Wyrok I C 430/09/.0 oddala apelacjmg. Dnia 29 lipca 2010 1

--- STRONA 1 --- Sygn. 51¢ VAC21 222,/10 ~ $3; G‘ M‘ ’ Q J7‘; J K r.__ a~;;;p;§~’$, WYROK w IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sqd Apelacyjny W Katowicach V Wydzim‘ Cywilny W sldadzie: Przcwodniczqcy : SSA lwona Wilk Scgdziowie : SA Barbara Kurzeja (spr.) SA Janusz Kiercz Protokolant : Mir0s’raw Kruk po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2010 r. w Katowicach na rozprawie ' sprawy z powédztwa Andrzeja K. przeciwko Skarbowi ParistwaD yrektorowi Aresztu §Iedczeg0 w G. 0 odszkodowanie na skutek apeiacji powoda 0d wyroku Sqdu Okrqgowego W G. 2 dnia 1T lutego 2010 r., sygn. akt I C 430/09 /.0 oddala apelacjmg. Dnia 29 lipca 2010 1' sygn.à1<± vfxca 222x10 »_ åā; W M' Í Q _'55 J K ¬^.__ ¬a~ş¿¦|¿ā=`§~'$. WYROK w IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Apelacyjny W Katowicach V Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący : SSA Iwona Wilk Sędziowie : SA Barbara Kurzeja (spf.) SA Janusz Kiercz Protokolant : Mirosław Kruk po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2010 r. w Katowicach na rozprawie ' sprawy z powództwa Andrzeja K. przeciwko Skarbowi Państwa-D yrektorowi Aresztu Śledczego w G. o odszkodowanie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego W G. z dnia 1? lutego 2010 r., sygn. akt IC 430/09 /.V oddala apelację. Dnia 29 lipca 2010 1' --- STRONA 2 --- Sygn. akt V ACa 222/10 UZASADNIENIE Powod domaga} sie zasqdzenia na jego rzecz od pozwanego Skarbu Panstwa Dyrektora Aresztu Sledezego W G. kwoty 100 tysiecy z}otyoh tytu}em zadoééuczynienia za niezapewnienie mu odbywania ka1y pozbawienia Wolnosci W godziwych Warunkaeh, przez co dosz}o do naruszenia jego godnoéci osobistej i prawa do intymnosei. Cele W jakioh jest osadzany nie spe}niajq norm powierzohniowychg Wprowadzono ponadto monitoring }aini. Nadto, jako osoba chora na Wirusowe zapalenie Wqtroby typu C nie jest W sposob nalezyty leozony, co zagraza jego Zyciu i zdrowiu. ' Pozwana jednostka organizacyjna pozwanego wnios}a o oddalenie powodztwa podnoszap, Ze Warunki pobytu powoda  jako osoby tymczasowo aresztowanej  nie narusza}y obowiqzujapych przepisow W zakresie Wy‘p0S8.Z61'1iEL eel, zaplecza socjalnego, sanitarnego i medycznego i nie by} poddawany nieludzkiemu lub ponizajqcemu traktowaniu. Zdarza}o sie, ii powod przebywa} W przeludnionych celach, jednakie doldadano staran, aby nie by}a to sytuaoja permanentna, a oele spe}nia}y Wszelkie normy dotyczape ich wyposazenia. O sytuacjach Wystepujapego przeludnienia eel zawsze informowany by} sedzia penitencjamy, a. Dyrektor Aresztu Wydawa} stosowne zarzqdzenia na podstawie art. 248 § 1 i 2 k.k.W. Do monitorowania }a;2ni upowaznia go natomiast art. 73a k.k.W. Nadto, powod by} leozony zgodnie 2 zasadami sztuki rnedycznej, stosownie Z zaleceniami lekarza. Wyrokiem z dnia 17 lutego 2010 r. Sqd Okregowy odda1i}poWodztWo i orzek} o kosztach procesu ustalajatc, co nastepuje. Powod przebywa W pozwanym Areszcie W charakterze tymczasowo aresztowanego od dnia 20 marca 2008 roku. Areszt ten by} Wielokrotnie przedluzany i W chwili Wyrokowania powod nadal W nim przebywa}. W trakeie pobytu powod by} osadzany W roznyeh oelach. Od 30 grudnia 2009 roku przebywa W eeli dwuosobowej nr 48, ktora nie jest zagesz/cgona. W celach znajdoWa}y sie kapiki sanitarne zabudowane dyktq bqdi deskq do Wysokoéci 180 cm; W przesz}osci by}y one zasuwane p}achtq, W chwili obecnej sq zamykanie na drzwi. W kompleksie }azienkoWym, oko}0 5 miesiecy Wczeéniej, zainstalowano kamery. Cela jest Wyposazona W Wystarczajqcq ilosé srodkow higienicznych oraz srodkow czystoéci W postaci papieru toaletowego, pasty, myd}a, proszku do prania, kremu do golenia. Moze korzystaé z posing religijnych, biblioteki, éwietlicy. Cola jest Wyposazona W radiowezei, a powod korzysta z W}asnego telewizora. Nie jest zatrudniony i dostaje srodki utrzymania od rodziny. Nie ma Zadnych konfliktow ze Wspo}osadzonyrni. O przeludnieniu W pozwanym Areszcie regularnie informowany by} Wydzia} Penitencjamy tutejszego Sqdu Okregowego. W okresie osadzenia powoda Areszt by} zaludniony W przedziale od 101,2 % do 107 %. Zageszczenie ce1 odbyWa}o sie zawsze na czas oznaczony. W okresie osadzenia powoda zageszczenie (tzn. bez zachowania normy mieszkalnej) dotyezy}o oeli 39 W okresie od 5 maja do 14 sierpnia 2008 roku, nr 47 od 14 sierpnia do 3 Wrzesnia, nr 48 od 3 Wrzeénia do 7 listopada; nr 36 od 7 do 20 listopada, 16 do 28 stycznia 2009 roku, 2 lutego do 13 marca 2009; nr Sygn. akt V ACa 222/10 UZASADNIENIE Powód domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa Dyrektora Aresztu Śledczego W G. kwoty 100 tysięcy złotych tytułem zadośćuczynienia za ni‹-:zapewnienie mu odbywania kary pozbawienia wolności w godziwych warunkach, przez co doszło do naruszenia jego godności osobistej i prawa do intymności. Cele w jakich jest osadzany nie spełniają norm powierzchniowych; wprowadzono ponadto monitoring łaźni. Nadto, jako osoba chora na wirusowe zapalenie wątroby typu C nie jest W sposób należyty leczony, co zagraża jego zyciu i zdrowiu. ' Pozwana jednostka organizacyjna pozwanego wniosła o oddalenie powództwa podnosząc, ze warunki pobytu powoda - jako osoby tymczasowo aresztowanej - nie naruszały obowiązujących przepisów W zakresie wyposażenia cel, zaplecza socjalnego, sanitarnego i medycznego i nie był poddawany nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu. Zdarzało się, iz powód przebywał w przeludnionych celach, jednakże dokładano starań, aby nie była to sytuacja permanentna, a cele spełniały wszelkie normy dotyczące ich wyposażenia. O sytuacjach występującego przeludnienia cel zawsze informowany był sędzia penitencjarny, a Dyrektor Aresztu wydawał stosowne zarządzenia na podstawie art. 248 § 1 i 2 k.k.w. Do monitorowania łaźni upoważnia go natomiast art. 73a k.k.w. Nadto, powód był leczony zgodnie z zasadami sztuki medycznej, stosownie z zaleceniami lekarza. Wyrokiem z dnia 17 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu ustalając, co następuje. Powód przebywa w pozwanym Areszcie w charakterze tymczasowo aresztowanego od dnia 20 marca 2008 roku. Areszt ten był wielokrotnie przedłuzany i w chwili wyrokowania powód nadal W nim przebywał. W trakcie pobytu powód był osadzany w róznych celach. Od 30 grudnia 2009 roku przebywa W celi dwuosobowej nr 48, która nie jest zagęszpzona. W celach znajdowały się kącikí sanitarne zabudowane dyktą bądź deską do wysokości 180 cm; w przeszłości były one zasuwane płachtą, w chwili obecnej są zamykane na drzwi. W kompleksie łazienkowym, około 5 miesięcy wcześniej, zainstalowano kamery. Cela jest wyposażona W wystarczającą ilość środków higienicznych oraz środków czystości w postaci papieru toaletowego, pasty, mydła, proszku do prania, kremu do golenia. Moze korzystać z posług religijnych, biblioteki, świetlicy. Cela jest wyposażona W radiowęzeł, a powód korzysta z własnego telewizora. Nie jest zatrudniony i dostaje środki utrzymania od rodziny. Nie ma zadnych konfliktów ze współosadzonymi. O przeludnieniu w pozwanym Areszcie regularnie informowany był Wydział Penitencjamy tutejszego Sądu Okręgowego. W okresie osadzenia powoda Areszt był zaludniony w przedziale od 101,2 % do 107 %. Zagęszczenie cel odbywało się zawsze _na czas oznaczony. W okresie osadzenia powoda zagęszczeníe (tzn. bez zachowania normy mieszkalnej) dotyczyło celi 39 W okresie od 5 maja do 14 sierpnia 2008 roku, nr 47 od 14 sierpnia do 3 września, nr 48 od 3 września do 7 listopada; nr 36 od 7 do 20 listopada, 16 do 28 stycznia 2009 roku, 2 lutego do 13 marca 2009; nr --- STRONA 3 --- 19 od 6 do 16 kwietnia 2009 r. Przed aresztowaniem powod mieszka} We Francji i od 1995 r. leczy} sie tamze na Wirusowe zapalenie Watroby typu C. W 2003 roku przeszed} kuracje interferonem. W trakcie pobytu W pozwanym areszcie przeprowadzano u powoda co 3 miesiace badania krwi W ceiu ustalenia poziomu bilirubiny i ALAT. Poniewaz Wyniki te byly prawidiowe, nie przeprowadzano Zadnej dodatkowej diagnostyki, a W szczegolnoéci nie poddano powoda badaniu USG ani fibroksanu. Nie by} rowniez konsultowany z lekarzem gastroenterologiem albowiern prowadzacy go lekarz nie Widzi koniecznosci ich przeprowadzania z uWagi na dotychczasowe Wyniki oscylujaee W granicach normy. By} rowniez leczony W zwiazku z innymi zgiaszanymi przezen dolegliwoéciami. Do stosowania monitoringu polegajacego na zapewnieniu mozliwosci obserwowania zachowania tymczasowo aresztowanego W celaeh mieszkainych Wraz z czeécia przeznaczona do ce16W sanitarno  higienicznych, W }a2niach, W pomieszczeniach Wyznaczonycli do Widzefi, W miejscach zatmdnienia osadzonych, W ciagach koinunikacyjnycli, na placach spacerowych; a takze do obserwacji terenu zak}adu karnego na zewnatrz budynkow, W tym linii ogrodzenia zewnetrznego upowazniai natorniast pozwanego art. 73 a k.k.W. Dzia}ania pozwanego celem pozyskania dodatkowej powierzchni nie mog}y bye rowniez prawnie obojetne W stanie faktycznym sprawy, jako Ze Tiybuna} Konstytucyjny W Wyroku z 26 maja 2008 r. SK 25/07 OTK—A 2008 111" 4, poz. 62 uznajac art. 248 § 1 k.k.W,. za niezgodny z art. 40, 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji RP postanoWi} na podstawie art. 190 ust 3 Konstytucji odroczyé termin utraty mocy obowiazujacej zakwestionowanego art. 248 § 1 1<.k.W., biorac pod uwage sytuaeje faktyezna W polskim Wiezieniiietwie, tj. permanentne przeludnienie W za1<}adach karnych i brak miejsca do odbywania kary pozbawienia Wolnosci. Deeyzja ta by}a spowodowana nie tyle potrzeba dokonania zmian W przepisaeh prawnych, ile koniecznoscia podjecia Wielu dzia}ar'1 natury organizacyjnej, W celu Wyeliminowania przeiudnienia W zak}adach karnyeh. Z tego Wzgledu sam fakt przebywania powoda (okresowo) W przeludnionej celi, W Warunkach panujacych W pozwanej placowce nie stanowi} o bezprawnosci dzia}ania pozwanego i sam /przez sie nie mog} skutkowaé uwzglednieniem poW6dztWa na podstawie art. 24 i art. 448 k.c. W jakimkolwiek zakresie. Ochrone z art. 24 k.c. mozna bowiem przyznaé tylko W przypadku dzia}a1i bezprawnych, a bezprawnosé Wy}acza dzia}anie W granicach prawa nawet W sytuacji, gdy Trybuna} Konstytucyjny uzna} za celowe usuniecie W przysz}osci okresionej reguiacji prawnej porzadku prawnego. Sadu Okregowego, opisanego dzia}ania nie mozna traktowaé jako bezprawnego. W swietle Wyroku Sadu Najwyzszego Z dnia 2 paidziernika 2007 roku, Wydanego W sprawie II CSK 269/07, zapewnienie przez Panstwo godziwych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wo1noéci jest jednym z podstawowych Wymogow demokratycznego par’1stWa jednakze osadzenie skazanego W celi W Warunkach, W ktoryoh powierzchnia na jedna osobe Wynosi}a mniej niz 3 m2, przy spe}nieniu przes}anek okreslonych W obowiazujacym W tym okresie art. 248§1 W zw. z art. 209 l<.k.W. i_ spe}nieniu Wymogow eel , Wskazanych W art. 110 k.k.W., jest zgodne z prawem. Pozwany nie mog} bowiem odmowié przyjecia osoby tymczasowo aresztowanej. 19 od 6 do 16 kwietnia 2009 r. Przed aresztowaniem powód mieszkał we Francji i od 1995 r. leczył się tamże na wirusowe zapalenie wątroby typu C. W 2003 roku przeszedł kurację interferonem. W trakcie pobytu w pozwanym areszcie przeprowadzano u powoda co 3 miesiące badania krwi w celu ustalenia poziomu bilirubiny i ALAT. Ponieważ wyniki te były prawidłowe, nie przeprowadzano żadnej dodatkowej diagnostyki, a W szczególności nie poddano powoda badaniu USG ani fibroksanu. Nie był również konsultowany z lekarzem gastroenterologiem albowiem prowadzący go lekarz nie widzi konieczności ich przeprowadzania z uwagi na dotychczasowe wyniki oscylujące W granicach normy. Był również leczony w związku z innymi zgłaszanymi przezeń dolegliwościamí. Do stosowania monitoringu polegającego na zapewnieniu możliwości obserwowania zachowania tymczasowo aresztowanego w celach mieszkalnych wraz z częścią przeznaczoną do celów sanitarno - higienicznych, w łażniach, W pomieszczeniach wyznaczonych do widzeń, w miejscach zatrudnienia osadzonych, W ciągach komunikacyjnych, na placach spacerowych, a także do obserwacji terenu zakładu karnego na zewnątrz budynków, w tym linii ogrodzenia zewnętrznego upoważniał natomiast pozwanego art. 73 a k.k.w. Działania pozwanego celem pozyskania dodatkowej powierzchni nie mogły być również prawnie obojętne w stanie faktycznym sprawy, jako że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 26 maja 2008 r. SK 25/07 OTK-A 2008 nr 4, poz. 62 uznając art. 248 § 1 k.k.w,. za niezgodny z art. 40, 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji RP postanowił na podstawie art. 190 ust 3 Konstytucji odroczyć termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego art. 248 § 1 k.k.w., biorąc pod uwagę sytuację faktyczną w polskim więzieniiictwie, tj. permanentne przeludnienie w zakładach kamych i brak miejsca do odbywania kary pozbawienia wolności. Decyzja ta była spowodowana nie tyle potrzebą dokonania zmian w przepisach prawnych, ile koniecznością podjęcia wielu działań natury organizacyjnej, w