Wyrok I C 451/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicac

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 451/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Marian K. Zawała Protokolant: sekr. sądowy Anna Sobieraj po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2012 r. w Katowicach sprawy z powództwa J. T. przeciwko Skarbowi Państwa- Dyrektorowi Aresztu Śledczego w S., Dyrektorowi Aresztu Śledczego w K., Dyrektorowi Aresztu Śledczego w H., Dyrektorowi Zakładu Karnego w W., Dyrektorowi Zakładu Karnego w Z., Dyrektorowi Zakładu Karnego w J., Dyrektorowi Zakładu Karnego w R., Dyrektorowi Zakładu Karnego w W. o zapłatę 1/ zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5000,- zł (pięć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 19 października 2010 roku; 2/ w pozostałej części powództwo oddala; 3/ zasądza od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3600,- zł (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; 4/ przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach adwokatowi M. F. kwotę 4428,- zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi przez adwokata ustanowionego z urzędu. Sygn. akt IC 451/10 UZASADNIENIE Powód J. T. wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kwoty 100000,- zł z ustawowymi odsetkami od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez dyrektorów aresztów śledczych w S., K. i H. oraz zakładów karnych w W., Z., J., R. i W.. --- STRONA 2 --- Powód powołał się na artykuł 417 k.c. oraz 24 k.c. i 448 k.c. w związku z artykułem 110 § 2 k.k.w. i podniósł, że jako osoba pozbawiona wolności przebywał w warunkach niegodziwych i niezgodnych z zasadami prawa oraz zasadami humanitaryzmu. Powód wskazał, że przebywał w jednostkach penitencjarnych w następujących okresach: - w Areszcie Śledczym w S. od maja 2000 r do września 2000 r., od grudnia 2000 r. do marca 2001 r., od lipca 2003 r. do stycznia 2004 r., od stycznia 2005 r., do maja 2005 r., - w Areszcie Śledczym w K. od marca 2001 r., do czerwca 2001 r., - w Areszcie Śledczym w H. od listopada 2002 r., do sierpnia 2003r., - w Zakładzie Karnym w W. od stycznia 2004 do grudnia 2004 r., - we Zakładzie Karnym w Z. od stycznia 2004 r., do grudnia 2004 r. - w Zakładzie Karnym w J. od listopada 2005 r. do lutego 2006 r., - w Zakładzie Karnym w R. od lutego 2006 r. do listopada 2006 r., - w Zakładzie Karnym w W. od grudnia 2009 r. Powód podniósł, że w Zakładzie Karnym w W. przebywał w celach numer 1 i 6 na oddziale I A oraz w celi numer 77 na oddziale III A. Powód wskazał, że borykał się tam z wilgocią, brudem i robactwem, z wyłączaniem prądu w godzinach dopołudniowych i w porze nocnej. Cele, w których przebywał nie spełniały normy 3 metrów kwadratowych. Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa. Zarzucił, że roszczenia powoda w części uległy przedawnieniu, bowiem do przepisu art. 442 § 1 k.c., w brzemieniu sprzed 10 sierpnia 2007 roku, w związku z artykułem 2 Ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o zmianie Kodeksu cywilnego, roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat 3 od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Zdaniem pozwanego roszczenia powoda sprzed 29 czerwca 2007 roku uległy przedawnieniu. W związku z tym, okresem nie przedawnionym, za który powód dochodzi swoich roszczeń jest wyłącznie okres od 30 grudnia 2009 roku kiedy pozwany był osadzony w Zakładzie Karnym w W.. Ponadto pozwany zarzucił, że w przedmiotowej sprawie nie może być mowy o naruszeniu jakichkolwiek dóbr osobistych powoda przez działanie pozwanego, bowiem tym działaniom nie można przypisać znamion bezprawności. Niezależnie od braku przesłanki bezprawności naruszenia dóbr osobistych powoda niezbędne jest również wykazanie winy naruszyciela. Przesłanką odpowiedzialności w artykule 448 k.c. jest nie tylko bezprawne ale i zawinione działanie sprawcy krzywdy. Pozwany zarzucił, że brak jest jakiekolwiek dającego się uzasadnić powiązania pomiędzy wysokością dochodzonej kwoty zadośćuczynienia (100000,- zł) a rzekomą doznaną przez powoda krzywdą. Zdaniem