Wyrok I C 462/12

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 462/12 '*. ./A . /4/. ' 12>  A Kw /¢é <\ 4”‘ ' M] >,* %w*w WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2013 roku Sad Okregowy w Koszalinie I Wydzia+ Cyvvilny w skiadzie nastepujqcym: Przewodniczqcy sedzia SO Jacek Grzeékowiak Protokolant: sekr. sqdowy Marta Roicka po rozpoznaniu W dniu 28 listopada 2013 roku w Koszalinie na rozprawie sprawy z powédztwa E.R. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczerfi (...) S.A. w W. 0 zadoééuczynienie 1. zasqdza od pozwanego Towarzystwa Ubezpieczelfi (...) S.A. w W. na rzecz powédki E.R. kwote 40.000 (czterdzieéci tysiecy) z’rotych wraz z odsetkami od dnia 13 grudnia 2013 r do dnia zap+aty; 2. oddala powcbdztwo w pozosta+ej czeéci; 3. znosi wzajemnie koszty postepowania miedzy stronami; 4. nakazuje pobraé od pozwanego na rzecz Skarbu Pafistwa kwote 2.000 (dwa tysiqce) z%otych tytu%em nieuiszczonej opiaty od pozwu oraz kwote 227 (dwieécie dwadzieécia siedem) z%otych tytu1em wydatkéw poniesionych tymczasowo ze érodkéw Skarbu Parfistwa. Sygn.akt|C462/12 UZASADNIENIE Powédka E.R. w pozwie wniesionym przeciwko (...) Towarzystwo Ubezpieczerfi S.A. z siedzibq w W. (obecnie: Towarzystwo Ubezpieczefi (...) S.A.) wnios%a 0 zasqdzenie od pozwanego na swojq rzecz kwoty 80.000 z+ z tytu%u zadoééuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 19.09.2012 r. i kosztami procesu. W uzasadnieniu Zqdania wskaza%a, Ze na skutek wypadku z dnia 30.09.2001 r. na trasie (...) — (...) W zwiqzku z umyélnym naruszeniem przez S.B. 1 --- STRONA 2 --- zasad bezpieczeflstwa W ruchu drogowym émieré poniost jej syn A.R., przy czym pojazd sprawoy wypadku byt ubezpieczony od odpowiedzialnoéci oywilnej W Towarzystwie Ubezpieczerfi (...) S.A., ktorego nastapca prawnym jest pozwane toWarzystWo ubezpieczerfi. Jako podstawcg prawna swojego roszozenia powodka Wskazata art. 448 k.c. W ZW. z art. 24 § 1 k.c., twierdzao jednoczeénie, ze W zwiazku z tragiczna émiercia syna doznata bolu i cierpienia spowodowanego utrata Wiazi rodzinnych. Pozwany Wniost o oddalenie poWc'>dztWa podnoszao m.in., ze roszczenie powodki nie jest oparte na Wtaéciwej podstawie prawnej, bowiem sad mogtby przyznaé odpowiednia sumo tytutem zadoééuczynienia najblizszym cztonkom rodziny zmartego na podstawie art. 446 § 4 k.c., a ten z kolei zostat dodany do Kodeksu cywilnego na mocy art. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 30 maja 2008 r., zmieniajacej ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, dopiero z dniem 3 sierpnia 2008 r. Pozwany zaakcentowat rowniez, ze zgodnie z treécia art. 3 k.c. ustawa nie ma mocy Wstecznej, ohyba ze to Wynika z jej brzmienia lub celu, natomiast z literalnego brzmienia ustawy z dnia 30 maja 2008 r. ani z jej celu nie Wynika, ze nalezy jej przypisywaé moo obowiazywania Wstecznego, co W konsekwencji skutkuje tym, ze skoro tragiczna émieré syna powodki nastapita W 2001 r., to niezasadne jest domaganie sis; przez nia zaptaty zadoééuozynienia za doznana krzywda. Skrytykowat takze mozliwoéé dochodzenia takiego roszczenia na podstawie art. 448 W ZW. z art. 24 § 1 k.c. Podniost rowniez zarzut przedawnienia roszczenia na mocy art. 442 k.c. W brzmieniu sprzed Wykreélenia go z Kodeksu