Wyrok I C 470/11 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2011 r. Sąd Okręgowy w

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 470/11 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2011 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSR del. Katarzyna Oleksiak Protokolant: sekr. sądowy Małgorzata Szeląg po rozpoznaniu w dniu 18 października 2011 r. w Krakowie sprawy z powództwa (…),(…),(…),(…) przeciwko (…) w (…) o ochronę dóbr osobistych I. nakazuje stronie pozwanej (…) w (…), aby zaniechała w przyszłości naruszeń dóbr osobistych powodów (…),(…),(…) i (…) tj. prawa do spokojnego zamieszkiwania i pracy, w dzień i w nocy w ich domu przy ul. (…) w (…), niezakłóconego nadmiernym (przekraczającym dopuszczalne prawem normy) hałasem emitowanym przez pozwanego oraz do prawidłowego rozwoju powodów (…) i (…), poprzez zakazanie pozwanemu w przyszłości emitowania hałasu przenikającego do środowiska, w porze dziennej i nocnej przekraczającego normy dopuszczalne prawem i decyzjami administracyjnymi Marszałka Województwa (…) - pozwolenie zintegrowane, --- STRONA 2 --- II. zasądza od strony pozwanej (…) w (…) na rzecz każdego z powodów (…),(…),(…),(…) kwotę po 3 000 zł (trzy tysiące złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 16 października 2010 roku do dnia zapłaty, III. w pozostałej części oddala powództwo, IV. koszty zastępstwa procesowego między stronami wzajemnie znosi, V. nakazuje ściągnąć od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego … kwotę 1 200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) tytułem części opłaty sądowej od pozwu od uiszczenia, której powodowe byli zwolnieni. Sygn. alt. I C 470/11 U Z A S A D N I E N I E Wyroku Sądu … z dnia 27 października 2011 roku W ostatecznie sprecyzowanym żądaniu pozwu powodowie (…) , (…) oraz małoletni (…) i (…) wnieśli o zobowiązanie pozwanego (…) w (…) do zaniechania w przyszłości naruszenia dóbr osobistych powodów tj. prawa do spokojnego zamieszkiwania i pracy, w dzień i w nocy w ich domu przy ul. (…) w (…) , niezakłóconego nadmiernym ( przekraczającym dopuszczalne prawem normy) hałasem emitowanym przez pozwanego, oraz prawa do prawidłowego rozwoju małoletnich powodów (…) i (…) poprzez zakazanie pozwanemu w przyszłości emitowania hałasu przenikającego do środowiska, w porze dziennej i nocnej przekraczającego normy dopuszczalne prawem i decyzjami administracyjnymi –Zintegrowanymi Zezwoleniami Marszała Województwa --- STRONA 3 --- (…) oraz o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz każdego z powodów kwoty po 3000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 16 października 2010 roku tytułem zadośćuczynienia, a także o zasadzenie na rzecz powodów (…) , (…) kwoty 25 000 zł tytułem odszkodowania za częściową utratę wartości niezabudowanej działki nr (…) i utratę możliwości jej zbycia, a także zasądzenie na rzecz powodów kosztów postępowania. W uzasadnieniu tego żądania powodowie wskazali, iż (…) , (…) są na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym, położonej w (…) przy ul. (…) . Nieruchomość tę, składającą się z dwóch działek nr (…) i (…) , nabyli w grudniu 2009 roku i po niezbędnym remoncie wprowadzili się do nabytego domu w marcu 2010 roku. Na zakup nieruchomości zaciągnęli kredyt hipoteczny, który spłacają w kwocie po ok. 3 000 zł miesięcznie. Pertraktacje ze sprzedającymi nieruchomość trwały od września 2009 roku i od tego miesiąca powodowie (…),(…) wielokrotnie, o różnych porach dnia, w tym także w godzinach wieczornych bywali w domu przy ul. (…) . Powodowie oglądali nabywany dom, ogród i wiedzieli, że graniczy on z zakładami (…) . Powodowie pytali sprzedających czy sąsiedztwo zakładów pozwanego nie jest uciążliwe, w szczególności czy nie ma nadmiernego hałasu lub emisji pyłów czy substancji chemicznych, a sprzedający twierdzili, że takich uciążliwości nie ma. Sytuacja ta uległa drastycznej zmianie od 1 lipca 2010 roku kiedy to ruszyła hala produkcyjna pozwanego znajdując się