw powoda został oddalony. W uzasadnieniu wskazano, iż w przypadku powoda roszczenie o premię w ogóle nie powstało bowiem wewnętrzne przepisy spółki uzależniały uzyskanie premii od wypracowania zysku przez całe przedsiębiorstwo w przypadku spółki, w której zatrudniony był powód zysk ten nie został wypracowany (k. 6-9, 10-11). Na postanowienie to powód złożył zażalenie, w wyniku rozpoznania którego Sąd Rejonowy Sąd Gospodarczy postanowieniem z dnia 23 czerwca 2010r. oddalił zażalenie powoda z uzasadnieniem, iż nabycie prawa do premii wynika ze spełnienia przesłanek negatywnych lub pozytywnych sklasyfikowanych w regulaminie premiowania pracowników obowiązującym w zakładzie pracy. W przypadku powoda Sąd podkreślił, iż o spełnieniu przesłanek negatywnych uzasadniających nie powstanie prawa do premii informowała decyzja prezesa zarządu stwierdzająca brak podstaw finansowych do wypłaty premii (k. 16-21). Powód wskazał, iż rozstrzygnięcie Sądu w postanowieniu z 23 czerwca 2010r. stało się podstawą odmowy przyznania premii w okresie po ogłoszeniu upadłości, na co wskazuje pismo syndyka z 16 grudnia 2010r. (k.4). Wprawdzie – jak podkreślił powód – szkoda jaką poniósł dotyczy premii nie objętej orzeczeniem sędziego komisarza ani Sądu, niemniej jednak syndyk posiłkował się stanowiskiem zawartym w postanowieniu Sędziego Komisarza i Sądu, co w ocenie powoda uzasadnia jego powództwo o stwierdzenie niezgodności z prawem zapadłych postanowień (k.43-44). Sąd zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wprowadzona została do Kodeksu postępowania cywilnego ze względu na regulacje zawarte w art. 77 ust. 1 Konstytucji oraz w art. 417-417 2 k.c. i art. 421 k.c. W art. 417 1 § 2 k.c. przyjęto, że jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jego niezgodności z prawem. Kluczowe znaczenie ma zatem właściwa interpretacja pojęcia "orzeczenie niezgodne z prawem", gdyż stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, to ustalenie jego bezprawności, które nie może nastąpić bez sięgnięcia do istoty władzy sądowniczej, tj. orzekania w warunkach niezawisłości, w sposób bezstronny, zależny nie tylko od obowiązujących ustaw, ale także od "głosu sumienia" sędziego oraz jego swobody w ocenie prawa i faktów stanowiących podłoże sporu. Swoboda ocen sędziego wynika nie tylko z władzy sędziowskiej, ale także z prawa pozytywnego, często posługującego się pojęciami niedookreślonymi i klauzulami generalnymi albo dekretującego wolność decyzji sędziego. Treść orzeczenia zależy również od rezultatów wykładni, które mogą być różne, w zależności od jej przedmiotu, metod oraz podmiotu, który jej dokonuje. Z istoty wykładni wynika więc wiele możliwych interpretacji, a sam fakt wykładni z natury rzeczy nacechowany jest subiektywizmem. Już z tych powodów uzasadnione jest, aby w odniesieniu do działalności jurysdykcyjnej sądu sformułować autonomiczne pojęcie bezprawności. Jeśli więc na gruncie odpowiedzialności cywilnej bezprawność oznacza generalnie naruszenie normy właściwego zachowania się, wynikającego z ustawy lub z umowy międzynarodowej, to w odniesieniu do odpowiedzialności za wydanie orzeczenia sądowego musi być skorygowana specyfiką władzy sądowniczej oraz jej ustrojem. Ze względu na zasadę niezawisłości oraz posługiwanie się przez sądy procedurami, których osnowę stanowi system zaskarżania orzeczeń, należy przyjąć, że orzeczenie niezgodne z prawem, to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Niezgodność z prawem rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi zatem mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności. Tak rozumiane pojęcie bezprawności, --- STRONA 3 --- uwzględniające podmiotowy, subiektywny element orzekania, zbliża się do pojęcia winy, jaką można przypisać sędziemu formułującemu kwestionowane orzeczenie, polegającej na rażącym i oczywistym naruszeniu prawa (zob. OSNC 2007, nr 2, poz. 35, zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2006 r., V CNP 68/05, niepubl., oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007, nr 1, poz. 17, z dnia 17 maja 2006 r., I CNP 14/06, niepubl. i z dnia 7 lutego 2007 r., III CNP 53/06, niepubl., wyrok SN z dnia 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06). Przyjęcie odmiennego zaopatrywania stwarzałoby zagrożenie dla takich wartości jak stabilność obrotu prawnego, swoboda sądu w ocenie materiału dowodowego i stosowaniu prawa (postanowienie z 3 czerwca 2009r. IV CNP 116/08 niepubl.). W niniejszej sprawie powód łączył niezgodność orzeczenia wydanego w sprawach XIV GUp3/09Zw518, przedmiotem którego było rozstrzygnięcie kwestii nie ujęcia premii powoda za okres sprzed ogłoszenia upadłości na liście wierzytelności z faktem nie przyznania mu premii po ogłoszeniu upadłości. Powód wskazywał, iż syndyk masy upadłości argumentując swoją decyzję pismem z 16 grudnia 2010r. wskazał, iż syndyk powołał się na kwestionowane przez niego orzeczenie(k.43-44). Pozwany zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa podkreślił, iż powód nie wskazał, jakie przepisy prawa zostały naruszone kwestionowanym postanowieniem, zatem nie wskazał rażącego naruszenia prawa przez Sąd. Tymczasem bezprawność działania Skarbu Państwa jest niezbędną przesłanką warunkującą jego odpowiedzialność. Istotny w ocenie pozwanego był również fakt, iż powód nie wykazał uszczerbku, jego wysokości oraz normalnego związku przyczynowego pomiędzy bezprawnym działaniem a tym uszczerbkiem. Zatem nie wykazał żadnej z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa (k. 29-32) Przechodząc od powyższych uwag natury ogólnej do rozważenia zarzutów podniesionych przez powoda trzeba stwierdzić, że twierdzenia pozwu nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Po pierwsze zgodzić się należy z twierdzeniami pozwanego, iż powód nie wskazał na jakiekolwiek rażące naruszenie przepisów prawa. Analiza przedmiotowego orzeczenia wskazuje, iż Sąd czyniąc ustalenia faktyczne w postępowaniu upadłościowym uznał, iż powodowi nie przysługuje wierzytelność wobec upadłego, a zatem nie uwzględnił jej na liście wierzytelności. Ustalenia te zostały poczynione w oparciu o treść regulaminu premiowania pracowników zawierającego przesłanki i zasadny wypłaty premii regulaminowej. Wykładnia postanowień regulaminu została dokonana z uwzględnieniem charakteru premii regulaminowej jako ruchomego i motywacyjnego składnika wynagrodzeń. Fakt, iż powód nie zgadza się z interpretacją przepisów regulaminu premiowania dokonanego przez Sąd nie powoduje jednak, iż doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa przy wydaniu kwestionowanego orzeczenia. Powód w efekcie kwestionuje bowiem merytoryczną zasadność rozstrzygnięcia, czemu służą środki odwoławcze. Już choćby z tego względu przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa nie zostały spełnione, zatem pozew nie zasługuje na uwzględnienie. Niemniej jednak zasadność pozwu podważa również fakt, iż roszczenie powoda o premię nie jest związane z wydanym przez Sąd postanowieniem z 23 czerwca 2010r. Postanowienie to odnosiło się bowiem do premii sprzed ogłoszenia upadłości, powód domaga się natomiast przyznania premii za okres po ogłoszeniu upadłości. Kwestia ta nie była przedmiotem postępowania sądowego i nie zapadło w tym przedmiocie żadne orzeczenie. Brak jest zasadności łączenia zapadłego w innym przedmiocie orzeczenia z obecną sytuacją powoda, nawet w sytuacji kiedy powołuje się na nie syndyk masy upadłości. Postanowienie z dnia 23 czerwca 2010r. nie dotyczy bowiem obecnego roszczenia powoda. Powód nie otrzymał premii decyzją syndyka, który jedynie posiłkował się argumentacją postanowienia. Nie zaistniała zatem sytuacja zaistnienia szkody poprzez wydanie prawomocnego orzeczenia i z tego względu pozew również nie zasługuje na uwzględnienie. --- STRONA 4 --- Mając na uwadze powyższe na mocy art. 417 1 § 2 kc w zw. z art. 424 1b kpc orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 98 kpc w zw. z art. § 12 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 2074).