cywilnego na mocy nowelizacji z dnia 16 Iutego 2007 r. Z ostroznoéci procesowej, strona pozwana zgtosita zastrzezenia co do Wysokoéci zadania, twierdzac, ze sad Winien ksztaltowaé kWoty z tytutu zadoééuczynienia na poziomie umiarkowanym, baczac, by nie doprowadzié do bezpodstawnego Wzbogacenia. Ponadto pozwany Wskazat, ze powodka nie Wykazata W zaden sposob, aby tragiczna émieré jej syna doprowadzita do jakiohkolwiek psychopatologioznych nastapstw W sferze jej psychiki badz innych niekorzystnyoh konsekwencji zdrowotnych utrudniajaoych powodce prawidtowe funkcjonowanie W realiach zycia codziennego. Roszczenie powodki jest znacznie Wygorowane, zwazywszy na fakt, iz od zdarzenia uptynato ponad jedenaécie lat, a tym samym z oczywistych Wzgladow cierpienia powodki zwiazane ze émiercia syna ulegty zmniejszeniu i ztagodniaty, a ponadto W toku postepowania likwidacyjnego powodka otrzymata stosowne odszkodowanie za pogorszenie sytuacji zyciowej po émierci syna W kWocie 10.000 zt. Dodat pozwany, iz owczesne orzecznictwo rozszerzajaco traktowato norma art. 446 § 3 k.c. i pozwalato na objaoie dyspozycja tegoz przepisu takze konsekwencji psychopatologicznyoh, bedacej nastapstwem tragicznej émierci osoby Wobec poszkodowanego najblizszej. Sad ustalil nastqpujacy stan faktyczny: W dniu 30.09.2001 r. na trasie (...) — (...) kierujaoy samochodem osobowym marki W. nr rej. (...) S.B. umyélnie naruszyt zasady bezpieczefistwa W ruchu drogowym, powodujac Wypadek komunikacyjny, W Wyniku ktorego siedzaoy z tytu na miejscu pasazera A.R., syn powoda, doznat rozlegtego uszkodzenia mozgu i pnia mozgu, co skutkowato jego émiercia W dniu 2.10.2001 r. Wyrokiem Wojskowego Sadu Garnizonowego W Szczeoinie z dnia 28.02.2002 r. W sprawie sygn. akt Sg.17/02 S.B. zostat uznany za Winnego dokonania W/W czynu i skazany za przestapstwo z art. 177 § 2 k.k. W zbiegu z art. 177 § 1 k.k. _2 --- STRONA 3 --- (dowodi kserokopia Wyroku Wojskowego Sadu Garnizonowego W Szczec/nie z dnia 28. 02.2002 r., k. 25, uzasadnien/em tego Wyroku W aktach szkody, k. 79 akt I C 463/12 (karty 7981) Pojazd, ktorym kierowai sprawca czynu posiadat obowiazkowe ubezpieczenie odpowiedzialnoéci cywilnej W Towarzystwie Ubezpieczerfi (...) S.A. W W., ktorego nastapca prawnym jest strona pozwana. (bezsporne) Pismem z dnia 12.11.2001 r. powodka ijej maz S.R., za poérednictwem Biura (...) W S. Wystapili do pozwanego z Wnioskiem o Wypiata odszkodowania W zwiazku z Wypadkiem z dnia 30.09.2001 r. W Wyniku przeprowadzonego postepowania likwidacyjnego pozwany przyznai powodce i jej mezowi kwota 20.000 zi tytuiem odszkodowania za pogorszenie sytuacji zyciowej W Wyniku émierci syna. Nastapnie, po odwoianiu od tej decyzji i ponownego Wniosku o przyznanie dodatkowo kwoty 20.000 zi, przyznano im jeszcze pismem z dnia 14.04.2003 r. po 2.500 zi, czyli tacznie 5.000 zi. (dowod: akta szkody nr 1043514, k. 79 akt / C 463/12 (karty 15, 73, 76, 88 90, 9192, 93, 95, 97)) Pismem z dnia 30.08.2012 r. poWc'>dka, jej maz i dWaj synowie P.R. i T.R. Wnieéli do pozwanego towarzystwa, za poérednictwem (...), o przyznanie zadoééuozynienia pieniaznego za doznana krzywda W kwotach po 100.000 zi na rzecz rodzicow zmariego A.R. oraz po 30.000 zi na rzecz jego braoi. Pismem z dnia 18.09.2012 r. pozwany odmowii Wyptaty W/W kWot. (dowédi akta sZk0dyj.W., k. 79 akt I C 463/12 (karty 109112, 114115)) A.R. przed émiercia mieszkai razem z rodzicami oraz rodzeifistwem. Pracowai jako stroz. Przekazywai powodce pieniadze na utrzymanie domu. Pomagai tez W obowiazkach domowych. W dniu Wypadku powodka byia na grzybaoh W poblizu miejsca, gdzie do niego doszio. Powodka ustyszaia huk, Wyszia na droga i zobaczyta lezacego syna z rozbita giowa. Doznaia Wstrzasu psyohicznego — krzyozaia i mdlaia. Po przyjezdzie karetki pogotowia podano jej érodki uspokajajace. Wskutek zdarzenia powodka straoiia apetyt, staia sio piaczliwa i nen/vowa, zaczaia cierpieé na bezsennoéé W zwiazku z czym zazywaia leki na podstawie recepty Wypisanej przez lekarza rodzinnego — relanium i estazolam. W czerwcu 2002 r. korzystaia z konsultacji lekarza specjalisty z dziedziny psychiatrii Zanety Kobierniokiej, ktora W zaéwiadozeniu z dnia 5.06.2002 r. rozpoznaia u powodki zaburzenia stanu psychicznego W postaci przediuzajacej sia depresji reaktywnej i stwierdziia, ze Wymaga ona dalszego leozenia specjalistycznego. Od okoio poi roku powodka zazyvva lek lorafen. Powotana W sprawie biegia psychiatra — A.G. rozpoznata u powodki przediuzony epizod depresyjny i Wtorne uzaleznienie od benzodiazepin, ktore sa nastapstwem émierci syna A.R., jako powikianie zaburzenia stresowego pourazowego. Zaburzenia u powodki maja charakter przewlekiy, diugotrvvaiy i trwaiy. Uzaleznienie od lekow doprowadziio do tn/vaiego uszkodzenia oérodkowego ukiadu nervvowego powodki, Wtorna bezsennoéé i co za tym idzie — zie funkcjonowanie W _3_ --- STRONA 4 --- ciagu dnia. Przediuzajacy sie epizod depresyjny Wpiynat na funkcjonowanie powodki W zyciu osobistym i spoiecznym poprzez Wycofanie sie z zycia spoiecznego, smutek, brak radosci z zycia, poczucie braku sensu tego co robi, nadmierne skupienie sie na niezyjacym synu. Zdaniem biegiej, powodka Wymaga leczenia psychiatrycznego, terapii psychologicznej i odwykowej. (dowod: zeznania powodk/, eproz‘oko/ z dnia 6.06.2013 r., TR. i PR, e protoko/ z dnia 24.09.2013 r., akta szkody j. W. k. 79 akt I C 463/12 (zasw/adczenie /ekarsk/e na k.87), opinia bieg/ej psychiatry A.G. k. 117119) Sad zwazyi, co nastepuje: PoWodztWo zasiuguje na ozesciowe uwzglednienie. Na Wstepie nalezy podniesé, ze zadna ze stron nie kwestionowata okolicznosci faktycznych zwiazanych z Wypadkiem z dnia 30.09.2001 r., W Wyniku ktorego zginat tragicznie syn powodki A.R. Sprawca tego Wypadku zostai uznany za Winnego jego spowodowania i skazany prawomocnym Wyrokiem Wojskowego Sadu Garnizonowego W Szczecinie z dnia 28.02.2002 r. Z mocy art. 11 zdanie pien/vsze k.p.c., ustalenia Wydanego W postspowaniu karnym prawomocnego Wyroku skazujacego co do popetnienia przestepstwa Wiaza sad W postepowaniu cywilnym. Sad ten zwiazany jest ustaleniami dotyczacymi popeinienia przestepstwa, tj. okoiicznosciami sktadajacymi sie na jego stan faktyczny, czyli co do osoby sprawoy, przedmiotu przestepstwa oraz czynu przypisanego oskarzonemu, ktore znajduja sie W sentencji Wyroku (zob. Wyrok SN z dnia 14.04.1977 r., IV PR 63/77, LEX nr 7928). Sprawca Wypadku ponosi odpowiedzialnosé za szkode na osobie, Wyrzadzona przez prowadzony przez siebie pojazd, na podstawie art. 436 § 1 k.c. W zW. z art. 435 § 1 k.c.. Legitymacja bierna pozwanego towarzystwa ubezpieczen takze W zakresie roszczenia 0 zadoséuczynienie za krzywde doznana przez czionkow rodziny poszkodowanego zmariego W Wypadku Wynika zas z tresoi art. 822 § 1 i 4 k.c. Aktualnie przyjmuje sie bowiem, iz ochrona prawna przysiuguje W przypadku naruszenia odrebnego dobra osobistego jakim jest bliska relacja pomiedzy zmartym a osoba mu najblizsza, aozkolwiek przed Wejsciem W zycie przepisu art. 446 § 4 k.c. W pismiennictwie i judykaturze opowiadano sie takze przeciwko moziiwosci zasadzania osobom biiskim zadoséuczynienia na podstawie art. 448 k.c. Poprzednio obowiazujacy stan prawny nie dawat tak Wyraznej podstawy do przyznania czionkom rodziny zmariego zadoséuczynienia. Przyjmowano W doktrynie i W orzeozniotwie, ze brak W Kodeksie cywilnym odpowiednika art. 166 k.z., ktory stanowii podstawe roszczenia o zadoséuczynienie, oznaczai Wykluczenie mozliwosoi uwzglednienia tego rodzaju zadania. Nie oznacza to jednak, ze W orzecznictwie Sadu Najwyzszego i sadow powszechnych nie dostrzegano potrzeby naprawienia krzyvvdy Wyrzadzonej ozionkom rodziny zmariego, iagodzac W Wielu orzeczeniach restrykcyjne rozwiazanie przez stosowanie art. 446 § 3 k.c. do naprawienia takze szkody niematerialnej. Wskazyvvano takze, ze W/W przepis stanowi podstawe zadania zadoééuczynienia za naruszenie dobra osobistego, jakim jest relacja ze zmartym czionkiem rodziny (por. Wyrok SN z dnia 6 Iutego 2008 r., ll CSK 459/07, LEX nr 950430). Zgodnie z Wyrokiem Sadu Apelacyjnego W Poznaniu z dnia 23 stycznia 2013 r., lACa 1134/12, LEX nr 1264390, bedacym Wyrazem najnowszej linii orzecznictwa, prawo do zycia W rodzinie i utrzymania tego rodzaju Wiezi stanowi dobro osobiste czionkow rodziny i podlega ochronie na podstawie art. 23 i art. 24 k.c. Wprowadzenie art. 446 § 4 k.c. doprowadziio jedynie do zmiany W sposobie realizaoji roszczenia 4 --- STRONA 5 --- przez skonkretyzowanie osob uprawnionych do jego dochodzenia oraz przestanek jego stosowania. W uzasadnieniu tego Wyroku Wskazano tez m.in., ze W ostatnich Iatach ugruntowane zostato jednoznaczne stanowisko Sadu Najwyzszego co do moziiwosci zasadzania na podstawie przepisu art. 448 k.c. zadoséuczynienia po smierci osoby bliskiej, nastepujacej Wskutek deliktu popetnionego przed 3.08.2008 r. Prawo do zycia W rodzinie i utrzymania tego rodzaju Wiezi stanowi bowiem dobro osobiste czIonkoW rodziny i podlega ochronie na podstawie art. 23 i art. 24 k.c. Wprowadzenie art. 446 § 4 k.c. doprowadziio jedynie do zmiany W sposobie reaiizacji roszczenia przez skonkretyzowanie osob uprawnionych do jego dochodzenia oraz przesianek jego stosowania (zob. m.in. uchwaie z 13 lipca 2011 r., III CZP 32/11, OSNC 2012/1/10; Wyrok z 11 maja 2011 r., I CSK 621/10, LEX nr 848128; Wyrok z 14 stycznia 2010 r., IV CSK 307/09, OSNCZD 2010/3/91; Wyrok z 6 Iutego 2008 r., II CSK 459/07, LEX nr 950430; uchwaia z 22 pazdziernika 2010 r., III CZP 76/10, LEX nr 604152; Wyrok z 25 maja 2011 r., II CSK 537/10, LEX nr 846563; Wyrok z 15 marca 2012 r., I CSK 314/11, LEX nr 1164718). Z kolei W uchwale SN z 20 grudnia 2012 r. (III CZP 93/12, M. Prawn. 