celu wyeliminowania przeludnienia w zakładach karnych. Z tego względu sam fakt przebywania powoda (okresowo) w przeludnionej celi, w warunkach panujących w pozwanej placówce nie stanowił o bezprawności działania pozwanego i sam /przez się nie mógł skutkować uwzględnieniem powództwa na podstawie art. 24 i art. 448 k.c. w jakimkolwiek zakresie. Ochronę z art. 24 k.c. można bowiem przyznać tylko w przypadku działań bezprawnych, a bezprawność wyłącza działanie W granicach prawa nawet w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny uznał za celowe usunięcie w przyszłości określonej regulacji prawnej porządku prawnego. Sądu Okręgowego, opisanego działania nie można traktować jako bezprawnego. W świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 pażdziernika 2007 roku, wydanego w sprawie ll CSK 269/07, zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów demokratycznego państwa jednakże osadzenie skazanego w celi w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 mz, przy spełnieniu przesłanek określonych w obowiązującym w tym okresie art. 248§1 w zw. z art. 209 k.k.w. i_ spełnieniu wymogów cel , wskazanych w art. 11.0 k.k.w., jest zgodne z prawem. Pozwany nie mógł bowiem odmówić przyjęcia osoby tymczasowo aresztowanej. --- STRONA 4 --- analiza orzeeznietwa Europejskiego Trybuna}u PraW Cz}oWieka nie Wskazuje na to, aby W konkretnej sytuaeji powoda dosz}o do takiego traktowania go, ktore mog}oby bye uznane za z}e, nieludzkie lub za d}ugotrWa}e tortuiy, stosowane przez dluzszy ezas i ktore spowodowaiy u niego obrazenia eia}a a1bo intensywne eierpienia fizyezne lub psyehiezne. ETPC uzna} takze, i2 eierpienia i poniienie musza Wykraezaé poza nieunikniony ieh element zwiazany z dana forma, zgodnego 2 prawem, traktowania lub karania. Osoba tymezasowo aresztowana, ehoeiaz korzystajaea W sensie prawnym Z domniemania niewinnosei, musi sie liezyé 2 pewnymi ograniezeniami swobod i praw, mieszezacyeh sie W granieaeh prawnyeh regulujaeyeh odbywanie tymezasowego aresztu W danej plaeowee. Ponadto za powoda, jako osobe tymczasowo aresztowana, areszt ponosi odpowiedzialnoéé i z tego tytu}u rnusi bye ustawowo Wyposazony W uprawnienia urnozliwiajaee mu zapewnienie poWodoWi bezpieezefistwa (art. 108 k.k.W. W zw. z art. 209 k.k.W.), naWet jeéli oznaeza}oby to Wprowaclzenie ograniezen, ktore nie dotyeza osoby skazanej. Ograniezenia te dotyeza g}oWnie swobody poruszania sie po areszeie, Widzefi, eenzury korespondeneji, prawa do uzywania telefonu, badi uprawnien do przepustek, niektoiyeh nagrod (art. 217 — 217d Powod nie Wykaza}, zgodnie z regu}a z art. 6 k.e., by poza przebywaniem W przeiudnionej eeli, Warunki odbywania kary pozbawienia Wolnosei naruszaly jego godnoée i to W stopniu Wymagajaeym udzielenia mu oehrony prawnej. Nie stanoWi}o rdwniez takiego bezprawnego naruszenia rozwiazanie funkejonalne dotyezaee os}onieeia prysznieow ezy tez kaeikow sanitarnyeh ani umieszezenie kamer monitorujaeyeh te miejsea. Nie znalaz}y rowniez potwierdzenia zebranyin materiale dowodowym twierdzenia powoda o nieW}aseiWym leezeniu. ’";'fiii:naruszeniu godnosei skazanego z prawern do oehrony pravmej, mozna mowie Wtedy, gdy eierpienia i upokorzenie przekraezaja konieezny element eierpienia Wpisanego W Wykonywanie tego érodka zapobiegawezego, zW}aszeza przy biernosei aresztu, ktory nie dba 0 poprawe Warunkow jego odbywania i godzi sit; na przepe}nienie eel, nie dba o zwiekszenie ieh ilosei, o remonty, o polepszenie Warunkow soejalnyeh, Zywieniowyeh, ezy Wreszeie ku1tura1njZ¢h'._;i_._ Takiego zaé zachowania nie mozna byte przypisae jednostee W ktorej osadzony by} powod, zwlaszeza przy podejmowanyeh przez nia W1asnych.dzia}aniaeh zmierzajaeyeh do zniwelowania przeludnienia eel i poprawy Wamnkow W nieh panujaeyeh. Z dokurnentaeji znajdujaeej sie W aktaeh sprawy Wynika, Ze pozwany dok}ada} staran, aby zapewnié powodowi godne znoszenie pozbawienia swobody Wskutek zastosowania tymezasowego aresztowania; ezesto zmieniano mu eele i starano sie, by jak najd}u2ej przebywai W eeii nieprzeludnionej. Poziom dolegliwoéei powoda zwiazany 2. czasowym przebywaniem W przeludnionyeh eelaeh, bez zamiaru jego ponizenia lub upokorzenia nie prowadzii zatem do poniiajaeego traktowania jego osoby. dziaiania stwarzaj ace niegodziwe, ponizajaee dla kazdego osadzonego Warunki lub ieh tolerowanie przez d‘}uZszy okres uznane sa za bezprawne, rodzaee prawo do oehrony godnosei na podstawie art. 24 k.e., zW}aszeza W orzeeznietwie to W stanie faktycznym sprawy nie mia}o rniej sea. ' W apeiaeji powod domaga}site zmiany zaskarzonego Wyroku i uwzglednienia analiza orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie wskazuje na to, aby w konkretnej sytuacji powoda doszło do takiego traktowania go, które mogłoby być uznane za złe, nieludzkie lub za długotrwałe- tortury, stosowane przez dłuższy czas i które spowodowały u niego obrażenia ciała albo intensywne cierpienia fizyczne lub psychiczne. ETPC uznał także, iż cierpienia i poniżenie muszą wykraczać poza nieunikniony ich element związany z daną formą, zgodnego z prawem, traktowania lub karania. Osoba tymczasowo aresztowana, chociaż korzystająca w sensie prawnym z domniemania niewinności, musi się liczyć z pewnymi ograniczeniami swobód i praw, mieszczących się w granicach prawnych regulujących odbywanie tymczasowego 'aresztu w danej placówce. Ponadto za powoda, jako osobę tymczasowo aresztowaną, areszt ponosi odpowiedzialność i z tego tytułu musi być ustawowo wyposażony w uprawnienia umożliwiające mu zapewnienie powodowi bezpieczeństwa (art. 108 k.k.w. w zw. z art. 209 k.k.w.), nawet jeśli oznaczałoby to wprowadzenie ograniczeń, które nie dotyczą osoby skazanej. Ograniczenia te dotyczą głównie swobody poruszania się po areszcie, widzeń, cenzury korespondencji, prawa do używania telefonu, bądż uprawnień do przepustek, ni ektóiych nagród (art. 217 _ 217d Powód nie wykazał, zgodnie z regułą z art. 6 k.c., by poza przebywaniem w przeludnionej celi, warunki odbywania kary pozbawienia wolności naruszały jego godność i to w stopniu wymagającym udzielenia mu ochrony prawnej. Nie stanowiło również takiego bezprawnego naruszenia rozwiązanie funkcjonalne dotyczące osłonięcia pryszniców czy też kącików sanitarnych ani umieszczenie kamer monitoiujących te miejsca. Nie znalazły również potwierdzenia zebranym materiale dowodowym twierdzenia powoda o niewłaściwym leczeniu. ",'f-iii:-naruszeniu godności skazanego 2 prawem do ochrony prawnej, można mówić wtedy, gdy cierpienia i upokorzenie przekraczają konieczny element cierpienia wpisanego w wykonywanie tego środka zapobiegawczego, zwłaszcza przy biemości aresztu, który nie dba o poprawę Warunków jego odbywania i godzi się na przepełnienie cel, nie dba o zwiększenie ich ilości, o remonty, o polepszenie warunków socjalnych, żywieniowych, czy wreszcie kultura1njÍ¿ęli';-_§Ł_.-'. Takiego zaś zachowania nie można bylo przypisać jednostce w której osadzony był powód, zwłaszcza przy podejmowanych przez nią własnyclrdziałaniach zmierzających do zniwelowania przeludnienia cel i poprawy warunków W nich panujących. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że pozwany dokładał starań, aby zapewnić powodowi godne znoszenie pozbawienia swobody wskutek zastosowania tymczasowego aresztowania; często zmieniane mu celę i starano się, by jak najdłużej przebywał w celi nieprzeludnionej. Poziom dolegliwości powoda związany z czasowym przebywaniem w przeludnionych celach, bez zamiaru jego poniżenia lub upokorzenia nie prowadził zatem do poniżającego traktowania jego osoby. działania stwarzaj ące niegodziwe, poniżające dla każdego osadzonego warunki lub ich tolerowanie przez dłuższy okres uznane są za bezprawne, rodzące prawo do ochrony godności na podstawie art. 24 k.c., zwłaszcza w orzecznictwie to w stanie faktycznym sprawy nie miało miejsca. I W apelacji powód domagał»-się zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia --- STRONA 5 --- ..  4 powodztwa zarzueaj ac Sadowi Okregowemu naruszenie prawa proeesowego (art. 233 § 1, 227i 328 § 2 k.p'.e. poprzez przekroezenie granie swobodnej oeeny dowodow, nieprzeprowadzenie Wszeehstronnego postepowania dowodowego), b}ed.na oeene przeprowadzonyeh dowodow przez przyjeeie, Ze osadzenie powoda W przeludnionyeh eelaeh nie naruszy}o jego dobr osobistyeh) oraz prawa materialnego (art. 23, 24 i 448 i 6 k.e. art.4 k.k.W. i ust. 10 Konweneji o oehronie praw ez}oWiel<a i podstawowyeh Wolnosci, art. 7 i 10 Miedzynarodowego Paktu PraW Obywatelskieh i Polityeznyeh oraz art. 40,41 i 47 Konstytueji RP przez ieh niezastosowanie lub biedna vvyk}adiinte. Sad Apelacyjny zwaiyl, co nastepuje. Apelaeja nie zasiuguje na uwzgiednienie. Sad Apelaeyjny podziela bowiem W ealosei i uznaje za swoje poezynione przez Sad Olqegowy ustalenia faktyezne i przyehyla sir; takze do dokonanej przez ten Sad oeeny, ze Warunki W jakieh powod odbywal kare pozbawienia Wolnosei nie spoWodoWa}y naruszenia jego godnosei i Ze pomimo mniejszej niz przewidziana W art. 110 k.k.W. normy przypadajaeyeh na jednego osadzonego, Warunkow W eeli nie mozna uznae na niegodziwe tak z uwagi na ustalony okres ezasu, W jakim powod W tyeh Warunkaeh przebywa} , jak i Z uwagi na to, Ze nie Wykroezy}y one W razaey sposob poza dopuszezalne standardy. Naleiy przyehylié sierowniei do dokonanej przez ten Sad oeeny, Ze osoba przebywajaea W areszeie musi zdawae z ograniezen i dolegliwoéei zwiazanyeh nieuehronnie z przymusowa izolaeja. Sad Okregowy ustali} Wszystkie okolieznosei istotne dia rozstrzygnieeia sprawy i dokona} praWid}oWej subsumeji prawa materialnego do ustalonego stanu faktyeznego a zarzut naruszenia art. 233 k.p.e., zmierzajacy do zakwestionowania dokonanej oeeny doWod6W nie moze odnieée zamierzonego skutlcu, gdyz nie zosta} przez skarzaeego nalezyeie Wywiedziony i usuwa sie W zwiazku z tym spod kontroli Sadu Apelaeyjnego. Wprawdzie na Pafistvyie, eo podkresli} Sad Okregowy W swoieh szezegolowyeh i obszernyeh, wyzej przytoezonyeh rozwazaniaeh eiazy przewidziany We Wskazanyeh ‘W apelaeji normaeh konstytueyjnyeh oraz umowaeh miedzynarodowyeh obowiazek zapewnienia osadzonym godziwyeh Wamnkow, to jednak nalezy zgodzie sie z oeena tego Sadu, Ze przekroezenie norm dotyezaeyeh powierzehni przypadajaeej W eeli na jedna osobe nie moze kazdorazowo deeydowae o uznaniu tyeh Warunkow za naruszajaee g0dnoéé.‘i_Oi‘£‘naiuszeniu godnoéei skazanego z prawem do oehrony prawnej mozna mowié dopiero Wtedy, gdy cierpienia i upokorzenie przekraezaja konieezny element eierpienia Wpisanego W odbywanie kary pozbawienia Wolnosei, zwlaszeza przy biernosei zaklaidu kamego, ktory nie dba o poprawe Wanmkow odbywania kary i godzi sie na przepe}nienie eel, nie dba o zwiekszenie ieh ilosei, o remonty, o polepszenie Warunkow soejalnyeh, Zywieniowyeh, ezy Wreszcie 1G1lmrah1§?€hi?‘;: A Takiego zas zaehowania niemozna by}o przypisae jednostee organizaeyjnej pozwanego, zW}asze'za przy podejmowanyeh przezen W}asnye11 dzia}a;niaeh zmierzajaeyeh do zniwelowania przeludnienia eel i poprawy Wamnkow W nieh . . 4 powództwa zarzucaj ąc Sądowi Okręgowemu naruszenie prawa procesowego (art. 233 § 1, 227i 328 § 2 k.p'.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, nieprzeprowadzenie wszechstronnego postępowania dowodowego), błędną ocenę przeprowadzonych dowodów przez przyjęcie, ze osadzenie powoda w przeludnionych celach nie naruszyło jego dóbr osobistych) oraz prawa materialnego (art. 23, 24 i 448 i 6 k.c. art.4 k.k.w. i ust. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 7 i 10 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz art. 40,41 i 47 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie lub błędną vvykładíintę. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny podziela bowiem W całości i uznaje za swoje poczynione przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne i przychyla się także do dokonanej przez ten Sąd oceny, że warunki w jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności nie spowodowały naruszenia jego godności i ze pomimo mniejszej niż przewidziana w art. 110 k.k.w. _normy przypadających na jednego osadzonego, warunków w celi nie można uznać na niegodziwe tak z uwagi na ustalony okres czasu, w jakim powód w tych warunkach przebywał , jak i z uwagi na to, że nie wykroczyły one w razący sposób poza dopuszczalne standardy. Nalezy przychylić sięrównież do dokonanej przez ten Sąd oceny, że osoba przebywająca w areszcie musi zdawać z ograniczeń i dolegliwości związanych nieuchronnie z przyniusową izolacją. Sąd Okręgowy ustalił ,wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i dokonał prawidłowej subsumcji prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego a zarzut naruszenia art. 233 k.p.c., zmierzający do zakwestionowania dokonanej oceny dowodów nie może odnieść zamierzonego skutku, gdyż nie został przez skarżącego należycie wywiedziony i usuwa się w związku z tym spod kontroli Sądu Apelacyjnego. Wprawdzie na Pańsßwie, co podkreślił Sąd Okręgowy W swoich szczegółowych i obszernych, wyżej przytoczonych rozwazaniach ciąży przewidziany we wskazanych vw apelacji normach konstytucyjnych oraz umowach międzynarodowych obowiązek zapewnienia osadzonym godziwych warunków, to jednak należy zgodzić się z oceną tego Sądu, że przekroczenie norm dotyczących powierzchni przypadającej w celi na jedną osobę nie może każdorazowo decydować o uznaniu tych warunków za naruszające godność.iŸ.Oz'ł“-naruszeniu godności skazanego z prawem do ochrony prawnej można mówić dopiero wtedy, gdy cierpienia i upokorzenie przekraczają konieczny element cierpienia wpisanego W odbywanie kary pozbawienia wolności, zwłaszcza przy bierności zakładu karnego, który nie dba o poprawę warunków odbywania kary i godzi się na przepełnienie cel, nie dba o zwiększenie ich ilości, o remonty, o polepszenie warunków socjalnych, żywieniowych, czy wreszcie lG1lu1rah1ŠÍčhíř`;: A Takiego zaś zachowania nietmożna było przypisać jednostce organizacyjnej pozwanego, zwłaszcza przy podejmowanych przezeń własnych działaniach zmierzających do zniwelowania przeludnienia cel i poprawy warunków w nich --- STRONA 6 --- 5 panujaeyeh. Poziom dolegliwosei powoda zwiazany z ezasowym przebywaniem W przeludnionyeh eelaeh nie dawal zatem podstaw do przyjeeia, Ze przebywa} on W niegodziwyeh, namszajaeyeh jego godnose Warunkaeh i nie uzasadnia} potrzeby udzielenia mu sadowej oehrony przez przyznanie odpowiedniego zadoseuezynienia pienieznego. Jak Wynika z jego zeznafi, kaeiki sanitarne sa zabudowane, kazdy Z osadzonyeh ma swoje }6Zko, eela jest Wyp0S&ZOI1E1 W odpowiednia ilosc’: srodkow higienieznyeh oraz érodkow ezystosei, moze korzystaé z biblioteki, zajee swietlieowyeh, poslug religijnyeh, korzysta z regularnyeh Widzen, radioWez}a i W}asnego teleWizora(k. 150). Wbrew zarzutom skarzaeego, Sad Okregowy Wyjasni} réwniez Wszystkie okolieznosei maj ace znaezenie dla rozstrzygnieeia W sprawie niniejszej i nie naruszy} Wskazanyeh W apelaeji przepisow prawa proees owego. Zarzut naniszenia art. 328 § 2 k.p.e. moze stanowié usprawiedliwiona podstawe apelaeji tylko Wtedy, gdy uzasadnienie zaskarzonego Wyroku, nie posiada Wszystkieh konieeznyeh elementow badé. zawiera tak oezywiste braki, ktore uniemozliwiaja kontrole instaneyjna; takieh zas zarzutow z pewnoseia nie mozna postawie zaskarzonemu Wyrokowi Sadu Okregowego. Fakt zageszezenia eel pozostawa} W sprawie poza sporem i sposob rozmieszezenia powoda W poszezegolnyeh eelaeli zosta} szezeg6}oWo przedstawiony przez pozwanego W odpowiedzi na pozew. Wbrew twierdzeniom skarzaeego, W Warunkaeh przeludnienia (3 osoby zamiast dwoeh) przebywa} 273 dni, a nie 551 inie by} kwestionowany (powod eofna} W tym zalqesie Wnioski doWodoWe). Zgodnie z zasada kontradyktoryjnosei eiezar dowodu spoezywa na stronaeh postepowania eywilnego i to one, a nie sad sa Wy}a,eznym dysponentem toezaeego sie postepowania. Nie zaehodziiy natomiast szezegolne okolieznosei do skorzystania przez Sad pierwszej instaneji 2 uprawnienia W zakresie dopuszezenia dowodu niewskazanego przez strony (art. 232 k.p.e.). "Nie naruszy} r6WnieZ Sad Okregowy art. i Konstytueji RP, jak i Wskazanyeh W apelaeji przepisow obu Konweneji skoro Europejski Trybuna} Praw Cz}oWiel<a, dokonujae ieh Wykladni, stWierclza1 Wielokrotnie, Ze eierpienia i upokorzenia musialiyby przekraezae nieunikniony element eierpienia Wpisanego W pozbawienie Wolnosei, aby stanoWi}y naruszenie tego przepisu. Nadmierne zageszezenie W eeli zostalo poddane analizie ETPC na t1e Wymienionego przepisu i jak zasadnie podkreéli} Sad pierwszej instaneji, traktowanie nieludzkie zosta}o okreslone jako zle traktowanie, ktore jest zamierzone, stosowane nieprzerwanie przez d}ugi ezas, jesli spowodowalo u ofiary obrazenia eia}a albo intensywne eierpienie fizyezne lub psyehiezne. Oeeniajae te Warimki Trybuna} uwzglednia} takze skumulowany efekt tyeh Warunl§i6Wi. Poniewai praWid}oWe ustalenia faktyezne Sadu Okregowego stanowiaeyeh materialnoprawna, podstawe rozstrzygnieeia uzasadniaja dokonana przezefi oeene, Ze samo  ezasowe  osadzenie W eeli W Waninkaeh, W ktoryeh powierzehnia na jedna osobe Wynosi mniej niz 3 m2, A przy rspelnieniu przes}anek okreslonyeh W obowiaziijaeym W okresie objetyin pozwern art. 248 § 1 _l<.l<.W., nie nosi eeeh bezprawnosei, brak jest rowniez podstaw do przyjeeia, Ze Sad okregowy naruszy} Wskazane W apelaeji przepisy art. 23, 24 i448 k.e. 5 panujących. Poziom dolegliwości powoda związany z czasowym przebywaniem w przeludnionych celach nie dawał zatem podstaw do przyjęcia, że przebywał on W niegodziwych, naruszających jego godność warunkach i nie uzasadniał potrzeby udzielenia mu sądowej ochrony przez przyznanie odpowiedniego zadośćuczynienia pieniężnego. Jak wynika z jego zeznań, kąciki sanitarne są zabudowane, każdy z osadzonych ma swoje łóżko, cela jest wyposażona w odpowiednią ilość środków higienicznych oraz środków czystości, może korzystać z biblioteki, zajęć świetlicowych, posług religijnych, korzysta z regularnych widzeń, radiowęzła i własnego telewizora(k. 150). Wbrew zarzutom skarżącego, Sąd Okręgowy wyjaśnił również wszystkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia W sprawie niniejszej i nie naruszył wskazanych W apelacji przepisów prawa proces owego. Zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. może stanowić usprawiedliwioną podstawę apelacji tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie posiada wszystkich koniecznych elementów bądż zawiera tak oczywiste braki, które uniemożliwiają kontrolę instancyjną; takich zaś zarzutów z pewnością nie można postawić zaskarżonemu wyrokowi Sądu Okręgowego. Fakt zagęszczenia cel pozostawał w sprawie poza sporem i sposób rozmieszczenia powoda w poszczególnych celach został szczegółowo przedstawiony przez pozwanego w odpowiedzi na pozew. Wbrew twierdzeniom skarżącego, w warunkach przeludnienia (3 osoby zamiast dwóch) przebywał 273 dni, a nie 551 i nie był kwestionowany (powód cofnął wtym żalqesie wnioski dowodowe). -Zgodnie z zasadą kontradyktoryjności ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania cywilnego i to one, a nie sąd są wyłącznym dysponentem toczącego się postępowania. Nie zachodziły natomiast szczególne okoliczności do skorzystania przez Sąd pierwszej instancji z uprawnienia w zakresie dopuszczenia dowodu niewskazanego przez strony (art. 232 k.p.c.). 'Nie naruszył również Sąd Okręgowy art. i Konstytucji RP, jak i wskazanych W apelacji przepisów obu Konwencji skoro Europejski Trybunał Praw Człowieka, dokonując ich wykładni, stwierdzał wielokrotnie, że cierpienia i upokorzenia musiałyby przekraczać nieunikniony element cierpienia wpisanego W pozbawienie wolności, aby stanowiły naruszenie tego przepisu. Nadmierne zagęszczenie w celi zostało poddane analizie ETPC na tle wymienionego przepisu i jak zasadnie podkreślił Sąd pierwszej instancji, traktowanie nieludzkie zostało określone jako złe traktowanie, które jest zamierzone, stosowane nieprzerwanie przez długi czas, jeśli spowodowało u ofiary obrażenia ciała albo intensywne cierpienie fizyczne lub psychiczne. Oceniając te warunki Trybunał uwzględniał także skumulowany efekt tych warunkówi. Ponieważ prawidłowe ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia uzasadniają dokonaną przezeń ocenę, że samo - czasowe - osadzenie W celi .w warunkach, W których powierzchnia na jedną osobę wynosi mniej niż 3 mz, Ą przy spełnieniu przesłanek określonych w obowiązującym W okresie objętym pozwem art. 248 § 1 _k.k.w., nie nosi cech bezprawności, brak jest również podstaw do przyjęcia, że Sąd okręgowy naruszył wskazane w apelacji przepisy art. 23, 24 i 448 k.c. --- STRONA 7 --- 6 Nadto, Wbrew  blizej nieumotywowanemu zarzutowi skarzaeego  Sad orzekajaey interpretowa} i stosoWa1 art. 6 k.e. W seislym zwiazku z istniejaeym stosunkiern prawnym, Wyznaezanym przez jego elementy faktyezne i prawne. Powod nie wykaza}, a na nim spoezywal eieiar dowodu, 2e by} niepraWid}oWo leezony i Ze jego obeeny stan zdrowia uleg} pogorszeniu i pozostawa} W zWia,zku z dzialaniem lub zanieehaniem przez lekarza Wieziennej s}u2by zdrowia. Z powyzszyeh Wzgledow apelacja, jako pozbawiona uzasadnionyeh podstaw podlegaia oddaleniu (art. 385 k.p.c.). 6 Nadto, Wbrew - bliżej nieumotywowanemu zarzutowi skarżącego - Sąd orzekający interpretował i stosował art. 6 k.c. w ścisłym związku z istniejącym stosunkiem prawnym, wyznaczanym przez jego elementy faktyczne i prawne. Powód nie wykazał, a na nim spoczywał ciężar dowodu, że był nieprawidłowo leczony i że jego obecny stan zdrowia uległ pogorszeniu i pozostawał w związku z działaniem lub zaniechaniem przez lekarza więziennej służby zdrowia. Z powyższych względów apelacja, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu (art. 385 k.p.c.).