Wyrok I C 446/09 WYROK W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 4 listopada 201

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 446/09 WYROK W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 4 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Grzegorz Karaś Protokolant: Magdalena Szczęsna po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2010 r. we Wrocławiu z powództwa S. N. przeciwko Skarbowi Państwa- (...) w K. o zapłatę I. oddala powództwo; II. nie obciąża powoda kosztami procesu na rzecz strony pozwanej; III. nieuiszczoną opłatą sądową od pozwu, od której powód został zwolniony, obciąża Skarb Państwa - Sąd Okręgowy we Wrocławiu; IV. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego we Wrocławiu radcy prawnemu J. M. kwotę 3.600 zł powiększoną o należny podatek VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy pranej udzielonej powodowi z urzędu. Sygn. akt I C 446 / 09 --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE Powód S. N. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa - (...) w K. z tytułu zadośćuczynienia za doznane krzywdy kwoty 80.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w (...), w nocy w trakcie snu, został zaatakowany przez innego więźnia. W wyniku pobicia doznał uszkodzenia (...), które wymagało (…) zabiegu zszycia. Podał, że uderzenie spowodowało ponadto dotkliwy ból (...), krwawienie z (... ) i uporczywe, powracające (...), a w następstwie (... ) oraz uczucie (...). Ponieważ powód w żaden sposób nie przyczynił się do tego, powyższe zdarzenie spowodowało u niego poczucie zagrożenia i bezradności. Powód zarzucił Dyrekcji (...) brak nadzoru oraz niewłaściwą organizację związaną z bezpieczeństwem skazanych, tj. brak reakcji służby więziennej na sygnały, że skazany który zaatakował jest emocjonalnie nadpobudliwy i powinien przebywać w innej celi, co stanowiło naruszenie art. 82- 83 kkw. Powód wskazał, że strona pozwana nie wykonała wynikającego z tych przepisów obowiązku zapewnienia pozwanemu bezpieczeństwa osobistego w czasie odbywania kary, co wskazuje na jej zawinienie w tym zakresie. W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa - (...) we W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz strony pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu strona pozwana przyznała, że miało miejsce pobicie powoda przez innego więźnia. Strona pozwana zaprzeczyła przy tym, jakoby do zdarzenia doszło wskutek bezprawnego zaniechania funkcjonariuszy (...). Podała, że powód został niezwłocznie po doznanym urazie skonsultowany w szpitalu w P., gdzie został zaopatrzony i poddany niezbędnym zabiegom, w tym badaniom (...), którego opis nie ujawnił zmian urazowych, jak również skonsultowany (...) i (...). Następnie powód został przewieziony do szpitala więziennego we W., z którego uzyskał wypis w stanie ogólnym dobrym. W piśmie procesowym z dnia 19 listopada 2009 r. strona pozwana zarzuciła ponadto, że powód w rozmowach z wychowawcami przed zdarzeniem, nie zgłaszał żadnych konfliktów z współosadzonymi, a nie też nie wnosił o przeniesienie go do innej celi. Jak wynika z raportów, w czasie częstych rozmów z powodem, nie sugerował on, że czuje się zagrożony czy obawia się o swoje bezpieczeństwo. Powód w swoim oświadczeniu, które podyktował wychowawcy w dniu 7 lutego 2008 r. stwierdził, że wcześniej nic nie wskazywało, żeby któryś ze współosadzonych chciał go pobić. W związku z tym nie można uznać, że doszło do zaniechania w pracy funkcjonariuszy (...). Przeprowadzone czynności wyjaśniające okoliczności zdarzenia nie ujawniły żadnych nieprawidłowości w pracy funkcjonariuszy, co ujęto w punkcie 7 sprawozdania. W piśmie procesowym wniesionym na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. powód podał, że w (...) zaniedbano obowiązki wynikające z art. 82 kkw, ponieważ powód odbywał karę umieszczony w jednej celi z osobnikiem wysoce zdemoralizowanym i --- STRONA 3 --- agresywnym, co wynika z punktu 6 sprawozdania z dnia 26 lutego 2008 r. dotyczącego czynności wyjaśniających okoliczności i przebieg wypadku nadzwyczajnego - pobicia. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: S. N. od 10 stycznia 2008 r. przebywał w (...) w K. odbywając karę pozbawienia wolności za popełnione przestępstwa kradzieży z włamaniem. Wcześniej S. N. przebywał m.in. w (...) w T., w (...) w J. i w (...) w Z.. Bezpośrednio po przetransportowaniu go do (...) został umieszczony w celi nr (...), gdzie odbywał karę wraz z kilkoma innymi więźniami, w tym m.in. z więźniem I. O., odbywającym karę pozbawienia wolności za napad rabunkowy i rozbój przy użycia niebezpiecznego narzędzia. Przy przyjęciu do (...) w K. powód został zapoznany z możliwością zetknięcia się z przejawami negatywnych zachowań charakterystycznych dla środowiska przestępczego, a także obowiązkiem informowania przełożonych o zagrożeniach dla własnego bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwa innych skazanych. W okresie pobytu w (...) w K. w okresie od 10 stycznia 2008 r. do 7 lutego 2008 r. powód w trakcie kontaktów z wychowawcą więziennym F. C. oraz psychologiem działu penitencjarnego J. W. nie zgłaszał o konieczności podjęcia interwencji przez funkcjonariuszy więziennych w związku z agresywnym zachowaniem innych więźniów, ani też nie zgłaszał żadnych problemów ze współosadzonymi w celu nr (...). W tym okresie proponowano powodowi przeniesienie do innej celi bliżej miejsca zamieszkania, powód jednak na tę propozycję nie wyraził zgody. Powód nie wyraził także zgody na przetransportowanie go do (...) bliżej miejsca zamieszkania. Dowó d: 1 . akta osobowe B, 2. sprawozdanie z czynności wyjaśniających, k. 88-90, 3. zeznania świadka F. C., k. 115, 4. przesłuchanie powoda S. N., k. 174-176) Zachowanie sprawcy pobicia powoda I. O. w trakcie pobytu w (...) w K. zostało scharakteryzowane przez wychowawcę więziennego jako zmienne. W opinii dotyczącej tego więźnia wskazano m.in., że ze współosadzonymi prowadził zgodny i bezkonfliktowy tryb współżycia, natomiast stosunku do przełożonych był grzeczny i regulaminowy. (Dowód: opinia, k. 85) --- STRONA 4 --- W dniu 7 lutego 2008 r. w godzinach porannych, około godz. 9, w związku z nieporozumieniem dotyczącym wody kapiącej do miski więźnia I. O. z suszących się spodni powoda, I. O. zrzucił powoda z łóżka na podłogę i pobił, na skutek czego powód S. N. doznał obrażeń ciała w postaci (...) oraz uszkodzenia (...). O powyższym zdarzeniu zawiadomiono funkcjonariuszy więziennych, którzy powiadomili o zdarzeniu pomoc medyczną z więziennego ambolatorium. Przybyłe pielęgniarki udzieliły powodowi pierwszej pomocy i wezwały pogotowie ratunkowe, które przetransportowało powoda do szpitala w P., gdzie powód S. N. został zaopatrzony i poddany niezbędnym zabiegom, w tym badaniom (...), którego opis nie ujawnił zmian urazowych. Ponadto w szpitalu w P. powód S. N. został skonsultowany (...) i (...). Tego samego dnia powód został przetransportowany do szpitala przy (...) we W., gdzie był hospitalizowany do 20 lutego 2008 r. Z szpitala powód S. N. został wypisany w stanie ogólnym dobrym i po powrocie do (... ) w K. został osadzony w innej celi z innymi więźniami. Dowód: 1. raporty z przebiegu służby, k. 65-67, 2. książeczka zdrowia powoda, k. 54, 3. przesłuchanie powoda S. N., k. 174-176. Dyrektor (...) w K. uznał więźnia I. O. za winnego pobicia powoda i wymierzył mu w związku z tym karę dyscyplinarną. Dowód: sprawozdanie z czynności wyjaśniających, k. 88-90. Sąd zważył, co następuje. Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód dochodził zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w wysokości 80.000 zł. Okolicznościami niespornymi w sprawie było pobicie powoda S. N. przez współwięźnia w więziennej celi w dniu 7 lutego 2008 r., na skutek czego powód doznał obrażeń ciała w postaci (...) oraz uszkodzenia (...). W rozpoznawanej sprawie okolicznością sporną była natomiast odpowiedzialność strony pozwanej za pobicie i obrażenia ciała jakich powód doznał w trakcie pobytu w więzieniu. Powód argumentował w szczególności, że strona pozwana nie wykonała wynikającego z art. 82-83 k.k.w. obowiązku zapewnienia pozwanemu bezpieczeństwa osobistego w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, co wskazuje na jej zawinienie w tym zakresie. Strona pozwana zaprzeczyła natomiast, jakoby do zdarzenia doszło wskutek bezprawnego zaniechania funkcjonariuszy (...) i zarzuciła, że --- STRONA 5 --- przeprowadzone czynności wyjaśniające okoliczności zdarzenia nie ujawniły żadnych nieprawidłowości w pracy funkcjonariuszy. Przechodząc do oceny zasadności roszczenia powoda należy wskazać, że w sprawie zastosowane znajduje art. 417 § 1 k.c. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 01.09.2004 r.), zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Odpowiedzialność Skarbu Państwa uzależniona jest zatem od łącznego wystąpienia następujących przesłanek: po pierwsze, zaistnienia szkody/krzywdy po stronie powoda, po drugie, szkoda musi być wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, po trzecie, pomiędzy szkodą a w/w działaniem lub zaniechaniem musi zachodzić normalny (adekwatny) związek przyczynowy) oraz po czwarte, zawinionego działania funkcjonariuszy (...) w zakresie tegoż zachowania. Ciężar wykazania w/w przesłanek spoczywa zaś na powodzie (art. 6 k.c.). W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostawało, że powód doznał obrażeń na skutek pobicia go przez współwięźnia w więziennej celi w dniu 7 lutego 2008 r., w związku z czym powód doznał obrażeń ciała w postaci (...) oraz uszkodzenia (...). W ocenie Sądu samo ustalenie, że doszło do powstania określonej krzywdy (szkody) w okolicznościach opisanych przez powoda nie daje jeszcze samo w sobie podstaw do przypisania stronie pozwanej odpowiedzialności za delikt wobec powoda. Jak już wcześniej zasygnalizowano, konieczne jest wykazanie, że szkoda nastąpiła na skutek bezprawnego i zawinionego zachowania funkcjonariuszy pozwanego (... ) pozwanych, które pozostawało w normalnym związku przyczynowym z doznaną szkodą (krzywdą). Analiza zgromadzonych w sprawie dowodów wskazuje, że powód nie wykazał w niniejszej sprawie żadnej z trzech w/w przesłanek warunkujących odpowiedzialność strony pozwanej w związku z omawianym zdarzeniem. Sąd ustalił, że powód S. N. od 10 stycznia 2008 r. przebywał w (... ) w K. odbywając karę pozbawienia wolności za popełnione przestępstwa kradzieży z włamaniem. Bezpośrednio po przetransportowaniu go do (...) został umieszczony w celi nr (...), gdzie odbywał karę wraz z kilkoma innymi więźniami, w tym m.in. z więźniem I. O., odbywającym karę pozbawienia wolności za napad rabunkowy i rozbój przy użycia niebezpiecznego narzędzia. Należy zauważyć, że wcześniej S. N. przebywał m.in. w (...) w T., w (...) w J. i w (...) w Z.. Z powyższego wynika, że powód nie był człowiekiem mającym pierwszy raz do czynienia z więziennictwem. Należy także mieć na uwadze, że przy przyjęciu do (... ) w K. powód został zapoznany z możliwością zetknięcia się z przejawami negatywnych zachowań charakterystycznych dla środowiska przestępczego, a także obowiązkiem informowania przełożonych o zagrożeniach dla własnego bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwa innych skazanych. W tym kontekście istotnym w sprawie było, że w okresie pobytu w (...) w K. w okresie od 10 stycznia 2008 r. do 7 lutego 2008 r. --- STRONA 6 --- powód w trakcie kontaktów z wychowawcą więziennym F. C. oraz psychologiem działu penitencjarnego J. W. nie zgłaszał o konieczności podjęcia interwencji przez funkcjonariuszy więziennych w związku z agresywnym zachowaniem innych więźniów, ani też nie zgłaszał żadnych problemów ze współosadzonymi w celu nr (...) (notatka wychowawcy z dnia 29 stycznia 2009 r., k. 82, notatka psychologa z dnia 1 lutego 2009 r., k. 82). W tym okresie proponowano także powodowi przeniesienie do innej celi bliżej miejsca zamieszkania, powód jednak na tę propozycję nie wyraził zgody (przesłuchanie świadka F. C., k. k. 115). Powód nie wyraził także zgody na przetransportowanie go do (...) bliżej miejsca zamieszkania (notatka wychowy z dnia 6 lutego 2008 r., k. 83). Ponadto powód w oświadczeniu (k. 81), które sporządzono po pobiciu w dniu 7 lutego 2008 r. oświadczył, że wcześniej nic nie wskazywało, żeby któryś ze współosadzonych chciał go pobić. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda, który na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. (k. 174) twierdził, że przed pobiciem zgłaszał wychowawcy i dowódcy, że nie chce przebywać w jednej celi z więźniem O.. Skoro zatem powód miał możliwość zmiany celi więziennej, a w okresie poprzedzającym pobicie nie zgłaszał żadnych problemów z współosadzonymi I. O., to w ocenie Sądu nie może obecnie czynić stronie pozwanej zarzutu, że umieszczono go w tej samej celi co sprawca pobicia. Nie bez znaczenia w sprawie było także zachowanie funkcjonariuszy (... ) po zdarzeniu. Z ustaleń Sądu wynika, że o pobiciu zawiadomiono funkcjonariuszy więziennych, którzy wezwali pomoc medyczną z więziennego ambolatorium. Przybyłe pielęgniarki udzieliły powodowi pierwszej pomocy i wezwały pogotowie ratunkowe, które przetransportowało powoda do szpitala w P., gdzie powód S. N. został zaopatrzony i poddany niezbędnym zabiegom, w tym badaniom (...), którego opis nie ujawnił zmian urazowych. Ponadto w szpitalu w P. powód S. N. został skonsultowany (...) i (...). Tego samego dnia powód został przetransportowany do szpitala przy (...) we W., gdzie był hospitalizowany do 20 lutego 2008 r. Z szpitala powód S. N. został wypisany w stanie ogólnym dobrym i po powrocie do (...) w K. został osadzony w innej celi z innymi więźniami. Warto także odnotować, że dyrektor (...) w K. uznał więźnia I. O. za winnego pobicia powoda i wymierzył mu w związku z tym karę dyscyplinarną. Powód nie wykazał także swoich twierdzeń odnośnie tego, że został pobity bez żadnego powodu, w nocy, przez wysoce zdemoralizowanego i nadpobudliwego więźnia, który powinien być izolowany od innych skazanych. Jak wynika z ustaleń Sądu, zachowanie sprawcy pobicia powoda I. O. w trakcie pobytu w (...) w K. zostało scharakteryzowane przez wychowawcę więziennego jako zmienne. W opinii dotyczącej tego więźnia wskazano m.in., że ze współosadzonymi prowadził zgodny i bezkonfliktowy tryb współżycia, natomiast stosunku do przełożonych był grzeczny i regulaminowy (k. 85). Sąd ustalił także, co wynika w szczególności z zeznań powoda złożonych na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. (k. 174), że do pobicia doszło w godzinach porannych, w związku z zatargiem powstałym na tle wody kapiącej do miski więźnia I. O. z suszących się spodni powoda i brakiem reakcji powoda na kierowane do niego uwagi I. O. w tym zakresie. Analizowane --- STRONA 7 --- zdarzenie należało zatem uznać za incydentalne i nieprzewidywalne, a odpowiedzialnością z nim związaną powód nie powinien obarczać strony pozwanej, której w niniejszej sprawie nie można postawić zarzutu bezprawnego i zawinionego działania. W uzupełnieniu należy wskazać, że Sąd nie uwzględnił złożonego w toku postępowania (protokół rozprawy - k. 175) wniosku powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu (…), zważywszy, że brak wykazania przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej czynił w/w wniosek dowodowy bezprzedmiotowym. Z powyższych względów, wobec nie wykazania przez powoda przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego, powództwo należało oddalić jak w pkt. I wyroku. W punkcie II wyroku Sąd postanowił nie obciążać powoda kosztami procesu na rzecz strony pozwanej, mając na uwadze treść art. 102 k.p.c. O kosztach sądowych w pkt III wyroku orzeczono w oparciu o art. art. 113 ust. 2 a contrario ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Powód został w niniejszej sprawie zwolniony od kosztów sądowych, nie uiszczając należnej w sprawie opłaty sądowej. O brakujących kosztach sądowych - w części w jakiej nie uiściła ich osoba zwolniona od kosztów sądowych - Sąd orzeka w oparciu o art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W sytuacji gdy powód został zwolniony od kosztów a następnie sprawę przegrał, brakującymi kosztami sądowymi obciąża się Skarb Państwa. Brak jest bowiem podstaw do obciążenia owymi kosztami przeciwnika (art. 11 ust. 1 ustawy). W punkcie IV wyroku Sąd zasądził od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego we Wrocławiu wynagrodzenie na rzecz pełnomocnika powoda w kwocie 3.600 zł powiększone o podatek VAT (art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z § 6 pkt 6 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. W świetle powyższego, orzeczono jak w sentencji wyroku.