2013/2/58) Sad Najwyzszy nie tylko potwierdzit ten poglad, ale takze rozWiaI Watpliwosci co do odpowiedzialnosci W tym zakresie zakiadu ubezpieczen, stwierdzajac, ze: ,,artykuI 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiazkowych, Ubezpieozeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczyoieli Komunikacyjnyoh (Dz. U. Nr 124, poz. 1152 z pozn. zm.)  W brzmieniu sprzed dnia 11.02.2012 r.  nie Wytaczat z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadoséuczynienia za krzywde osoby, Wobec ktorej ubezpieczony ponosii odpowiedzialnosé na podstawie art. 448 k.c." Z tych Wzgledow nie mozna zgodzié sie z argumentami pozwanego, ktory twierdzi, ze roszczenie Wniesione przez powoda nie jest oparte na Wtasciwej podstawie prawnej, gdyz mozna je rozpatrywaé Wiasnie na podstawie przepisow art. 448 W zW. z art. 24 § 1 k.c. Nie jest zasadny rowniez podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia powodki. Zgodnie z trescia art. 118 k.c., jezeii przepis szozegolny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia Wynosi lat dziesieé, a dla roszczen o swiadozenia okresoWe oraz roszczen zwiazanych z prowadzeniem dziaialnosci gospodarczej  trzy Iata. W mysl art. 120 k.c., bieg przedawnienia rozpoczyna sie od dnia, W ktorym roszczenie staio sie Wymagalne. Bieg terminu przedawnienia przerywa sie przez kazda czynnosé przedsiewzieta przed sadem bezposrednio W celu dochodzenia roszczenia (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.) oraz przez uznanie roszczenia przez osobe, przeciwko ktorej roszczenie przysiuguje. Na podstawie obowiazujacego W dacie zdarzenia, tj. W dniu 30.09.2001 r., art. 442 § 1 k.c., a ktoiy utracii moo obowiazujaca z dniem 10.08.2007 r., roszczenie o naprawienie szkody Wyrzadzonej czynem niedozwolonym uiega przedawnieniu z upiywem lat trzech od dnia, W ktorym poszkodowany doWiedziaI sie o szkodzie i 0 osobie obowiazanej do jej naprawienia. Jednakze W kazdym Wypadku roszczenie przedawnia sie z upiywem lat dziesieoiu od dnia, W ktoiym nastapiio zdarzenie Wyrzadzajace szkode. W mysl zas § 2 tego artykuiu, jezeli szkoda Wynikia ze zbrodni Iub Wystepku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upiywem lat dziesieciu od dnia popeinienia przestepstwa bez Wzgledu na to, kiedy poszkodowany dowiedziai sie o szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. Art. 442 k.c. zostat zastapiony przez art. 442‘ k.c. na podstawie ustawy z dnia 16.02.2007 r. zmieniajacej Kodeks cyWiIny (Dz. U. z 2007 r. Nr 80, poz. 538), ktora Weszia W zycie 10.08.2007 r. W mysl art. 2 ustawy zmieniajacej, art. 442‘ k.c. ma zastosowanie do roszczen o naprawienie szkody Wyrzadzonej czynem niedozwolonym, powstaiych przed dniem Wejscia W zycie tej 5 --- STRONA 6 --- ustawy, a Wediug przepisow dotyohczasowych W tym dniu jeszcze nieprzedawnionych. Czyn sprawcy Wypadku Wskutek ktorego smieré poniosi syn powodki zostai uznany za Wystepek, a Wiec dziesiecioletni termin przedawnienia okreslony W art. 442 § 2 k.c. W chwili Wejscia W zycie noWeIi z dnia 16.02.2007 r. jeszcze nie upiynat. Stad W niniejszej sprawie zastosowanie ma przepis art. 442‘ k.c. Z uwagi zas na to, ze powodka domagaia sie zapiaty kwoty dochodzonej pozwem bezposrednio od pozwanego jako ubezpieczyciela, ktory miai zawarta umowe odpowiedzialnosci cyWiInej ze sprawca szkody podstawa prawna jej roszczenia jest art. 819 § 3 W ZW. z art. 442‘ § 2 k.c. W mysl art. 442‘ § 2 k.c., jezeli szkoda Wynikta ze zbrodni Iub Wystepku, roszczenie o naprawienie szkody uiega przedawnieniu z upiywem lat dwudziestu od dnia popeinienia przestepstwa bez Wzgledu na to, kiedy poszkodowany dowiedziai sie o szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. W swietle brzmienia tego przepisu, roszczenie powodki W chWiIi Wniesienia pozwu W dniu 31.10.2012 r. nie byio jeszcze przedawnione. W niniejszej sprawie powodka Wykazaia zarowno okolicznosé naruszenia jej dobra osobistego W postaci utraty Wiezi rodzinnych ze zmariym W 2001 r. synem Wskutek czynu niedozwolonego ubezpieczonego W pozwanym towarzystwie ubezpieczeniowym, jak i Wiazace sie z tym negatywne zjaWiska W jej psyohice i dalszej egzystencji. Nalezy zgodzié sie z twierdzeniem strony pozwane], ze kazda smieré bliskiego czionka rodziny stanowi dramatyczne Wydarzenie W zyciu jego najblizszych. lstota uczué Iudzkich jest to, ze pomimo racjonalnej Wiedzy o smierteinosci kazdego czIoWieka, trudno nieraz pogodzié sie z tym faktem, niezaleznie od okolicznosci, W jakich ta smieré nastepuje. Teoretycznie powinnismy byé na nia przygotowani W kazdej chWiIi, jednakze za kazdym razem odczuwamy pustke i zai, gdy dotyka to naszych bliskich. Niewyobrazalnym cierpieniem jest utrata dziecka przez rodzicow, rowniez Wowczas, gdy osiagneto ono juz samodzielnosé i mogtoby stanowié Wsparcie dla nich W przysziosci, nie przeceniajac jednak tej roli i oceniajao to z punktu Widzenia dotychczasowego sposobu zycia przecietnej rodziny i przyjetego W niej modelu Wychowania potomstwa. Zgodnie natomiast z pogladem Wyrazonym W Wyroku Sadu Najwyzszego z dnia 3 czen/vca 2011 r. W sprawie sygn. akt III CSK 279/10 (LEX nr 898254), na rozmiar krzywdy (zwiazanej ze smiercia osoby najblizszej) maja przede Wszystkim WpIyW: dramatyzm doznan osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moraine i Wstrzas psychiozny WyWoIany smiercia osoby najblizszej i intensywnosé Wiezi Iaczacej pokrzywdzonego ze zmariym, Wystapienie zaburzen bedacych skutkiem tego odejscia (np. nen/vicy, depresji), roli W rodzinie peinionej przez osobe zmarta, stopien W jakim pokrzywdzony bedzie umiai znalezé sie W noWej rzeozywistosoi i zdoinosci jej zaakceptowania, Ieczenie doznanej traumy, Wiek pokrzywdzonego. Jak ustalono W niniejszej sprawie, smieré syna byia dla powodki silnym przezyciem traumatycznym do czego przyczyniiy sie rowniez okoiicznosci W jakich dowiedziata sie ona o Wypadku a nastepnie smierci syna A. — byia ona bowiem W pobiizu miejsca zdarzenia i gdy usiyszaia huk, Wyszia na droge, gdzie ujrzaia Iezacego syna z rozbita gtowa. Po jego smierci powodka stracita apetyt, staia sie pIaczIiWa i nen/voWa, zaczeia cierpieé na bezsennosé W zwiazku z czym zazywaia leki uspokajajace i nasenne. Skorzystata z konsultacji psychiatry, ktory stWierdziI u powodki zaburzenia stanu psychicznego W postaci przedtuzajacej sie depresji reaktywnej oraz potrzebe dalszego jej leczenia specjalistycznego. Powoiana W sprawie biegia psychiatra — A.G. rozpoznata u powodki przedtuzony epizod depresyjny i Wtorne uzaleznienie od Iekow psychotropowych, ktore to objawy sa nastepstwem smierci syna, jako powiktanie zaburzenia stresowego pourazowego. 6 --- STRONA 7 --- Biegia stwierdziia przewlektosé, dtugotn/vatosé i trwaiosé stwierdzonyoh zaburzen. Uzaleznienie od Iekow doprowadziio, jak Wskazata biegta, do tn/vaiego uszkodzenia osrodkowego ukiadu nervvowego powodki, Wtorna bezsennosé i co za tym idzie  zie funkcjonowanie W ciagu dnia, zas przediuzajacy sie epizod depresyjny Wpiynat na funkcjonowanie powodki W zyciu osobistym i spoiecznym poprzez Wycofanie sie z zycia spoiecznego, smutek, brak radosci z zycia, poczucie braku sensu tego co robi, nadmierne skupienie sie na niezyjacym synu. Stwierdziia tez biegia, ze powodka Wymaga leczenia psychiatrycznego, terapii psychologicznej i odwykowej. Powyzsze ustalenia pozwalaja przyjaé, ze tragiczna smieré syna doprowadziia do negatywnych nastepstw W psyohice powodki W taki sposob, ze utrudniaio jej to praWidIoWe funkojonowanie a doznany Wstrzas psychiczny zwiazany z tym zdarzeniem doprowadzii ja do rozstroju zdrowia i stan ten trwa nadal, pomimo znacznego upIyWu czasu od tego zdarzenia. Podane okolicznosci swiadcza 0 Wysoce zintensyfikowanym stopniu przezyvvania tego dramatu, Wykraozajacym ponad przecietnosé. Powodka nadal przezywa smieré syna W taki sposob, ze uniemozliwia jej to normalne funkcjonowanie i postrzeganie rzeczywistosci. Doswiadczenie zyciowe Wskazuje, ze okres zaioby po stracie bliskiej osoby tn/va przeoietnie od kilku do kilkunastu miesiecy. Sporadycznie i Wyjatkowo zdarzaja sie przypadki odbiegajaoe od tych norm, W ktorych nasilenie stanow depresji i apatii po smierci osoby najbiizszej tn/va Wiele Iat i diagnozowane sa jako szczegolnie niebezpieczne dla zdrowia psychicznego tej osoby. Wtedy mozemy mowié, ze Wyrzadzona takiej osobie krzyvvda W postaci utraty Wiezi z osoba najblizsza znajdzie swoje przeiozenie W odpowiednim zadaniu zadoséuczynienia. W ocenie Sadu, z taka sytuacja mamy do czynienia W niniejszej sprawie. Majac na uwadze przytoczone argumenty, Sad uznat, ze zasadnym bedzie przyznanie powodce zadoséuczynienia W kwooie 40.000 zI. Na Wysokosé przyznanego zadoséuczynienia miai WpIyW dramatyzm przezyé powodki bezposrednio po smierci syna, silne zwiazanie emocjonalne powodki z synem z ktorym m.in. prowadzita Wspolne gospodarstwo rodzinne, Wysoki stopien cierpien psychicznyoh powodki, ktora Iagodzi te oierpienia zazywajac leki psychotropowe. Sad miai na Wzgledzie, ze zmariy A.R. byI jedna z najwazniejszych i najblizszych powodce osob, byi dla niej Wsparciem — udzielaijej pomocy, zarowno finansowej, jak i poprzez prace W gospodarstwie domowym. Z drugiej strony, Sad miai na Wzgledzie, ze po ponad dziesieciu Iatach od tragicznej smierci syna powodka zdazyia sie juz oswoié W duzym stopniu z nowa sytuacja, a poczucie pustki i osamotnienia niweluje fakt, ze posiada ona Iiczna rodzine (oprocz meza ma jeszcze czworke innych dzieoi), W ktorej moze znalezé Wsparcie. Zdaniem Sadu, nie mozna tez zakiadaé, kierujac sie doswiadczeniem zyciowym, ze zmariy poczuwatby sie do staiej pomocy rodzinie, skoro sam mogi Wkrotce opuscié dom rodzinny i zaiozyé Wtasna rodzine (jak Wskazywaia powodka ijej synowie zmariy byi W zwiazku z partnerka), co stanowiioby naturalna kolej rzeczy. Sad miai tez na uwadze, ze zadoséuozynienie, jakie moze przyznaé na podstawie art. 448 k.c. jest swiadczeniem fakuitatywnym. Nie bez znaczenia na ocene zgioszonego poWodztWa jest roWniez okolicznosé, ze roszczenie powodki zostaio juz W pewnym zakresie spetnione przez ubezpieczyoiela poprzez przyznanie jej i mezowi S.R. Iacznej kwoty 25.000 zI W postepowaniu Wszczetym W 2001 r., niezaleznie od przyjetej Wowczas podstawy prawnej Wypiaoonych swiadczen. Oboje otrzymali po 10.000 zi odszkodowania za samo pogorszenie sytuacji zyciowej z tytutu smierci syna, co miesciio sie W owozesnie, szeroko interpretowanej normie art. 446 § 3 k.c., na podstawie ktorej uznawano takze zasadnoéé roszczen o charakterze niematerialnym, tj. zadoséuczynienia. Zwazyé 7 --- STRONA 8 --- nalezy, ze zadoséuczynienie nie moze prowadzié do Wzbogacenia osoby uprawnionej. Pojecie ,,sumy odpoWiedniej" uzyte W an. 448 k.c. W istocie ma charakter niedookreslony, niemniej jednak W judykaturze Wskazano kryteria, ktorymi nalezy sie kierowaé przy ustalaniu jego Wysokosci. Zadoséuczynienie ma mieé przede Wszystkim charakter kompensacyjny, a jednoczesnie jego Wysokosé nie moze byé nadmierna W stosunku do doznanej krzywdy, ale musi byé ,,odpoWiednia” W tym znaczeniu, ze poWinna byé — przy uwzglednieniu krzywdy poszkodowanego — utrzymana W rozsadnych granicaoh, odpowiadajacych aktuainym Warunkom i przeoietnej stopie zyciowej spoteczenstwa (Wyrok SN z dnia 28 Wrzesnia 2001 r., III CKN 427/00, LEX nr 52766). Sad uznai za Wiarygodne zgromadzone W sprawie dowody z dokumentow, W tym Wyroku skazujacego i akt szkody, zeznan powodki, jej synow — T.R. i P.R. oraz opinii biegtej psychiatry. Dowody te sa zgodne ze soba, Wzajemnie sie uzupeiniaja. Brak W sprawie dowodow, ktore mogiyby podwazyé Wiarygodnosé Wymienionyoh doWodoW. Opinia biegiej nie byia kWestionoWania przez strony. Jej Wnioski sa precyzyjne ijednoznaczne, zostaty nalezycie umotyvvowane. Majac powyzsze na uwadze, Sad orzekt, jak W punkcie pien/vszym i drugim sentencji. Zadoséuczynienie W rozmiarze ustalonym przez Sad W niniejszym postepowaniu nalezy sie dopiero od dnia Wyrokowania, gdyz na dzien Wyrokowania Sad ustalai rozmiar krzywdy doznanej przez powodke. Stad tez odsetki, zasadzone na podstawie art. 481 § 1 k.c., od przyznanego zadoséuczynienia naleza sie powodce dopiero od dnia nastepnego po dniu Wyrokowania (por. Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 30 pazdziernika 2003 r., sygn. IV CK 130/02, Wyrok Sadu Apelacyjnego W Poznania z dnia 9 sierpnia 2006 r., sygn. I ACa 161/06 i z dnia 26 kwietnia 2005 r., sygn. IACa 1664/04). Wobec uwzgiednienia zadania powodki W poIoWie, koszty procesu poniesione przez strony nalezaio Wzajemnie zniesé, na podstawie art. 100 zdanie piervvsze k.p.c. (pkt. 3 Wyroku). W pkt. 4 Wyroku obciazono pozwanego opiata sadowa od zasadzonego roszczenia, od ktorej poniesienia powodka zostaia przez referendarza sadowego zwolniona (art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28.07.2005 r. 0 kosztach sadowych W sprawach cywilnych). Nadto, z uwagi na to, ze ze srodkow Skarbu Panstwa tymczasowo poniesiono Wydatki na poczet Wynagrodzenia biegiej W czesci przekraczajacej Wniesiona zaliczke, Sad potowa tych Wydatkow (227 zI), uwzgledniajac Wynik sprawy, obciazyi pozwanego, na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sadowych W sprawach cywilnych. 3