Wyrok I C 43/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 marca 2017 r. Sąd Okręgowy w Krakowie I W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 43/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 marca 2017 r. Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Maciej Ferek Protokolant: prot. Przemysław Król po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2017 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa P. H. przeciwko P. K. (1) o ochronę dóbr osobistych I. oddala powództwo, II. zasądza od powoda P. H. na rzecz pozwanego P. K. (1) kwotę (...) (dwa tysiące dwieście dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 43/16 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie, I Wydział Cywilny z dnia 16 marca 2017 r. Pozwem z dnia 11 stycznia 2016 r. (k. 2-5) powód P. H. skierowanym przeciwko pozwanemu P. K. (1) wniósł o: (1) nakazanie pozwanemu, by złożył pisemne oświadczenie o następującej treści: „Ja P. K. (2) przepraszam pana P. H. za naruszenie jego dóbr osobistych i pomówienie go o bezprawne zachowania, które nie miały miejsca. Jednocześnie oświadczam, że formułowane przeze mnie twierdzenia dotyczące rzekomego zastraszania przez Pana P. H. mieszkańców miejscowości D. były nieprawdziwe.”; (2) zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 5 000 zł tytułem zadośćuczynienia. Na uzasadnienie swojego stanowiska powód podał, że pozwany dzwonił do jego przełożonych A. P. i M. W. (1) i przekazywał im nieprawdziwe informacje na jego temat, podając, że zachowuje się w sposób niebezpieczny, biega z siekierą i straszy ludzi, że toczy się przeciwko niemu kilka spraw karnych oraz, że jest niestabilny emocjonalnie. Powyższe okoliczności dyskredytują powoda w oczach jego przełożonych i mogą spowodować utratę pracy. Ich rozgłaszanie godzi dobra osobiste powoda w postaci: czci, godności i wizerunku. W odpowiedzi na pozew z dnia 22 marca 2016 r. (k. 14-19), pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych. Pozwany podniósł, że w sprawie o sygn. II K 36/15 w Sądzie Rejonowym (...) przeciwko P. H. i ojcu powoda W. H. (1), którzy zostali oskarżeni o przestępstwo z art. 190 kk, pozwany występuje w charakterze pokrzywdzonego. To właśnie w stosunku do jego osoby były kierowane przez powoda groźby karalne. Dodatkowo podniósł, że w sprawie zawisłej przed Sądem Rejonowym (...), sygn. akt II K 12/15 powód P. H. jest oskarżony m.in. o znieważenie i naruszenie nietykalności funkcjonariuszy Policji oraz o zniesławienie członków rodziny pozwanego. Nadto przeciwko --- STRONA 2 --- powodowi i jego ojcu W. H. (2) toczy się postępowanie karne, w którym pokrzywdzonym jest właśnie pozwany, tj. sprawa o sygn. akt II K 36/15 – Sądu Rejonowego (...) Wydział II Karny. Pozwany zaprzecza jakoby jego intencją byłoby doprowadzenie do zwolnienia powoda z pracy. Pozwany skontaktował się jednorazowo z Rzecznikiem (...) w K., ponieważ groźby skierowane pod jego adresem wzbudziły u niego obawę, że zostaną popełnione. Dalej pozwany podniósł, że nie naruszył w żaden sposób dóbr osobistych powoda, zaś pozew jest bezzasadny i powinien zostać oddalony. Bezsporne były między stronami następujące okoliczności: Powód jest zatrudniony jako strażak w K. Miejskiej Straży Pożarnej w K. (w chwili zdarzenia był na stażu). Pozwany jest zatrudniony na stanowisku policjanta w Komendzie Powiatowej Policji w M.. Pozwany P. K. (1) w 2014 r. skontaktował się telefonicznie z rzecznikiem (...) w K.. Numer telefonu do rzecznika (...) w K. jest numerem powszechnie dostępnym. Komenda Powiatowa Policji w M. w dniu 22 lipca 2013 r. wniosła akt oskarżenia przeciwko W. H. (2), P. H. i K. H., m.in. o to, że w dniu 14 czerwca 2015 r. w miejscowości D. i w M. woj. (...) znieważył funkcjonariuszy z Komendy Powiatowej Policji w M. P. K. (1) i Z. S., ubliżając im słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych, tj. o przestępstwo z art. 226 § 1 kk. W sprawie zawisłej przed Sądem Rejonowym (...), sygn. akt II K 12/15 powód P. H. jest oskarżony m.in. o znieważenie i naruszenie nietykalności funkcjonariuszy Policji oraz o zniesławienie członków rodziny pozwanego. Nadto w Sądzie Rejonowym (...) Wydział II Karny toczy się sprawa o sygn. akt II K 36/15, przeciwko powodowi i jego ojcu W. H. (2), w którym pokrzywdzonym jest pozwany. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Rodzina powoda i pozwanego jest skonfliktowana od 2012 r., tj. od momentu udzielenia przez sąsiadkę M. J. (siostrę pozwanego) pomocy matce powoda w związku z kłótnią domową. W związku z zachowaniem P. H. i W. H. (2) wobec sąsiadów, M. J. wezwała policę. W trakcie interwencji powód ubliżał policjantom i wraz z ojcem W. H. (2) zostali zabrani. Dowód: zeznania świadka M. J. (k. 112); zeznania pozwanego (k. 113-114). Pozwany w trakcie rozmowy z A. P. – rzecznikiem prasowym K. Miejskiej Straży Pożarnej w K., poinformował, że powód zachowuje się agresywnie wobec funkcjonariuszy policji przy interwencjach, bez wskazywania na konkretne zachowania, wskazywał na wulgarność powoda. Pozwany prosił o podjęcie działań ukierunkowanych na uspokojenie powoda, biorąc pod uwagę toczące się inne sprawy przeciwko powodowi, tak aby sytuacja powoda nie uległa pogorszeniu. Rozmowa stanowiła przejaw chęci udzielenia pomocy powodowi. Pozwany nie domagał się wyciagnięcia konsekwencji służbowych w stosunku do powoda i nie zamierzał mu zaszkodzić. Rzecznik zgłosił fakt odbycia rozmowy z pozwanym B. J. – komendantowi Komendy Miejskiej Straży Pożarnej w K., a który przekazał wskazaną informację M. W. (1) – bezpośredniemu przełożonemu powoda z poleceniem zajęcia się tą sprawą. W stosunku do powoda komendant B. J. nie wyciągał żadnych konsekwencji w związki z telefonem pozwanego. W odpowiedzi na telefon pozwanego, M. W. (1) zadzwonił do pozwanego. Pozwany w rozmowie z nim wskazywał na agresywne zachowanie powoda wobec policjantów (w szczególności pozwany nie podawał informacji jakoby powód straszył użyciem niebezpiecznych narzędzi). Po jakimś czasie pozwany skontaktował się z M. W. (1), informując go o wszczęciu postępowania wobec powoda. M. W. (1) spotkał się z powodem, poinformował go o rozmowie z pozwanym oraz zasugerował polubowne rozwiązanie sporu, aby powód nie narażał się na utratę pracy w straży. Dowód: zeznania świadka A. P. (k. 101-102); zeznania świadka B. J. (k. 102); zeznania świadka M. W. (1) (k. 102-103); częściowe zeznania powoda (k. 113); zeznania pozwanego (k. 113-114). --- STRONA 3 --- Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zeznania świadków i stron przesłuchanych w przedmiotowej sprawie. Sąd oparł się na zeznaniach świadków M. W. (1), A. P., B. J. na okoliczność czy i jakich informacji pozwany udzielił przełożonym powoda oraz czy i jakie następstwa wywołało to w miejscu zatrudnienia powoda. Ich zeznania były jasne i logiczne, a dodatkowo korespondowały ze sobą. Sąd dał wiarę ich zeznaniom, ponieważ były to osoby mające bezpośrednią wiedzę o przebiegu zdarzenia. Sąd przy ustalaniu stanu faktycznego uwzględnił fakty, co do których świadkowie mieli pewność, pomijając okoliczności, których zaistnienia nie byli pewni. Toteż Sąd pominął zeznania A. P. w części w jakiej świadek nie był pewien co do zaistniałych faktów, tj. czy pozwany mówił w rozmowie tylko o zachowaniu wobec policjantów czy też wobec mieszkańców miejscowości. Sąd odmówił waloru wiarygodności zeznaniom złożonym przez świadka W. H. (2). W szczególności, że komendant B. J. i dowódca jednostki M. W. (1) mówili mu, że pozwany oczerniał powoda względem mieszkańców wsi i sąsiadów oraz co do wpływu anonimu na komendę. Powyższych okoliczności nie potwierdzają zeznania świadków B. J. i M. W. (1). Nadto Sąd nie dał wiary zeznaniom co do nieprzyjemności czy reperkusji służbowych odczuwanych przez powoda w związku z telefonem pozwanego, gdyż stanowi to przejaw sfery domysłów świadka, nie zaś faktów, których byłby bezpośrednim obserwatorem. W pozostałym zakresie zeznania świadka nie dotyczyły istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd pominął również dowód z zeznań świadka M. H., albowiem jego zeznania miały charakter ogólny, a jego wiedza o zdarzeniach pochodziła z informacji podanych przez powoda, a nie zaś z bezpośredniej obserwacji. Tym samym stanowiły jedynie powielenie narracji wyartykułowanej przez