Wyrok I C 462/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 462/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Agata Młynarczyk - Śmieja Protokolant: protokolant sądowy Łukasz Bugaj po rozpoznaniu w dniu 18 października 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa S. A. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w …… o zapłatę 1. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w ….. na rzecz powoda S. A. kwotę 1.500 zł (jeden tysiąc pięćset złotych), 2. oddala powództwo w pozostałym zakresie, 3. odstępuje od obciążania powoda nieuiszczonymi kosztami sądowymi, 4. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach na rzecz adwokata A. R. kwotę 4.428 zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sygn. akt I C 462/10 1 --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE S. A. wystąpił z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w ……, domagając się zasądzenia od pozwanego kwoty 80.000 zł za łamanie art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W uzasadnieniu żądania powód podał, że w okresie osadzenia go w Areszcie Śledczym w ……. od 18 maja 2005 r. do 8 czerwca 2006 r. i od 19 listopada 2008 r. do 22 kwietnia 2010 r. nagminnie były łamane prawa człowieka. Powód przebywał w celach przeludnionych, bez zabudowanych kącików sanitarnych. Poza tym w celach nie było wentylacji, okna były nieszczelne, a na ścianach był grzyb. W okresie letnim podłogi były zawilgocone, a spod gumolitu wydobywał się zapach stęchlizny. Brakowało szafek i środków higieny osobistej, materace były zagrzybione, spacerniaki za małe, zła była opieka medyczna. W ocenie powoda warunki, w jakich przebywał w Areszcie Śledczym w ….. były tak złe, że doznał powód naruszenia czci, która zgodnie z art. 23 kc jest dobrem osobistym podlegającym ochronie. Nie ulega wątpliwości, że Państwo, na którym spoczywa obowiązek zapewnienia więźniom godnych warunków bytowych, nie spełniło wymagań wobec swego obywatela, naruszając przy tym jego godność osobistą i obniżając poczucie własnej wartości. Żądanie zadośćuczynienia znajduje zatem oparcie w przepisie art. 24 kc (k. 2, 38-40). Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa, zaprzeczając, jakoby nie zapewnił powodowi w okresie izolacji warunków bytowych zagwarantowanych prawem i by w związku z tym doszło do wyrządzenia mu szkody majątkowej, bądź by zostały naruszone jakiekolwiek jego dobra osobiste. Powołał się pozwany na treść obowiązującego w czasie osadzenia powoda art. 248 § 1 kkw, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego mógł umieścić osadzonych na czas określony w warunkach, w których powierzchnia celi na 1 osobę wynosiła mniej niż 3m 2 . Powód wprawdzie w takich warunkach przebywał, ale mimo występującego przeludnienia miał zapewnione godziwe warunki bytowe i pełną realizację uprawnień przewidzianych zarówno w kodeksie karnym wykonawczym jak i w przepisach wykonawczych. Dotyczy to w szczególności wyposażenia cel w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, dostępności do urządzeń sanitarnych i łaźni, możliwości korzystania z zajęć KO, biblioteki, zajęć rekreacyjno - sportowych, zapewniania bezpłatnych świadczeń zdrowotnych i leków oraz umożliwienia kontaktów z rodziną poprzez widzenia i korespondencję. Ponadto podniósł pozwany na podstawie art. 442 1 § 1 kc, zarzut przedawnienia roszczenia powoda za okres od 20 maja 2005 r. do 8 czerwca 2006 r. (k. 51-60). Sąd ustalił i zważył : 2 --- STRONA 3 --- Żądanie pozwu związane jest z pobytem powoda w Areszcie Śledczym w ….. w okresie od 20 maja 2005 r. do 8 czerwca 2006 r. oraz od 24 listopada 2008 r. do dnia 22 kwietnia 2010 r. Z przytoczonych przez powoda okoliczności faktycznych oraz wskazanej podstawy prawnej dochodzonego roszczenia wynika, iż domaga się on od pozwanego zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych w postaci godności i prawa do intymności. W ocenie Sądu podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia części roszczenia zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 442 1 & 1k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Przepis ten stosuje się nie tylko do roszczeń powstałych po nowelizacji kodeksu cywilnego dokonanej ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. która wprowadziła przedmiotowy przepis, ale także do wcześniej powstałych roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych i nieprzedawnionych w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej kodeks cywilny, czyli w dniu 10 sierpnia 2007 r. Przepisy art. 442 1 k.c. regulują przedawnienie wszelkich roszczeń majątkowych w zakresie odpowiedzialności deliktowej, a więc roszczeń o naprawienie szkody majątkowej oraz roszczeń o pieniężne zadośćuczynienie krzywdzie. Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną (art. 119 k.c). Pierwszy okres osadzenia powoda w Areszcie Śledczym w ….. skończył się z dniem 8 czerwca 2006 r., a zatem roszczenie powoda za ten okres uległo przedawnieniu z dniem 8 czerwca 2009 r. Tymczasem z żądaniem zasądzenia zadośćuczynienia powód wystąpił w dniu 5 lipca 2010 r. (k. 5). Wprawdzie w razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia (art. 442 1 &3 k.c.), ale istota roszczenia powoda z tytułu naruszenia dóbr osobistych wskazuje na to, że o wyrządzonej mu krzywdzie wiedział już w trakcie pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej. Ustawowym skutkiem przedawnienia jest powstanie po upływie terminu przedawnienia po stronie tego, przeciwko komu przysługuje roszczenie, uprawnienia do uchylenia się od jego zaspokojenia. Skutkiem zaś skorzystania przez dłużnika z przysługującego mu uprawnienia i podniesienia w toku procesu zarzutu przedawnienia roszczenia jest niemożność zasądzenia przedawnionego roszczenia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, iż skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia jest wystarczające do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalania, czy zachodzą wszystkie inne przesłanki prawno – materialne uzasadniające jego uwzględnienie, a ich badanie w takiej sytuacji staje się zbędne (uchwała SN z 17 lutego 2006 r., III CZP 84/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 114, wyrok SN z 11 sierpnia 2010 r. I CSK 653/09). 3 --- STRONA 4 --- Jeśli chodzi o roszczenie powoda za pozostały nieprzedawniony okres, to dotyczy ono okresu od 24 listopada 2008 r. do 22 kwietnia 2010 r. W tym czasie powód przebywał w następujących celach: - od 24.11.2008 r. do 19.02.2009 r. w celi numer 11, 5 osobowej, w której okresowo mogło przebywać do 8 osadzonych, - od 19.02.2009 r. do 5.03.2009 r. w celi numer 11, 3 osobowej, w której okresowo przebywało 4,5 lub 6 osadzonych, - od 15.03.2009 r. do 23.03.2009 r. w celi numer 64, 7 osobowej, w której przebywało do 8 osadzonych, - od 23.03..2009 r. do 27.05.2009 r. w celi numer 56, 7 osobowej, w której okresowo przebywało do 9 osadzonych, - od 27.05.2009 r. do 30.06.2009 r. w celi numer 5, 9 osobowej, w której okresowo przebywało do 12 osadzonych, - od 30.06.2009 r. do 14.08.2009 r. w celi numer 17, 8 osobowej, w której okresowo przebywało do 10 osadzonych, - od 14.08.2009 r. do 23.09.2009 r. w celi numer 16, 5 osobowej, w której okresowo przebywało do 6 osadzonych, - od 23.09.2009 r. do 5.10.2009 r. w celi numer 5, 9 osobowej, w której okresowo przebywało do 10 osadzonych, - od 5.10.2009 r. do 23.12.2009 r. w celi numer 47, 8 osobowej, w której okresowo przebywało do 9 osadzonych, - od 23.12.2009 r. do 7.01.2010 r. w celi numer 15, 7 osobowej, - od 7.01.2010 r. do 28.01.2010 r. w celi numer 16, 5 osobowej, - od 28.01.2010r. do 18.02.2010 r. w celi numer 37, 4 osobowej, w której tylko w dniu 16 lutego 2010 r. przebywało 5 osadzonych, - od 18.02.2010 r. do 23.02.2010 r. w celi numer 59, 5 osobowej, - od 23.02.2010 r. do 25.02.2010 r. w celi numer 12, 2 osobowej, - od 25.02.2010 r. do 16.04.2010 r. w celi numer 16, 5 osobowej, - od 16.04.2010 r. do 22.04.2010 r. w celi numer 19, 5 osobowej, w której tylko w dniu 21 kwietnia 2010 r. przebywało 6 osadzonych (k. 52-54, 62-64). W celach, w których nie była zachowana norma 3m 2 na 1 osobę powód przebywał w okresach: - od 24.11.2008 r. do 15.06.2009 r., - od 13.07.2009 r. do 24.07.2009 r., - od 13.08.2009 r. do 24.08.2009 r., - od 15.09.2009 r. do 22.09.2009 r., - od 2.10.2009 r. do 5.10.2009 r., - od 22.10.2009 r. do 2.11.2009 r., - oraz w dniach 7.12.2009r., 16.02.2010 r. 21.04.2010 r. (k. 52-54, 62-64). Wszystkie cele w Areszcie wyposażone są w sprzęt kwaterunkowy zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 pażdziernika 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, 4 --- STRONA 5 --- zapewniający osadzonemu osobne miejsce do spania i warunki do utrzymania higieny. Przy przyjęciu do Aresztu osadzeni otrzymują : materac, 2 koce, poduszkę, 2 prześcieradła, poszewkę, ścierkę, 2 ręczniki, miskę, talerz i kubek. W każdej celi znajduje się kącik sanitarny składający się z muszli klozetowej i umywalki, oddzielony od pozostałej części celi murkiem do sufitu lub do wysokości 140 cm. Jest jeszcze w areszcie kilka cel, w których kąciki oddzielone są płytą pilśniową do sufitu i parawanem z materiału zamiast drzwi. Środki czystości i higieny osobistej są wydawane zgodnie z określonym w w/w rozporządzeniu normatywem. Raz na miesiąc osadzony otrzymuje: mydło toaletowe 100 g, 1 tubkę kremu do golenia, 1 nożyk do golenia, proszek do prania 200 g, 1 tubkę pasty do zębów i 1 rolkę papieru toaletowego, przy czym krem do golenia i pasta do zębów są wydawane na pisemne prośby osadzonych. Osadzeni w Areszcie Śledczym w ……. raz w tygodniu korzystają z ciepłej kąpieli w łaźni. W celi cały czas jest dostęp do bieżącej zimnej wody. Co miesiąc w Areszcie przeprowadzana jest dezynfekcja przez wyspecjalizowaną firmę. Cele są remontowane cyklicznie, w zależności od potrzeb, średnio raz na dwa lata. W remontowanych celach wymieniane są okna i wykładziny. W 1998r. we wszystkich pawilonach penitencjarnych wymieniona została instalacja CO, która zapewnia utrzymanie w celach w okresie zimowym temperatury 20 st. C. Na oddziałach III i IV kanały wentylacyjne wprawdzie są, ale nie są drożne. Opiekę lekarską osadzeni mają zapewnioną codziennie przez lekarza internistę. Poza tym mogą osadzeni korzystać również z usług lekarzy specjalistów: neurologa, psychiatry, ortopedy (dowód: zeznania świadka T. G. k. 86 – 87, zeznania świadka K. M. k. 149-150, notatka służbowa z 1.02.2011r. k. 66 ). Jeśli chodzi o warunki panujące w poszczególnych celach, w których przebywał powód, to tylko cela nr 15 była po remoncie. Pozostałe cele były zaniedbane, brudne, zagrzybione, pozbawione wentylacji. W tych, w których kąciki sanitarne były zabudowane do wysokości 140 cm unosił się fetor. W calach nr 5,16,17 kąciki sanitarne były zabudowane do sufitu, natomiast w celi nr 11 kącik był we wnęce oddzielony zasłonką z materiału. Poza tym w tej celi występowały robaki i był tylko jeden mały stół, na którym stał telewizor, więc posiłki osadzeni spożywali na łóżkach. W calach nr 5 i 11 jarzeniówki nie były obudowane. Z kolei na spacerniakach wystawały kamienie i płytki. Przeludnienie i powyższe warunki panujące w calach prowadziły do sprzeczek i konfliktów pomiędzy osadzonymi oraz do znęcania się psychicznego silniejszych nad słabszymi (dowód: zeznania świadka B. S. k. 149, zeznania powoda k. 150). Roszczenie powoda zasługiwało jedynie na częściowe uwzględnienie. Konstytucja RP chroni dobra osobiste każdego człowieka. W ustawie zasadniczej wiele przepisów wprost odnosi się do sfery dóbr osobistych człowieka. W art. 30 Konstytucji RP ustawodawca stanowi, że przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne 5 --- STRONA 6 --- przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjnie, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż wynika to z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007 roku, sygn. II CSK 269/07). W orzeczeniu z dnia 25 kwietnia 1989 roku, sygn. I CR 143/89, Sąd Najwyższy wskazał, że godność osobista jest ta sferą osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to, które stanowi istotny element psychiki człowieka, kształtowane jest przez szereg okoliczności zewnętrznych. Z kolei w wyroku z dnia 28 litego 2007 roku, sygn. V CSK 431/06, Sąd Najwyższy stwierdził, że: ,,zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 roku Nr 38, poz. 167 i 169), głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 EKPCz, stanowiący, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Europejski Trybunał Praw Człowieka, rozpoznając sprawy dotyczące warunków odbywania kary pozbawienia wolności, uznał za obowiązek państwa dokonywanie systematycznej kontroli decyzji podejmowanych w zakładach karnych w celu zapewnienia odpowiednich warunków życia więźniów, z uwzględnieniem normalnych i uzasadnionych wymagań związanych z pozbawieniem wolności (wyrok z dnia 5 grudnia 1979 roku, skarga 8224/78, i z dnia 12 stycznia 1995 roku, skarga 21915/93). Zajmując się kwestią wielkości celi, w jakiej powinni przebywać więźniowie jako elementu zapewnienia godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 9 marca 2006 roku (skarga nr 73786/01). Trybunał uznał za sprzeczną ze standardami Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom powierzchnię 2,8m², przypadającą na osadzonego. Z kolei w orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 2001 roku (skarga nr 28524/95) stwierdził, że przebywanie w zatłoczonej celi z nieodpowiednią wentylacją i z otwartą toaletą, brakiem możliwości uczestniczenia w zajęciach i kursach oraz korzystania z biblioteki, powoduje wzrost poczucia przygnębienia i niższości i może być oceniane 6 --- STRONA 7 --- jako upokarzające oraz poniżające traktowanie więźniów, stanowiące naruszenie art. 3 EKPCz. Również w orzeczeniu z dnia 6 marca 2001 roku (skarga nr 40907/98) uznał, że sam fakt przetrzymywania więźnia w przeludnionej celi, w niewłaściwych warunkach sanitarnych, z niewystarczającą liczbą łóżek i brakiem odpowiednich ćwiczeń fizycznych stanowi poniżające traktowanie, rodzące obowiązek wypłaty odszkodowania. Także SN w wyroku z dnia 17 marca 2010r., II CSK 486/09 ( Lex nr 599534) uznał, że nadmierne zagęszczenie celi może samo w sobie być kwalifikowane jako traktowanie niehumanitarne. Należy zatem stwierdzić, że odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionych celach, może stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności. Na gruncie prawa polskiego może więc uzasadniać żądanie zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 24 k.c. w związku z art. 448 k.c. jako naruszające dobra osobiste skazanego: godność i prawo do intymności. Nie ulega wątpliwości, że w okresie drugiego pobytu powoda w Areszcie Śledczym w …… panowało tam przeludnienie. Wynika to bezsprzecznie z danych dotyczących liczby osób przebywających w calach razem z powodem (k. 52-54, 62-64). Potwierdzają one, że w warunkach permanentnego przeludnienia powód przebywał od 24 listopada 2008r. do 15 czerwca 2009r., a następnie już tylko okresowo przebywał w celach, w których powierzchnia na jednego osadzonego była mniejsza niż 3 m2 na osobę. W celach zazwyczaj przebywało od 1 do 3 osób powyżej nominalnej pojemności. Państwo wykonując swoje uprawnienia władcze w ramach imperium, wykonując zadania represyjne, nie może ograniczać praw człowieka w stopniu wyższym niż to wynika z zadań ochronnych i celu stosowanych środków. Z tego względu art. 110 § 2 k.k.w. stanowi, że powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na jednego skazanego nie może być mniejsza niż 3 m 2 , cele powinny być wyposażone w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Przepis art. 248 § 1 k.k.w. przewidywał jednak, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor aresztu śledczego mógł umieścić osadzonych, na czas określony w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . Przepis ten dopuszczał więc w szczególnie uzasadnionych przypadkach przejściowe ograniczenie normy wynikającej z art. 110 § 2 k.k.w. Na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 roku, sygn. akt SK 25/07, stracił on moc z dniem 6 grudnia 2009 roku. Jednakże art. 248 kkw jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach przewidywał możliwość umieszczenia osadzonych, na czas określony w określonych w nim warunkach. Tymczasem powód w okresie drugiego, 17 miesięcznego okresu osadzenia, przez prawie 9 miesięcy przebywał w celach przeludnionych. 7 --- STRONA 8 --- Jeżeli chodzi o warunki panujące w celach, poza przeludnieniem, to Sąd dał wiarę zeznaniom powoda i świadka B. S. w zakresie w jakim wskazywali oni na ciasnotę, wilgoć, brak należytej wentylacji i fetor panujący w celach. Dowód z zeznań świadka P. K. Sąd pominął wobec nie wskazania prawidłowych danych świadka, zaś pozostałe wnioski dowodowe powoda Sąd pominął jako spóźnione (k. 34, k. 119- 120, 151, 172). W ocenie Sądu, niezależnie od tego czy kąciki sanitarne w celach, w których powód przebywał, były zabudowane czy też nie i do jakiej wysokości, to z uwagi na brak w celach prawidłowej wentylacji, twierdzenia powoda i świadka o panującym w nich fetorze należy uznać za wiarygodne. Podobnie wiarygodne, z uwagi na wyposażenie cel i panujące w nich przeludnienie, są zeznania świadka i powoda o konieczności spożywania posiłków na łóżkach z powodu braku odpowiedniej liczby miejsc przy stole. Nie podzielił Sąd natomiast zarzutów powoda odnośnie braku ciepłej bieżącej wody w celach. Do każdej celi doprowadzona była bowiem zimna woda, z której powód mógł korzystać bez ograniczeń, a zatem był w stanie utrzymywać higienę osobistą pomimo tylko cotygodniowych ciepłych kąpieli. Jeśli chodzi o ilość otrzymywanych przez osadzonych środków higienicznych, to w tym zakresie również nie można zarzucić pozwanemu naruszenia przepisów sanitarno- higienicznych, gdyż jak wynika z dokonanych ustaleń ilość wydawanych środków higienicznych jest zgodna z normami przewidzianymi w załączniku numer 1 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. 03.186.1820). Niczym niezwykłym jest także konieczność oczekiwania w areszcie na wizytę u lekarza specjalisty czy przeprowadzenie specjalistycznych badań, w sytuacji, gdy w warunkach wolnościowych termin oczekiwania na taką wizytę czy badania wynosi kilka miesięcy. W wyroku z dnia 7 maja 2009 r., I ACa 247/09, (Lex nr 508523) Sąd Apelacyjny w Katowicach, powołując się na wymagania nałożone na Państwo przez art.40 i 41 ust.4 Konstytucji RP oraz art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także zalecenia Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom i orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zwrócił uwagę, że warunki na które uskarżają się więźniowie w przeludnionych celach nie ograniczają się do samego nieprzestrzegania metrażu. Zachodzi bowiem konieczność oceny skumulowanego efektu takich warunków jak np. złe warunki sanitarne, niehigieniczność i brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych, zła wentylacja, brak możliwości spożywania posiłków przy stole. Mając na uwadze powyższe stanowisko oraz powołane wyżej dowody, Sąd uznał, że powód był osadzony w sosnowieckiej jednostce penitencjarnej przez okres około 9 miesięcy nie tylko w celach przeludnionych, ale jednocześnie przebywał w celach zawilgoconych, zagrzybionych i nieodpowiednio wentylowanych, nie zawsze zapewniających możliwość spożywania posiłków przy stole czy prywatność przy korzystaniu z toalety, co stanowiło przejaw poniżającego traktowania. Urządzenie ubikacji w wieloosobowej celi, w taki sposób, że jest ona oddzielona od pozostałej 8 --- STRONA 9 --- części pomieszczenia niewysokim przepierzeniem uniemożliwia zachowanie intymności w czasie korzystania z niej. Poza tym stanowi dodatkową dolegliwość dla pozostałych osób z uwagi na rozchodzący się fetor, do czego przyczynia się także brak odpowiedniej wentylacji, nawet wtedy, gdy kącik sanitarny jest odpowiednio zabudowany. Nadto już samo przetrzymywanie w zamkniętym pomieszczeniu stłoczonych ludzi narusza ich godność, upokarza, rodzi agresję. W ocenie Sądu poprzez osadzenie powoda w takich warunkach pozwany naruszył jego godność i prawo do intymności, a zachowanie pozwanego zarówno w świetle wyżej wskazanych przepisów Konstytucji RP oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności należy uznać za bezprawne, uzasadniające odpowiedzialność przewidzianą w art.24 i 448 k.c. Do uwzględnienia roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia o jakim mowa w art.448 kc nie było niezbędne wykazanie winy pozwanego. Zgodnie bowiem z art.417 kc w brzmieniu obowiązującym od 1.09.2004r. przesłanką odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej jest niezgodność z prawem określonego działania lub zaniechania. Ani przepis art. 417 kc ani art. 448 kc nie wymaga wykazania winy wyrządzającego szkodę. Żądane przez powoda zadośćuczynienie uznać jednak należało za zupełnie nieadekwatne do doznanej krzywdy, wygórowane i nieodpowiadające aktualnym stosunkom majątkowym społeczeństwa. Trzeba mieć bowiem na uwadze to, że powód w wyniku swojego własnego zachowania odbywa karę pozbawienia wolności, a zadośćuczynienie ma naprawić jedynie krzywdę związaną z niezgodnym z prawem zwiększeniem uciążliwości obywania tej kary. Stopień nasilenia tych uciążliwości w ocenie Sądu nie był wysoki, a chociaż powód przebywał w pozwanej jednostce od 24 listopada 2008 r. do 22 kwietnia 2010 r., to w warunkach przeludnienia spędził około 9 miesięcy. Ponadto warunki bytowe w Areszcie Śledczym w …… są wynikiem nie tyle zaniedbań administracji tej jednostki, co rezultatem prowadzonej polityki karnej i konsekwencją braku koniecznych inwestycji w poprzednich latach, co oczywiście nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia pozwanego z odpowiedzialności. Wobec powyższego Sąd uznał, że odpowiednią sumą zadośćuczynienia będzie kwota 1.500 zł i zasądził ja na podstawie w art.24 i 448 k.c. W pozostałym zakresie powództwo oddalono. Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami sądowymi na podstawie art. 113 ust. 4 u.k.s.c., mając na uwadze jego sytuację życiową i materialną. Powód nadal bowiem odbywa karę pozbawienia wolności, nie pracuje, nie posiada żadnego majątku. O kosztach należnych pełnomocnikowi powoda orzeczono na podstawie &19 i 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 9 --- STRONA 10 --- 10