pozwanego przyznanie powodowi odbywającemu karę pozbawienia wolności jakiekolwiek zadośćuczynienia pieniężnego naruszałoby elementarne zasady współżycia społecznego określone w art. 5 k.c. oraz elementarne poczucie sprawiedliwości społecznej stanowiąc tym samym nadużycie prawa podmiotowego. Powód trafił do jednostek penitencjarnych w wyniku rażącego naruszenia porządku prawnego. Poza sporem pozostają okresy, w których powód przebywał w wymienionych jednostkach penitencjarnych. W okresie ostatnich trzech lat przed wytoczeniem tego powództwa powód przebywał tylko w Zakładzie Karnym w W.. Sąd ustalił, co następuje: --- STRONA 3 --- Od grudnia 2009 roku powód przebywał w Zakładzie Karnym w W.. W okresie od 31 grudnia 2009 roku do 13 stycznia 2010 roku powód zakwaterowany był w pawilonie A w celi numer 77 o powierzchni 9,20 m kwadratowego przeznaczonej dla trzech osób. Dnia 7 stycznia 2010 roku w celi tej osadzone były cztery osoby. Od 13 stycznia 2010 roku do 14 czerwca 2010 roku powód zakwaterowany był w pawilonie A w celi numer 1 o powierzchni 9,21 m kw. przeznaczonej dla trzech osób. Stan ilościowy w tej celi wynosił cztery osoby w następujących okresach: - od 13 stycznia 2010 r. do 21 stycznia 2010 r., - od 24 stycznia 2010 r. do 4 lutego 2010 r., - od 10 lutego 2010 r. do 22 marca 2010 r., - od 24 marca 2010 r. do 20 maja 2010 r., - od 25 maja 2010 r. do 13 czerwca 2010 r., Po 14 czerwca 2010 roku powód zakwaterowany był w pawilonie A, w celi numer 16 o powierzchni 9, 20 m kw. Przeznaczonej dla trzech osób. W celi tej zakwaterowane były cztery osoby w okresie od 16 czerwca 2010 r. do 25 czerwca 2010 r. oraz od 1 lipca 2010 r. do 8 lipca 2010 r. (notatka służbowa z 8 listopada 2010 roku karta 133, 134). Decyzją Dyrektora Zakładu Karnego w W. z dnia 27 stycznia 2010 roku umieszczenie powoda w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na osobę wynosi mniej niż trzy metry kwadratowe, nie mniej niż 2 metry kwadratowe zostało przedłużone do dnia 10 lutego 2010 roku. Dnia 5 lutego 2010 roku decyzja ta została uchylona z uwagi na ustanie przyczyn umieszczenia powoda w powołanych wyżej warunkach. Ze złożonych odpisów obu decyzji (karta 136,137) nie wynika, czy odpisy tych decyzji wraz z pouczeniem o sposobie i terminie złożenia skargi zostały powodowi doręczone. Pozwany nie przedstawił analogicznych decyzji dotyczących pozostałych okresów, w których powód osadzony był w celach przeludnionych. Pomieszczenia mieszkalne w Zakładzie Karnym w W. wyposażone są w bieżącą zimną wodę. Z zeznania świadka D. D. (1) wynika, że J. T. żalił się do niego na warunki w jakich przebywał. Świadek nie pamiętał dokładnie treści rozmów na ten temat. Świadek zeznał, że kąciki sanitarne w Zakładzie Karnym W. są zabudowane oraz, że budynek w którym osadzony był powód i świadek jest budynkiem nowo wybudowanym i jest w dobrym stanie technicznym. Natomiast w łaźni nie było wentylacji. Pozostali świadkowie nie mieli wiadomości dotyczących warunków w których powód przebywał w czasie osadzenia w Zakładzie Karnym w W.. Powód przesłuchany na rozprawie w dniu 17 marca 2011 roku zeznał, że w celi, w której przebywał był grzyb na ścianie i że jest tam zła cyrkulacja powietrza. Powodowi przeszkadzało to, że w nocy pomiędzy godzinami pierwszą a piątą wyłączane było światło. Uważał też, że umieszczone na zewnątrz przed oknami ekrany są uciążliwe, bo latem nie ma czym oddychać. Sąd nie dał wiary powodowi, co do stanu technicznego cel znajdujących się w nowo wybudowanym oddziale Zakładu Karnego w W.. W ocenie sądu zeznanie powoda zmierza do uzyskania oczekiwanego wyroku. Natomiast sąd dał wiarę świadkowi D. D. (2), którego zeznanie ocenił jako obiektywne i szczere. Pozostali przesłuchani w tej sprawie świadkowie nie mieli informacji dotyczących warunków, w których powód przebywał w Zakładzie Karnym w W.. Sąd zważył, co następuje: --- STRONA 4 --- Powództwo jest zasadne w tej części, w której powód podnosił, że w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w W. był w sposób nielegalny umieszczony w celach mieszkalnych, w których powierzchnia na jednego osadzonego była mniejsza niż 3 metry kwadratowe. Jak wynika z ustaleń sądu powód w takich warunkach przebywał przez 156 dni. Pozwany nie wykazał, że umieszczenie powoda w takich warunkach oparte było o obowiązujące przepisy prawa i wydane na podstawie tych przepisów decyzje dyrektora zakładu karnego. Pozwany przedłożył jedynie fotokopię decyzji z 27 stycznia 2010 roku, z treści której wynika, że dyrektor zakładu karnego przedłużył umieszczenie J. T. w celi mieszkalnej, w której powierzchnia mieszkalna przypadająca na osobę wynosi mniej niż 3 metry kwadratowe. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że decyzją z dnia 13 stycznia 2010 roku powód został umieszczony w takiej celi mieszkalnej. Z załączonej fotokopii nie wynika, że którakolwiek z decyzji była powodowi doręczona wraz z pouczeniem o sposobie i terminie zaskarżenia. Pozwany przedłożył ponadto fotokopię decyzji dyrektora zakładu karnego z dnia 5 lutego 2010 roku uchylającą decyzję z dnia 27 stycznia 2010 r. Także z fotokopii tej decyzji nie wynika, że została ona doręczona powodowi ze stosownym pouczeniem. Pozwany nie udowodnił też innymi środkami dowodowymi, że umieszczenie powoda w celach przeludnionych było usprawiedliwione. W ocenie sądu, za legalne umieszczenie powoda w celach mieszkalnych, w których powierzchnia mieszkalna przypadająca na osobę wynosi mniej niż 3 metry kwadratowe uznać można tylko te pobyty, co do których wydane zostały prawomocne decyzje dyrektora zakładu karnego. Przy czym decyzje te powinny być doręczone osadzonemu wraz z pouczeniem o sposobie i terminie zaskarżenia. W niniejszej sprawie pozwany nie udowodnił, że pobyty powoda w celach przeludnionych oparte były o takie właśnie decyzje dlatego w części, w której powództwo dotyczy tych pobytów jest ono uzasadnione i znajduje oparcie w artykule 448 k.c. w związku z artykułem 24 § 1 k.c. i art. 23 k.c. Sąd uznał, że należne powodowi z tego tytułu zadośćuczynienie wynosi 5000,- zł. Powód bowiem przebywał przez okres około 5 miesięcy w celach przeludnionych. Dlatego w oparciu o wyżej powołane przepisy sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. Ustawowe odsetki sąd zasądził od daty doręczenia pozwanemu odpisu pozwu. W pozostałej części powództwo nie jest zasadne. Powód nie udowodnił, że warunki lokalowe w Zakładzie Karnym w W. były nieodpowiednie. Uciążliwości, o których powód mówił podczas przesłuchania i o których pisał w toku sprawy wynikają z typowych dla zakładów karnych warunków. W szczególności przesłony plastikowe zamontowane na zewnątrz budynku służą uniemożliwieniu osobom odbywającym kary pozbawienia wolności komunikowania się ze światem zewnętrznym. Przesłony te nie ograniczają ani dostępu światła, ani dostępu powietrza. Kąciki sanitarne są w odpowiedni sposób zapewniający intymność oddzielony od celi mieszkalnej. W celach jest bieżąca zimna wody, natomiast dostęp do ciepłej wody jest zapewniony w łaźniach. Wyłączanie światła w nocy znajduje oparcie w obowiązującym regulaminie i nie uniemożliwia korzystania z toalet w których jest odrębne oświetlenie. Co do pobytów powoda w innych jednostkach penitencjarnych niż Zakład Karny w W., to zgłoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia jest w ocenie sądu trafny i oparty na prawidłowo powołanej podstawie prawnej. Zarówno o szkodzie jak i o osobie obowiązanej do jej naprawienia powód wiedział najpóźniej w dniu opuszczenia każdej z wyżej wymienionych jednostek penitencjarnych. Z powyższych względów powództwo w pozostałej części nie zostało uwzględnione. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 11 ustęp 3 Ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. --- STRONA 5 --- Natomiast o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi przez adwokata ustanowionego z urzędu sąd orzekł w oparciu o nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi przez adwokata ustanowionego z urzędu sąd orzekł w oparciu o § 19 w związku z § 2 ustęp 3 i § 6 podpunkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2008 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie.