Wyrok I C 434/14 i x 2

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 434/14 i x 2, ń sko | ZEŃ s WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy w Tarnowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Irena Choma-Piotrowska Protokolant: st. sekr, sądowy Jolanta Kulpa po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2015 r. w Tarnowie sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu o zapłatę 15 Oddala powództwo; II. Zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. Przyznaje od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Tarnowie na rzecz adw. kwotę 147,60 zł ( w tym VAT) tytułem wynagrodzenia za pomoc prawna udzielona powodowi z urzędu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 434/14 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 28.01. 2015 roku Powód w ostatecznie sprecyzowanym żądaniu pozwu skierowanego przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu domagał się zasądzenia od strony pozwanej na swoją rzecz kwoty 100.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami do dnia zapłaty w związku z przebywaniem od 2008 roku do marca 2011 roku w pozwanym Zakładzie w złych warunkach bytowych uwłaczających godności ludzkiej. Ponadto powód domagał się zasądzenia od strony pozwanej kosztów procesu. Na uzasadnienie swojego żądania powód podał, że przebywał w Zakładzie Karnym w okresie od 2008 roku do marca 2011 roku. Powód wskazał, że swoje roszczenie opiera na art. 77 i art. 45 Konstytucji RP oraz art. 417 k.c. i art. 442 k.c. Powołał się również na przepisy Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, oraz Europejskiej Konwencji o Zapobieganiu Torturom. Ponadto wskazał na brak zapewnienia minimalnych warunków bytowych określonych w kodeksie karnym wykonawczym. Powód podał, że w żadnej z cel w których przebywał nie były spełnione normy 3 m? powierzchni na jednego osadzonego. Obok przeludnienia w celach powód wskazał na złe warunki bytowe i sanitarne. Opisując jedną z cel w której przybywał a której numeru nie pamięta powód podał, że łóżka były stare i kołysały się na boki. Na wyposażeniu cel były uszkodzone krzesła a szafki były skonstruowane ze starej płyty pilśniowej, brakowało wieszaków. W celach nie było więziennego telewizora. Poruszanie się w celi było utrudnione a ruch odbywał się wahadłowo. Materace były dziurawe i śmierdzące a reszta pościeli była w podobnym stanie. Kącik sanitarny był zbyt ciasny i bez odpowiedniej wentylacji. Brak było ciepłej wody. Pożywienie powód musiał spożywać z porysowanych naczyń i sztućców. Środki higieny były wydawane raz w miesiącu i w małych ilościach. Następnie powód był skierowany do celi 10 osobowej w której warunki były podobne. Kąpiel odbywała się raz w tygodniu i brakowało wycieraczek antypoślizgowych. Pożywienie nie zawierało wymaganej kaloryczności 2.600 kacl. W ocenie powoda pozwany Zakład Karny nie spełniał elementarnych warunków w jakich mogą przebywać więźniowie. Nie posiadał podstawowego wyposażenia. Ponadto pracownicy Zakładu nie zapewniali powodowi odpowiedniej ochrony i sami bezwzględnie doprowadzali go do stanu zagrażającego życiu i zdrowiu. Funkcjonariusze karali powoda bez żadnych konkretnych podstaw używają przemocy fizycznej czy też umieszczając w izolatce. Powód wskazał również, że nie była zadaszeń przeciwdeszczowych na spacerniaku a podczas spacerów nie było możliwości skorzystania z toalety. Ponadto powód podniósł, iż nie zapewniono mu odpowiedniej opieki medycznej. Warunki w jakich przebywał powód znacznie pogorszyły jego stan psychiczny i fizyczny powodując depresję a w następstwie próbę samobójczą. Powód wskazał, że cierpi na chorobę stawów, LI --- STRONA 3 --- reumatyzm i różnego rodzaju wysypki na skórze. Powód wskazał również, że stan więzień w Polsce się pogarsza a znaczna część zakładów karnych znajduje się w starych budynkach. Wskazał również na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wedle którego przebywanie w celi o powierzchni mniejszej niż 3 m? na jednego osadzonego jest niehumanitarne. Strona pozwana Skarb Państwa - Zakład Karny reprezentowana przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów postępowania wedle norm przepisanych na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Na uzasadnienie strona pozwana w pierwszej kolejności powołując się na art. 442! $ 1 k.c. podniosła zarzut przedawnienia roszczenia powoda za okres przed 23 grudnia 2010 roku skoro pozew został wniesiony dopiero w dniu 23 grudnia 2013 roku a powód wiedział o hipotetycznej krzywdzie i znał podmiot zobowiązany do jej naprawienia. Zatem roszczenie za okres od listopada 2008 roku do 23 grudnia 2010 roku uległo przedawnieniu a merytorycznej ocenie może podlegać jedynie za okres od 24 grudnia 2010 roku do marca 2011 roku. W ocenie strony pozwanej powód nie wykazał, aby doszło do jakiegokolwiek uchybienia służby więziennej względem powoda jak również nie wskazał na czym jego szkoda miałaby polegać. W ocenie strony pozwanej nieprawdą jest aby w pozwanym Zakładzie Karnym w trakcie pobytu powoda panowały warunki uwłaczające jego godności. Warunki odpowiadały obowiązującym przepisom i normom a powód miał również zapewniona odpowiednią opiekę medyczną. Strona pozwana wskazał również, że warunki odbywania kary pozbawienia wolność należy oceniać całościowo i sam fakt osadzenia w celi o powierzchni mniejszej niż 3 m? na jednego osadzonego nie może być wystarczająca przesłanka do formułowania roszczeń w oparciu o krzywdę. Wedle strony pozwanej roszczenia z tytułu dóbr osobistych nie mogą być kierowane względem Skarbu Państwa bowiem wiążą się one zawsze z konkretną osobą fizyczną która takiego naruszenia może się dopuścić a powód takiej osoby nie wskazał. Zwrócono uwagę, że powód domaga się zasądzenia odszkodowania a więc winien wykazać bezprawność działania funkcjonariuszy Skarbu Państwa, szkodę oraz związek przyczynowo - skutkowy miedzy bezprawnością a szkodą. Przede wszystkim wskazano, że nawet jeżeli jakieś uciążliwości występowały i doszłoby do przeludnienia w niektórych celach to jednak sam taki fakt nie przesądza o zasadności roszczenia, którego uwzględnienie zależy od wielu różnych okoliczności, w tym między innymi od długotrwałości przebywania w przeludnionej celi oraz pozostałych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, które mogą zwiększać poczucie krzywdy lub je osłabić i sprawiać, że w ogóle nie powstało . Nie zachodziło też ze strony pozwanej jednostki penitencjarnej nasilenia złej woli i celowości działania na wyrządzenie szkody powodowi. Podkreślono również, że pobyt powoda w celi przeludnionej następował w okresie przedawnionym, a powód był przenoszony do różnych cel o różnym standardzie. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: Zakład Karny znajduje się w budynku przy ul. : Budynek został wybudowany na początku XX wieku. Budynek w tym również cele z --- STRONA 4 --- w których przebywają więźniowie był w ostatnich latach remontowany. Wszystkie cele były wyremontowane w okresie od 2004 roku do 2009 roku. Cele mieszkalne są wyposażone w wyodrębniony, zabudowany kącik sanitarny, oddzielony od celi trwałymi ścianami. W celach nie ma ciepłej wody, jest na bieżąco woda chłodna. Cele są wyposażone w środki higieniczne i sprzęt kwaterunkowy zapewniający zarówno indywidualne miejsce do spania - łóżko, jak też miejsce do spożywania posiłków. Cele mieszkalne są wyposażone w instalację c.o. zapewniającą właściwą temperaturę, oraz odpowiednie oświetlenie jarzeniowe i żarowe wykonane zgodnie z projektem instalacji elektrycznej. Ze względu na warunki architektoniczne budynku pomieszczania w których przebywają osadzeni, jak też funkcjonariusze, nie są w wyposażone w instalację wentylacyjną. Wymiana powietrza odbywa się poprzez mikrowentylację w oknach, a przede wszystkim poprzez wietrzenie okienne podczas pobytu skazanych poza celą. Więźniowie są informowanie o konieczności wentylacji. W przypadku braku odpowiedniego wietrzenia cel na ścianach przy oknie mogą pojawiać się zarysowania i zaciemnienia. Usterki takie są na bieżąco usuwane. Ponadto w miarę posiadanych środków finansowych Zakład Karny prowadzi remonty odświerzające cele. Co roku robione są przeglądy cel. Więźniowie mają możliwość spędzania czasu poza celą, raz dziennie odbywał się godzinny spacer na świeżym powietrzu, jest m.in. świetlica z której mogą korzystać. Raz w tygodniu zapewnia się skazanemu ciepłą kąpiel. Nie ma żadnych przerw w dostawie ciepłej wody. W Zakładzie Karnym w na stałe zatrudniona jest pielęgniarka i lekarz. Są wyznaczone dni kiedy skazani mogą zgłaszać się do lekarza. Przed osadzeniem w Zakładzie Karnym w powód przebywał w innych placówkach penitencjarnych. Powód przebywał w Zakładzie Karnym w w okresie od dnia 9 grudnia 2008 roku do dnia 28 maja 2011 roku. Najpierw przebywał w dwuosobowej celi nr 517 o powierzchni 8,27 m2, następnie od 23 grudnia 2008 roku do 25 lipca 2009 roku przebywał w dziesięcioosobowej celi nr 560 o powierzchni 32,63 m? a kolejno w okresie od 25 lipca 2009 do 5 października 2009 w dwuosobowej celi nr 527 o powierzchni 8,40 m?, od 5 października 2009 roku do 13 października 2009 roku w sześcioosobowej celi nr 554 o powierzchni 19,13 m?, od 13 października 2009 roku do 3 listopada 2010 roku w trzy osobowej celi nr 558 o powierzchni 9,29 m*, od 3 listopada 2010 roku do 27 stycznia 2011 roku w dwuosobowej celi nr 555 o powierzchni 9,29 m2, od 27 stycznia 2011 roku do 4 lutego 2011 roku w dwuosobowe celi nr 510 o powierzchni 8,62 m*, do 4 lutego 2011 roku do 14 lutego 2011 roku w celi izolacyjnej nr 150 o powierzchni 8,50 m? i od 14 lutego 2011 roku do 28 maja 2011 roku w dwuosobowej celi nr 505 o powierzchni 8,37 m2, Na podstawie wydawanych przez Dyrektora Zakładu zarządzeń o tymczasowym umieszczaniu więźniów w warunkach przeludnienia powód przebywał w celi nr 517 od 9 grudnia 2008 roku do 23 grudnia 2008 roku gdzie zaludnienie było zwiększone o jedną osobę i w okresie od 5 września 2009 roku do 5 października 2009 roku i od 1 września 2009 roku do 5 września 2009 roku powód przebywał w celi nr 527 gdzie zaludnienie również było zwiększone o jedną osobę. O zarządzeniach tych był informowany Sąd Penitencjarny w Tarnowie. 3 --- STRONA 5 --- W trakcie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w warunki panujące w Zakładzie, w tym również w celach odpowiadały obowiązującym norm. W dokumentacji Zakładu nie odnotowano żadnych skarg powoda na nieodpowiednie warunki odbywania kary pozbawienia wolności jak również skarg na niewłaściwe postepowanie funkcjonariuszy służby więziennej. Cele w których przebywał powód posiadają standardowe Wyposażenie, w tym łózka z pościelą, kącik sanitarny, stolik, krzesła, szafki. Wyposażenie nosi cechy zużycia ale jest w pełni sprawne. Pościel jest wymieniana dwa razy w tygodniu , ręczniki wymienia się raz na tydzień, nowo osadzeni otrzymują koce i materace . Sprzęt zużyty jest co jakiś czas wymieniany po upływie czasu amortyzacji . Skazani mogą spędzać czas w świetlicy w której jest tenis stołowy, obecnie jest też dostęp do komputera. Osadzeni winni sami dbać o czystość w celach, stan kącika sanitarnego, jak i też nie powinni niszczyć sprzętów i wyposażenia co jednak czasami się zdarza. Są tez okresowe kontrole Sanepidu i sądu penitencjarnego, a zalecenia są realizowane. W dokumentacji Zakładu Karnego nie odnotowano skarg powoda na stan i skład wyżywienia jakie serwowane jest więźniom. Przy jego sporządzaniu przestrzega się wymagania dotyczące norm kaloryczności i składu pożywienia to jest odpowiedniej proporcji białka, tłuszczów i węglowodanów, przewidziane w przepisach dotyczących warunków pobytu osadzonych w zakładach karnych. Dowód: dokumentacja ZK w (k.55-83) zeznania świadka k- 134 W trakcie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w funkcję lekarza w Zakładzie pełnił m.in. - Był on kierownikiem ambulatorium. W tym czasie obowiązywała zasada, iż w sytuacjach nagłych każdy więzień może zgłaszać się do lekarza a w innych sytuacjach były wyznaczone poszczególne dni dla poszczególnych oddziałów. Prowadzona jest dokumentacja medyczna każdego osadzonego. Przy próbach samobójczych więźniów wzywane jest pogotowie a następnie taka osoba jest badana przez psychiatrę, który jest zatrudniony w Zakładzie. Zakład korzysta z pomocy równych specjalistów, min. co pewien czas przyjmuje lekarz dermatolog, a lekarz reumatolog przyjmuje dwa razy w tygodniu. W przypadku wykrycia zmian nowotworowych Zakład występuje do Sądu Penitencjarnego o przerwę w karze. W zalładzie jest zatrudnionych siedem pielęgniarek, które min. codziennie roznoszą leczonym więźniom leki do cel. W Zakładzie działa komisja kwatermistrzowska która notuje uwagi więźniów odnośnie wyposażenia cel i pomieszczeń wspólnych. W miarę posiadanych przez Zakład środków finansowych prowadzone są remonty, naprawy i wymiana wyposażenia. Kąpiel przysługuje więźniom raz w tygodniu a na zlecenie lekarza może być częstsza. Obecnie prowadzone są prace mające doprowadzić do każdej celi ciepła wodę. Wcześniej bieżąca woda była chłodna. Dowód: 4 --- STRONA 6 --- zeznania świadka (k.110-111) W trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w powód na bieżąco był objęty prawidłową opieką medyczną. Korzystał z pomocy lekarza ogólnego jak również był badany przez specjalistów m.in: internistę, reumatologa, terakochirurga. Od samego początku pobytu w pozwanym Zakładzie Karnym powód był objęty opieką medyczną. Już od 2008 roku badano stan klatki piersiowej powoda począwszy od badania rtg i kontynuowano w tym zakresie diagnostykę rozpoczętą w poprzednich placówkach penitencjarnych w których przebywał powód. W maju 2010 roku w Zakładzie Karnym w wykonano powodowi badanie tomografii komputerowej Klatki piersiowej. Stwierdzono wówczas pęcherze rozedmowe w płatach płuca lewego. Płynu w jamach opłucnych nie stwierdzono jak również brak było powiększonych węzłów chłonnych. Zlecano dalsze badania tomografii komputerowej oraz konsultację torakochirurgiczną z uwagi na stwierdzone zmiany u tak młodego pacjenta. W lipcu 2010 roku powód był badany przez torakochorurga. Lekarz stwierdził wówczas, że może być wskazane leczenie operacyjne. W toku dalszego leczenia w wyniku badania tomografii komputerowej Klatki piersiowej wykonane w dniu 10 lutego 2011 roku stwierdzono brak zmian w płucach powoda. Nie stwierdzono płynu w jamach opłucnych oraz powiększonych węzłów chłonnych. Obecnie diagnoza Klatki piersiowej powoda jest kontynuowana. Obecnie zmierza w kierunku stwierdzenia rozedmy płuc z zaleceniem operacyjnym. W nocy 24 września 2010 roku powód został odwieziony przez pogotowie do Szpitala Wojewódzkiego im. Św. Łukasza w w związku z podejrzeniem celowego zatrucia się lekami psychotropowymi. Po wykonaniu odpowiednich zabiegów, w tym płukania żołądka, tego samego dnia odwieziono powoda do Zakładu Karnego w . Stwierdzono, iż może przebywać w Zakładzie. W lipcu 2010 roku powód ubiegając się o przerwę w odbywaniu kary z uwagi na stan psychiczny był poddany rozległym badaniom psychiatrycznym. W dokumentacji medycznej wskazano u niego m.in. komponentę urojeniowo - adaptacyjną. Wskazano też m.in., że powód w przeszłości nadużywał alkoholu co przejawiło cechy uzależnienia - przy czym nie był leczony od uzależnienia. Odnotowano również, że powód odurzał się różnymi środkami m.in. klejem, farbami, marihuaną, amfetaminą, extasy. W trakcie wizyt lekarskich w okresie pobytu w Zakładzie Karnym w powód uskarżał się m.in. na złe samopoczucie wskazując, że do jedzenia dodawane są środki psychotropowe. U powoda rozpoznano ociężałość umysłową i zaburzenia adaptacyjne. Psycholog stwierdził skłonność do manipulacji i konfabulacji. Po opuszczeniu Zakładu Karnego w powód przebywał m.in. w areszcie śledczym w i + Objęty opieką psychiatryczną w dokumentacji medycznej w „ odnotowano, że leczony z powodu fobii odmawiał przyjmowania leków. Óbecnie leczenie psychiatryczne jest kontynuowane. Co pewien czas powód jest konsultowany przez lekarzy psychiatrów. Odmawia przyjmowania leków. 5 --- STRONA 7 --- Dowód: dokumentacja medyczna (k.13-15, 116,123n) Na powyższy stan faktyczny złożyły się ustalenia poczynione przez Sąd w oparciu o powołane powyżej dokumenty, oraz zeznanie świadka , Dokumenty, które legły u podstaw ustaleń, Sąd uznał w całości za autentyczne i wiarygodne. Żadna ze stron nie kwestionowała przedmiotowych dowodów od strony ich formy czy treści, jak również nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności, które dawałyby podstawę do dokonania z urzędu negatywnej oceny tych dokumentów. Odnośnie dowodów osobowych Sąd dał wiarę zeznaniom świadka oraz - Opierając się na zasadach logiki i doświadczenia życiowego a w szczególności mając na uwadze zakres okoliczności jakie mogą mieć znaczenie dla oceny zasadności roszczenia powoda, Sąd z zeznań tych uwzględnił w ustaleniach faktycznych te okoliczności, które albo znajdowały potwierdzenie w pozostałych dowodach przeprowadzonych w sprawie albo dawały pełne przekonanie o ich prawdziwości. Sąd oddalił wnioski dowodowe (art. 217 8 3 k.p.c.) powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego torakochorurga na okoliczność stwierdzenia czy zmiany chorobowe w lewym płucu powoda w szczególności w postaci guzka powstały na skutek warunków panujących w zakładzie Karnym w - w tym braku zapewnienia szybkiej i prawidłowej opieki medycznej. Sąd oddalił również wniosek o powołanie biegłego lekarza psychiatry na okoliczność ustalenia czy próba samobójcza powoda była spowodowana jego stanem psychicznym który powstał w efekcie nieprawidłowych warunków odbywania kary pozbawienia wolności w których powód przebywał. Również bezzasadny był w ocenie Sąd wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego reumatologa na okoliczność stwierdzenia czy schorzenia reumatyczne na które cierpi powódki były efektem nieprawidłowych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Po pierwsze podkreślić należy, że występowanie zmian chorobowych jest wynikiem zmian somatycznych danego organizmu i osoby nie przebywające w warunkach zakładu karnego również cierpią na różne dolegliwości tak więc sam pobyt w ZK nie może być przyczyną np. powstania guzka w płucu, czy też zmian reumatycznych lub zaburzeń psychiatrycznych. Powód w pozwie wskazywał, że nie był odpowiednio leczony , co nie polega jednak na prawdzie , albowiem zawsze kiedy się zapisywał do lekarza był przyjmowany i wszelka dostępna diagnostykę mu wykonywano przez lekarzy odpowiednich specjalności . W ocenie Sądu Okręgowego zapisy w dokumentacji medycznej były wystarczające do stwierdzenia, iż stan zdrowia powoda w zakresie specjalizacji wskazanych powyżej biegłych nie był efektem warunków panujących w Zakładzie Karnym w Jak wynika z dokumentacji problemy zdrowotne powoda zaczęły się jeszcze przez umieszczeniem w Zakładzie Karnym aw Zakładzie tym prowadzono szeroką diagnostykę zdrowia powoda m.in. kontynuując badania w zakresie diagnostyki płuc powoda. Zwrócić tez należy uwagę, że w dokumentacji medycznej kilkakrotnie odnotowano, iż powód odmawiał przyjmowania leków zalecanych podczas badań psychiatrycznych. Już sama analiza k --- STRONA 8 --- dokumentacji medycznej pozwoliła na stwierdzenie, iż dolegliwości zdrowotne powoda w zakresie specjalizacji biegłych jakich wskazał pełnomocnik powoda nie były związane z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności na terenie Zakładu Karnego w - W światle art. 278 $ 1 k.p.c. nie było zatem konieczne sięganie po dowód z opinii biegłych wskazywanych przez pełnomocnika powoda. Bezzasadny był również wniosek o przeprowadzenie oględzin cel w których przebywał powód. Zwrócić w tym względzie należy uwagę, że cele są systematycznie przeglądane przez sędziego penitencjarnego i nadzór w zakresie zapewnienia prawidłowych warunków odbywania kary pozbawienia wolności spoczywa właśnie na sądzie penitencjarnym. Jak wynika z dokumentacji Zakładu Karnego w powód nie składał żadnych formalnych skarg na warunki panujące w Zakładzie w trakcie jego pobytu. Zwrócić jeszcze należy uwagę, ż powód swoje roszczenia wiąże z jego pobytem w Zakładzie Karnym w który to pobyt zakończył się z dniem 28 maja 2011 roku. Oczywistym jest, że po upływie prawie 4 lat od tego okresu oględziny celi nie pozwolą na odtworzenie warunków w jakich przebywał powód. Bardziej miarodajne w tym zakresie są inne dowody którymi Sąd posłużył się konstruując stan faktyczny sprawy. Sąd Okręgowy rozważył, co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Roszczenie powoda skierowane zostało przeciwko Skarbowi Państwa, przy czym powód określił jej jako odszkodowanie ale uzasadniając je powoływał się na ogólnie i szeroko określone rzekome krzywdy związane z pobytem w Zakładzie Karnym w ogólnie wskazując, że warunki odbywania kary pozbawienia wolności jaki panowały w tym zakładzie nie odpowiadały obowiązującym normom i standardom. W ocenie Sądu Okręgowego mając na względzie ilość zarzutów jakie powód stawiał względem pozwanego Zakładu jego roszczenie chociaż określone jako odszkodowanie - bez wyraźnego sprecyzowania na czym polegała szkoda należy rozważyć również w kontekście zadośćuczynienia, w tym również w kontekście naruszenia dóbr osobistych. Odnośnie odpowiedzialności odszkodowawczej zwrócić należy uwagę na treść art, 417 $ 1 k.c., który przewiduje odpowiedzialność za szkodę wynikłą z niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej niezależnie od winy podmiotu sprawującego władzę. Przepis ten stanowi ustawową realizację normy art. 77 Konstytucji, zgodnie z którym każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie organu władzy publicznej. Odnosi się to także do działania państwa w sferze więziennictwa, w ramach którego wykonywane są wobec skazanych akty władztwa, działania imperialnego o charakterze represyjnym, a które naruszają dobra osobiste. Na marginesie zwrócić należy uwagę, iż roszczenie powoda dotyczy jego pobytu w Zakładzie Karnym w w okresie po zmianie treści art. 417 k.c. dokonanej ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny ( Dz. U. Nr 162 poz. 1692 ). Jak podniósł Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 października 2007 r. - II CSK 269/07, Lex nr 315849, przepis art. 417 k.c. w poprzednim brzmieniu nie posługiwał się w ogóle pojęciem + --- STRONA 9 --- „niezgodne z prawem”, a przesłanka bezprawności była wyprowadzana z ogólnych reguł odpowiedzialności deliktowej każdego podmiotu, jednakże zarówno w poprzednim stanie prawnym, jak i obowiązującym od dnia 1 września 2004 r. przez „działanie lub zaniechanie niezgodne z prawem” należy rozumieć niezgodność z konstytucyjnie rozumianymi źródłami prawa, czyli Konstytucją, ustawami, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, a ciężar wykazania tej niezgodności spoczywa na poszkodowanym. Przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie tego przepisu jest szkoda w rozumieniu art. 361 $ 2 k.c., może też być zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę w przypadkach wskazanych w art. 445 i 448 k.c. Jak wynika z treści pozwu powód określał swoje roszczenie jako odszkodowawcze jednakże opierał w zasadzie na twierdzeniach o doznanej szkodzie niemajątkowej tj. krzywdzie powstałej na skutek niewłaściwych warunków panujących w pozwanym Zakładzie, nieprawidłowym zachowaniu służby więziennej i utracie zdrowia, również w skutek nieprawidłowego procesu leczenia i niewłaściwej opieki medycznej w Zakładzie Karnym w związku z pobytem w niewłaściwych warunkach, co odnosi się do podstawy zadośćuczynienia określonej w art. 445 $ 1 k.e., a częściowo z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych mającego polegać na konieczności odbywania kary pozbawienia wolności w złych warunkach, co może stanowić podstawę żądania zadośćuczynienia w oparciu o normę z art. 448 k.c. w zw.4k.c. Już w tym miejscu podkreślić należy, iż powód nie wykazał przesłanek mogących uzasadnić przyznanie mu odszkodowania lub zadośćuczynienie czy to z uwagi na zaistnienie szkody materialnej lub niematerialnej - art. 445 $1 k.c. czy też z uwagi na naruszenie dóbr osobistych - art. 448 k.c. w zw. 24 k.c. Odnośnie rzekomej utraty zdrowia przez powoda na skutek niewłaściwych warunków bytowych mających panować w Zakładzie Karnym w powód nie wykazał związku przyczynowego pomiędzy ewentualnymi bezprawnymi działaniami lub zaniechaniami strony pozwanej a ewentualnym uszczerbkiem na zdrowiu. Z zalegającej w sprawie dokumentacji medycznej wyraźnie wynika, iż powód miał zapewnioną niezbędną i prawidłową opiekę medyczną a dolegliwości na które uskarża się powód nie miały związku z warunkami panującymi w Zakładzie a były efektem jeszcze wcześniejszych etapów życia powoda, który przeszedł przez okres nadużywania alkoholu - mającego nawet cechy uzależnienia - jak również różnych środków odurzających. Z dokumentacji medycznej wynika, że powoda objęto szeroką diagnostyką i leczeniem. Co więcej kontynuowano diagnostykę i leczenie z poprzednich placówek a również po opuszczeniu Zakładu Karnego w kontynuowane było leczenie w takim kształcie jak to którym objęty był powód podczas pobytu w pozwanej placówce. Po opuszczeniu Zakładu Karnego w w kolejnych placówkach nie stwierdzono u powoda schorzeń których leczenia zaniechano by w i nie wdrożono wyraźnie odmiennego postępowania medycznego. Zwrócić też należy uwagę, że w dokumentacji medycznej szeroko odnotowywano, również w innych placówkach, że powód utrudnia leczenie poprzez odmowę przyjmowania leków - co tyczy się w szczególności jego zaburzeń psychiatrycznych. Istotny jest również, że brak jest jakichkolwiek oficjalnych skarg ze strony powoda na funkcjonowanie pozwanej 8 --- STRONA 10 --- palcówki. Powód nie wykazuje obecnie żadnych schorzeń które należałoby łączyć z brakiem zapewnienia powodowi prawidłowych warunków odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w Z dokumentacji medycznej nie wynika aby na stan zdrowia powoda mogły mieć wpływ nieodpowiednie warunki panujące w Zakładzie Karnym a w szczególności - na co głównie powoływał się powód - nieodpowiedni stan higieny mający panować w celach, czy brak bieżącej ciepłej wody w celach. W tym stanie rzeczy brak jest przesłanek do przypisania stronie pozwanej odpowiedzialności deliktowej za wskazywane przez powoda dolegliwości zdrowotne. Ponadto zwrócić należy uwagę, iż powód mógł występować o udzielenie mu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności celem skorzystania z konsultacji medycznych poza zakładem karnym skoro opiekę medyczną świadczoną w zakładzie karnym uważał za zdecydowanie nieprawidłową. Nie ulega wątpliwości, iż gdyby stan zdrowia powoda uzasadniał udzielenie mu takiej przerwy Sąd Penitencjarny rozpoznając wniosek o jej udzielenie zapewne przerwy takiej powodowi by udzielił. Powód objęty był właściwą opieką medyczną a oczywistym jest, iż odbywanie kary pozbawienia wolności wiąże się z ograniczeniem możliwości skorzystania z opieki medycznej z wyboru na zasadach jakie dostępne są osobom przebywającym na wolności. Na marginesie zwrócić należy uwagę, iż przepis art. 445 k.c. w zw. z art. 444 k.c. przyznaje prawo do żądania zadośćuczynienia, ale za dokonany fakt uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, nie zaś za samo narażenie na tego rodzaju szkodę. Wobec powyższego, skoro powód nie wykazał, by doznał uszczerbku ciała lub rozstroju zdrowia na skutek bezprawnych działań lub zaniechań strony pozwanej, to żądanie zadośćuczynienia w oparciu o przepis art. 445k.c. w zw. zart. 417 kc. jest nieuzasadnione. Przechodząc z kolei do rozważenia zasadności roszczeń powoda o zadośćuczynienie w kontekście ewentualnego naruszenia jego dóbr osobistych w związku z panującymi w zakładzie karnym warunkami bytowymi, nieprawidłowym zachowaniem służby więziennej i brakiem należytej opieki zdrowotnej, to podstawę odpowiedzialności strony pozwanej w tym zakresie stanowią przepisy art. 448 k.c. w zw. zart. 417 kc. i art. 231 24 kc. W rozpatrywanej sprawie skoro powód skierował roszczenie przeciwko Skarbowi Państwa, to już sam przepis art. 417 k.c. stanowi odstępstwo od ogólnej reguły odpowiedzialności za czyn zawiniony, wprowadzając odpowiedzialność Skarbu Państwa za bezprawne działanie przy wykonywaniu władzy publicznej, niezależnie od winy podmiotu sprawującego władzę. Nie może być przy tym wątpliwości, że pozbawienie powoda wolności stanowiło właśnie przejaw wykonywania władzy publicznej. Z powołanych norm wynika zatem, że roszczenie o zapłatę określonej kwoty tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych oparte jest na bezprawnym naruszeniu dobra osobistego. Zaakcentowania wymaga, że na powodzie leży przy tym ciężar udowodnienia, że doszło do naruszenia dobra osobistego, co wynika z ogólnej reguły rozkładu ciężaru dowodu, wyrażonej w art. 6 k.c, pozwanego obciąża natomiast dowód, że naruszenie dobra osobistego nie było bezprawne, co wynika z normy wyrażonej w art. 24 k.c. W pierwszej kolejności odpowiedzieć zatem trzeba na pytanie, czy dobra osobiste powoda zostały naruszone działaniem strony pozwanej. Ustawodawca nie $ --- STRONA 11 --- podaje definicji dóbr osobistych poprzestając jedynie na przykładowym ich wymienieniu w art. 23 k.c. Powód zarzucił stronie pozwanej narażenie go na utratę zdrowia, wskazał zatem wprost dobro, które miało zostać naruszone i które jest ujęte w art. 23 k.c. Poza tym zarzucił nieludzkie i poniżające traktowanie go poprzez brak zapewnienia prawidłowych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nie podając jednak, które konkretnie dobro osobiste zostało dotknięte. W oparciu o twierdzenia podnoszone na uzasadnienie żądań przyjąć należy, że powód powołuje się przede wszystkim na naruszenie czci czy też godności osobistej. W tym miejscu należy jeszcze podnieść, iż sąd dokonując oceny czy określone zdarzenie doprowadziło do naruszenia dóbr osobistych powinien oceny tej dokonać w sposób obiektywny, w oderwaniu od indywidualnej miary wrażliwości wskazanej przez osobę, która domaga się ochrony, gdyż każdy człowiek ma inna psychikę, inną wrażliwość, która powoduje, że w różny sposób odbiera dochodzące z zewnątrz bodźce, co wymaga oceny obiektywnej (por. wyrok SN z dnia 5.04.2002 r, I CKN 958/00 - Lex 55098, wyrok SN z dnia 11.03.1997 r., III CKN 33/97 - OSNC 1997/6- 7/93 ). Ustalone w sprawie okoliczności nie dają jednakże podstawy do stwierdzenia aby w trakcie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w doszło do bezprawnego naruszenia jego dóbr osobistych przez funkcjonariuszy Zakładu Karnego. Jak wskazano już powyżej powód nie wykazał naruszenia jego zdrowia wskutek działania lub zaniechania strony pozwanej, wobec czego odpada odpowiedzialność, jaka mogłaby wynikać z naruszenia tego dobra. Okoliczności ujawnione w sprawie, oraz przeprowadzone dowody zaprzeczały twierdzeniom powoda o naruszeniu prawa poprzez brak zapewnienia prawidłowych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, czy też nieprawidłowego zachowania funkcjonariuszy służby więziennej. Okoliczności na które powoływał się powód a dotyczące warunków panujących w celach nie dały podstaw do przyjęcia bezprawności działania czy też zaniechania strony pozwanej. Swojej krzywdy powód dopatrywał się w sprzecznych z prawem warunkach bytowych panujących w celach Zakładu Karnego w a w szczególności w braku odpowiedniego wyposażenia cel i innych pomieszczeń służących więźniom, czy też braku bieżącej ciepłej wody w celach a nawet takiego wyposażenia jak telewizor. Zgodnie z art. 30 Konstytucji, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona stanowi obowiązek władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim wszędzie tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka represji. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89 (OSPiKA 1990/9/330) wyjaśnił, że godność osobista jest tą sferą osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to, stanowiące istotny element psychiki człowieka, kształtowane jest przez szereg okoliczności zewnętrznych. Zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. lo --- STRONA 12 --- Wynika to wprost z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 i 169) oraz z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r., stanowiących, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Łączy się z tym również wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4i art. 47 Konstytucji wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Europejski Trybunał Praw Człowieka, rozpoznając sprawy dotyczące warunków odbywania kary pozbawienia wolności, uznał za obowiązek państwa dokonywanie systematycznej kontroli decyzji podejmowanych w zakładach karnych w celu zapewnienia odpowiednich warunków życia więźniów, z uwzględnieniem normalnych i uzasadnionych wymagań związanych z pozbawieniem wolności (por. wyrok z dnia 5 grudnia 1979 roku, skarga 8224/78, i z dnia 12 stycznia 1995 r., skarga 21915/93. W orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 2001 roku (skarga nr 28524/95) stwierdził, że przebywanie w zatłoczonej celi z nieodpowiednią wentylacją i z otwartą toaletą, brakiem możliwości uczestniczenia w zajęciach i kursach oraz korzystania z biblioteki, powoduje wzrost poczucia przygnębienia i niższości i może być oceniane jako upokarzające oraz poniżające traktowanie więźniów, stanowiące naruszenie art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka. Natomiast w orzeczeniu z dnia 6 marca 2001 roku, skarga nr 40907/98, uznał że sam fakt przetrzymywania więźnia w przeludnionej celi, w niewłaściwych warunkach sanitarnych, z niewystarczającą liczbą łóżek i brakiem odpowiednich ćwiczeń fizycznych stanowi poniżające traktowanie, rodzące obowiązek wypłaty odszkodowania. Należy zatem stwierdzić, że odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionych celach, z niewystarczającą liczbą łóżek i nieodpowiednim wyposażeniem, może stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności, co na gruncie prawa polskiego może uzasadniać żądanie zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 24 w związku z art. 448 k.c. jako naruszające dobra osobiste skazanego: godność i prawo do intymności. Z drugiej jednak strony podkreślić należy, że dla stwierdzenia nieludzkiego i poniżającego traktowania koniecznym jest kumulatywne wystąpienie wskazanych w powyżej cytowanych orzeczeniach Trybunału niekorzystnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, takich jak: mała powierzchna celi, liczba osób w celi, warunki sanitarne, możliwość zapewnienia minimum prywatności, ilość czasu spędzonego poza celą itd. Zastosowanie takiego kryterium kumulatywnego pozwala bowiem uznać, że np. długotrwałe umieszczenie w przeludnionej celi nie zostało zrekompensowane innymi udogodnieniami (por. wyrok TK z dnia 26 maja 2008 r., SK 25/07). Zakaz okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania w kontekście traktowania więźniów został najszerzej poddany analizie przez ETPC na tle art. 3 Konwencji. Traktowanie nieludzkie zostało określone jako złe traktowanie, które jest: zamierzone, stosowane nieprzerwanie M --- STRONA 13 --- przez dłuższy czas i spowodowało u ofiary obrażenia ciała albo intensywne cierpienie fizyczne lub psychiczne. Jednocześnie w orzecznictwie podkreślano, że cierpienie i poniżenie muszą wykraczać poza nieunikniony ich element związany z daną formą, zgodnego z prawem, traktowania lub karania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, iż mając na uwadze całokształt warunków bytowych panujących w Zakładzie Karnym w , nie można przyjąć aby warunki te naruszały jego godność osobistą. Pomimo że warunki te mogły odbiegać od oczekiwanych i nie były idealne (pojawiający się częściowo grzyb na ścianach, z uwagi na problem z wentylacją w budynku), to jednakże nie można przyjąć aby warunki te były rażąco nieludzkie jak wskazuje powód. Jak wynika z okoliczności ujawnionych w sprawie, w każdej celi znajduje się odpowiedni wyposażony kącik sanitarny wraz z kanalizacją. Nie bez znaczenia pozostaje też okoliczność, iż warunki higieniczne w celach w dużym stopniu zależały od samych skazanych, gdyż to oni mieli obowiązek dbać o czystość i porządek w celi w tym o stan wyposażenia celi. Zwrócić należy uwagę, iż Zakład Karny poddawany jest cyklicznym kontrolom stosownych służb jak Sanepid, czy służby nadzoru budowlanego, a ponadto sędziego penitencjarnego. Powód nie wskazał, aby którakolwiek z kontroli wskazywała na nieprawidłowości w zapewnieniu więźniom prawidłowych warunków bytowania. Nie ulega wątpliwości, iż Zakłady Karne winny dążyć do podwyższenia standardu warunków jakich przebywają więźniowie, co stopniowo jest czynione, jednakże nie można przyjąć, aby właśnie w odniesieniu do powoda władza publiczna była zobligowania do bezwzględnego zapewnienia wyższego standardu. Powszechnie wiadomym jest, że niejednokrotnie osoby zajmujące lokale socjalne mają gorsze warunki bytowe, aniżeli te w których przebywał powód. Poza tym należy zauważyć, iż władze pozwanego Zakładu Karnego od szeregu lat podejmowały działania zmierzające do poprawienia warunków bytowych skazanych poprzez remonty cel i modernizacje wyposarzenia. A więc nie można stronie pozwanej postawić zarzutu, iż celowo narażała skazanych na przebywanie w złych warunkach i represjonowała ich w ten sposób. Ujawnione w sprawie okoliczności nie dawały podstaw do przyjęcia, aby warunki bytowe panujące w Zakładzie Karnym w naruszały obowiązujące w tym zakresie przepisy. Wyposażenie cel zgodnie było z normami przewidzianymi Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 186, poz. 1820). Nie doszło również do naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152 poz. 1493). Każdy skazany dysponował własnym łóżkiem w celi, miał zapewnione regulaminowe sprzęty, w tym też możliwość posiadania dodatkowych urządzeń jak czajnik, telewizor - przy czym takiego wyposarzenia celi nie musi zapewniać zakład karny, miał dostęp do bieżącej wody, do gwarantującego intymność kącika sanitarnego, właściwe oświetlenie, a w razie chwilowego umieszczenia w celach, w których powierzchnia na jedną osobę osadzoną wynosiła mniej niż 3 metry, jednakże nie była niższa niż ok. 2 metrów kwadratowych, był informowany stosownie do art. 210 k.k.w. sędzia penitencjarny. Nawet zatem jeżeli At --- STRONA 14 --- powód chwilowo na kilkudniowe okresy był umieszczany w celach o powierzchni mniejszej niż 3 m? na osadzonego nie może to przesądzać o tym, iż została naruszona godność osobista powoda na skutek niewłaściwych warunków bytowych i higienicznych. Własnie dlatego aby zmniejszyć dolegliwości związane z przebywaniem w przeludnionej celi osadzeni są w miarę możliwości przenoszeni , jak tylko zwolni się miejsce w innej celi . Przeludnienie jest zjawiskiem okresowym i na bieżąco monitorowanym przez właściwe służby penitencjarne właśnie w tym celu aby zapobiegać takim niekorzystnym zjawiskom . W związku z tym nie można mówić o nasileniu złej woli i celowości doprowadzania do przeludnienia w celach „a raczej o sytuacji odwrotnej dążenia do ograniczania tego stanu rzeczy . Sprzęty znajdujące się w celach były zgodne z przepisami wykonawczymi, w tym przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2003r. Nr 186, poz. 1820). Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, iż powód wskazuje na nieprawidłowe warunki panujące w pozwanym Zakładzie wskazywał, że w jego ocenie niehumanitarnym było np. umożliwienie jedynie jednej kąpieli w tygodniu podczas gdy takie warunki przewidziane są w przywołanym powyżej akcie prawnym. Oczywistym jest, że powód zupełnie bez racji domagał się takiego wyposażenia celi jak telewizor. Żaden przepis aktów wykonawczych nie nakłada na Zakład Karny zapewnienia takiego wyposarzenia w celi. Powód w istocie kwestionuje zatem w części warunki jakie wynikają z przewidzianych prawem norm a zatem w istocie swoje poczucie krzywdy wywodzi z samego faktu pozbawienia wolności, co w oczywisty sposób wiąże się z ograniczeniami i zapewnieniem jedynie pewnych elementarnych warunków bytowania a nie dbania o stosowną wygodę osadzonego. Odnośnie zarzutów niewłaściwego traktowania ze strony służby więziennej zwrócić należy uwagę, że powód nie wskazał kto konkretnie i w jakich okolicznościach miałby stosować względem niego przemoc. Zwrócić też należy uwagę, że w dokumentacji zakładu karnego brak jest skarg powoda w tym zakresie. Takie ewentualne zdarzenia powód mógł również zgłaszać sędziemu penitencjarnemu o czym w ogóle nie wspomina. Brak jest zatem przesłanek do przyjęcia, iż twierdzenia powoda w tym zakresie są zasadne. Zwrócić też należy uwagę, że jednym z narzędzi jakimi może się posłużyć służba więzienna jest stosowanie przymusu bezpośredniego i zarzut nadużycia przemocy fizycznej musiałby dotyczyć sytuacji w których przemoc ta byłaby użyta bezprawnie. Zgodnie z art. 41 ust. 4 Konstytucji, każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny. Traktowanie „humanitarne” obejmuje coś więcej niż tylko niestosowanie tortur i zakaz traktowania okrutnego, nieludzkiego i poniżającego, o którym mowa w art. 40 Konstytucji. Traktowanie humanitarne musi uwzględniać minimalne potrzeby każdego człowieka, z uwzględnieniem przeciętnego poziomu życia w danym społeczeństwie, i wymaga od władzy publicznej pozytywnych działań w celu zaspokojenia tych potrzeb. W ocenie sądu warunki jakie zapewniono powodowi w Zakładzie Karnym w i działania podejmowane przez administrację tegoż Zakładu celem poprawy tych warunków, pozwalają uznać, iż powód był traktowany w sposób humanitarny. Brak było wystarczających podstaw do przyjęcia aby doszło do bezprawnego naruszenia dóbr 4 --- STRONA 15 --- osobistych powoda przez działania lub zaniechania strony pozwanej. Powód poza własnymi twierdzeniami nie wskazał żadnego dowodu pozwalającego wysnuć odmienny wniosek, natomiast strona pozwana wskazała, że jej działania nie stanowiły przekroczenia obowiązujących norm kodeksu karnego wykonawczego czy też rozporządzeń wykonawczych regulujących odbywanie kary pozbawienia wolności. W tym stanie rzeczy wobec braku podstaw faktycznych i prawnych, powództwo musiało podlegać oddaleniu. Zwrócić należy jeszcze uwagę, że powód będąc reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika i żądając kwoty aż 100.000 zł. nie wskazał — dlaczego akurat tak wysoka kwota miałaby być odpowiednią do doznanych przez niego krzywd a tym bardziej szkód - Które wymagają dokładnego sprecyzowania. Powszechnie wiadomym jest że tak znaczne kwoty tytułem zadośćuczynienia przyznawane są w sytuacji ciężkich krzywd. Jak podkreśla się w literaturze i judykaturze, ustawodawca przez użycie w powołanym przepisie słowa „może” przyznał sądowi pewien luz decyzyjny w sprawie uwzględnienie lub oddalenia żądania o naprawienie krzywdy, choć swoboda sądu nie ma charakteru czysto uznaniowego. Sąd może bowiem odmówić zasądzenia sumy pieniężnej tylko wówczas, gdy stwierdzi w oparciu o zobiektywizowane kryteria, że w danym przypadku nie zachodzi potrzeba zadośćuczynienia za krzywdę moralną poprzez jej finansową rekompensatę (por. System Prawa Prywatnego, Prawo zobowiązań - część ogólna pod red. A. Olejniczaka, 2009 r. uwagi do art. 448 k.c., wyrok SN z dnia 19.04.2006 r., II PK 245/05, OSNAPiUS 2007/7-8/101). Jak zaakcentował Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lutego 2005 r. ( SK 49/03, OTK-A 2005/2/13 ) swoboda decyzji sądu w tym obszarze ogranicza się do oceny, czy zadośćuczynienie pieniężne jest w danej sytuacji odpowiednim sposobem rekompensaty krzywdy moralnej, a na potrzebę oraz rozmiar zadośćuczynienia powinny wpływać rodzaj naruszonego dobra, zakres i intensywność naruszenia, a także rozmiar doznanej krzywdy. Przy ocenie rozmiarów krzywdy ocenie powinny podlegać także subiektywne odczucia pokrzywdzonego, jak i obiektywny odbiór tej krzywdy w wymiarze społecznym. Do czynników zmniejszających rozmiar krzywdy Trybunał Konstytucyjny zaliczył przy tym takie okoliczności jak zachowanie samego pokrzywdzonego, czy też stopień zawinienia naruszyciela oraz znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu. W kontekście powyższych warunków stosowania art. 448 k.c. zwrócić należy uwagę, iż nawet gdyby doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda £j. jego godności wskutek panujących warunków bytowych w pozwanym Zakładzie Karnym, to nie uzasadniałoby to jeszcze zasądzenia żądanego zadośćuczynienia a tym bardziej odszkodowania - bez sprecyzowania na czym dokładnie szkoda polegała i jakie były rozmiary poszczególnych jej składników. Warunki bytowe w zakładzie karnym nie wynikały bowiem z celowej chęci represjonowania skazanych, lecz są związane z sytuacją gospodarczą i finansową państwa. Nadto na zmniejszony - Ww wymiarze społecznym - rozmiar ewentualnej krzywdy powoda niewątpliwie wpływ ma też okoliczność, iż powód został zmuszony do pobytu w zakładzie karnym na skutek własnych, bezprawnych działań. Dopuszczając się w przeszłości popełnienia przestępstwa musiał liczyć się z możliwością poniesienia słusznej kary pozbawienia wolności oraz niedogodnościami, jakie są związane z jej odbywaniem. M --- STRONA 16 --- Można zatem powiedzieć, że powód na skutek własnego zachowania i dokonanych w przeszłości wyborów znalazł się w zakładzie karnym. W takim przypadku powszechnie przyjęte i akceptowane w społeczeństwie normy muszą oddziaływać na ocenę, czy zaistniałe w jednostce penitencjarnej nieprawidłowości muszą rodzić w każdym przypadku i niejako automatycznie prawo do żądania zadośćuczynienia, skoro przebywanie powoda w tego rodzaju miejscu odosobnienia jest wynikiem jego uprzedniego, nagannego postępowania. Przyjąć zatem należy że nawet gdyby doszło do naruszenia dobra osobistego powoda na skutek złych warunków bytowych, wskazanych powyżej, panujących w Zakładzie Karnym, to stopień naruszenia tego dobra należałoby uznać za nieznaczny i zasądzenie na rzecz powoda z tego tytułu zadośćuczynienia byłoby nieuzasadnione a na pewno nie uzasadniałoby przyznania zadośćuczynienia w kwocie aż stu tysięcy złotych. Powód nie wskazał bowiem żadnych przesłanek pozwalających na przyjęcie aby doznane przez niego krzywdy uzasadniały aż tak wysokie zadośćuczynienie. Zwrócić również należy uwagę, że strona pozwana powołując się na art. 4421 $ 1 k.c. podniosła zarzut przedawnienia roszczenia powoda za okres przed 23 grudnia 2010 roku albowiem pozew został wniesiony dopiero w dniu 23 grudnia 2013 roku a powód wiedział o hipotetycznej krzywdzie i znał podmiot zobowiązany do jej naprawienia. Zatem roszczenie za okres od listopada 2008 roku do 23 grudnia 2010 roku wedle strony pozwanej uległo przedawnieniu a merytorycznej ocenie może podlegać jedynie roszczenie za okres od 24 grudnia 2010 roku do marca 2011 roku. Zgodnie z art. 442! $1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Jednakże jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 442! $ 2 k.c.). W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 442! $ 3 k.e.). Zgodzić się należy ze stroną pozwaną, iż rzeczywiście częściowo roszczenia powoda zostały przedawnione, co zwłaszcza odnosi się do roszczenia odszkodowawczego. Jednakże jak wskazano powyżej powód bardzo ogólnie formułował swoje roszczenia wskazując, iż domaga się odszkodowania jednakże okoliczności które przytaczał wskazywały na szereg w ocenie powoda doznanych krzywd, które rozpatrzyć należało również w kontekście naruszenia dóbr osobistych. Zwrócić również należy uwagę, że powód nie odniósł się do zarzutu przedawnienia i nie sprecyzował kiedy dowiedział się o szkodzie. W świetle powyższego zarzut przedawnienia nie mógł przesądzić o bezzasadności roszczenia powoda zwłaszcza, że nie obejmował całego okresu pobytu powoda w Zakładzie Karnym w : Zwrócić jeszcze należy uwagę, iż Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska strony pozwanej podnoszącej, że roszczenia z tytułu dóbr osobistych nie mogą być kierowane względem Skarbu Państwa bowiem wiążą się one zawsze z konkretną K --- STRONA 17 --- osobą fizyczną, która takiego naruszenia może się dopuścić a powód takiej osoby nie wskazał. Sąd Okręgowy podziela w tym względzie stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 17 marca 2010 roku, iż „prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności niewątpliwie należy zaliczyć do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie. Działania naruszające te dobra mogą zatem rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 i 448 k.c.” (wyrok SN z dnia 17 marca 2010 roku, II CSK 486/09, LEX nr 599534). Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku. Orzekając w przedmiocie kosztów procesu, sąd oparł się na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 $ 1 k.p.c.), a zatem nałożył na powoda - jako stronę przegrywającą proces - obowiązek zwrotu stronie pozwanej kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 120 zł, ustalonych stosownie do treści $ 10 pkt. 1 ppkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 490). Koszty te zasądzono na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej stosownie do treści art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 169 poz. 1417 ze zm.). Pomimo, że powód zwolniony był od kosztów sądowych podkreślić należy, że stosownie do art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167 poz. 1398 ze zm.) zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. W przedmiotowej sprawie w ocenie sądu brak podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c. bowiem sama niekorzystna sytuacja ekonomiczna nie stanowi podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c. i zwolnienia od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi. Takie zwolnienie byłoby uzasadnione jedynie wtedy gdyby pojawiły się dalsze szczególne okoliczności i łącznie z trudną sytuacją ekonomiczną uzasadniałyby zastosowanie zasady słuszności. W przypadku powoda nie sposób dopatrzeć się takich dodatkowych okoliczności. Zgodzić się należy też z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 26 listopada 2003 r., I PK 585/02, Że prawo do sądu nie oznacza przyzwolenia na konstruowanie wszelkich możliwych roszczeń i woluntarystyczne określenie ich wysokości, gdyż strona winna mieć świadomość tak formułowanych roszczeń także w zakresie kosztów postępowania. Wobec powyższego w ocenie Sądu Okręgowego powód powinien był zostać obciążony obowiązkiem zwrotu kosztów procesu stronie pozwanej. Ponadto stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r, - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.) Sąd przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Tarnowie na rzecz adwokata kwotę 147,60 zł. na którą złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 120 zł. (powiększone o kwotę 27,60 zł podatku VAT) za udzielenie powodowi pomocy prawnej z urzędu. Wynagrodzenie ustalone zostało zgodnie z 82 ust1i2 w zw. z $ 11 pkt 1 ppkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku, w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, (t.j. Dz.U. 2013r., poz. 461). IG