Postanowienie I C 455/16 WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2016 r. Sąd Okręgowy w

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 455/16 WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2016 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ewa Oknińska Protokolant: stażysta Justyna Niebrzydowska po rozpoznaniu w dniu 09 listopada 2016 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa M. C. i K. K. przeciwko R. T. o ochronę dóbr osobistych oddala powództwo. SSO Ewa Oknińska Sygn. akt I C 455/16 UZASADNIENIE Powodowie M. C. i K. K. wnieśli o zobowiązanie pozwanego R. T. do złożenia oświadczenia o następującej treści; „Ja R. T. wyrażam głębokie ubolewanie i żal z powodu wielokrotnego fałszywego oskarżenia M. C. i K. K. o popełnienie zbrodni zabójstwa A. i S. N. i tego, że mając pełną wiedzę i świadomość o tym, że nie brali oni (M. C. i K. K.) udziału w tym zabójstwie skierowałem przeciwko nim fałszywe oskarżenie”, przy czym oświadczenie to winno być zamieszczone w trzech kolejno po sobie następujących wydaniach Gazety (...) dodatek lokalny dla O., w tym co najmniej raz na pierwszej stronie tego czasopisma, a format każdej publikacji oświadczenia powinien być nie mniejszy niż połowa kolumny (dwa łamy). Ponadto powodowie domagali się zasądzenia od pozwanych kosztów procesu. W uzasadnieniu powodowie wskazali, że zostali uznani przez Sąd Okręgowy w Suwałkach za winnych zarzucanych im czynów polegających na bestialskim zamordowaniu w październiku 1998 r. dwóch braci A. i S. N.. Sąd wymierzył im karę dożywotniego pozbawienia wolności. Wyrok ten w dużym stopniu został oparty na wyjaśnieniach jednego z współoskarżonych w tym zabójstwie – R. T.. W trakcie postępowania przygotowawczego, a następnie postępowania sądowego, pozwany wielokrotnie zmieniał swoje wyjaśnienia. Zmiana ta --- STRONA 2 --- polegała z jednej strony na wskazaniu powodów jako bezpośrednich sprawców zabójstwa i osób mających decydujący wpływ na tok wydarzeń, z drugiej zaś na kwestionowaniu ich udziału w tym zdarzeniu i w ich miejsce wskazaniu innych osób, których prawdziwej tożsamości pozwany nigdy nie zdradził. Sąd wydając wyrok uznał, że w części w jakiej pozwany wskazał i rozpoznał powodów jako współsprawców zabójstwa były logiczne i spójne, a ewentualna zmiana wyjaśnień była realizacją ustawowego prawa do obrony. Powodowie podnieśli, że dowody, stanowiące część integralną pozwu, są dowodami nowymi w tym znaczeniu, że nie były znane sądowi rozpoznającemu sprawę zabójstwa, gdyż zdarzenia, których dotyczą miały miejsce po prawomocnym zakończeniu postępowania tj. po 24 stycznia 2002 r. Dowody te nie dotyczą bezpośrednio czynów opisanych w akcie oskarżenia, a opisują bezprawne zachowania pozwanego, które daleko wykraczają poza ramy prawa do obrony. Z oświadczeń jakie składał pozwany przed organami ścigania, sądem i innymi osobami na przestrzeni 18 lat wynika, że wskazując powodów jako sprawców zabójstwa, a następnie po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego przyznając się do tego, że w dniu 11 października 1998 r. powodów nie było na miejscu zbrodni, a były inne osoby, których tożsamości pozwany nigdy nie wyjawił, dopuścił się przestępstwa polegającego na fałszywym oskarżeniu powodów. Zeznając jako świadek przed prokuratorem w B. pozwany odwołał oświadczenia o niewinności powodów. Zatem jego działanie na gruncie prawa cywilnego polegało na bezprawnym naruszeniu dóbr osobistych powodów jakim jest ich cześć i dobre imię powodów, oskarżając ich o przestępstwo, którego nie popełnili. Zdaniem powodów zebrany w sprawie materiał doprowadził do ujawnienia licznych dowodów, których ocena prowadzi do wniosku, że od samego początku trwania postępowania karnego pozwany nie mówił prawdy. Po zakończeniu postępowania karnego pozwany przyznał się do tego, że fałszywie pomówił powodów o udział w zabójstwie. To fałszywe pomówienie, choć kilkakrotnie je odwoływał, składał w stosunku do różnych osób. Dodatkowo powodowie podnieśli, że brak jest dowodów na obiektywne potwierdzenie obecności powodów w miejscu popełnienia zbrodni, prokuratura nie zebrała dowodu, który mógłby być poddany naukowej weryfikacji, ponadto prokurator i sąd zbagatelizowały dowód z zeznań świadka incognito, nie przeprowadzono dowodu z okazania osób z udziałem tego świadka. Kolejną okolicznością dotyczącą podejrzenia naruszenia podstawowych gwarancji procesowych powodów były okoliczności przesłuchania świadka in cognito. Pozwany R. T. nie złożył odpowiedzi na pozew, nie złożył też wyjaśnień na piśmie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny Sąd Okręgowy w Suwałkach wyrokiem z dnia 5 lipca 2001 r. uznał m.in. K. K., M. C., R. T. za winnych tego, że w dniu 11 października 1998 r. działając wspólnie i w porozumieniu dokonali zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem A. N. i S. N.. Sąd skazał powodów na łączną karę dożywotniego pozbawienia wolności, zaś pozwanego na łączną karę 25 lat pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 24 stycznia 2002 r. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. (dowód: wyrok z dnia 05 lipca 2001 r. z uzasadnieniem w sprawie II K 141/00 – k. 223-244, wyrok z dnia 24 stycznia 2002 r. w sprawie II Aka 294/00 – k. 245- 253) W dniu 27 maja 2013 r. powodowie złożyli wniosek o wznowienie postępowania karnego, powołując się na okoliczność, że R. T. po prawomocnym zakończeniu postępowania --- STRONA 3 --- prezentuje odmienną wersję zdarzenia. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 08 sierpnia 2013 r. oddalił powyższy wniosek. (dowód: wniosek o wznowienie - k. 3-12, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 08 sierpnia 2013 r. w sprawie III KO 51/13) Prokurator postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2013 r. umorzył śledztwo m.in. w sprawie stosowania w okresie od 09 grudnia 1998 r. do 11 grudnia 1998 r. wobec R. T., S. S., P. P. przemocy przez funkcjonariuszy policji prowadzących śledztwo w sprawie VDs 57/98. (dowód: postanowienie – k. 66 – 71) Sąd zważył, co następuje: W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego żądania powodów nie zasługują na uwzględnienie. Pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę i nie składał wyjaśnień na piśmie, wobec czego Sąd wydał wyrok zaoczny (art. 339 § 1 i 340 k.p.c.). Zgodnie z art. 339 § 2 k.p.c. w tym wypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenia powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Zatem Sąd obowiązany jest dokonać zasadności żądania pozwu opartego na tych twierdzeniach, z punktu widzenia prawa materialnego” (tak Sąd Najwyższy w wyroku z r., I CKU 87/97, Prok.i Pr. 1997/10/44). Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o dokumenty, dołączone do akt sprawy, których wiarygodność nie została zakwestionowana przez strony. Analizując zasadność żądania wskazać należy, że powodowie wystąpili o ochronę dóbr osobistych. W świetle art. 24 § 1 k.c. ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego. Powodowie podnieśli, że pozwany naruszył ich dobra osobiste w ten sposób, że na przestrzeni 18 lat wielokrotnie fałszywie ich pomówił, po czy przyznał, że powodowie nie uczestniczyli w zabójstwie, a następnie stwierdził, że nie mówił prawdy o tym, że są niewinni. Zgodnie z treścią art. 11 k.p.c. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Uwzględnienie powództwa oznaczałoby podważenie prawomocnego wyroku karnego, a tymczasem sąd w niniejszej sprawie jest związany wyrokiem karnym skazującym za popełnienia przestępstwa. Skoro powodowie zostali skazani za zabójstwo na podstawie m.in. wyjaśnień pozwanego, to nie jest dopuszczalne podważanie wyjaśnień tego pozwanego w postępowaniu cywilnym w celu zakwestionowania rozstrzygnięcia sądu karnego. Polemika z ustaleniami wyroku wydanego w sprawie karnej nie może nastąpić w postępowaniu cywilnym wytoczonym przeciwko współskazanemu, który następnie występował jako świadek w sprawie V Ds. --- STRONA 4 --- 11/13. Pozwany nie był skazany za fałszywe oskarżenie, czy też za składanie fałszywych zeznań jako świadek. Podkreślić należy, że w postępowaniu karnym stan faktyczny w zakresie przebiegu przestępstwa został ustalony nie tylko w oparciu o wyjaśnienia pozwanego, ale także wyjaśnienia P. P. i S. S.. Pozwany już w postępowaniu karnym odwoływał swoje wyjaśnienia obciążające powodów, co podlegało ocenie sądu karnego. Na powyższe zwrócił uwagę Sąd Najwyższy rozstrzygając skargę powodów o wznowienie postępowania karnego. W ocenie Sądu postępowanie pozwanego w zakresie którym składał korzystne dla powodów wyjaśnienia w sprawie o zabójstwo i zeznania jako świadek w sprawie stosowania przemocy przez funkcjonariuszy policji prowadzących śledztwo - nie naruszało dóbr osobistych powodów, ponieważ było zgodne z wersją przez nich prezentowaną. Natomiast prawdziwość wyjaśnień obciążających powodów, które rzekomo naruszają ich dobra osobiste potwierdza prawomocny wyrok skazujący, którym sąd cywilny jest związany zgodnie z art. 11 k.p.c. Sąd pominął wnioski dowodowe zgłoszone w pozwie, za wyjątkiem dokumentów dołączonych do akt sprawy, albowiem wnioski te w istocie zmierzały do podważenia prawomocnego wyroku w sprawie II K 141/00. Z tych przyczyn na podstawie powołanych przepisów należało oddalić powództwo. SSO Ewa Oknińska