najbliżej nieruchomości powodów, jak się później okazało z linią technologiczną nr 1. Hałas jaki generowała z tej linii strona pozwana był ogromny i bezustanny tzn. trwał 24 godziny na dobę włącznie z niedzielami i świętami. W nocy, w dni wolne od pracy i po godzinie 16 –tej był on szczególnie uciążliwy i bardziej dokuczliwy dla powodów i osób przebywających w ich domu z uwagi na zmienione tło tego hałasu tj. zmniejszenie normalnego ruchu na ulicy (…) . Powodowie podnieśli, że emisja przekraczającego dopuszczalne normy hałasu przypadła na miesiące letnie o --- STRONA 4 --- bardzo wysokiej temperaturze powietrza, przez co zwiększyła się znacznie dolegliwość dla zdrowia powodów, gdyż praktycznie niezależnie od odczuwalnego hałasu w ciągu dnia tj. braku spokoju w ogrodzie, uniemożliwiła im sen i odpoczynek w nocy. Z powodu hałasu nie mogli otwierać w nocy okien, nie mogli przewietrzyć i schłodzić mieszkania. Dzieci w wieku 6,5 i 3,5 lat, zmęczone zasypiały przy zamkniętych oknach ok. godz. 20-tej i natychmiast po każdej próbie otwarcia okien dla schłodzenia ich pokoju budziły się z płaczem, nie spłaty przez godzinę, dwie i znów zasypiały. Powodowie wskazali, iż sypialnia dzieci znajduje się od ulicy (…) , a więc po przeciwnej stronie niż zakłady strony pozwanej, a mimo to natężenie hałasu zakłócało im sen i odpoczynek. Jeszcze większe natężenie hałasu odczuwali (…) , (…) gdyż ich sypialnia znajduje się na wprost od tej hali produkcyjnej z której emitowany był hałas. Powodowie są zaś nauczycielami, a okres wakacji jest jedynym okresem ich wypoczynku, a z powodów finansowych w związanych z zakupem domu nie mogli wyjechać na urlop i liczyli na odpoczynek we własnym domu i ogrodzie. Powodowie ponieśli, iż zostali przez pozwanego pozbawieni możliwości odpoczynki i regeneracji sił a ich zdrowie zostało narażone na uszczerbek. Powodowie pismem z dnia 2 sierpnia 2010 roku zwrócili się do strony pozwanej o zaprzestanie emisji hałasu, a w szczególności o wyłączenie linii produkcyjnej w nocy, w niedzielę i święta. Jednocześnie powodowie wystąpili z pismem do Starosty (…) i (…) Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o przeprowadzenie kontroli natężenia hałasu. Organ ten dokonał w dniu 9 września 2010 roku pomiaru hałasu z terenu zakładu pozwanego i jego oddziaływania na nieruchomość powodów. Pomiary te wykazały, że dopuszczalny poziom hałasu został przekroczony w godzinach dziennych o 3,4 dB, a godzinach nocnych o 13,8 dB. Dopuszczalny poziom hałasu dla strony pozwanej określony zaś został w Zintegrowaniu pozwoleniu. W ocenie strony powodowej wyniki kontroli niezbicie wykazały, że działania pozwanego --- STRONA 5 --- polegające na uruchomieniu linii technologicznej nr 1 spowodowały emisje nadmiernego hałasu, znacznie przekraczającego dopuszczalne wartości określone w Zintegrowaniu pozwoleniu. Oznacza to, iż działanie pozwanego było bezprawne, zawinione a to oznacza, że powodom przysługuje na podstawie art. 448 k.c w związku z art. 23 k.c prawo domagania się zadośćuczynienia. Strona pozowana będąc dużym zakładem przemysłowym, mającym odpowiednie służby ochrony środowiska jest zobowiązany bowiem do bieżących pomiarów emisji hałasu i bezzwłocznego reagowania. Biorąc zaś pod uwagę, iż lina produkcyjna nr 1 nie została przez pozwaną zburzona, czy zdemontowana, posiada urządzenia umożliwiające uruchomienie produkcji, istnieje wysokie prawdopodobieństwo, iż w przypadku uzyskania kolejnego intratnego zlecenia zostanie przez stronę pozwaną ponownie uruchomiona, powodując emisje hałasu przekraczającego dopuszczalne normy. Okoliczność ta uzasadnia żądanie zakazania pozwanemu naruszeń w przyszłości – dobra osobistego powodów tj. narażenia ich zdrowia na niebezpieczeństwo jego pogorszenia, utraty wskutek emitowania do środowiska poziomu hałasu przekraczającego dopuszczalne normy. Uzasadniając żądanie zapłaty odszkodowania powodowie wskazali, iż kupując w grudniu 2009 roku nieruchomość w (…) przy ul. (…) w porozumieniu z matka powódki (…) planowali sprzedać niezabudowaną działkę nr (…) rodzicom powódki. Kupując nieruchomość uzyskali bowiem decyzję WZ na niezabudowaną część nieruchomości. Za działkę tę mieli otrzymać od rodziców kwotę 35 000 zł. Rodzice powódki zrezygnowali jednak z zakupu tej nieruchomości z powodu hałasu generowanego przez pozwanego z hali nr 1. W tej sytuacji powodowie ponieśli szkodę. Ponieważ działka znajduje się za domem powodów a dojazd do niej odbywać się musi przez ich działkę, powodowie chcieli ją sprzedać tylko osobom najbliższym, by nie był w przyszłości sporów o dojazd. Tak więc kwota 25 000 zł tj. część spodziewanej --- STRONA 6 --- kwoty ze sprzedaży stanowi dla powodów rekompensatę za utratę wartości tej części działki. (k. 2-9). W odpowiedzi na pozew strona powodowa wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania. (…) w (…) wskazało , iż godnie z art. 6k.c to na stronie powodowej ciąży obowiązek wykazania faktów z których wywodzi skutki prawne. Jakkolwiek zatem art. 24 k.c stwarza domniemanie bezprawności działania, to jednak przepis ten nie zwalnia powoda z obowiązku wykazania, iż doszło do zagrożenia dóbr osobistych i wskazania jakich konkretnie dóbr osobistych zagrożenie dotyczyło. Dodatkowo powodowie winni wykazać, iż obawa naruszenia dobra jest w świetle okoliczności danego przypadku i doświadczenia życiowego uzasadniona. W tym kontekście strona pozwana wskazała, iż powodowie nie wykazali, iż w ogóle doszło do naruszenia dóbr osobistych, ani jakich dóbr naruszenie tyczyło, ani też że te dobra zostały naruszone przez działania pozwanej, jak również, że istnieje ryzyko dalszego naruszania dóbr osobistych powodów. Nawet bowiem jeśli przyjąć, iż emitowany przez stronę pozwaną poziom hałasu został przekroczony w odniesieniu do norm określonych decyzjami administracyjnymi, nie oznacza to jeszcze naruszenia konkretnego dobra osobistego powodów. Strona pozwana podniosła, iż na terenie przyległym do nieruchomości powodów funkcjonuje kilka zakładów, nie tylko zakład pozwanej, a w pobliżu zlokalizowane są linie kolejowe oraz droga (…) o dużym natężeniu. Wszystkie te elementy są źródłem hałasu mogącego oddziaływać na nieruchomość powodów. W chwili uruchomienia linii produkcyjnej nr 1 pozwana nie wiedziała, iż jej praca będzie przekraczała dopuszczalny poziom hałasu, takie sugestię są sprzeczne, zdaniem strony pozowanej, z istotą działalności spółki, której celem jest uzyskanie zysku z --- STRONA 7 --- produkcji, a przecież konsekwencją przekroczenie norm emisji hałasu jest w skrajnym przypadku zamknięci produkcji. Strona pozwana podniosła, iż w dniu 15 września 2010 roku linia nr 1 została zamknięta i do chwili obecnej nie pracuje, strona pozwana nie planuje jej uruchomienia w tej lokalizacji, posiadając inne linie technologiczne zapewniające produkcję. Spółka zarzuciła, iż zakaz naruszania ustalonych norm emisji hałasu został wprowadzony bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa konkretyzując się w odniesieniu do spółki w decyzjach dot. zintegrowanych pozwoleń. Ustalenie szczególnej ochrony w postaci zakazu naruszania poziomu ustalonego hałasu w tych decyzjach czyni zatem zbędnym domaganie się takiej ochrony w niniejszej sprawie, gdyż powodowałoby to niczym nieuzasadnione wzmocnienie sytuacji powodów wobec innych podmiotów dublując jednocześnie obowiązujące przepisy prawa, stawiając pod znakiem zapytania ich skuteczność. Strona pozwana wskazała, iż wbrew twierdzeniom powodów w okresie lipiec – wrzesień 2010 roku temperatury nie były najwyższe a opady znaczne, więc nie można wykluczyć nieotwierania okien z racji częstych w tym okresie burz i opadów. Strona pozwana wskazała, iż hałas emitowany w porze nocnej przez jej zakład nie przekroczył poziomu 59 dB, natomiast szkodliwy dla zdrowia , co wynika z informacji jakie można w sposób szybki uzyskać z Internetu, jest stały hałas o natężeniu już 65dB, zaś szum włączonego telewizora to właśnie 65dB, odkurzacz emituje hałas o poziomie 70dB, a pociąg 80dB. Zatem powodowie nie wykazali, iż na skutek działań strony pozwanej doszło do naruszenia ich dobra osobistego jakim jest zdrowie, czy prawo do wypoczynku, nie wykazali bowiem, iż poziom hałasu emitowany przez spółkę był szkodliwy dla zdrowia. Podnoszony przez pozwanych zarzut naruszenia prawa do odpoczynku, należy zdaniem pozwanej, rozważyć w kontekście relacji ich prawa z prawami pozwanej, choćby prawa do prowadzenia działalności gospodarczej, prawa zatrudnienia pracowników, dobrego imienia. --- STRONA 8 --- W ocenie spółki powodowie nie wykazali też, iż sprawcą naruszenia dóbr osobistych była strona pozowana. Swoje twierdzenie oparli na fakcie wytoczenia spółce postępowania przez organy administracyjne. Postępowania te toczyły się jednak także w odniesieniu i do innego podmiotu a tylko z uwagi na chęć przyspieszenia postępowania i niemożności ustalenia jednego podmiotu dla którego zostałaby nałożona kara, pozwany wskazał siebie jako adresata kary za naruszenie, albowiem jest głównym właścicielem terenu na którym znajdowały się instalacje powodujące emisje hałasu. Przekroczenie hałasu wykazane w decyzji miało zaś miejsce w chwili wykonania badań, a nie w całym okresie pracy linii. Powodowie formułując żądanie pozwu nie wzięli zaś pod uwagę innych czynników mających wpływ na emisję hałasu jak: kierunek wiatru, ciśnienie, chwilowe obniżenie poziomu hałasu emitowanego przez inne źródła. W ocenie spółki powodowie nie wykazali także jej winy, a twierdzenia powodów, iż wiedziała ona o emisji hałasu nie są poparte żadnymi dowodami. Strona pozwana podniosła nadto, iż linia produkcyjna nr 1 działała w okresie od lipca 2010 roku do 15 września 2010 roku, kiedy to została zamknięta. Zadośćuczynienie nie może zaś być przyznane gdy ze względu na rodzaj, przebieg i skutki doznanego uszkodzenia lub rozstroju zdrowia krzywda poszkodowanego nie jest realna i istotna. W zakresie żądania zasądzenia odszkodowania, strona pozowana podniosła, iż powodowie nie wykazali żadnej z przesłanek uzasadniających takie roszczenie, w szczególności nie wykazali istnienia uszczerbku majątkowego po ich stronie.(k.60-67). Bezsporne między stronami było: (…) , (…) są na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym, położonej w (…) przy ul. --- STRONA 9 --- (…) . Nieruchomość tę, składającą się z dwóch działek nr (…) i (…) , powodowie nabyli w grudniu 2009 roku, a zamieszkali w niej po niezbędnym remoncie w marcu 2010 roku wraz z dwóją małoletnich dzieci (…) i (…) (w wieku 6,5 i 3,5 lat). Posesja ta graniczy z działką na której posadowiony jest zakład produkcyjny (…) w (…) , wraz z lina produkcyjną nr 1 . Część działki powodów, usytuowana przy ogrodzeniu zakładu produkcyjnego, jest niezabudowana, ale została wobec niej wydana decyzja WZ. Do tej części nieruchomości prowadzi wąski przejazd wzdłuż domu (…),(…). Od 1 lipca 2010 roku do 15 września 2010 roku (…) w (…) rozpoczęła produkcję na linii produkcyjne nr 1 znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości powodów. Na linii tej prowadzona jest działalność w tzw. ruchu ciągłym tj. 24 godziny na dobę przez 7 dni w tygodniu. Zgodnie z stosowaną technologią nie może ona zostać wyłączona w okresie cyklu produkcyjnego. Marszałek Województwa (…) w pozwoleniu zintegrowanym znak (…) z dnia 16 lutego 2010 roku ( termin ważności 15 .02.2020 r.) ustalił poziom dopuszczalny hałasu dla (…) w (…) Oddział w (…) dopuszczalny poziom hałasu dla pory dnia (tj. w godz. 6.00- 22.00)- 55dB oraz dla pory nocnej (tj. w godz. 22.00 – 6.00) 45dB. W dniu 9 września 20010 roku na wniosek powodów Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w (…) Delegatura (…) przeprowadziła kontrolne pomiary hałasu przemysłowego w środowisku w porze nocnej i dziennej. Podczas pomiaru hałasu na terenie (…) pracowały następujące źródła hałasu: linia produkcyjna nr 1, 2, 3 i 9 , chłodnie wentylatorowe(11szt) hala produkcji wieczek, czerpnie powietrza (12 szt), wywietrzniki dachowe (12szt), zespół magazynowy. Pomiarów dokonano w dwóch punktach: punkcie nr 1 od strony południowej posesji powodów, przy granicy zakładów oraz w punkcie nr 2 zlokalizowanym --- STRONA 10 --- od strony południowej w świetle zamkniętych okien budynku mieszkalnego w odległości 1 metra od elewacji budynku. W wyniku kontroli ustalono, iż w porze dziennej wartość przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu badanego w punkcie 1 wynosi 3,4 dB (58,4 dB), a w pkt. 2 nie przewyższa dopuszczalnego poziomu hałasu; zaś w porze nocnej w pkt. 1 wartość przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu badanego w punkcie 1 wynosi 13,8 dB (58,8 dB), a w punkcie 2 o 7,3 dB (52,3dB). W dniu 15 września 2010 roku (…) w (…) Oddział w (…) wyłączył linię produkcyjną nr 1. W dniu 27 października 2010 roku i w nocy 28 października 2010 roku ponownie wykonano pomiary hałasu przemysłowego w dwóch identycznych punktach. Pomiary te nie wykazały przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu. Decyzjami z dnia 22 grudnia 2010 roku i 24 lutego 2011 roku (…) Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ustalił dla (…) w (…) za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w (…) Oddział w (…) nałożył na (…) karę pieniężną. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W okresie pracy linii produkcyjnej nr 1 do domu powodów dochodził hałas o podłożu przemysłowym był to rodzaj jednostajnego szumu, buczenia podobnego do pracy agregatu lodówki, który wymuszał głośniejsze mówienie. W domu odczuwalne były też delikatne drgania. --- STRONA 11 --- Szum ten był szczególnie uciążliwy w nocy, gdy na zewnątrz była cisza, w szczególności uniemożliwiał spanie przy otwartym oknie. Na skutek tego dzieci stały się nerwowe i miały kłopoty z zasypianiem. O strony południowej domu znajduje się ulica (…), która wytwarza hałas jak każda ulica „boczna” nasilenie ruchu występuje tu raz dziennie ok. godz. 15.00 – 15.20. W odległości ok. 300 metrów jest nitka kolejowa, wykorzystywana 2,3 razy dziennie dla przewozów kontenerów do jednej z fabryk. W dniu 1 września 2010 roku powód udał się do psychologa, który stwierdził u niego wzmożony poziom napięcia emocjonalnego, nadpobudliwość, drażliwość, nadreaktywność, niepokój. Z wywiadu uzyskanego wówczas od pacjenta wynikało, iż przyczyną tych zaburzeń jest hałas na który narażony jest w domu. Rodzice (…) uzgodnili z nią i jej mężem, iż odkupią od małżonków działkę znajdującą się za domem powodów, w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości na której położony jest zakład (…) za kwotę 35 000 zł i wybudują tam dom. Po włączeniu linii produkcyjnej nr 1 z uwagi na hałas zrezygnowali z tych planów, a za pieniądze, które mieli przeznaczyć na ten cel wyremontowali mieszkanie, które ojciec powódki odziedziczył po ciotce. Dowód: zeznania świadka (…) k.118 zeznania świadka (…) k.119 zeznania świadka (…) k. 120 zeznania świadka (…) k.151 zeznania powoda (…) k.152-154 zeznania powódki (…) k.154-155 Decyzja zarządu o wyłączeniu linii produkcyjnej nr 1 była decyzją o charakterze ekonomicznym tj. związaną ze zmniejszeniem zapotrzebowania. Linia ta --- STRONA 12 --- mogłaby być uruchomiona tylko w długofalowym programie czasowym, w razie wzrostu zapotrzebowania. Dowód: zeznania świadka (…) k. 121 Pismem z dnia 20 września 2010 roku powodowie wezwali stronę pozowaną do zapłaty kwoty 15 000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie ich dóbr osobistych w terminie do dnia 15 października. (…) odpowiedział na to pismo pismem z dnia 12 października 2010 roku. Dowód: pismo z dnia 20 września 2010 roku k.35 pismo z dnia 12 października 2010 roku k.37 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów zeznań świadków i stron. Autentyczność i prawdziwość dowodów z dokumentów niebyła kwestionowana w toku postępowania, ich wiarygodność i moc dowodowa nie budzi zatem wątpliwości. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków i stron albowiem były one jasne, stanowcze i nie wykazywały sprzeczności co do istotnej dla sprawy wersji zdarzeń. Sąd zważył co następuje: Powodowie swoje żądanie oparli na normie art. 24 i 448 kc. wskazując, iż na skutek bezprawnego działania strony pozwanej polegającego na emisji hałasu --- STRONA 13 --- ponad dopuszczalne prawem normy doszło do zagrożenia ich dóbr osobistych w postaci zdrowia oraz naruszenia prawa do spokojnego zamieszkiwania i pracy oraz niezakłóconego rozwoju małoletnich powodów. Tak sformułowane żądanie należało zatem analizować w kontekście normy art. 24 § 1 k.c zgodnie którą ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. (art. 24 § 2 k.c). Wskazany przepis wymienia przesłanki i środki sądowej ochrony dóbr osobistych. Przesłankami ochrony dóbr osobistych, które muszą być spełnione łącznie, są zatem: 1) istnienie dobra osobistego, 2) zagrożenie lub naruszenie tego dobra, 3) bezprawność zagrożenia lub naruszenia. Pierwsze dwie przesłanki udowodnić musi powód dochodzący ochrony; pozwany może bronić się, wykazując, że nie działał bezprawnie. W przepisie art. 24 § 1 k.c ustanowione zostało bowiem domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego. Domniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określonego działania. Kto zatem twierdzi, że naruszono jego dobro osobiste, nie musi wykazywać bezprawności (zob. art. 6). W tej zatem sytuacji powodów w niniejszej sprawie obciążał obowiązek wykazania, iż określone ich dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone działaniem strony pozwanej. --- STRONA 14 --- W świetle ustaleń faktycznych sprawy nie może bowiem budzić wątpliwości, iż działania pozwanego polegające na emisji hałasu miały charakter bezprawny, gdyż przekraczały ustalone w pozwoleniu zintegrowanym Marszałka Województwa (…) z dnia 16 lutego 2010 roku znak (…) dopuszczalne normy hałasu. Wobec faktu, iż po wyłączeniu w dniu 15 września 2010 roku linii produkcyjnej nr 1 następna kontrola emisji hałasu, nie wykazała przekroczenia norm, nie może być także kwestionowane, iż przekroczenie dopuszczalnych norm emisji hałasu było następstwem działania tej właśnie linii produkcyjnej należącej do pozowanego. Strona pozwana w niniejszej sprawie nie obaliła zatem domniemania bezprawności zagrożenia i naruszenia dóbr osobistych powodów. Należy też wskazać, iż ochrona dóbr osobistych jest co do zasady obiektywna, tj. niezależna od winy (cecha wspólna ochrony praw podmiotowych bezwzględnych; por. art. 222 k.c.). od wykazania winy uzależnione jest jednak niekiedy roszczenie o zadośćuczynienie (art. 448 k.c.) i odszkodowanie (art. 415 k.c.). W ocenie sądu powodowie wykazali też, iż ich dobra osobiste takie jak zdrowie, prawo do spokojnego zamieszkiwania i pracy oraz niezakłóconego rozwoju małoletnich zostały działaniem strony pozwanej zagrożone a nawet naruszone. W kodeksie cywilnym brak jest definicji dóbr osobistych. Za zdecydowanie przeważającą w doktrynie i jednolicie przyjętą w orzecznictwie należy uznać koncepcję obiektywną, według której dobra osobiste są "wartościami o charakterze niemajątkowym, wiążącymi się z osobowością człowieka, uznanymi powszechnie w społeczeństwie" (tak m.in. A. Szpunar, Ochrona dóbr... , s. 106; M. Pazdan (w:) Kodeks cywilny... , red. K. Pietrzykowski, t. I, 2002, art. 23, Nb 3; S. Rudnicki, Ochrona dóbr osobistych na podstawie art. 23 i 24 k.c. w orzecznictwie Sądu najwyższego w latach 1985- 1991 , PS 1992, nr 1, s. 34; Z. Radwański, Prawo cywilne... , 2005, s. 161). Tę z założenia przybliżoną definicję dóbr osobistych należy uzupełnić o --- STRONA 15 --- zastrzeżenie, iż w świetle art. 23 pojęcie dóbr osobistych ma charakter normatywny. Za dobra osobiste mogą być uznane wyłącznie te wartości, które podlegają ochronie prawnej. Przepis art. 23 k.c. zawiera otwarty (przykładowy) katalog dóbr osobistych człowieka pozostających pod ochroną prawa. Pośród nich na pierwszym miejscu wymienione jest zdrowie. Nie wymaga zaś rozwinięcia teza, że jednym z ubocznych skutków rozwoju cywilizacyjnego jest hałas, który wywiera ujemny wpływ na cały organizm, a zwłaszcza system nerwowy. Ochronie środowiska przed hałasem i wibracjami poświęcony jest dział V ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska ( Dz.U.2008.25.150 -j.t. ). Przepisy te w połączeniu z normą art.24 k.c zapewniają ochronę spokoju psychicznego w tym ochronę przed hałasem. W mniejszej sprawie z zeznań świadków jednoznacznie wynika, iż na skutek uruchomienia linii produkcyjnej nr 1 doszło do takiej emisji hałasu, która była obiektywnie odczuwalna na nieruchomości powodów w postaci szumu- buczenia i delikatnych wibracji. Okoliczności tych nie może zmienić fakt, iż przekroczenie norm dopuszczalnego hałasy w porze dziennej wynosiło w punkcie 1 pomiaru 3,4 dB (dając emisje hałasu na poziomie 58,4 dB), a w pkt. 2 nie przewyższało dopuszczalnego poziomu hałasu; zaś w porze nocnej w pkt. 1 wartość przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu wynosiła 13,8 dB (dając emisję na poziomie 58,8 dB), a w punkcie 2 o 7,3 dB (dając emisję na poziomie 52,3dB), skoro zgodnie z zeznaniami świadków już takie przekroczenie było odczuwalne dla powodów. Tym samym naruszone zostały dotychczasowe warunki spokojnego i zdrowego zamieszkiwania powodów w ich mieszkaniach, które jako dobro osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego (art. 23 k.c.). Odmowa udzielenia tej ochrony mogłaby w tej sytuacji nastąpić jedynie w razie stwierdzenia, że działanie, które spowodowało naruszenie dóbr osobistych, nie było bezprawne (art. 24 § 1 k.c.). Jak już jednak wyżej wykazano takiego dowodu strona pozwana w sprawie nie przeprowadziła. --- STRONA 16 --- W tej sytuacji żądanie w przedmiocie zakazania dalszego naruszania dóbr osobistych w postaci zakazu emisji hałasu, znajdowało uzasadnienie w normie art. 24 k.c Roszczenie takie przysługuje bowiem przede wszystkim w wypadku, gdy doszło już do naruszenia dobra osobistego, ale istnieje zagrożenie dalszych naruszeń w przyszłości. W takim wypadku towarzyszyć ono będzie z reguły roszczeniom wynikłym z naruszenia, tj. o usunięcie skutków naruszenia lub zadośćuczynienia. Skoro zatem zamknięcie linii produkcyjnej nr 1, co wprost wynika z zeznań świadka (…), było decyzją podyktowaną strategią ekonomiczną spółki, a nie istniejącym zagrożeniem dla środowiska wynikającym z nadmiernej emisją hałasu, w ocenie Sądu zasadne jest twierdzenie powodów, iż istnieje zagrożenie dalszych naruszeń w przyszłości, a w konsekwencji uzasadnienie znajduje żądanie ochrony poprzez zakazanie pozwanemu w przyszłości emitowania hałasu przenikającego do środowiska, w porze dziennej i nocnej przekraczającego normy dopuszczalne prawem i decyzjami administracyjnymi –Zintegrowanymi Zezwoleniami Marszała Województwa (…). W ocenie Sądu zarzut strony pozowanej, iż istnieją normy prawne zakazujące emisji hałasu do środowiska, zatem wprowadzenie w oparciu normę art. 24 k.c takiego zakazu jest zbędne, należy uznać za chybiony. Zwrócić należy bowiem uwagę, iż w razie niezastosowania się pozwanego do zakazu naruszeń dóbr osobistych orzeczonego na podstawie art. 24 § 1 zdanie pierwsze k.c. uprawniony może egzekwować wyrok w trybie art. 1051 i 1052 k.p.c., takiej możliwości nie dają poszkodowanemu inne normy prawne. Skoro zatem spełnione zostały przesłanki art. 24 k.c kreujące ochronę dóbr osobistych, należało zbadać, czy także istnieją w sprawie podstawy do zasądzenia zadośćuczynienia Zgodnie z art. 448 k.c w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. W judykaturze i piśmiennictwie przeważa stanowisko, że --- STRONA 17 --- przesłanką przyznania świadczeń przewidzianych w art. 448 k.c. jest wina sprawcy naruszenia dobra osobistego – zarówno umyślna, jak i nieumyślna, w tym nawet culpa levissima , czyli podstawą tej odpowiedzialności jest nie tylko bezprawne, ale także zawinione działanie sprawcy naruszenia dobra osobistego. Za takim stanowiskiem przemawia przede wszystkim usytuowanie art. 448 k.c. w obrębie tytułu VI „Czyny niedozwolone", dla których podstawową zasadą odpowiedzialności jest wina. Niniejszej sprawie bez wątpienia można mówić co najmniej o braku dochowania przez stronę pozwaną należytej staranności przy uruchomieniu linii produkcyjnej nr 1, co skutkowało emisją hałasu przekraczającą dopuszczalne normy. Od podmiotu zawodowo trudniącego się wykonywaniem działalności gospodarczej z użyciem wysokiej technologii należy bowiem oczekiwać wysokiego stopnia profesjonalizmu w tym w zakresie, a już na pewno sprawdzenia warunków pracy urządzenia którym się posługuje. Należy jednak wskazać, iż zgodnie z art. 324 ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska ( Dz.U.2008.25.150 -j.t. ) w razie wyrządzenia szkody przez zakład o zwiększonym ryzyku lub o dużym ryzyku art. 435 § 1 Kodeksu cywilnego stosuje się niezależnie od tego, czy zakład ten jest wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody. Niewątpliwe zatem zakład prowadzony przez stronę pozowaną jest zakładem wprawianym w ruch za pomocą sił przyrody, a zatem jego odpowiedzialność za szkody na mieniu jak i osobie ukształtowana jest na zasadzie ryzyka. Zwiększone niebezpieczeństwo, jakie rodzi dla swego otoczenia działalność przedsiębiorstw wprawianych w ruch wskutek przetwarzania sił przyrody, oraz fakt, że następuje to w interesie przedsiębiorcy ( eius damnum cuius commodum ), uzasadnia obiektywizację odpowiedzialności odszkodowawczej i określenie obowiązku naprawienia szkody w sposób, który stwarza poszkodowanemu mocniejszą ochronę przy dochodzeniu odszkodowania. Poszkodowanego w tym zatem wypadku obciąża wykazanie normalnego związku przyczynowego (art. 361 § 1 k.c.) między działalnością przedsiębiorstwa lub zakładu a uszczerbkiem powstałym w jego --- STRONA 18 --- dobrach prawnie chronionych. W tym stanie faktycznym w ocenie Sądu żądanie zadośćuczynienia za naruszenie dób osobistych powodów w szczególności spokoju i zamieszkiwania w miejscu wolnym od hałasu było zasadne. Jednocześnie kwota 3000 zł dla każdego z powodów mając na uwadze zakres doznanego naruszenia, w szczególności fakt, iż linia nr 1 pracowała tylko w okresie od 1 lipca do 15 września 2010 roku, stopień doznanych dolegliwości – uniemożliwienie wypoczynku w okresie letnim, jest w ocenie Sądu odpowiednia. W tej sytuacji na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w pkt. I i II sentencji orzeczenia. O odsetkach orzekając na podstawie art. 359 k.c i 481 k.c w związku z ar. 455 k.c. Odnosząc się zaś do żądania odszkodowania należy wskazać, iż powodowie nie wykazali, wbrew art. 6 k.c, istnienia związku przyczynowego pomiędzy szkodą rozumianą jako obniżenie wartości niezabudowanej części nieruchomości, a działaniem strony pozwanej. Okoliczność, iż rodzice powódki zrezygnowali z zakupu działki znajdującej się za domem powodów, nie oznacza bowiem, iż działka ta nie może być sprzedana innym osobom. Fakt, iż powodowie woleliby, z uwagi na konfigurację tej nieruchomości, by nie została ona nabyta przez obce osoby nie może przesądzać o tym, iż nieruchomości tej nie da się sprzedać. Bezwątpienia tez powodowie nie wykazali w sprawie tego żądania co do wysokości. Przesłankami każdej odpowiedzialności odszkodowawczej, niezależnie czy opartej na normie art. 415 k.c czy 435 kc. jest zaś istnienie szkody oraz związku przyczynowego pomiędzy szkodą a działaniem jej sprawcy. Wobec powyższego żądanie zapłaty w tym przedmiocie podlegało oddaleniu. --- STRONA 19 --- O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 100 k.c. stosownie do zasady kompensaty kosztów postępowania, mając na uwadze, iż powodowie utrzymali się tylko z częścią swoich żądań. O opłacie sądowej od pozwu orzeczono na podstawie art. 113 w związku z art. 13 i 26 ust. 1 pkt.3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sadowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167,poz.1398) obciążając stronę pozwaną tą częścią opłaty, od uiszczenia której powodowie byli zwolnieni, która odpowiada tej części żądania powodów, która został przez Sąd uwzględniona.