Postanowienie I C 453/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 20ior. Sąd Okręgowy we Wrocławiu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 453/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 20ior. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący SSO Beata Burian Protokolant Andżelika Kubiec po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2010r. we Wrocławiu sprawy z powództwa K. B. przeciwko Skarbowi Państwa (...) w W. o zapłatę kwoty 80000zł I. oddala powództwo; II. nie obciąża powoda kosztami procesu; III. zasądza od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego we Wrocławiu na rzecz mecenas S. Ś. kwotę 4392zł kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, w tym 22% podatku VAT. I C 453/09 UZASADNIENIE K. B. wytoczył powództwo przeciwko Skarbowi Państwa (...) w W. o zasądzenie kwoty 80000zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu wskazał, iż w (...) przebywa od lipca 2006 roku, zaś pozwany Skarb Państwa jest zobowiązany przestrzegać przepisy prawa międzynarodowego ratyfikowane przez Polskę celem zapewnienia mu minimalnych warunków bytowych odpowiadających standardom zdefiniowanych w aktach prawa międzynarodowego. Strona pozwana ponosi odpowiedzialność za nadmierne przeludnienie i wynikające z niego przebywanie w celi z osobami palącymi, brak należytego wyposażenia celi, nieodpowiednie wyżywienie, brak --- STRONA 2 --- zajęć kulturalno - oświatowych, brak dostępu do aktów prawnych i regulaminu, utrudnianie kontaktów z bliskimi, przetrzymywanie korespondencji, brak warunków do utrzymywania higieny osobistej, zagrożenie bezpieczeństwa osobistego przez umieszczenie w jednej celi osób o różnym stopniu demoralizacji, przedmiotowe traktowanie osadzonych przez funkcjonariuszy Służby Więziennej, niewłaściwe funkcjonowanie kantyny więziennej oraz ograniczony dostęp do przysługujących praw skazanego opieki lekarskiej, rozmów telefonicznych. Skarb Państwa (... ) w W. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości podnosząc, iż żądanie pozwu pozbawione jest podstaw faktycznych i prawnych. Wskazał, iż powód odbywa karę pozbawienia wolności za liczne przestępstwa, jako recydywista penitencjarny, albowiem wcześniej odbywał już karę pozbawienia wolności kilkakrotnie. Podniósł także, iż rzeczywiście powód mógł okresowo przebywać w celi, w której na jednego osadzonego przypadało mniej niż 3 m 2 . Obecnie przebywa samotnie w celi nr (...) o pow. 4,68 m 2 , poprzednio przebywał w celach większych, najczęściej siedmioosobowych o pow. od 16 do 18 m 2 , w których wraz z nim mogło przebywać w tym samym czasie od 5 do 6 osadzonych. Dodał także, iż cela powoda jest należycie wyposażona w sprzęt kwaterunkowy. Skazani otrzymują środki czystości, a także mogą dokonywać dodatkowego zakupu tych środków w kantynie. Mogą nadto posiadać radia, telewizory, konsole do gier. Strona pozwana wskazała, iż mimo, że faktycznie powód mógł odbywać karę pozbawienia wolności w celach przeludnionych, jednakże nie może ona za to ponosić odpowiedzialności w związku z tym, iż nie może odmówić przyjęcia osadzonego na podstawie sądowego nakazu przyjęcia do odbywania kary albowiem nie ma żadnej procedury pozwalającej na odmowę przyjęcia skazanego do odbywania kary. Strona pozwana zaś wykorzystała już wszelkie możliwości na dodatkowe zagospodarowanie świetlic czy innych nadających się do tego celu pomieszczeń. Zaś na podstawie 248 § 1 k.k.w. ma prawo umieścić skazanych w celach, w których na jednego osadzonego przypada mniej niż 3 m 2 . W związku z przeludnieniem cel systematycznie zawiadamia Wydział Penitencjarny Sądu Okręgowego we Wrocławiu o stanie przeludnienia --- STRONA 3 --- jednostek raz na tydzień drogą elektroniczną, mimo iż obowiązek taki, zgodnie z zaleceniami Przewodniczącego Wydziału zachodzi raz na kwartał. Strona pozwana nie zgodziła się z zarzutem powoda, że warunki w celach są niehumanitarne. W każdej celi są toalety zamykane na drzwi, skazani korzystają z codziennych spacerów, widzeń, zajęć kulturalnych i sportowych, mają możliwość uczestniczenia w nabożeństwach, korzystają z biblioteki, mogą uczyć się w szkole, mają możliwość oglądania telewizji. Duża grupa skazanych - około 500 osób pracuje na zewnątrz (...), w Gospodarstwie (...) oraz Przedsiębiorstwie Państwowym (...). Stan zaludnienia ciągle się poprawia, w przypadku (... ) w W. przez ostatnie dwa lata wydano około 7 mln zł na budowę nowego kompleksu kuchennego, modernizację szkoły, remonty cel i innych pomieszczeń. Skazani mają też możliwość korzystania z telefonicznych aparatów wrzutowych. Opieka medyczna jest należyta strona pozwana bowiem zatrudnia wielu lekarzy, w tym lekarzy specjalistów z różnych dziedzin medycyny. W (... ) w W. znajduje się także Zakład Opieki Zdrowotnej z odziałem dla chorych, ambulatorium i apteką, zaś w nagłych wypadkach istnieje możliwość natychmiastowego przewiezienia chorych do innych przywięziennych szpitali. Skazani mają pełną swobodę korespondencji, możliwość korzystania z biblioteki, udziału w zajęciach sportowych na sali gimnastycznej bądź na boiskach sportowych, w (...) organizuje się także różnego rodzaju konkursy, zapraszane są także grupy teatralne i zespoły muzyczne. Porządek w celach mieszkalnych utrzymują sami mieszkańcy, zaś środki do ich utrzymania uzyskują od administracji (...), mogą także dokonywać sami ich zakupów w kantynie. Nadto stale dokonywana jest dezynfekcja pomieszczeń cel mieszkalnych. Strona pozwana podała, iż standardy odbywania kary są takie, na jakie stać Państwo. Odsetek przeludnienia w (...) wynosi 110% podczas, gdy we Francji 135%. Dodał także, iż powód w dniu 27 maja 2009r. dopuścił się czynnej napaści na funkcjonariusza. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: --- STRONA 4 --- K. B. karę pozbawienia wolności w (...) w W. odbywa od 7 lipca 2006r. za przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko wolności, przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, w tym za przestępstwo z art. 197 § 3 k.k., a także za przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego, popełnione w warunkach recydywy. Kara łączna wymierzona za popełnione przez powoda przestępstwa została orzeczona w wymiarze 11 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, zaś jej koniec przypada na styczeń 2013 roku. K. B. odbywał już wcześniej karę pozbawienia wolności, albowiem w izolacji penitencjarnej przebywa od 1999 roku. Ma wykształcenie podstawowe, nie ma wyuczonego zawodu. dowód: akta Sądu Okręgowego we Wrocławiu sygn. V Kow 1711/09/wz, zwłaszcza opinia o skazanym z dnia 7.05.2009r.; akta osobowe K. B. część A i B, zwłaszcza orzeczenia sądów powszechnych, opinie o skazanym; przesłuchanie powoda K. B. k. 165 - 171; K. B. odbywając karę w (...) w W. w okresie od 10 lipca 2006r. do 24 listopada 2006r. przebywał w jednoosobowej celi nr (...) dla skazanych tzw. „niebezpiecznych" o powierzchni 4,72 m 2 . Następnie do dnia 5 czerwca 2007r. przebywał w dwuosobowej celi dla skazanych niebezpiecznych nr (...) o powierzchni 4,62 m 2 . W dniu 5 czerwca 2007r. został przeniesiony do celi nr (...) o powierzchni 4,70 m 2 , która także była celą zapewniającą wzmożoną ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwo (...), gdzie wraz z innym skazanym przebywał, z krótką przerwą w okresie od 2 do 26 października 2007r. - do grudnia 2007r. Po opuszczeniu w dniu 12 grudnia 2007r. celi dla skazanych tzw. „niebezpiecznych" K. B. został umieszczony w celi mieszkalnej nr (...) o powierzchni 16,01 m 2 , gdzie razem ze skazanym przebywało łącznie 7 osób. W celi tej skazany przebywał do dnia 11 czerwca 2008r. Po tym czasie K. B. umieszczono w celi nr (...) o powierzchni 15 m 2 , gdzie przebywał z 6 innymi osobami do dnia 29 --- STRONA 5 --- lipca 2008r., z krótką przerwą w okresie od dnia 10 lipca 2008r. do dnia 24 lipca 2008r., kiedy to przebywał w trzyosobowej celi o powierzchni 4,94 m 2 nr (...). W dalszym okresie do dnia 26 września 2008r. przebywał w celi nr (... ) o powierzchni 15 m 2 , gdzie łącznie odbywało karę pozbawienia wolności, przez cały okres przebywania powoda - 7 osób. Od dnia 26 września 2008r. do dnia 10 października 2008r., K. B. przebywał w celi nr (...) o powierzchni 4,67 m 2 . W celi tej przebywał sam. Do dnia 31 października 2008r. K. B. odbywał karę pozbawienia wolności przebywając w celi nr (...), gdzie osadzonych było 7 skazanych, zaś cela mieszkalna liczyła powierzchnię 16,50 m 2 . Następnie do dnia 24 listopada 2008r. K. B. został osadzony w celi nr (...) o powierzchni 15,95 m 2 , gdzie także przebywało łącznie ze skazanym 7 osadzonych. Do dnia 24 lutego 2009r. K. B. był umieszczony w celi nr (... ) o powierzchni 16 m 2 , gdzie łącznie z nim, przez cały okres jego osadzenia w tej celu mieszkalnej przebywało 7 skazanych. Do dnia 3 marca 2009r. K. B. przebywał w 7 - osobowej celi nr (...) powierzchni 16,51 m 2 , zaś do dnia 8 maja 2009 roku - w celi nr (...)o powierzchni 16,39 m 2 wraz z 6 pozostałymi osadzonymi. W dalszym okresie, do dnia 14 maja 2009r. przebywał w celi nr (...) o powierzchni 4,63 m 2 , gdzie przebywał sam, zaś do dnia 29 maja 2009r. osadzony został w celi nr (...) o powierzchni 16,46 m 2 , gdzie przebywało 7 skazanych. Od dnia 29 maja 2009r. K. B. odbywa karę pozbawienia wolności w oddziale dla skazanych (…), gdzie przebywa w jednoosobowej celi o powierzchni przekraczającej 4 m 2 . dowód: akta osobowe K. B. część A, zwłaszcza wniosek o zakwalifikowanie z dnia 29.06.2006r., wnioski w sprawie zweryfikowania wydane w okresie od 26.09.2006r. do 11.12.2007r.; akta osobowe K. B. część B, zwłaszcza projekty ocen okresowych; zestawienie cel i osób k. 224-227; zeznania świadka R. D. k. 143-145; --- STRONA 6 --- zeznania świadka A. K. k. 146-147; zeznania świadka A. P. (1) k. 148-150; zeznania świadka R. C. k. 152-154; zeznania świadka J. F. k. 157-158; zeznania świadka S. A. k. 235-238; zeznania świadka S. P. k. 289-290v; przesłuchanie powoda K. B. k. 165-171; W (...) w W. w okresie przebywania tam powoda utrzymywało się przeludnienie. Liczba osadzonych przekraczała normatywną pojemność jednostki. K. B., za wyjątkiem okresów, kiedy przebywał w celach dla skazanych (…) przebywał w celach mieszkalnych, w której powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 . O przeludnieniu (... ) w W. systematycznie informował Sąd Okręgowy we Wrocławiu, Wydział V Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych. Nigdy nie doszło do uchylenia przez sędziego penitencjarnego decyzji dyrektora (... ) w W. o umieszczeniu osadzonego w warunkach przeludnienia. dowód: sprawozdania z wizytacji (...) w W. k. 300-525; przesłuchanie za stronę pozwaną Dyrektora (...) w W. R. K. k. 171-172; Przeludnienie w (...) w W. w 2006 i 2007 roku wynosiło 132%, zaś w 2008 roku - średnio 126%. Przeludnienie w 2009 roku wynosiło z kolei 118,04%. Poziom przeludnienia w (...) w W. wynikał z obiektywnych przesłanek, niezależnych od administracji (...) w W., związanych z transportami skazanych oraz przyjęciami skazanych do odbywania kary pozbawienia wolności. --- STRONA 7 --- Podejmowane przed administrację (... ) w W. działania, zmierzające do zmniejszenia - do niezbędnego minimum transportów skazanych - spowodowały znaczny spadek średniego przeludnienia w 2009 roku. dowód: sprawozdania z wizytacji (...) w W. k. 300-525; Skazani kierowani są do poszczególnych cel mieszkalnych oraz oddziałów na podstawie wielorakich kryteriów, do których należą wiek, rodzaj popełnionego przestępstwa, kryterium związanym z tym, czy kara pozbawienia wolności odbywana jest po raz pierwszy czy też skazany dopuszczał się czynów zabronionych w warunkach powrotu do przestępstwa, czy przynależy do podkultury przestępczej, do jakiego typu (... ) został przydzielony oraz do jakiej podgrupy klasyfikacyjnej. Jednym z kryteriów dobierania osadzonych jest także fakt palenia przez skazanych tytoniu. W związku z tym podejmowane są starania, by skazanych palących nie umieszczać się w celach mieszkalnych wraz ze skazanymi niepalącymi. 0 tym czy skazany używa artykułów tytoniowych stwierdza się na podstawie oświadczenia osadzonego składanego przez niego podczas przyjmowania do odbywania kary pozbawienia wolności. dowód: zeznania świadka A. K. k. 146-147; zeznania świadka R. C. k. 152-154; zeznania świadka N. S. k. 155-156; zeznania świadka J. F. k. 157-158; przesłuchanie za stronę pozwaną Dyrektora (...) w W. R. K. k. 171-172; Cela nr (...) w której K. B. przebywał w okresie od dnia 31 października 2008r. do dnia 24 listopada 2008r. była celą, w której przebywali wyłącznie skazani niepalący. K. B. w trakcie osadzenia we wskazanej celi mieszkalnej, zaczął palić papierosy. --- STRONA 8 --- Przebywając w celi nr (... ) w okresie od 24 listopada 2008r. do dnia 24 lutego 2009r. skazany odbywał karę z osadzonymi palącymi. W tym jednak czasie skazany nie palił papierosów i jednocześnie nie uskarżał się na fakt palenia przez współwięźniów u przedstawicieli administracji (...). W dniu 20 listopada 2008r. K. B. złożył oświadczenie, iż zaczął palić wyroby tytoniowe. W dniach 25 kwietnia 2007r. i 1 lipca 2007r. zwracał się do Dyrektora (...) w W. o wyrażenie zgody na przesłanie listem poleconym tytoniu papierosowego. dowód: akta osobowe K. B. część B, zwłaszcza pisma K. B. i decyzje Dyrektora (...), oświadczenie K. B. z dnia 20.11.2008r.; zeznania świadka R. D. k. 143- 145; zeznania świadka A. P. (1) k. 148-150; przesłuchanie powoda K. B. k. 165-171; Cele na oddziale mieszkalnym, w którym przebywał K. B. są urządzone podobnie i wyposażone w podobny sprzęt kwaterunkowy. W każdej celi znajduje się kącik sanitarny wyodrębniony ściankami i zamykany drzwiami, w którym znajduje się muszla klozetowa oraz sprzęt do utrzymywania czystości. W każdej celi znajduje się także umywalka i miski. Cele posiadają okna zapewniające dostęp do światła dziennego, które są otwierane, co umożliwia ich wywietrzenie. W każdej celi znajduje się wentylacja grawitacyjna, której sprawność jest kontrolowana okresowo poprzez przeprowadzane odbiory kominiarskie. W celach mieszkalnych każdy z osadzonych posiada osobne łóżko i materac. Najczęściej w celach znajdują się po trzy łóżka piętrowe i jedno osobne (w celach 7 - osobowych). Nadto cele mieszkalne są wyposażone w stoliki, taborety --- STRONA 9 --- 1szafki na ubrania - po pół szafki na każdego skazanego, a także wieszak na odzież. Taboretów jest mniej niż osadzonych. Skazani mogą posiadać własne radio, telewizor czy także konsole do gier. W więzieniu istnieje radiowęzeł transmitujący program radiowy jak i własne audycje. Funkcjonuje również telewizja kablowa transmitująca program 19 ogólnodostępnych stacji telewizyjnych oraz program telewizji lokalnej. W celach, w których przebywał K. B. znajdował się radioodbiornik oraz telewizor. dowód: sprawozdania z wizytacji (...) w W. k. 300-525; akta osobowe K. B. część B, zwłaszcza pisma K. B. i decyzje Dyrektora (...); zeznania świadka R. D. k. 143-145; zeznania świadka A. K. k. 146-147; zeznania świadka A. P. (1) k. 148-150; zeznania świadka R. C. k. 152-154; zeznania świadka J. F. k. 157-158; zeznania świadka S. A. k. 235-238; zeznania świadka S. P. k. 289-290v; przesłuchanie powoda K. B. k. 165-171; przesłuchanie za stronę pozwaną Dyrektora (...) w W. R. K. k. 171-172; K. B. skarżył się Rzecznikowi Praw Obywatelskich na nieprawidłowe postępowanie przez (... ) w W. z jego rzeczami. Postępowanie wyjaśniające Okręgowego Inspektora Służby Więziennej wykazało, iż rzeczy te nie stanowiły własności powoda i nie posiadał on zgody na ich użytkowanie. dowód: pismo (... ) z dnia 9.10.2008r. k. 222; Czystość w celach mieszkalnych utrzymują sami skazani. W związku z tym, jeden raz w miesiącu, do 10 dnia każdego miesiąca otrzymują środki czystości. Na jedną celę mieszkalną raz w miesiącu wydawany jest proszek do czyszczenia. --- STRONA 10 --- Jeden raz w miesiącu skazani otrzymują mydło, pastę do zębów, krem do golenia, maszynkę do golenia oraz papier toaletowy. W razie gdyby otrzymywane środki toaletowe były niewystarczające, skazani mogą uzyskać większy przydział środków od administracji jednostki penitencjarnej, o ile zgłoszą stosowny wniosek. W przypadku zgłoszenia takiego wniosku jest on uwzględniany i skazani otrzymują dodatkowe przydziały środków czystości. Skazani otrzymują także pościel, która jest wymieniana raz na dwa tygodnie. dowód: zeznania świadka R. D. k. 143-145; zeznania świadka A. K. k. 146-147; zeznania świadka A. P. (1) k. 148-150; zeznania świadka R. C. k. 152-154; zeznania świadka J. F. k. 157-158; zeznania świadka S. A. k. 235-238; zeznania świadka S. P. k. 289- 290v; przesłuchanie powoda K. B. k. 165-171; przesłuchanie za stronę pozwaną Dyrektora (...) w W. R. K. k. 171-172; Zdarzają się sytuacje, iż w celach mieszkalnych pojawiają się insekty. Wówczas, po poinformowaniu administracji (...), co stanowi obowiązek skazanych, osadzeni umieszczani są w innych celach mieszkalnych, zaś w celi, gdzie pojawiły się insekty przeprowadza się dezynfekcje, którą wykonuje firma wyłoniona w trybie przepisów ustawy - prawo zamówień publicznych. dowód: zeznania świadka R. D. k. 143-145; zeznania świadka R. C. k. 152-154; zeznania świadka S. A. k. 235- 238; zeznania świadka S. P. k. 289-290v; --- STRONA 11 --- przesłuchanie za stronę pozwaną Dyrektora (...) w W. R. K. k. 171-172; Oświetlenie w celach mieszkalnych zapewniają okna oraz oświetlenie elektryczne. W każdej celi mieszkalnej znajdują się dwa punkty świetle, w których zamontowane są żarówki o mocy 60 Watt. W celach prowadzi się pomiary oświetlenia pod kątem przestrzegania norm w tym zakresie. dowód: akta Sądu Okręgowego we Wrocławiu sygn. akt I C 165/09, zwłaszcza pismo (... ) z dnia 29.11.2007r.; zeznania świadka R. D. k. 143- 145; zeznania świadka A. K. k. 146-147; zeznania świadka A. P. (1) k. 148-150; zeznania świadka A. K. k. 146 - 147; zeznania świadka R. C. k. 152-154; zeznania świadka J. F. k. 157-158; zeznania świadka S. A. k. 235-238; zeznania świadka S. P. k. 289-290v; przesłuchanie za stronę pozwaną Dyrektora (...) w W. R. K. k. 171-172; Osadzeni w (...) w W. mają wiele możliwości spędzania wolnego czasu poza celą mieszkalną. Mają bowiem sposobność korzystania z biblioteki, mogą uczestniczyć w zajęciach kulturalno-oświatowych, brać udział w nabożeństwach w kaplicy i w spotkaniach grup religijnych. Skazani mają także prawo korzystać z godzinnego spaceru odbywającego się na polach spacerowych, na których oprócz miejsca do spaceru znajdują się boiska oraz siłownie. W (...) organizowane są także zawody sportowe, zapraszane są grupy teatralne oraz zespoły muzyczne. Skazani mają dostęp do aktów prawnych, które znajdują się w bibliotece. W dyżurkach wychowawców znajduje się program System Informacji Prawnej (...), w związku z czym skazany może poprosić o wydrukowanie określonego aktu prawnego. --- STRONA 12 --- dowód: sprawozdania z wizytacji (...) w W. k. 300-525; zeznania świadka A. K. k. 146-147; zeznania świadka A. P. (1) k. 148-150; zeznania świadka R. C. k. 152-154; zeznania świadka J. F. k. 157-158; zeznania świadka S. A. k. 235-238; zeznania świadka S. P. k. 289-290v; przesłuchanie powoda K. B. k. 165-171; przesłuchanie za stronę pozwaną Dyrektora (...) w W. R. K. k. 171-172; W czasie odbywania kary przez K. B. nie zdarzało się, by mimo wyrażenia chęci uczestnictwa z zajęciach kulturalno - oświatowych, uniemożliwiono mu branie w nich udziału. dowód: zeznania świadka R. D. k. 143-145; zeznania świadka A. K. k. 146-147; Skazani mają prawo utrzymywania kontaktów z najbliższą rodziną oraz osobami bliskimi. W tym celu mogą korzystać z telefonicznych aparatów wrzutowych, korzystać z widzeń, a także wysyłać i otrzymywać korespondencję, która w sytuacjach wymaganych przepisami prawa karnego wykonawczego podlega nadzorowi. Korzystanie z aparatów wrzutowych jest ograniczone czasowo albowiem skazani mogą z nich korzystać co 3 dni. W sytuacjach związanych z bezpieczeństwem (...), niektóre osoby zgłaszane przez skazanych do listy widzeń, są z nich skreślane. Administracja jednostki penitencjarnej nie skreśla z listy widzeń członków rodziny skazanego. Nadto z listy widzeń skreślane są osoby, co do których z punktu widzenia wychowawczego, z racji ich uczestnictwa w grupach przestępczych, nie jest wskazane kontaktowanie się z osadzonym. --- STRONA 13 --- dowód: sprawozdania z wizytacji (...) w W. k. 300-525; zeznania świadka R. D. k. 143-145; zeznania świadka A. K. k. 146-147; zeznania świadka A. P. (1) k. 148-150; zeznania świadka J. F. k. 157-158; przesłuchanie za stronę pozwaną Dyrektora (...) w W. R. K. k. 171-172; Na listę widzeń K. B. administracja (... ) odmawiała wpisania osób, co do których powód nie wykazał stopnia pokrewieństwa. Na listę odwiedzających wpisany był jego ojczym oraz przyjaciółka. dowód: akta osobowe K. B., zwłaszcza pisma K. B. z dnia 27.04.2005^ wraz z decyzją Dyrektora (...); przesłuchanie za stronę pozwaną Dyrektora (...) w W. R. K. k. 171-172; Osadzeni raz w tygodniu korzystają z kąpieli w łaźni. Skazani zatrudnieni przy pracach brudzących mają możliwość korzystania z takiej kąpieli codziennie po zakończonej pracy. K. B. korzystał jeden raz w tygodniu z kąpieli w łaźni. dowód: zeznania świadka R. D. k. 143-145; zeznania świadka A. P. (1) k. 148-150; zeznania świadka R. C. k. 152-154; zeznania świadka J. F. k. 157-158; Oddział, na którym przebywał K. B., był oddziałem szkolnym - większość skazanych tam osadzonych pobierała naukę, jednakże K. B. nie uczył się, nie był także nigdzie zatrudniony. W (...) działa Centrum (...), które prowadzi zajęcia zarówno w formach szkolnych jak i kursowych, finansowanych z funduszy pomocy postpenitencjarnej oraz ze środków funduszy europejskich, co pozwoliło na przeszkolenie około 500 osadzonych w najbardziej poszukiwanych zawodach na rynku pracy. --- STRONA 14 --- Około 500 spośród osadzonych jest zatrudnionych bądź w (... ) bądź poza jego terenem. dowód: zeznania świadka R. D. k. 143-145; zeznania świadka A. K. k. 146-147; zeznania świadka A. P. (1) k. 148-150; przesłuchanie powoda K. B. k. 165-171; przesłuchanie za stronę pozwaną Dyrektora (...) w W. R. K. k. 171-172; Skazani mają także dostęp do opieki medycznej. W (... ) zatrudnieni są lekarze poszczególnych specjalności, wobec czego skazani mogą korzystać z konsultacji lekarza internisty, kardiologa, okulisty, neurologa, laryngologa, psychiatry oraz stomatologa. Na terenie (...) znajduje się Zakład Opieki Zdrowotnej, ambulatorium, gabinet stomatologiczny, apteka, laboratorium i gabinet zabiegowy. Skazani przyjmowani są zgodnie ze zgłoszeniem, według określonego grafiku jeden raz w tygodniu. W sytuacjach uzasadnionych stanem zdrowia przyjmowani są poza grafikiem, a także korzystają z usług innych szpitali przywięziennych bądź korzystają z konsultacji specjalistów zatrudnionych poza więzienną służbą zdrowia. Czas oczekiwania na konsultację lekarza specjalisty wynosi od 2 tygodni do 3 miesięcy. dowód: sprawozdania z wizytacji (...) w W. k. 300-525; zeznania świadka R. D. k. 143-145; zeznania świadka A. K. k. 146-147; zeznania świadka R. C. k. 152-154; zeznania świadka N. S. k. 155-156; zeznania świadka S. A. k. 235-238; zeznania świadka S. P. k. 289-290v; przesłuchanie za stronę pozwaną Dyrektora (...) w W. R. K. k. 171-172; --- STRONA 15 --- K. B. przebywając w (...) w W. zgłaszał dolegliwości związane z (...), wobec czego kontynuowano w stosunku do niego leczenie wcześniej zalecone przez (...). Wobec powoda planowana jest także konsultacja (...). K. B. zgłaszał także dolegliwości (...), w związku z czym przeprowadzono mu badania (…), które nie wykazało większych odchyleń od normy. K. B. przeprowadzono także badanie w kierunku występowania (...), celem wykrycia (…) istotnego w patogenezie choroby (... ) i (...). W związku z pozytywnym wynikiem testu wdrożono terapię (...), co obecnie stanowi standard leczenia w chorobach (...). K. B. wpisano także na listę oczekujących na(...), które to badanie zostało przeprowadzone w maju 2010 roku. W związku z dolegliwościami (... ) skazanemu przepisano stosowanie (…). K. B. zgłaszał także dolegliwości odnośnie występowania (... ) w okolicy (...), co do których przeprowadzono szereg stosownych badań medycznych. Zgłaszał także (... ) oraz objawy (...). dowód: akta osobowe K. B. część B, zwłaszcza książeczki zdrowia; zeznania świadka R. D. k. 143-145; zeznania świadka A. K. k. 146-147; zeznania świadka A. P. (1) k. 148-150; zeznania świadka N. S. k. 155-156; zeznania świadka S. A. k. 235-238; zeznania świadka S. P. k. 289-290v; przesłuchanie powoda K. B. k. 165-171; K. B. zgłaszał skargi do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej we W. w związku z nieprawidłowym, jego zdaniem, sposobem leczenia. Skarga nie została uwzględniona. dowód: pismo (... ) z dnia 08.04.2010r. k. 223; --- STRONA 16 --- K. B. jest w bardzo dobrej formie fizycznej, o muskulaturze lepszej niż przeciętna. Dba o swoją kondycję fizyczną. Uczestniczył w zajęciach na świetlicy, gdzie korzystał z atlasu oraz innych urządzeń sportowo - rekreacyjnych, grywał w piłkę. Chodził także na spacery. dowód: zeznania świadka R. D. k. 143-145; zeznania świadka A. K. k. 146-147; zeznania świadka S. A. k. 235-238; zeznania świadka N. S. k. 155-156; zeznania świadka S. P. k. 289-290v; W (...) w W. funkcjonują dwie kantyny, w jednej z nich można zaopatrywać się w trakcie widzeń. W kantynie można zakupić artykuły spożywcze, artykuły chemii gospodarczej, kawę, słodycze, artykuły tytoniowe oraz artykuły higieniczne. Powód korzystał z możliwości robienia zakupów w kantynie. dowód: sprawozdania z wizytacji (...) w W. k. 300-525; zeznania świadka R. D. k. 143-145; zeznania świadka A. K. k. 146-147; zeznania świadka R. C. k. 152-154; zeznania świadka N. S. k. 155-156; zeznania świadka J. F. k. 157-158; zeznania świadka S. A. k. 235-238; zeznania świadka S. P. k. 289-290v; przesłuchanie powoda K. B. k. 165-171; Skazani w (... ) w W. otrzymują 3 posiłki w ciągu dnia: śniadanie, obiad, kolację. Wartość kaloryczna posiłków wynosi nie mniej niż 2.600 kcal. Skazani, którym przepisano stosowanie specjalnej diety, otrzymują posiłki zgodnie z zaleceniami --- STRONA 17 --- lekarskimi. W (...) zaś wydawane są posiłki stosownie dla diety lekkostrawnej, cukrzycowej, cukrzycowej dla cukrzyków insulinozależnych. Posiłki przygotowywane są w kuchni (...), która niedawno przeszła gruntowny remont i jest bardzo nowoczesnym obiektem. Posiłki są transportowane na oddziału mieszkalne w termosach, które zapewniają im odpowiednią temperaturę. Przed rozdzieleniem posiłków do oddziałów mieszkalnych dokonuje się ich kontroli pod kątem smaku oraz temperatury, którą przeprowadza szef kuchni oraz przedstawiciel służby zdrowia (...), o czym sporządza się adnotację na jadłospisie. Z uwagi na fakt, iż taboretów w celach mieszkalnych jest mniej niż skazanych, zaś przy stole nie ma wystarczającej ilości miejsca z powodu umieszczenia na nim czajnika i innych sprzętów, niektórzy ze skazanych zmuszeni są spożywać posiłki siedząc na łóżkach. Posiłki są zróżnicowane, praktycznie codziennie w jadłospisie pojawia się mięso, jak kotlet lub pulpet. dowód: sprawozdania z wizytacji (...) w W. k. 300-525; zeznania świadka R. D. k. 143-145; zeznania świadka A. K. k. 146-147; zeznania świadka A. P. (1) k. 148-150; zeznania świadka R. C. k. 152-154; zeznania świadka N. S. k. 155-156; zeznania świadka J. F. k. 157-158; zeznania świadka S. A. k. 235-238; zeznania świadka S. P. k. 289-290v; przesłuchanie powoda K. B. k. 165-171; przesłuchanie za stronę pozwaną Dyrektora (...) w W. R. K. k. 171-172; --- STRONA 18 --- K. B. częstokroć wyrzucał podawane mu posiłki, twierdząc, iż mu nie smakują. W związku z tym zdarzało się, iż skarżył się współwięźniom, że jest głodny. dowód: akta Sądu Okręgowego we Wrocławiu sygn. V Kow 1711/09/wz, zwłaszcza opinia o skazanym z dnia 7.05.2009r.; zeznania świadka A. K. k. 146-147; zeznania świadka A. P. (1) k. 148-150; zeznania świadka S. A. k. 235-238; zeznania świadka S. P. k. 289-290v; Powód składał skargę na jego zdaniem niewłaściwe żywienie w (...), której nie uwzględniono. dowód: akta osobowe K. B. część B, zwłaszcza sprawozdanie z postępowania wyjaśniającego w sprawie skargi K. B. z dnia 30.11.2006r.; K. B. jest osobą bardzo dobrze przystosowaną do warunków więziennych i radzi sobie we wszystkich sprawach związanych z osadzeniem. Nigdy nie skarżył się, iż obawia się o swoje bezpieczeństwo w (... ) i że czuje się zastraszony. Należy do podkultury przestępczej grypsujących, rygorystycznie przestrzega jej zasad. Z uwagi zaś na fakt, iż w hierarchii podkultury przestępczej zajmuje wysoką pozycję wymaga szczególnego doboru osadzonych. dowód: akta Sądu Okręgowego we Wrocławiu sygn. V Kow 1711/09/wz, zwłaszcza opinia o skazanym z dnia 7.05.2009r.; akta osobowe K. B. część B, zwłaszcza projekty ocen okresowych; zeznania świadka R. D. k. 143-145; zeznania świadka A. K. k. 146 - 147; zeznania świadka A. P. (1) k. 148-150; --- STRONA 19 --- zeznania świadka J. F. k. 157-158; zeznania świadka S. A. k. 235-238; zeznania świadka S. P. k. 289-290v; K. B. był ponad 50 razy karany dyscyplinarnie za przekroczenia natury porządkowej, jak kierowanie gróźb pod adresem funkcjonariuszy oraz innych skazanych, wulgarne i aroganckie zachowanie, zakłócanie porządku przez głośne okrzyki, niedozwolone kontaktowanie się z innymi osadzonymi, posiadanie telefonu komórkowego oraz dokonanie samouszkodzeń. Kary dyscyplinarne polegały między innymi na pozbawieniu korzystania z udziału w zajęciach kulturalno-światowych i sportowych z wyjątkiem korzystania z książek i prasy. dowód: akta Sądu Okręgowego we Wrocławiu sygn. V Kow 1711/09/wz, zwłaszcza opinia o skazanym z dnia 7.05.2009r.; akta osobowe K. B. część B, zwłaszcza wnioski o wymierzenie kary dyscyplinarnej wraz z decyzją Dyrektora (...), sprawozdanie z postępowania wyjaśniającego w sprawie skargi K. B. z dnia 22.11.2006r.; Postanowieniem z dnia 13 lipca 2009r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu V Wydział Penitencjarny i Nadzoru Nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych nie uwzględnił wniosku K. B. i odmówił mu udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia kary pozbawienia wolności z uwagi na negatywną opinię w miejscu zamieszkania, bezkrytyczny stosunek wobec zachowania oraz popełnionych przestępstw, silną identyfikację z podkulturą przestępczą. dowód: akta Sądu Okręgowego we Wrocławiu sygn. V Kow 1711/09/wz, zwłaszcza opinia o skazanym z dnia 7.05.2009r., wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie z dnia 20.04.2009r., postanowienie z dnia 13.07.2009r.; W dniu 27 maja 2009r. K. B. znieważył funkcjonariusza Służby Więziennej (...) w W. K. S. słowami powszechnie uznanymi za obelżywe oraz dopuścił się naruszenia --- STRONA 20 --- nietykalności cielesnej funkcjonariusza Służby Więziennej K. S.. Do czynów tych doszło podczas i w związku z pełnieniem przez K. S. obowiązków służbowych. Za powyższe czyny, to jest za przestępstwo z art. 226 k.k. i 222 § 1 k.k. popełnione w warunkach powrotu do przestępstwa Sąd Rejonowy w Wołowie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009r. skazał powoda na karę jednego roku pozbawienia wolności. Wyrok ten jest prawomocny. dowód: akta Sądu Rejonowego w Wołowie sygn. akt II K 796/09, zwłaszcza zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa z dnia 29.06.2009^, akt oskarżenia z dnia 5.11.2009r., wyrok Sądu Rejonowego z dnia 16.12.2009r., wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 21.04.2010r.; W związku z naruszeniem nietykalności cielesnej funkcjonariusza Służby Więziennej, od maja 2009 roku skazany przebywa w jednoosobowej celi mieszkalnej dla skazanych stwarzających poważne zagrożenie społeczne oraz zagrożenie dla bezpieczeństwa (...). W dalszym ciągu K. B. jest uczestnikiem podkultury przestępczej i ściśle przestrzega obowiązujących w niej zasad, nadal także zajmuje wysoką pozycję w hierarchii grypsujących. K. B. w (... ) ma negatywną opinię ze względu na niewłaściwe zachowanie. dowód: akta osobowe K. B. część A, zwłaszcza wniosek o zakwalifikowanie z dnia 28.05.2009r., wnioski w sprawie weryfikacji z dnia 18.08.2009r., 17.11.2009r., 16.02.2010r., 13.05.2010r., 10.08.2010r.; Sąd zważył co następuje: Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na dowodach z dokumentów, zeznaniach świadków R. D., A. K., A. P. (1), R. C., N. S., J. F., S. A., S. P., przesłuchaniu powoda K. B. i przesłuchaniu za stronę pozwaną Dyrektora (...) w W. R. K.. --- STRONA 21 --- Sąd nie dał wiary przesłuchaniu powoda K. B. w części dotyczącej twierdzeń, iż odmówiono mu korzystania z zajęć sportowych albowiem są sprzeczne z zeznaniami powołanych przez powoda świadków R. D. i A. K., którzy przebywali wspólnie z powodem w jednej z cel. W czasie zeznań oświadczyli oni bowiem, iż nie przypominają sobie, by kiedykolwiek K. B. skarżył się na to, że odmówiono mu korzystania z zajęć sportowych w czasie, kiedy wyraził wolę uczestniczenia w nich /k. 146 i 144/. Nadto świadkowie ci podali, iż sami wielokrotnie uczestniczyli w zajęciach sportowych, a także powód grywał z nimi w piłkę. Jednocześnie z treści zeznań wymienionych wyżej świadków nie wynikało, by dostęp do zajęć sportowych był ograniczony liczbą osób na sali sportowej czy też świetlicy, na co wskazywał powód podając powód uniemożliwienia mu korzystania z zajęć sportowych. Z treści zgromadzonych w toku postępowania dokumentów, tj. akt osobowych K. B. część B wynika, iż powodowi odmówiono udziału w zajęciach tenisa stołowego oraz w Kole (...) ale miało to miejsce w styczniu 2005r. zatem w okresie kiedy przebywał on w (...) w K.. Sąd nie dał wiary przesłuchaniu powoda K. B. w części dotyczącej twierdzeń, iż zaczął on palić tytoń w sytuacji, kiedy został umieszczony jako niepalący w celi nr (... ) wraz z osobami palącymi albowiem są one sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach. Mianowicie z zeznań świadka A. P. (2) /k. 148/ wynika, że K. B. zaczął palić papierosy w sytuacji, kiedy został osadzony w celi nr (...), w której umieszczeni byli skazani niepalący. Po tym jak zaczął palić, został umieszczony w celi mieszkalnej nr (...) wraz ze skazanymi palącymi i wtedy, według oświadczenia powoda złożonego w czasie przesłuchania, stał się osobą nie używającą wyrobów tytoniowych.. Z treści zgromadzonych w toku postępowania dokumentów, tj. akt osobowych K. B. część B wynika, iż powód w dniu 20 listopada 2008r. złożył oświadczenie, iż zaczął palić wyroby tytoniowe. Jak ustalono w celi (... ) powód przebywał w okresie od 31 października 2008r. do 24 listopada 2008r., zaś w celi (...) w okresie od 24 listopada 2008r. do 24 lutego 2009r. Przebywając w celi nr (...) K. B. nie zgłaszał jakichkolwiek zastrzeżeń co do faktu, iż inni palą w jego obecności, na co wskazywał w swoich zeznaniach świadek --- STRONA 22 --- R. D.. Ponadto, jak wynika z treści dokumentów znajdujących się w aktach osobowych powoda, w dniach 25 kwietnia 2007r. i 1 lipca 2007r. zwrócił się on do Dyrektora (...) w W. o wyrażenie zgody na przesłanie listem poleconym tytoniu papierosowego. Jako niewiarygodne Sąd uznał także zeznania powoda K. B. w części, w której twierdził, iż w celach (...) w W. nie ma wentylacji albowiem treść jego zeznań pozostaje w sprzeczności z zeznaniami świadka R. D., A. P. (1) oraz przede wszystkim R. C., którzy twierdzili, iż w celach znajdują się kratki wentylacyjne, a nadto, iż wentylacja jest okresowo przeglądana przez kominiarza /dowód: zeznania świadka R. C./. Z tych samych powodów Sąd uznał za niewiarygodne zeznania S. A., który także wskazywał, iż nie ma wentylacji w celach mieszkalnych /k. 236/. Sąd uznał za niewiarygodne zeznania świadka S. A., w których twierdził on, iż jedzenie podawane w (...) w W. jest zimne oraz iż cele, w których znajdują się insekty nie są dezynfekowane. Część tych zeznań pozostaje w sprzeczności z wiarygodnymi zeznaniami R. C., w których wskazywał on, iż cele są dezynfekowane przez zewnętrzną firmę wyłonioną w trybie ustawy prawo zamówień publicznych oraz dokonywane są po każdym zgłoszeniu przez skazanych, co jest ich obowiązkiem. Okoliczności te potwierdzili w swoich zeznaniach świadkowie R. D. /k. 144/ i S. P. /k. 289v/. Nadto jak wynika z wiarygodnych zeznań N. S. posiłki są ciepłe albowiem dostarczane są w specjalnych termosach, dzięki którym wydawane posiłki utrzymują właściwą temperaturę. Wnioskowani przez powoda świadkowie R. D., A. K., A. P. (2) i S. N., którzy również odbywają lub odbywali karę pozbawienia wolności w (...) w W., w czasie swoich zeznań nie skarżyli się na ciepłotę otrzymywanych posiłków. Sąd nie dał wiary zeznaniom R. D. i A. P. (1) w części dotyczącej twierdzeń na temat nieotrzymywania przez skazanych dodatkowych środków czystości do sprzątania celi w sytuacji, gdy ich im zabrakło /k. 148/, które jak wynika z zeznań tych świadków nigdy nie były wydawane albowiem treść tych zeznań pozostaje w --- STRONA 23 --- sprzeczności z przesłuchaniem za stronę pozwaną Dyrektora (...) R. K. i zeznaniami świadka R. C. oraz korespondującymi z nimi zeznaniami świadka S. A., który potwierdził fakt, iż w momentach, kiedy skazani dopominali się o środki czystości, to zawsze je dostawali / k. 235 - 236/. Jednocześnie z uwagi na zeznania świadka R. D. oraz A. K. wskazujące, iż nigdy powód nie skarżył się na uniemożliwienie mu uczestniczenia w zajęciach poza celą, treść zeznań A. P. (1) w tej części pozostaje niewiarygodna. Z uwagi na fakt, iż zeznania wskazanych wyżej świadków były spójne i wzajemnie korespondowały ze sobą, a w związku z tym nie można przyznać im przymiotu nieprawdziwości - zeznania A. P. (1) w tym zakresie przyjąć należy jako niewiarygodne. Wytaczając powództwo K. B. domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa (...) w W. kwoty 80000 zł tytułem zadośćuczynienia za wyrządzoną mu przez stronę pozwaną krzywdę wynikającą z niehumanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności w (... ) w W., polegających na zbyt małej powierzchni cel mieszkalnych przypadającej na jednego osadzonego, przebywania w jednej celi z osobami palącymi, nieodpowiedniego wyżywienia, braku należytego wyposażenia cel mieszkalnych, braku zajęć kulturalnych, utrudniania kontaktów z bliskimi, przetrzymywania korespondencji, braku warunków do utrzymywania higieny osobistej, zagrożeniem bezpieczeństwa powoda poprzez umieszczenie go w jednej celi z osobami o różnym stopniu demoralizacji, niewłaściwe funkcjonowanie kantyny więziennej oraz ograniczony dostęp do przysługujących praw skazanego, w tym do opieki lekarskiej oraz rozmów telefonicznych. Jak ustalono w toku postępowania dowodowego K. B. od 7 lipca 2006r. przebywa w (...) w W., jednakże od maja 2009 roku został osadzony w jednoosobowej celi mieszkalnej o powierzchni 4,68 m 2 w związku z naruszeniem nietykalności cielesnej funkcjonariusza Służby Więziennej. W trakcie odbywania kary we wskazanej jednostce penitencjarnej był wielokrotnie osadzany w różnych celach --- STRONA 24 --- mieszkalnych, zarówno jednoosobowych, dwuosobowych i siedmioosobowych, w tym także celach izolacyjnych oraz w oddziałach dla skazanych niebezpiecznych. Zasadniczo przebywając w celach wieloosobowych, powierzchnia na jednego osadzonego była mniejsza niż 3m 2 , co zostało przyznane przez stronę pozwaną w odpowiedzi na pozew. Jednocześnie w toku postępowania powód nie wykazał, iż ma lub miał podstawy do obawiania się o swoje bezpieczeństwo i że faktycznie obawia się o swoje życie. Nadto nie ustalono również, iż naruszane są prawa powoda związane z osadzeniem go w pozwanej jednostce penitencjarnej polegające na ograniczaniu mu dostępu do widzeń, kontaktów z bliskimi i prawa do korespondencji, zajęć poza celą, opieki lekarskiej, a także prawa do przebywania w celi z osobami niepalącymi, czy też stosowaniu nieodpowiedniego wyżywienia, braku należytego wyposażenia cel mieszkalnych i warunków do utrzymywania higieny osobistej oraz niewłaściwego funkcjonowania kantyny więziennej. Zgodnie z treścią art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny /art. 24 § 1 k.c./. Przepis art. 448 k.c. stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, --- STRONA 25 --- niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Ponadto, jak wynika z treści art. 24 § 2 k.c., jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych, czyli na podstawie przepisów o czynach niedozwolonych /art. 415 i n. k.c./. Stosowane środki ochrony dóbr osobistych zależą zatem od tego, czy istnieje jedynie zagrożenie naruszenia dóbr osobistych, czy też naruszenie to już nastąpiło. Jeżeli dobro osobiste jest zagrożone cudzym działaniem można żądać zaniechania tego działania /art. 24 § 1 k.c./. W razie naruszenia dobra osobistego można żądać usunięcia jego skutków /art. 24 § 1 k.c./, naprawienia szkody majątkowej, jaka naruszeniem została wyrządzona /art. 24 § 2 k.c./, a w wypadkach wskazanych w ustawie także uiszczenia - tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę - odpowiedniej sumy pieniężnej na rzecz poszkodowanego lub na wskazany przez niego cel społeczny /art. 24 § 1 i art. 448 k.c./. Do przesłanek ochrony dóbr osobistych za pomocą środków niemajątkowych, a więc nie związanych z bezpośrednimi świadczeniami majątkowymi na rzecz pokrzywdzonego lub osób trzecich, które przysługują pokrzywdzonemu w przypadku zagrożenia lub naruszenia ich dóbr osobistych, należą: -zagrożenie lub naruszenie dóbr osobistych; -bezprawny charakter działania wywołujący to zagrożenie lub naruszenie. Tylko wystąpienie wymienionych przesłanek łącznie rodzi odpowiedzialność za zagrożenie lub naruszenie dóbr osobistych. W myśl reguły dowodowej z art. 6 k.c. dochodzenie odpowiedzialności za zagrożenie lub naruszenie dóbr osobistych wymaga, aby pokrzywdzony wykazał w procesie okoliczności, z których wywodzi skutki prawne dla siebie korzystne. W konsekwencji więc należy przyjąć, iż na pokrzywdzonym spoczywa ciężar udowodnienia faktu zagrożenia lub naruszenia jego dóbr osobistych. Nie jest on natomiast zobowiązany do wykazania bezprawności działania powodującego zagrożenie lub naruszenie jego dóbr --- STRONA 26 --- osobistych. Z treści art. 24 § 1 k.c. wynika bowiem domniemanie, iż działanie powodujące zagrożenie lub naruszenie dobra osobistego pokrzywdzonego jest bezprawne. Oznacza to, że jeżeli pokrzywdzony udowodni, że doszło do zagrożenia lub naruszenia jego dóbr osobistych, sprawca może uwolnić się od odpowiedzialności wykazując, iż jego działanie powodujące zagrożenie lub naruszenie tych dóbr pokrzywdzonego nie było bezprawne. Wprowadzając konstrukcję domniemania bezprawności ustawodawca „przerzucił" bowiem na sprawcę ciężar dowodu braku bezprawności działania powodującego zagrożenie lub naruszenie dobra osobistego pokrzywdzonego. W zakresie ochrony dóbr osobistych za pomocą środków majątkowych przepis art. 448 k.c. przyznaje pokrzywdzonemu dwa roszczenia. Mianowicie, prawo żądania zasądzenia na swoją rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej za krzywdę doznaną naruszeniem jego dóbr osobistych lub prawo żądania zasądzenia na wskazany przez niego cel społeczny odpowiedniej sumy pieniężnej. Przed sądem uprawniony może jednak dochodzić tylko jednego z nich - wybranego przez siebie albowiem roszczenia te przysługują mu alternatywnie. Do warunków ochrony dóbr osobistych za pomocą środków majątkowych należą naruszenie dobra osobistego pokrzywdzonego spowodowane bezprawnym zawinionym działaniem sprawcy wyczerpującym przesłanki odpowiedzialności deliktowej zawarte w przepisach kodeksu cywilnego. Tylko wystąpienie wszystkich tych przesłanek łącznie rodzi obowiązek zapłaty zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych. Przepis art. 417 § 1 k.c. stanowi, iż za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Do przesłanek odpowiedzialności na podstawie powołanego przepisu należą: -wyrządzenie szkody, -przez niezgodne z prawem, -każde działanie lub zaniechanie osoby wykonującej władzę publiczną, --- STRONA 27 --- -przy wykonywaniu władzy publicznej /bez względu na sposób i formę działania, ale tylko takie, które ze swej istoty, a więc ze względu na charakter i rodzaj funkcji przynależnej władzy publicznej, wynikają z kompetencji określonych w samej Konstytucji oraz innych przepisach prawa/. Za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej odpowiada ta osoba prawna, z którą związana jest jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna wykonująca uprawnienia władzy publicznej. Jest to Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego albo inna osoba prawna wykonująca władzę publiczną na podstawie prawa. Tylko wystąpienie wszystkich wymienionych wyżej przesłanek łącznie rodzi po stronie sprawcy odpowiedzialność odszkodowawczą. Brak, którejkolwiek z nich powoduje wystąpienie sytuacji, w której jest szkoda ale brak jest zobowiązanego do jej naprawienia. Ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywa na poszkodowanym /art. 6 k.c./. Spośród okoliczności, które zgodnie z treścią pozwu miały powodować naruszenie dóbr osobistych powoda, niewątpliwie za udowodnione można uznać umieszczanie K. B. w (... ) w W. w celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 . Przepisy prawa karnego przewidują bowiem jako zasadę, że powierzchnia w celi więziennej powinna wynosić nie mniej niż 3 m 2 na jedną osobę /art. 110 § 2 k.k.w./, a przepis art. 248 § 1 k.k.w., który przewidywał odstępstwo od tej normy „w szczególnie uzasadnionych wypadkach" miał charakter incydentalny i był przy tym niekonstytucyjny / zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r., SK 25/07, Dz.U. nr 96, poz. 620 z dnia 5 czerwca 2008r./. Przepis art. 248 § 1 k.k.w. zgodnie z pkt II przytoczonego Wyroku Trybunału utracił moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. dnia 6 grudnia 2009r. Z dniem 6 grudnia 2009r. art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 października 2009r. o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy /Dz.U. nr 190, poz. 1475/ przepis ten został w całości uchylony. W okresie, w którym powód przebywał w przeludnionych celach, tj. najpóźniej do --- STRONA 28 --- dnia 29 maja 2009r. kiedy to został osadzony w jednoosobowej celi dla skazanych stwarzających poważne zagrożenie społeczne oraz zagrożenie dla bezpieczeństwa (...) o powierzchni przekraczającej 4 m 2 w związku z naruszeniem nietykalności cielesnej funkcjonariusza Służby Więziennej, do czego doszło podczas i w związku z pełnieniem przez tego funkcjonariusza obowiązków służbowych. W rozstrzyganej sprawie jednak, jak ustalono, przebywanie K. B. w celach nie spełniających norm dotyczących powierzchni przypadającej na jednego więźnia, nie było incydentalne. W odpowiedzi na pozew przyznała ten fakt również strona pozwana. Tym samym bynajmniej więc nie legitymizuje on, ani nie usprawiedliwia działania strony pozwanej. W tych okolicznościach nie ulega zatem wątpliwości, że stan taki jest więc stanem bezprawności w rozumieniu art. 417 k.c. Przesłanki bezprawności nie wyłączają również działania administracji (...) polegające na informowaniu sądu penitencjarnego o aktualnym stanie przeludnienia, a także uprzednie działania zmierzające do odludnienia jednostki. Stroną pozwaną w niniejszej sprawie jest przecież nie jednostka penitencjarna, w której powód przebywał, lecz Skarb Państwa, który ponosi odpowiedzialność za dopuszczenie do powstania sytuacji przeludnienia i przez długi okres czasu brak wymiernych pod względem skutków działań zmierzających do zlikwidowania owego stanu, tak w skali kraju, jak i w odniesieniu do poszczególnych (...). Z punktu widzenia odpowiedzialności Skarbu Państwa ocenia się również zakres tego naruszenia w każdym konkretnym przypadku, a zwłaszcza czy - o ile przyjęto taką linię obrony - miał on jedynie charakter przejściowy i krótkotrwały. Podsumowując powyższe stwierdzić należy, iż stan zaludnienia jest stanem bezprawności. Obowiązkiem konstytucyjnym organów władzy publicznej jest bowiem zapewnienie więźniom warunków respektujących ich godność. Dodatkową ochronę tej wartości stwarzają przepisy rangi ustawowej /w tym kodeksu karnego wykonawczego/, które statuują normy mające - w świetle obiektywnych kryteriów - te standardy gwarantować. --- STRONA 29 --- Powód wskazał, że do naruszenia jego dóbr osobistych doszło poprzez umieszczenie go w przeludnionej celi. W związku z tym powstaje pytanie, czy sam ten fakt umieszczenia powoda w przeludnionej celi uzasadnia przyznanie mu zadośćuczynienia bez potrzeby wykazywania naruszenia określonego dobra osobistego na skutek przebywania w przeludnionej celi oraz powstałej szkody. W świetle dyspozycji art. 417 k.c. przesłanka bezprawności, jest konieczną, aczkolwiek niewystarczającą przesłanką ochrony dóbr osobistych za pomocą środków majątkowych. Do warunków tej ochrony oprócz naruszenie dobra osobistego pokrzywdzonego spowodowanego bezprawnym działaniem sprawcy należą także skutki w postaci szkody materialnej lub niematerialnej /krzywdy/. Innymi słowy, nie można stanu bezprawności uznać za wyłączną podstawę zasądzenia zadośćuczynienia, nawet symbolicznego. Oznacza to, że nadto konieczne jest co najmniej wskazanie, że przez ten stan doszło do naruszenia dobra osobistego powoda, i to naruszenia także w sensie subiektywnym. To bowiem, że potencjalnie istnieje możliwość naruszenia tego dobra osobistego - tj. w świetle kryteriów obiektywnych -nie oznacza, że doszło do takiego naruszenia w znaczeniu subiektywnym /w konkretnym jednostkowym przypadku/. Przy ocenie, czy zostało naruszone dobro osobiste człowieka, w tym jego godność, decydują wprawdzie kryteria obiektywne, te jednak pełnią tylko i wyłącznie funkcję miernika pozwalającego na ustalenie, czy naruszona została godność osoby w świetle tzw. opinii publicznej, będącej wyrazem poglądów powszechnie przyjętych przez społeczeństwo. Kryteria obiektywne stanowią więc tylko i wyłącznie podstawę oceny naruszenia godności w sensie subiektywnym. Samo zaś twierdzenie, że doszło do takiego naruszenia o tym bowiem bynajmniej nie przesądza. Na poparcie tego stanowiska warto w tym miejscu przywołać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uzasadnieniu powołanego wyroku z dnia 26 maja 2008r., którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 248 § 1 k.k.w., mianowicie, że „treść zaskarżonego art. 248 § 1 k.k.w. i jego interpretacja w praktyce powoduje, że przepis ten jest niezgodny z art. 40 i art. 41 ust. 4 Konstytucji. Przeludnienie w więzieniach, na skutek stosowania zaskarżonego --- STRONA 30 --- przepisu k.k.w., może bowiem powodować niehumanitarne traktowanie więźniów. Trudno bowiem wyobrazić sobie sytuację, w której w celi o powierzchni na osobę mniejszej niż 3 m 2 (co i tak jest standardem jednym z najniższych w Europie) można mówić o humanitarnym traktowaniu. Postulat humanitarnego traktowania zawiera także warunek prowadzenia działań wychowawczych i pomocowych, które przygotowują do życia na wolności oraz powstrzymują od powrotu do przestępstwa, a więc pozwalają zrealizować cele kary. Trybunał Konstytucyjny nie wyklucza jednak, w rzeczywiście nadzwyczajnych sytuacjach (np. nagły wzrost przestępstw i wyroków skazujących) możliwości czasowego osadzenia skazanych w celach o powierzchni na osobę mniejszej niż 3 m 2 (zgodnie z art. 110 § 2 k.k.w.)". Z powyższego można wysnuć wniosek, iż także w ocenie Trybunału Konstytucyjnego nie zawsze - nie samo przez się - mamy do czynienia z naruszeniem godności w każdym przypadku przekroczenia normy zaludnienia celi więziennej, lecz decydują o tym okoliczności każdego konkretnego przypadku. Zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 448 k.c. żądanie zadośćuczynienia przysługuje za doznaną krzywdę i służyć ma złagodzeniu cierpień fizycznych i psychicznych składających się na ustawowe pojęcie krzywdy. Sąd musi zatem ustalić czy i jakie następstwa w sferze niemajątkowej osoby pokrzywdzonej wywołało naruszenie dóbr osobistych. Ponieważ zadośćuczynienie ma służyć zrekompensowaniu szkody niemajątkowej, rzeczą sądu jest dokonanie oceny czy określone działanie lub zaniechanie naruszyciela spowodowało ingerencję w sferę psychiczną osoby żądającej przyznania ochrony. Wobec tego przy stosowaniu art. 448 k.c. sąd winien brać pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych, jej stopień oraz rodzaj naruszonego dobra /zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2006r., II PK 245/05, OSNP 2007, nr 7 - 8, poz. 101/. Istotnym kryterium jest rozmiar krzywdy. Ponadto według Europejskiego Trybunału Praw Człowieka cierpienie i upokorzenie związane z odbywaniem kary pozbawienia wolności tylko wówczas stanowi naruszenie art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, gdy przekraczają nieunikniony element cierpienia wpisanego w --- STRONA 31 --- pozbawienie wolności /zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007r., II CSK 269/07/. Zatem obiektywnie rzecz ujmując stan przeludnienia celi więziennej stwarza niewątpliwie warunki po temu by doszło do naruszenia godności osadzonego w niej człowieka. To jednak, czy doszło do jej naruszenia, oceniamy w odniesieniu do konkretnego przypadku - konkretnego człowieka. K. B. wytaczając powództwo o zasądzenie kwoty 80000zł tytułem zadośćuczynienia z tytułu niezapewnienia warunków bytowych przejawiającego się w nadmiernym przeludnieniu nie podał na czym jego zdaniem, w jego ocenie naruszenie jego dóbr osobistych miało polegać, jak on to naruszenie rozumie i odczuwa. Dopiero słuchany w charakterze strony, odpowiadając na pytania Sądu, podał co mu przeszkadza i dlaczego. Mianowicie wyjaśnił, iż fakt odbywania kary negatywnie wpłynął na stan jego zdrowia, albowiem od 8 miesięcy zażywa leki (…), zaś stres związany z odbywaniem kary pozbawienia wolności spowodował, iż dopuścił się kolejnego przestępstwa w postaci naruszenia nietykalności funkcjonariusza publicznego. W niniejszym przypadku, mimo bezprawności działania administracji (...) w W. nie doszło jednak do naruszenia dóbr osobistych powoda K. B.. W jego przypadku brak było podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia z powodu przeludnienia cel mieszkalnych albowiem w toku postępowania nie ustalono, aby fakt ten spowodował u niego ujemne następstwa w postaci odczuwania negatywnych emocji związanych z przebywaniem z osobami przypadkowymi, o wysokim stopniu demoralizacji czy też pogorszeniem stanu zdrowia. Nie można bowiem przyjąć, że przeludnienie wywołuje stres u powoda spowodowany poczuciem zagrożenia pochodzącego od innych skazanych, z którymi wspólnie dzielił celę mieszkalną, z tego powodu, iż w celach umieszczany był wraz ze skazanymi, którzy dopuścili się przestępstw przeciwko życiu, takich jak zabójstwo czy też skazanymi o wysokim stopniu demoralizacji. Jak bowiem ustalono w toku postępowania dowodowego, K. B. nie tylko sam w warunkach recydywy popełniał przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko wolności, przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, w tym --- STRONA 32 --- za przestępstwo z art. 197 § 3 k.k. ale jest członkiem opartej na przemocy podkultury przestępczej grypsujących, w której zajmuje wysoką pozycję w hierarchii wiążącą się z uprzywilejowaniem w stosunkach z innymi osadzonymi. Wydaje się, że gdyby rzeczywiście odbywając karę pozbawienia wolności w (...) w W. powód czuł się zagrożony ze strony współosadzonych to nie tylko fakt ten zgłaszałby administracji jednostki penitencjarnej ale dążyłby do skrócenia czasu odbywania kary. W czasie osadzenia zaś jego zachowanie nie zdradzało jakichkolwiek oznak strachu czy też obawy o własne zdrowie, a wręcz przeciwnie K. B. był ponad 50 razy karany dyscyplinarnie za przekroczenia natury porządkowej, jak kierowanie gróźb pod adresem funkcjonariuszy oraz innych skazanych, wulgarne i aroganckie zachowanie, zakłócanie porządku przez głośne okrzyki, niedozwolone kontaktowanie się z innymi osadzonymi, posiadanie telefonu komórkowego oraz dokonanie (…). W maju 2009r. powód znieważył funkcjonariusza Służby Więziennej i dopuścił się w stosunku do niego naruszenia nietykalności cielesnej za co został skazany przez Sąd Rejonowy w Wołowie na karę jednego roku pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy we Wrocławiu nie uwzględnił wniosku K. B. i odmówił mu udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia kary pozbawienia wolności z uwagi na negatywną opinię w miejscu zamieszkania, bezkrytyczny stosunek wobec zachowania oraz popełnionych przestępstw, silną identyfikację z podkulturą przestępczą. Ponadto powód często przebywał w celach izolacyjnych jednoosobowych i dwuosobowych w związku z dopuszczaniem się przekroczeń dyscyplinarnych, bądź też w związku z zakwalifikowaniem go do skazanych (…) stwarzających poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa (...). Przebywanie w celach wieloosobowych nie miało zatem charakteru ciągłego albowiem było przerywane okresami odbywania kary w celach odosobnionych. Zgodnie z treścią art. 82 § 1 k.k.w. w celu stwarzania warunków sprzyjających indywidualnemu postępowaniu ze skazanymi, zapobieganiu szkodliwym wpływom skazanych zdemoralizowanych oraz zapewnieniu skazanym bezpieczeństwa osobistego, wyboru właściwego systemu wykonywania kary, rodzaju i typu (... ) --- STRONA 33 --- oraz rozmieszczenia skazanych wewnątrz (... ) - dokonuje się ich klasyfikacji. Przepis ten wylicza w § 2 kryteria, które podlegają uwzględnieniu przy dokonywaniu klasyfikacji skazanych, do których należą w szczególności: płeć, wiek, uprzednie odbywanie kary pozbawienia wolności, umyślność lub nieumyślność czynu, czas pozostałej do odbycia kary pozbawienia wolności, stan zdrowia fizycznego i psychicznego, w tym stopień uzależnienia od alkoholu, środków odurzających lub psychotropowych, stopień demoralizacji i zagrożenia społecznego, rodzaj popełnionego przestępstwa. Zdaniem Sądu uwzględniając charakter popełnionych przez powoda czynów zabronionych, za które odbywa on karę pozbawienia wolności, to szczególnie za przestępstwo z art. 197 § 3 k.k., popełnienie przestępstw w warunkach powrotu do przestępstwa, wieloletnie osadzenie w (...), fakt iż wymierzono mu karę łączną w wymiarze ponad 11 lat pozbawienia wolności, a także okoliczność, iż należy on do skazanych zajmujących wysoką pozycję w hierarchii podkultury przestępczej oraz negatywnie zachowywał się w czasie izolacji - nie można uznać, by przytoczona powyżej norma art. 82 k.k.w. została w jakikolwiek sposób naruszona. Dyskomfort zaś wynikający z konieczności dzielenia celi mieszkalnej z przypadkowymi osobami jest immanentną cechą odbywania kary pozbawienia wolności i fakt ten w żaden sposób nie może przemawiać za zasadnością zasądzenia zadośćuczynienia. Uwzględniając jednak treść przesłuchania powoda wskazać także należy, iż dyskomfort powyższy nie wynika wyłącznie z przeludnienia celi oraz przypadkowości osadzonych w niej ludzi o różnym stopniu kultury osobistej, różnych nawykach czy przyzwyczajeniach, lecz ma swoje źródło w konfliktowych relacjach z wychowawcami, innymi funkcjonariuszami i pracownikami strony pozwanej. Niewykluczone także, że wiąże się z samym faktem odosobnienia związanym z odbywaną karą pozbawiania wolności jako taką, a nie jej warunkami. Faktem jest, że każde skupisko ludzi - a zwłaszcza osób w „przymusowym" położeniu, jakim jest izolacja od świata zewnętrznego w związku z odbywaną karą i związane z tym ograniczenia - stwarza sytuacje konfliktowe, a im więcej tych ludzi, tym większą. Nie jest to jednak stan bezprawności, tj. okoliczność, z którą --- STRONA 34 --- wiązałaby się odpowiedzialność strony pozwanej, zwłaszcza że nie wykazano by naruszono np. przepisy o klasyfikacji więźniów, by nie zapewniono osadzonemu bezpieczeństwa, czy też by stosowano wobec niego pozaprawną represję, słowną czy inną. Nadto twierdzenia powoda o „przedmiotowym traktowaniu osadzonych przez funkcjonariuszy Służby Więziennej" także okazały się gołosłowne. Niezasadnym jest także powoływanie się na stres związany z odbywaniem kary pozbawienia wolności w celach przeludnionych w aspekcie dopuszczenia się przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej funkcjonariusza Służby Więziennej w maju 2009 roku. K. B., jak wynika z treści znajdującego się w jego aktach osobowych wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy wydanego w dniu 10 maja 2001r. w sprawie III K 130/00, już w dniu 22 listopada 1999r. nie tylko groził funkcjonariuszom Policji pozbawieniem życia i uszkodzeniem ciała ale naruszył ich nietykalność cielesną i znieważył słowami wulgarnymi, powszechnie uważanymi za obelżywe. Zatem dopuszczenie się przez powoda w maju 2009r. naruszenia nietykalności cielesnej funkcjonariusza Służby Więziennej oraz znieważenie go nie było pierwszym przestępstwem popełnionym przez niego przeciwko funkcjonariuszom publicznym w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych. Nadto trudno znaleźć usprawiedliwienie dla faktu popełnienia przez powoda tego przestępstwa albowiem stres nie jest żadną okolicznością wyłączającą bezprawność popełnionych czynów karalnych. Poza tym odczuwanie przez powoda negatywnych emocji jest na pewno związane z samą istotą odbywania kary pozbawienia wolności, wynikającym z tego ograniczeniami w sferze prywatności, świadomością izolacji i perspektywą dalszego jej trwania, co jest immanentną cechą odbywania tej kary, bez której odbywanie tej kary byłoby praktycznie niemożliwe. Fakt osadzenia powoda w celi mieszkalnej, w której żadnemu ze skazanych nie przysługiwała powierzchnia celi mieszkalnej w wymiarze 3 m 2 nie było spowodowane działaniami, które byłyby indywidualnie skierowaną przeciwko --- STRONA 35 --- K. B. represją. Warunki odbywania kary w celach mieszkalnych o powierzchni mniejszej niż 3 m 2 dotyczą bowiem wszystkich skazanych osadzonych w (...) w W.. Jednocześnie podkreślić należy, iż K. B. jest osobą dobrze przystosowaną do warunków (...), o czym świadczą opinie przedstawicieli (...) w zakresie procesu jego resocjalizacji. Okoliczności bowiem, iż powód był wielokrotnie karany dyscyplinarnie, nie wykazuje krytycyzmu względem czynów zabronionych, za które odbywa karę pozbawienia wolności, a nadto sam dopuszcza się przestępstw w czasie odbywania kary /naruszenie nietykalności funkcjonariusza Służby Więziennej, za które został prawomocnie skazany na karę 1 roku pozbawienia wolności/ przemawiają za tym, iż popełniając kolejne przestępstwa winien liczyć się, jako osoba znająca realia obowiązujące w (...) z dyskomfortem jaki łączy się z odbywaniem kary pozbawienia wolności /por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2007r., I ACa 499/07/. Powołane wyżej okoliczności wskazują jednoznacznie na instrumentalne traktowanie przez powoda przysługującego mu uprawnienia do dochodzenia zadośćuczynienia i traktowanie go nie w kategorii dochodzenia roszczeń w ramach przysługujących mu uprawnień, ale jako sposobu pozyskania pieniędzy. Wielość kar dyscyplinarnych, które wymierzono powodowi, wysoka pozycja w podkulturze przestępczej, negatywne zachowanie w czasie odbywania kary, a w końcu popełnienie przestępstwa na szkodę jednego z funkcjonariuszy świadczy wręcz o lekceważącej postawie wobec wymiaru sprawiedliwości, nie zaś o poczuciu strachu o własne zdrowie. Jeśli chodzi o zarzut umieszczenia powoda w celi dla palących to należy zauważyć, iż jak ustalono w toku postępowania jednym z kryteriów przyjętych przez administrację (...) do kierowania skazanych do określonych cel mieszkalnych był fakt palenia tytoniu, na którą to okoliczność administracja (...) kładła szczególny nacisk, by w miarę możliwości lokalowych skazani niepalący, nie przebywali wspólnie ze skazanymi palącymi. Powyższe kryterium w przypadku K. B. także zostało uwzględnione. Podnieść bowiem trzeba - jak wynika z zeznań świadków --- STRONA 36 --- zawnioskowanych przez samego powoda, tj. R. D. i A. P. (1), iż K. B. zaczął palić w sytuacji, kiedy był osadzony w celi dla niepalących, a przestawał w dalszym okresie kiedy przeniesiono go do celi ze skazanymi, którzy palili tytoń. W związku z tym K. B., był z punktu widzenia kryterium palenia tytoniu - umieszczany we właściwych celach mieszkalnych. Istotnym jest przede wszystkim, iż preferencje powoda w tym zakresie zmieniały się w zależności od aktualnej sytuacji, by tylko móc wykazać bezprawne działanie strony pozwanej. K. B. palił bowiem papierosy, kiedy umieszczono go w celi ze skazanymi niepalącymi, przestawał zaś, kiedy umieszczano go w celi ze skazanymi palącymi. Jednocześnie podnieść należy, iż przebywając w celi ze skazanymi palącymi nie skarżył się na fakt, iż w jego obecności pali się tytoń /dowód: zeznania świadka R. D. k. 143/. Jednocześnie w czasie osadzenia w (...) w W. nie doszło do naruszenia dobra osobistego powoda polegającego na naruszeniu jego prawa do opieki lekarskiej. K. B. był bowiem wielokrotnie konsultowany przez lekarza pierwszego kontaktu, a także specjalistów, był także poddawany specjalistycznym badaniom, takim jak (…), czy tez badania (…). Subiektywne zaś przekonanie, iż jest on nieprawidłowo leczony nie może stanowić podstawy uznania roszczeń K. B. za uzasadnione. Nie przedstawił on bowiem żadnych okoliczności świadczących o tym, iż służba zdrowia (... ) w W. leczy go nieprawidłowo bądź też jej działania negatywnie wpływają na stan jego zdrowia. Jednocześnie szerokość usług medycznych z jakich może skazany korzystać przebywając w (...), a nadto szybkość i łatwa dostępność do lekarzy specjalistów, gdzie czas oczekiwania na konsultacje wynosi od 2 tygodni do 3 miesięcy niejednokrotnie przekracza standardy funkcjonujące w publicznej służbie zdrowia, gdzie pacjenci nie muszą zmagać się z ograniczeniami wynikającymi z pozbawienia ich wolności w związku z dopuszczaniem się przestępstw. Godność osobista K. B. nie została także naruszona poprzez niezapewnienie mu właściwych warunków sanitarnych. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż powód przebywał w celach z wyodrębnionymi sanitariatami, z toaletą i umywalką, gdzie --- STRONA 37 --- zapewniony był dostęp do bieżącej wody, z możliwością uzyskania środków czystości, w których warunki odpowiadały normom, jakie przewidziane zostały dla tego rodzaju placówek. Zgodnie bowiem z art. 110 § 2 k.k.w. cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Uwzględniając zaś fakt, iż skazany posiadał osobny materac i łóżko, otrzymywał także pościel oraz środki do zachowania higieny osobistej, nie można przyjąć, by warunki panujące w celach mieszkalnych uwłaczały jego godności. Tym samym powód w jednostce penitencjarnej miał zapewnione wszelkie możliwości utrzymywania higieny. Zgodnie bowiem z § 30 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności /Dz.U. 2003, nr 152, poz. 1493/ skazany jest obowiązany utrzymywać należytą czystość osobistą i dbać o schludny wygląd, co najmniej raz w miesiącu umożliwia się mu ostrzyżenie i co najmniej raz w tygodniu umożliwia korzystanie z ciepłej kąpieli. Skazany zatrudniony przy pracach brudzących korzysta z odpowiednio częstszych kąpieli. Kąpiel skazanego chorego odbywa się według wskazań lekarza. Powód od administracji (...) raz w miesiącu otrzymywał mydło, krem do golenia oraz maszynkę, miał możliwość kąpieli raz w tygodniu w ciepłej wodzie oraz mycia się w wyodrębnionym sanitariacie w celi mieszkalnej. W związku z tym, postępowanie dowodowe wykazało, iż działania pozwanego nie naruszają wskazanej normy związanej z utrzymaniem czystości samych skazanych jak i czystości cel mieszkalnych. Zeznania świadków nie potwierdziły także zarzutów powoda co do braku dostępu do aktów prawnych i regulaminu, braku dostępu do zajęć kulturalno-oświatowych oraz bierności strony pozwanej w zakresie zwalczania insektów występujących w celi. Zarzutom tym przeczyły nie tylko zeznania pracowników pozwanej jednostki penitencjarnej, tj. N. S., R. C., J. F. czy też jej dyrektora R. K., ale także świadków --- STRONA 38 --- przesłuchiwanych na wniosek powoda, którzy wspólnie z nim byli osadzeni w celach, czyli R. D., A. K. i S. P.. Fakt występowania insektów w celach został przyznany przez stronę pozwaną, jednak wykazała ona, że stosuje odpowiednie procedury mające na celu zwalczenie owadów. Jednocześnie trudno przyjąć, że ich pojawianie się wynika z działań administracji jednostki. Gołosłowne okazały się twierdzenia K. B., iż nie ma dostępu do aktów prawnych albowiem są one dostępne nie tylko w bibliotece, ale także za pośrednictwem wychowawców, którzy w każdej chwili są uprawnieni do wydrukowania żądanego aktu prawnego skazanemu. Niezasadny okazał się także zarzut, iż w (...) w W. powód nie ma dostępu do zajęć kulturalno oświatowych. Jak wynika bowiem z przesłuchania R. K. w jednostce penitencjarnej często organizowane są turnieje sportowe, zapraszane są zespoły muzyczne czy też grupy teatralne, można także korzystać ze spacerów oraz zasobów biblioteki, a wobec tego miejsce spędzania czasu wolnego przez K. B. nie ogranicza się wyłącznie do pomieszczenia celi mieszkalnych albowiem strona pozwana oferuje skazanym wiele zajęć, z których można korzystać także poza celą. Jednocześnie nie można przyjąć, że powód wykazała aby w (...) w W. miał on ograniczony dostęp do zajęć kulturalnych, a w szczególności do biblioteki, spacerów czy zajęć sportowych. Zajęcia te są bowiem dostępne dla wszystkich skazanych, zaś jak wynika z zeznań świadków przesłuchiwanych w toku niniejszego postępowania, pozostali skazani korzystają z nich i nie zauważyli, by K. B. uniemożliwiano czy też ograniczano korzystanie z nich. Jednocześnie zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia jakiegokolwiek dobra osobistego K. B. w związku z nieodpowiednim wyżywieniem. Żywność oferowana w (...) jest bowiem właściwa zarówno pod względem jakościowym i ilościowym, co też jest kontrolowane przez przedstawicieli kuchni i służby zdrowia. Powód wskazał, iż w związku z niewielkimi porcjami często bywał głodny, jednakże jak wynika z zeznań świadka A. P. (1), K. B. wyrzucał podaną mu żywność, a w związku z tym jego głód był spowodowany nie faktem uchybień ze strony pozwanego ale --- STRONA 39 --- zachowaniem samego powoda, za które pozwany nie może ponosić odpowiedzialności. Subiektywne zaś przekonanie K. B. o niesmacznym jedzeniu nie może uzasadniać zasądzenia na jego rzecz zadośćuczynienia albowiem, jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, posiłki przed podaniem skazanym przechodzą próbę smakową i próbę ciepłoty, zaś wszelkie uwagi są wpisywane do jadłospisu. Fakt zaś, iż liczba taboretów jest niewystarczająca, by wszyscy skazani przebywający w celi mogli spożyć posiłek przy stole jest wynikiem niewielkiej powierzchni cel mieszkalnych oraz dużego zagęszczenia przedmiotów znajdujących się na stole (np. czajnik). Okoliczność ta jednak nie może stanowić przesłanki odpowiedzialności strony pozwanej albowiem jak sam powód potwierdził do tej pory także spożywa posiłki siedząc na łóżku, mimo iż przebywa w jednoosobowej celi mieszkalnej, a wobec tego nie traktuje tej okoliczności jako naruszającej jego dobra. Powód nie wyjaśnił w jaki sposób narusza jego dobra osobiste brak w kantynie więziennej produktów odpowiednich dla jego diety. Nie wskazał bowiem jakich produktów brakuje, a w związku z tym niemożliwym jest merytoryczne odniesienie się do jego zarzutów. Na marginesie trzeba jednak podkreślić, iż skoro K. B. ma świadomość, iż oferowane w kantynie produkty nie są odpowiednie dla jego zdrowia nie powinien ich kupować, a jeśli się na to decyduje za negatywny stan rzeczy spowodowany niewłaściwym odżywianiem odpowiedzialność ponosi sam powód. Jednocześnie nie ustalono, by K. B. miał ograniczane kontakty z bliskimi poprzez brak dostępu do telefonów, niedoręczanie korespondencji czy też ograniczanie widzeń. W pierwszej kolejności odnosząc się do kwestii zarzutu powoda o utrudnianiu widzeń wskazać trzeba, iż powód nie wykazał w jakim zakresie funkcjonariusze Służby Więziennej mieliby mu je utrudniać. Nie można bowiem pomijać okoliczności, iż w fakt odbywania kary pozbawienia wolności wpisane są pewne ograniczenia w swobodnym dostępie do kontaktowania się z innymi osobami, co jest naturalną konsekwencją odbywania tej kary. Można wysnuwać --- STRONA 40 --- wniosek, iż powód podnosząc wskazany wyżej zarzut utrudniania widzeń, miał na myśli odmowę prawa do widzenia się z każdą osobą przez niego zawnioskowaną. Zgodnie jednak z art. 105 § 1 k.k.w. skazanemu należy umożliwiać utrzymywanie więzi przede wszystkim z rodziną i innymi osobami bliskimi przez widzenia, korespondencję, rozmowy telefoniczne, paczki i przekazy pieniężne, a w uzasadnionych wypadkach, za zgodą dyrektora (...), również przez inne środki łączności. Zgodnie z art. 105a § 4 k.k.w. widzenie z osobą niebędącą członkiem rodziny lub inną osobą bliską skazany może otrzymać za zezwoleniem dyrektora (...). Okoliczność wyrażenia zgody na widzenia z osobą inną niż członek rodziny czy inną niż osoba bliska jest więc sytuacją wyjątkową, umożliwianą jedynie, gdy nie stoją temu na przeszkodzie względy bezpieczeństwa (... ) czy także prawidłowość procesu resocjalizacji skazanego (kontaktowanie się z osobami należącymi do grup przestępczych). W związku z tym wyłączenie z listy widzeń osób innych niż osoby bliskie, czy członkowie rodziny stanowi normalną miarę dolegliwości wpisaną w wykonywanie kary pozbawienia wolności, szczególnie, iż powód negatywnie zachowuje się w (...). Ograniczenie w dopuszczaniu do widzeń wyłącznie osób z grona rodziny i osób bliskich jest usprawiedliwione koniecznością zachowania porządku w jednostce. K. B. mógł korzystać z widzeń ze swoim ojczymem oraz przyjaciółką, którzy należeli do kategorii osób wskazanych powyżej. Poza tym K. B. nie był zupełnie pozbawiony możliwości utrzymywania kontaktów z innymi osobami albowiem miał prawo do kontaktowania się z nimi telefonicznie. W (... ) jest bowiem dostęp do aparatów wrzutowych, z których mógł on korzystać co 3 dni. Odnośnie zaś naruszenie prawa do korespondencji powód nie wykazał w jaki konkretnie sposób jest mu to ograniczane i odnośnie jakich przesyłek. Samo bowiem twierdzenia powoda, iż doręczana jest mu tylko korespondencja kierowana z sądów i innych instytucji jest niewystarczająca dla przyznania jej za udowodnioną. Mając na uwadze powyższe okoliczności nie można przyjąć, by zachodziły podstawy do zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia w jakiejkolwiek kwocie. Warunki panujące w (...) w W. nie mogą być ocenione jako niegodziwe, --- STRONA 41 --- gdyż osoba pozbawiona wolności musi liczyć się z pewnymi ograniczeniami i dolegliwościami. Możliwość zaś przyznania zadośćuczynienia odnosi się do sytuacji znacznego i ponad miarę przekraczającego stopień dopuszczalnej dolegliwości, kiedy to skazanym nie zapewniono podstawowych standardów, jak zapewnienie każdemu z osadzonych osobnych miejsc do spania czy też oddzielonego od celi węzła sanitarnego /tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 lutego 2007r., V CSK 431/2006, OSNC z 2008r., nr 1, poz. 13/, co też w niniejszej sprawie nie miało miejsca albowiem K. B. przez cały okres osadzenia w (... ) w W. dysponował osobnym materacem, łóżkiem, zaś kącik sanitarny był odgrodzony ściankami i drzwiami od reszty celi mieszkalnej. Jednocześnie Sąd nie stwierdził także nasilenia złej woli ze strony pozwanego czy także znacznego stopnia pokrzywdzenia. Przeludnienie bowiem w (...) jest okolicznością powszechnie znaną i fakt umieszczania K. B. w przeludnionych celach dotyczył nie tylko jego, ale także pozostałych skazanych. Nadto zakłady karne w całym kraju, w tym także (...) w W. podejmują działania, które w istocie doprowadzają do zmniejszenia przeludnienia w jednostkach, a w związku z tym trudno jest mówić o jakiejkolwiek złej woli pozwanego, a tym bardziej o pewnym stopniu jej nasilenia. Jednocześnie wskazać należy, iż zasądzenie zadośćuczynienia na rzecz powoda, w świetle charakteru prawnego popełnionych przez niego przestępstw, w tym także w czasie odbywania przez niego kary pozbawienia wolności, a także w świetle wyjątkowo negatywnego zachowania w czasie odbywania tej kary leżałaby w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości, od czego nie można abstrahować przy orzekaniu o zadośćuczynieniu. Warunki bowiem panujące w (... ) odpowiadają standardom, jakim na obecnym etapie możliwości finansowych Państwa można zapewnić. Nadto przy ocenie czy w niniejszym przypadku doszło do naruszenia dobra osobistego powoda nie można zapomnieć o całokształcie okoliczności niniejszego przypadku. Powód K. B. został osadzony w pozwanym (... ) na skutek orzeczenia wobec niego przez Sąd bezwzględnej kary pozbawienia wolności, która to kara jako środek izolacyjny stanowi najbardziej dotkliwy rodzaj sankcji przewidziany w polskim kodeksie karnym. Oznacza to, iż kara ta już z --- STRONA 42 --- samej swojej natury wiąże się z określoną dolegliwością dla osoby ją odbywającej. Trzeba mieć na uwadze, iż powód na skutek własnego działania, tj. popełnienia przestępstwa, znalazł się w (...) i ponosi wynikającą z tego dolegliwość, związaną zarówno z pozbawieniem go prawa do swobodnego przemieszczania się i wyboru miejsca pobytu, jak i z konkretnymi warunkami odbywania kary. (...) jest przede wszystkim miejscem wykonywania kary, a prowadzona w nim resocjalizacja wobec skazanych ma niejako charakter pochodny. Warunki odbywania kary bezwzględnego pozbawienia wolności są bowiem wynikiem ograniczenia określonych praw i swobód osób skazanych, które zostało dokonane w oparciu o wydane na podstawie ustawy orzeczenie sądu karnego i zostały stworzone tak, aby umożliwić odbywanie kary skazanym ograniczonym w swej wolności osobistej oraz zapewnić bezpieczeństwo pobytu osobom osadzonym oraz osobom w nim zatrudnionym, przy jednoczesnym uwzględnieniu, iż pobyt skazanych w (... ) jest wynikiem popełnienia przez nich przestępstwa. Stopień ewentualnego pokrzywdzenia powoda, który także winien być uwzględniony przy ocenie zasadności żądania zadośćuczynienia /por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2002r., V CKN 1581/00, OSNC z 2004r., nr 4, poz. 53/, również nie daje podstawy do uwzględnienia wniesionego przez niego powództwa. Nie można bowiem pomijać faktu, iż K. B. jest osobą wielokrotnie karaną, która w izolacji penitencjarnej przebywa już stosunkowo długi okres czasu, zaś jego zachowanie, w szczególności dopuszczanie się przekroczeń dyscyplinarnych (był ponad 50 razy karany dyscyplinarnie), dopuszczanie się przestępstw z art. 197 § 3 k.k. oraz popełnienie przestępstwa w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności oraz przynależność do podkultury przestępczej nie pozwalają na przyjęcie, iż rzeczywiście doszło do jego pokrzywdzenia przez stronę pozwaną w trakcie odbywania przez niego kary pozbawienia wolności. Wobec okoliczności przedstawionych powyżej uznać należy, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż przeludnienie (... ) samo w sobie uzasadnia zasądzenie --- STRONA 43 --- zadośćuczynienia, a jednocześnie nie doszło do naruszenia jakichkolwiek dóbr osobistych K. B.. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na treści art. 102 k.p.c., który stanowi, iż w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Z uwagi na charakter sprawy oraz fakt, iż K. B. jest osobą pozbawioną wolności, nie posiadającą żadnego majątku, nadto nie jest zatrudniony w (...), Sąd uznał, iż wobec niego zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności, o których stanowi powołany wyżej przepis i nie obciążył powoda kosztami procesu /punkt II/. W punkcie III wyroku zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz mecenas S. Ś. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w kwocie 4392zł, na którą to kwotę składa 3600zł wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem w stawce minimalnej / § 19 w związku z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Dz.U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm./ oraz 792zł podatku VAT.