powoda. Zeznania świadka M. J. pozwoliły na ustalenie sposobu zachowania powoda względem pozwanego i sąsiadów. Zeznania były jasne, logiczne i spójne. Nie budziły wątpliwości w świetle całokształtu okoliczności sprawy. Natomiast świadek M. W. (2) skorzystała z prawa odmowy do składania zeznań. Sąd oparł się również na dowodzie z przesłuchania stron na okoliczność czy i jakich informacji pozwany udzielił przełożonym powoda i jakie następstwa to wywołało w miejscu zatrudnienia powoda oraz jak powód zachowywał się w stosunku do pozwanego i sąsiadów. Sąd dał wiarę zeznaniom powoda w zakresie, w jakim nie stały w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym, zasadami doświadczenia życiowego i regułami logicznego rozumowania. W szczególności Sąd nie dał wiary, że przeprowadzone rozmowy przez pozwanego miały negatywny wpływ na jego karierę (w tym odmowę awansu i odmowę skierowania na kurs podoficerski w 2016 r.), albowiem stanowi to wyraz jedynie jego subiektywnego przeświadczenia. Co więcej, pozwany przyznał, że toczą się przeciwko niemu postępowania karne, w których postawiono mu zarzuty o groźby karalne względem pozwanego i innych funkcjonariuszy policji o znieważanie i naruszanie nietykalności. Ponadto podał, że w 2013 r. był zawieszony w pracy na 10 dni jeszcze przed telefonami pozwanego z uwagi na wpływ aktu oskarżenia przeciwko niemu, dotyczącego znieważenia funkcjonariuszy. Natomiast we wrześniu 2015 r. został zatrzymany w pracy celem doprowadzenia na przesłuchanie. Tym samym przyjąć należy, że jeżeli powód odczuwał jakieś niedogodności w pracy to nie pozostawały one w związku z działaniem pozwanego, lecz skierowaniem przeciwko pozwanemu aktów oskarżenia i informowania jego przełożonych o toczących się postępowania karnych. Dodatkowo podnieść należy, że powód wyjaśnił, iż jednak odbył szkolenie podoficerskie na przełomie września/października 2016 r. Sąd dał wiarę zeznaniom pozwanego w całości, gdyż były jasne, logiczne i koherentne z pozostałymi zeznaniami świadków: M. W. (1), A. P., B. J. i M. J.. Sąd pominął wnioski powoda o przeprowadzenie dowodu z ankiety przeprowadzonej wśród mieszkańców D., na okoliczność, że zdarzenie, o które pomawiał go pozwany nie miały miejsca oraz z opinii służbowej z dnia 28 lutego 2013 r. na okoliczność miejsca zatrudnienia powoda i tego, że zarzuty pozwanego wobec powoda są pomówieniami – z uwagi na niewykazanie w toku postępowania dowodowego okoliczności, że pozwany faktycznie wypowiadał się o powodzie w sposób godzący w jego dobra osobiste w sposób określony w pozwie. Zresztą wartość dowodowa takiej prywatnej ankiety sporządzonej przez siostrę powoda i to środka dowodowego nieznanego kpc jest żadna. Przy ustalaniu okoliczności bezspornych, Sąd kierował się dyrektywami wskazanymi w art. 229 – 230 k.p.c. --- STRONA 4 --- Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód w pozwie domagał się nakazania pozwanemu złożenia oświadczenia, w którym pozwany przeprosiłby powoda za naruszenie jego dóbr osobistych oraz zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty 5 000 zł tytułem zadośćuczynienia, zarzucając pozwanemu naruszenie jego dóbr osobistych w postaci czci, godności i wizerunku. Art. 23 k.c. przewiduje, że dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Katalog dóbr osobistych zawarty w wyżej cytowanym przepisie nie jest katalogiem zamkniętym, zawarte w nim wyliczenie dóbr osobistych nie jest wyczerpujące. Dalej art. 24 § 1 k.c. stanowi, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W myśl § 2 cyt. przepisu, jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. Powołane przepisy zawierają regulację dotyczącą ochrony dóbr osobistych jednostki jedynie przykładowo wymienionych w art. 23 k.c. Zakładają one bezprawność działania, która jest wystarczającą przesłanką do skutecznego domagania się ochrony prawnej wskazanej w art. 24 k.c. Zagrożenie zaś lub naruszenie dobra osobistego zostanie uznane za bezprawne, jeżeli jest ono sprzeczne z szeroko rozumianym porządkiem prawnym. Ponadto naruszenie to musi być obiektywne tzn. w ocenie społeczeństwa musi wywoływać negatywne odczucia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 r., sygn. akt V CKN 195/01). W orzecznictwie sądowym i doktrynie podkreśla się, że rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2004 r., sygn. akt V CSK 609/03, LEX nr 109404). Przepis art. 24 §1 k.c. rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że na powoda nakłada obowiązek udowodnienia, iż pozwany naruszył jego dobra osobiste. Przepis formułuje również domniemanie bezprawności naruszenia dóbr osobistych. Na pozwanym zatem ciąży obowiązek udowodnienia, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne. Kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych winna być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogło obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Abstrahuje się tym samym od subiektywnych odczuć osób nadwrażliwych oraz takich, które z różnych względów nie mają zdolności do reagowania emocjonalnego na określone zachowania innych podmiotów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 r., sygn. akt V CKN 195/01, LEX nr 53107). Brak bezprawności wynikać może przede wszystkim ze zgody podmiotu prawa osobistego, z działania w ramach porządku prawnego, ze szczególnych przepisów prawnych, z wykonywania prawa podmiotowego, z konieczności ochrony innego wyżej postawionego dobra oraz ogólnej klauzuli zasad współżycia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1989 r., sygn. akt II CR 419/89, OSP 199, z. 11 – 12, poz. 377, LEX nr 8996). Koniecznym elementem wyłączenia bezprawności działania naruszającego dobro osobiste jest również prawdziwość twierdzeń co do faktów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2000 r., sygn. akt II CKN 670/98, LEX nr 51058). Zarzuty powoda w przedmiocie naruszenia jego dóbr osobistych w postaci czci godności i wizerunku są bezpodstawne. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Podnieść należy, iż jak wynika z zeznań rzecznika i przełożonych powoda, pozwany nie przekazywał im następujących informacji na temat powoda, tj. że w miejscowości, w której mieszka powód zachowuje się niebezpiecznie, biega z siekierą, straszy ludzi oraz że jest niestabilny emocjonalnie. Pozwany w rozmowach z rzecznikiem i przełożonym pozwanego sygnalizował jedynie przejawianie agresywnego zachowania w stosunku do policjantów oraz informacje o toczących się postępowaniach karnych. Działania pozwanego nie miały na celu zdyskredytowania powoda i doprowadzenia do utraty pracy przez niego. --- STRONA 5 --- Ponadto zachowaniu pozwanego nie można przypisać charakteru bezprawnego. Z zeznań rzecznika i przełożonego powoda wynika, że zachowanie pozwanego motywowane było troską o powoda. Powód jest funkcjonariuszem publicznym (art. 57 ustawy z dnia 24-0-1991 r „o straży pożarnej” Dz.U. z 2016 r poz. 603 jt), zaś kolizje z prawem mają wpływ na możliwości pełnienia przez niego tych funkcji (art. 39, art. 43 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy). W opinii Sądu pozwany jako obywatel był uprawniony do poinformowania pracodawcy powoda o jego problemach z prawem, o których zdaniem Sądu przełożeni powoda powinni się dowiedzieć. W przypadku, gdyby pozwany skontaktował się z pracodawcą o innym profilu działania (podmiot niezatrudniający funkcjonariuszy publicznych) jego zachowanie należałoby sklasyfikować jako bezprawne, lecz w sytuacji dotyczącej funkcjonariusza publicznego nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Konflikt strażaka z prawem przekłada się na możliwość pełnienia przez niego funkcji. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie powołanych przepisów prawa. O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 98 k.p.c., uznając powoda za stronę przegrywającą sprawę. Zasądzono od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2 297 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego na podstawie § 2 pkt 3 (stawka w wysokości 1 200 zł tytułem zastępstwa w sprawie o zapłatę) oraz § 8 pkt 2 (stawka w wysokości 1 080 zł tytułem zastępstwa w sprawie o ochronę dóbr osobistych) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, w brzmieniu pierwotnym) oraz 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku.