Postanowienie I C 447/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lutego 2011 roku Sąd Okręgowy w Łodzi I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 447/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lutego 2011 roku Sąd Okręgowy w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Jolanta Żałoba Protokolant: Grażyna Paul po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2011r w Łodzi sprawy z powództwa T. K przeciwko M.S. o ochronę dóbr osobistych 1. oddala powództwo; 2. zasądza od powódki T. K. na rzecz pozwanej M. S. kwotę 977,00 zł (dziewięćset siedemdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów procesu. UZASADNIENIE Pozwem z dnia 21 września 2009 roku T. K. wniosła o zasądzenie od M. S. kwoty 5.000 złotych tytułem zadośćuczynienia oraz przeproszenie na łamach gazety (…) za nieprawdziwe oskarżenie o zarysowanie samochodu. W związku ze złożonym zawiadomieniem powódka zmuszona była stawiać się na policji, w prokuraturze oraz w sądzie. Powódka poniosła koszty finansowe i zdrowotne pomówienia. W ocenie T. K. pozwana „popsuła” jej opinię w środowisku osiedlowym (pozew: k. 2 – 3). Na rozprawie w dniu 15 marca 2010 roku pełnomocnik pozwanej wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego (protokół rozprawy: k. 29 – 30). W dniu 19 sierpnia 2010 roku powódka sprecyzowała żądanie pozwu i wniosła o zobowiązanie pozwanej do przeproszenia powódki na pierwszej stronie tygodnika (…) słowami „Przepraszam panią T. K. za nieprawdziwe pomówienie jej o to, że w dniu 7.11.2008 roku zarysować miała samochód, którym posługuje się M. S.. M. S.”. Ponadto powódka wniosła o zasądzenie kwoty 5.000 złotych tytułem zadośćuczynienia (protokół rozprawy: k. 84 – 86). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W okresie od 20 kwietnia 2005 roku do 26 kwietnia 2005 roku powódka przebywała w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w (…) na Oddziale Kardiologii (karta informacyjna: k. 7 - 8). W okresach od 30 lipca 2007 roku do 2 sierpnia 2007 roku i od 12 listopada 2007 roku do 15 listopada 2007 roku oraz od 22 września 2008 roku do 25 września 2008 roku powódka T.K.przebywała w SP ZOZ w (…) na Oddziale Endokrynologicznym (karty informacyjne: k. 4 – 6). --- STRONA 2 --- T. K. i M. S. mieszkają w tej samej klatce bloku przy ul. (…) w (…). Pozwana mieszka bezpośrednio nad powódką (niesporne). W 2008 roku sąsiedzi powódki – państwo (…) założyli sprawę przeciwko powódce o naruszenie dóbr osobistych. Pozwana zeznawała w tej sprawie jako świadek (zeznania pozwanej: k. 98 – 99, zeznania świadka P. K.: k. 85 – 86). W krótkim czasie po tych zeznaniach powódka napisała do pozwanej list, w którym w sposób obraźliwy opisywała życie pozwanej (zeznania pozwanej: k. 98 – 99, zeznania świadka K. G.: k. 97 – 98). W dniu 7 listopada 2008 roku samochód użytkowany przez M. S. marki BMW został zarysowany. Miało to miejsce przed blokiem stron. Właścicielem pojazdu jest konkubent pozwanej – K.G.. Pozwana widziała powódkę, jak chodziła przy tym samochodzie w dniu zdarzenia, bezpośrednio przed porysowaniem. Pozwana była przekonana, że to powódka porysował samochód (zeznania pozwanej: k. 98 – 99). Pozwana zadzwoniła do swojego konkubenta K. G. twierdząc, że widziała powódkę przy samochodzie i widziała, jak powódka czymś ostrym zarysowała ten samochód. K.G.dojechał na miejsce i wezwał policję (zeznania świadka K. G.: k. 97 – 98). Konkubent pozwanej złożył zawiadomienie o popełnieniu przez powódkę przestępstwa zniszczenia mienia na jego szkodę (zeznania świadka K. G.: k. 97 – 98, zawiadomienie: k. 1 akt SR w (…) II K 300/09). Po zdarzeniu pozwana wypytywała sąsiadów, czy ktokolwiek widział sprawcę zarysowania pojazdu (zeznania P. K.: k. 85 – 86). M.S. składając na policji zeznania jako świadek wskazała na powódkę jako sprawcę zarysowania pojazdu (protokół przesłuchania świadka: k. 7 akt sprawy II K 300/09). Strony pozostają w konflikcie. Powódka wielokrotnie wzywała policję twierdząc, że pozwana zakłóca ciszę nocną, w jej mieszkaniu odbywają się imprezy (zeznania K. G. : k. 97 – 98). Wyrokiem z dnia 15 lipca 2009 roku Sąd Rejonowy w (…) uniewinnił T.K. od popełnienia zarzucanego jej czynu z art. 288 § 1 k.k., to jest uszkodzenia samochodu K. G. poprzez zarysowanie powłoki lakierniczej na drzwiach kierowcy (wyrok: k. 132 akt sprawy II K 300/09). Po zakończeniu sprawy karnej powódka wystąpiła do prokuratury z żądaniem wszczęcia przeciwko pozwanej sprawy o składanie fałszywych zeznań. W dniu 24 sierpnia 2009 roku wydane zostało postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie składania fałszywych zeznań przez M. S. i M. K. oraz fałszywego oskarżenia T.K. o popełnienie czynu zabronionego w postępowaniu przygotowawczym w sprawie o sygn. D-2495/08 oraz postępowaniu sądowym o sygn. VI K 573/08, tj. o czyn z art. 233 § 1 k.k. w zw. z art. 234 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. (postanowienie: k. 52). Postanowieniem z dnia 27 października 2009 roku Sąd Rejonowy w (…) uchylił zaskarżone przez T. K.postanowienie z dnia 24 sierpnia 2009 roku (postanowienie: k. 53 – 55). Postanowieniem z dnia 12 marca 2010 roku Sąd Rejonowy w S(…) uchylił postanowienie Prokuratury Rejonowej w (…) z dnia 31 grudnia 2009 roku o umorzeniu śledztwa w sprawie fałszywego oskarżenia w dniu 7 listopada 2008 roku w (…), przy ul. (…), w KMP w Skierniewicach przed organami ścigania T. K. o popełnienie przestępstwa zniszczenia mienia, a następnie składania fałszywych zeznań w dniu 7 listopada 2008 roku w (…), przy ul. (…) oraz w dniu 18 lutego 2009 roku w Sądzie Rejonowym w (…), VI Wydział Grodzki, przy ul. (…)przez pouczonego o odpowiedzialności karnej za ich składanie świadka, które to zeznania miały służyć za dowód w postępowaniu przygotowawczym o czyn z art. 288 § 1 k.k. (postanowienia: k. 56, 58 - 61). W dniu 19 marca 2010 roku, około godziny 23:30 w miejscu zamieszkania M.S.miała miejsce interwencja policji dotycząca zakłócenia ciszy nocnej. Policję wezwała T. K. Policjanci nie potwierdzili faktu zakłócania ciszy nocnej (pismo policji: k. 73). Powódka pisała na pozwaną skargi do Spółdzielni Mieszkaniowej oraz do Straży Miejskiej (zeznania powódki: k. 84 – 85, 98, zeznania pozwanej: k. 98 - 99). Przeciwko pozwanej toczy się aktualnie przed Sądem Rejonowym w (…)postępowanie karne o składanie fałszywych zeznań (zeznania powódki: k. 84 – 85, 98). Pozwana choruje na chorobę nowotworową, przeszła cztery operacje. Pozwana choruje także na ciśnienie i niewydolność nerek (zeznania pozwanej: k. 98 – 99, zeznania K. G.: k. 97 – 98). --- STRONA 3 --- Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów, w szczególności na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów oraz w oparciu o zeznania stron i świadków. Sąd odmówił wiary zeznaniom powódki T. K. w zakresie, w jakim stwierdziła, że pozwana zakłóca ciszę nocną. Zeznania powódki nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Jak wynika z zeznań świadka K. G., strony pozostają w konflikcie, a powódka złośliwie wzywała policję twierdząc bezpodstawnie, że pozwana narusza ciszę nocną. Funkcjonariusze policji przyjeżdżali na miejsce zdarzenia, budzili pozwaną i jej matkę, a następnie odjeżdżali. Zeznania świadka korespondują z informacją nadesłaną z Komendy Policji. Z nadesłanej notatki wynika bowiem, że policjanci nie stwierdzili faktu naruszania ciszy nocnej. Sąd odmówił również wiarygodności zeznaniom powódki co do tego, że pozwana złośliwie ją pomówiła i świadomie fałszywie oskarżyła wymyślając sobie całe zdarzenie w dniu 7.11.2008r. Powódka nie udowodniła, iż pozwana pomawiała ją przed sąsiadami. Nie potwierdziła tego świadek P. K., która podobnie jak pozwana i świadek K. G. wskazywała, iż to powódka jest osobą trudną w codziennej koegzystencji. Powódka nie wykazała też, aby pozwana mściła się na niej. Przed zdarzeniem w dniu 7.11.2008r to powódka właśnie wykazywała „większą aktywność” w relacjach sąsiedzkich z pozwaną, sama przyznała, iż wysłała do pozwanej list, w którym „przypomniała jej życiorys”. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Podstawę prawną roszczenia powódki stanowi art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Zgodnie z treścią art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że dobra osobiste są to pewne wartości niematerialne łączące się ściśle z jednostką ludzką. Wobec tego istnieje wiele dóbr korzystających z ochrony prawnej i wiele praw osobistych chroniących te dobra. Jednakże różnorodność występowania w życiu dóbr osobistych podlegających ochronie cywilnoprawnej powoduje, iż niemożliwe jest ustalenie, usystematyzowanie przesłanek ogólnych, których występowanie mogłoby przesądzić o tym czy dane zdarzenie stanowi naruszenie jakiegoś dobra. Ocena czy doszło do naruszenia dobra osobistego musi być bowiem dokonywana na tle konkretnego stanu faktycznego przy stosowaniu kryteriów obiektywnych. W orzecznictwie sądowym i doktrynie przyjmuje się, iż przy wyjaśnieniu istoty dobra osobistego i naruszenia należy posługiwać się kryterium obiektywnym, odwołującym się do przyjętych norm (tak A. Szpunar, Ochrona Dóbr Osobistych, Warszawa 1979 r., PWN, s. 107 i następne). Stosownie do treści art. 24 § 1 k.c. ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Zgodnie zaś z treścią art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego, sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Naruszenie dobra osobistego rozumianego jako prawa podmiotowego osoby fizycznej i prawnej dopuszcza się każdy, kto w takie dobro chronione konkretną normą lub zasadami współżycia społecznego godzi w sposób bezprawny. W konsekwencji na pokrzywdzonym ciąży obowiązek wykazania, że jego dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, natomiast sprawca dążąc do uwolnienia się od odpowiedzialności powinien udowodnić, że jego działanie nie miało cech bezprawności. Brak bezprawności działania nie oznacza wprawdzie braku zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego nie mniej jednak wyłącza odpowiedzialność tego, kto wykazał, że nie działał bezprawnie. Przepis art. 24 k.c. nie definiuje pojęcia bezprawności. Przyjmuje się, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym oraz z zasadami współżycia społecznego. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 19 października 1989 r. II CR 419/89, OSP 1990/11- --- STRONA 4 --- 12/377 wyjaśnił, „że za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeśli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je oraz, że do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: - działanie w ramach porządku prawnego to jest działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, - wykonywania prawa podmiotowego, - zgodę pokrzywdzonego, - działanie w obronie uzasadnionego interesu.” W świetle powyższych rozważań dla dochodzenia roszczeń związanych z naruszeniem dóbr osobistych konieczne jest wykazanie przez powoda istnienia danego dobra osobistego i faktu jego naruszenia natomiast na pozwanym spoczywa obowiązek wykazania, że jego działanie nie było bezprawne. W niniejszej sprawie niewątpliwe jest, że dobro osobiste powódki w postaci zdrowia czy dobrego imienia objęte jest w myśl art. 23 k.c. ochroną prawną. Należy zwrócić uwagę na brak faktycznych podstaw do przyjęcia, że doszło do działań naruszających dobre imię powódki, poprzez pomówienie o zarysowanie samochodu. Powoływanie się na naruszenie dobra w postaci opinii w miejscu zamieszkania powódki, nie zostało w żaden sposób wykazane. W tym zakresie powódka nawet nie wskazała, jakie okoliczności mają o tym świadczyć. Również powoływana utrata zdrowia nie została w żaden sposób wykazana. Jak wynika z akt postępowania, powódka od lat leczy się z powodu choroby tarczycy. Powódka nie przedstawiła żadnych dowodów na to, że jej choroba rozwinęła się na skutek działania pozwanej. O ile postępowanie karne toczące się przeciwko powódce mogło mieć wpływ na jej stan zdrowia psychicznego, to brak jest dowodów na dalej idące konsekwencje zdrowotne z tym związane. Sam dyskomfort psychiczny, czy stres mógł wynikać z przeprowadzanych czynności sądowych związanych ze złożonym przeciwko powódce pozwem o naruszenie dóbr osobistych, czy też z istniejącym sąsiedzkim konfliktem. Powódka nie wykazała, aby stan jej zdrowia uległ zmianie po złożeniu zeznań przez pozwaną w charakterze świadka. Po rozważeniu całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie sąd doszedł do wniosku, że sytuacja przytoczona przez powódkę przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów oceny, nie wyczerpuje znamienia naruszenia dobra osobistego w postaci zdrowia czy dobrego imienia. Ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, nie może być bowiem dokonana jedynie według miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje się dotknięta zachowaniem innej osoby, gdyż sąd zobligowany jest tu do zastosowania oceny obiektywnej. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 kwietnia 2002 w sprawie III CKN 953/00 opublikowanej w LEX nr 55098. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że zeznania M. S. w charakterze świadka w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w (…), a wcześniej w postępowaniu przygotowawczym, nie mogą dawać podstaw do jakiejkolwiek jej odpowiedzialności z tytułu naruszenia dóbr osobistych powódki. Zdarzenie relacjonowane przez pozwaną, a dotyczące tego, że pozwana widziała powódkę jak stoi przy użytkowanym przez nią samochodzie, mogło prowadzić do uznania, że istnieje pewne prawdopodobieństwo, że powódka zarysowała pojazd M.S.. Podnieść także należy że wszelkie działania procesowe – po złożeniu przez K. G.zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa – podejmowane były przez organy powołane do ochrony porządku prawnego. Na dalszy tok tego postępowania pozwana nie miała żadnego wpływu. Pozwana nie złożyła nawet zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Zawiadomienie to zostało złożone przez K. G., który nie jest pozwanym w niniejszej sprawie. Konsekwencją przyjęcia, że zachowanie pozwanej nie naruszało dobra osobistego powódki, jest okoliczność, że nie podlega ono ocenie pod kątem bezprawności, takie bowiem rozważanie przeprowadzone jest dopiero po bezspornym ustaleniu, że dobro osobiste podlegające ochronie prawnej istnieje oraz że faktycznie doszło do jego naruszenia. Podnieść należy, iż nawet w przypadku uznania, że w wyniku złożonego doniesienia doszło do naruszenia dobra osobistego powódki w postaci dobrego imienia, przyjąć należy, iż naruszenie to nie było bezprawne. Pozwana bowiem w ramach obowiązującego porządku prawnego i w obronie usprawiedliwionego interesu – jakim jest ochrona siebie i mienia należącego do osoby jej bliskiej – złożyła zeznania na wezwanie właściwych organów. Takie zachowanie nie może być traktowane – --- STRONA 5 --- wbrew twierdzeniom powódki – jako fałszywe doniesienie w sytuacji, gdy pewne zdarzenia miały miejsce, a jedynie ich interpretacja dokonana przez pozwaną była nieuzasadniona. Powódka nie udowodniła zaś, że pozwana celowo fałszywie pomówiła ją kierując się złością, niechęcią czy inną negatywną pobudką. W świetle powyższego Sąd Okręgowy oddalił niniejsze powództwo wobec niespełnienia przesłanek z art. 24 k.c., t.j. braku faktu naruszenia dobra osobistego powódki przez pozwaną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Mając na uwadze fakt, że powódka przegrała niniejszy proces w całości sąd zasądził od T. K. na rzecz M. S. kwotę 977 złotych, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej oraz opłata od pełnomocnictwa. Wysokość wynagrodzenia adwokata sąd ustalił na podstawie § 6 pkt 3 i § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.