Postanowienie I C 428/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Opolu I W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 428/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Katarzyna Sieheń Protokolant: Ewelina Południak po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2011 r. w Opolu sprawy z powództwa T. M. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Rejonowego w Opolu o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I. oddala powództwo, II. zasądza od powoda T. M. na rzecz pozwanego Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu kwotę 2.760 zł tytułem kosztów postępowania. Sygn. akt I C 428/10 UZASADNIENIE Powód T. M. pozwem z 13.08.2010 r. (data nadania pisma) skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Rejonowego w Opolu wniósł o nakazanie pozwanemu usunięcia skutków naruszenia jego dóbr osobistych w postaci czci człowieka w znaczeniu dobrej sławy oraz godności osobistej będących następstwem poświadczenia nieprawdy w dokumencie urzędowym co do okoliczności mającej znaczenie prawne w postanowieniu z 30.12.2005 r. o sygnaturze akt VIIK 1100/05 Sądu Rejonowego w Opolu, w zakresie możliwości uiszczenia zryczałtowanej równowartości wydatków w postępowaniu prywatnoskargowym przez T. M., czym naruszył prawo do Sądu powoda, poprzez złożenia oświadczenia wydrukowanego na papierze firmowym pozwanego, podpisanego przez Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu na własny koszt, poprzez zlecenie zamieszczenia skanowanej, elektronicznej, kolorowej wersji tego oświadczenia na stornie internetowej wydawnictwa (...) www.glosposzkodowanych.pl, przepraszającego T. M. o następującej treści: --- STRONA 2 --- „Prezes Sądu Rejonowego w Opolu przeprasza Pana T. M. za poświadczenie nieprawdy przez Sędziego Sądu Rejonowego A. T. w postanowieniu z dnia 30.12.2005 r., w sprawie o sygnaturze akt VIIK 1100/05 Sądu Rejonowego w Opolu, w zakresie możliwości uiszczenia zryczałtowanej równowartości wydatków w postępowaniu prywatnoskargowym przez T. M. w celu uniemożliwienia mu obrony swoje czci, godności osobistej naruszonej pomówieniami J. O.. Jednocześnie oświadczam, iż w grudniu 2005 r. T. M. nie był w stanie uiścić zryczałtowanej równowartości wydatków w postępowaniu prywatnoskargowym w sprawie o sygnaturze VIIK 1100/05 Sądu Rejonowego w Opolu. Niniejsze oświadczenie jest publikowane w rezultacie przegranego procesu sądowego. Prezes Sądu Rejonowego w Opolu”. Jednocześnie powód domagał się dokonania darowizny przez pozwanego na cel społeczny poprzez wpłacenie na konto bankowe Stowarzyszenia (...) kwoty 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za umyślne naruszenie dóbr osobistych powoda i zasądzenia od pozwanego kosztów procesu. W uzasadnieniu podnosił, iż 15.03.2005 r. podczas konfrontacji w ramach śledztwa o sygnaturze akt. VIDs 24/02 Prokuratury Okręgowej w Opolu oraz w dniach wcześniejszych został zniesławiony przez J. O. i w celu ochrony swoich dóbr osobistych skierował 16.08.2005 r. akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Opolu. Dalej wyjaśniał, że w dniu 30.12.2005 r. w sprawie o sygnaturze VIIK 1100/05 Sąd wydał postanowienie, w którym stwierdził, iż T. M. nie wykazał okoliczności przemawiających za zwolnieniem go od obowiązku uiszczania zryczałtowanej równowartości wydatków w postępowaniu prywatnoskargowym. Twierdził, że wydarzenia procesowe, w których brał udział w okresie od 30.11.2009 r. do 09.08.2010 r., w sprawie o sygnaturze III K 97/06 Sądu Okręgowego w Opolu stał się impulsem do skierowania pozwu, po wcześniejszym zapoznaniu się z aktami sprawy VIIK 1100/05 Sądu Rejonowego w Opolu. Po dokonanej analizie w maju 2010 r. dokumentów oraz okoliczności sprawy karnej IIIK 97/06 wynika, że odrzucenie aktu oskarżenia w postępowaniu prywatnoskargowym przeciwko J. O. miało bezpośredni związek ze śledztwem o sygnaturze akt VIDs 24/02 Prokuratury Okręgowej w Opolu i aktywnością S. W.. W czasokresie 2005-2006 powoda nie było stać na poniesienie żadnych kosztów sądowych, co udowodniło wiele postępowań prowadzonych w zakresie zwolnienia go z kosztów sądowych , czego dowodem zdaniem powoda miały być postanowienia wydawane w sprawach o sygnaturze IC 2967/05 Sądu Okręgowego w Toruniu, w sprawie IXS 8/05 Sądu Okręgowego w Toruniu, (...) 1/06 Sądu Okręgowego w Opolu. Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania od powoda na rzecz pozwanego. W uzasadnieniu podniósł, iż czynności Sądu Rejonowego w Opolu były podejmowane na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a postanowienie Sądu Rejonowego w Opolu z 30.12.2005 r. w sprawie VIIK 1100/05 o odmowie zwolnienia T. M. od obowiązku uiszczania zryczałtowanej równowartości wydatków w postępowaniu prywatnoskargowym nie zostało uznane za bezprawne w toku stosownego postępowania. Podniósł, iż orzeczenia wydane w tym przedmiocie w innych sprawach nie mają żadnego znaczenia albowiem Sąd rozpoznający sprawę VIIK 1100/05 jest niezawisły i niezależny w orzekaniu, poza tym orzeczenia te zapadły po dniu 30.12.2005 r., kiedy to wydano postanowienie w sprawie VIIK 1100/05, a Sąd rejonowy w Opolu wskazał w uzasadnieniu na takie okoliczności, które nie były powoływane w innych orzeczeniach załączonych do pozwu. Co do roszczenia o zadośćuczynienie podniósł, iż brak jest podstaw do przyjęcia, by działanie pozwanego naruszyło jakiekolwiek dobro osobiste powoda oraz by było bezprawne, gdyż prowadzenie przez organy władzy publicznej postępowania w ramach określonej przez ustawodawcę procedury nie stanowi bezprawnego działania w rozumieniu art. 24 kc, które mogłoby naruszyć dobro osobiste osoby fizycznej. Pozwany zgłosił również zarzut przedawnienia roszczenia powoda z uwagi na upływ trzyletniego terminu zgodnie z art. 442 § 1 kc. Powód wiąże roszczenie z postanowieniem z 30.12.2005 r. w sprawie VIIK 1100/05 Sądu Rejonowego w Opolu. Roszczenie powoda przedawniło się więc najpóźniej z dniem 30.12.2008 r., a pozew jest datowany 12.08.2010 r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: --- STRONA 3 --- W dniu 16.08.2005 r. powód T. M. skierował do Sądu Rejowego w O. prywatny akt oskarżenia przeciwko J. O., powołując się przy tym na pomówienia ze strony J. O. w toku postępowania o sygnaturze VIDs 24/02, w tym protokół konfrontacji sporządzony w tej sprawie. Złożył również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to tym, że od 14 miesięcy jest osadzony w Areszcie Śledczym, nie ma dochodów. Jego żona natomiast samotnie prowadzi dom i jej dochody są na tyle skromne, że wyłożenie każdej kwoty dla nich i ich syna byłoby zbyt uciążliwe. Sąd Rejonowy w Opolu w składzie SSR Artur Tomaszewski postanowieniem z dnia 30.12.2005 r. sygn. VIIK 1100/05 odmówił oskarżycielowi prywatnemu T. M. zwolnienia od obowiązku uiszczenia zryczałtowanej równowartości wydatków w postępowaniu prywatnoskargowym. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, iż T. M. przebywa w Areszcie Śledczym w O. i stan jego konta wynosił na dzień 26.08.2004 r. – środki do dyspozycji 381,44 zł i 617,95 zł – środki zgromadzone zgodnie z art. 126 § 1 kkw. Żona oskarżyciela prywatnego , zamieszkuje w T. i jest zatrudniona w (...) Wojewódzkiej (...), jako starszy specjalista ds. kadr uzyskując miesięcznie dochód netto w kwocie 1.051,30 zł. W tych okolicznościach zdaniem Sądu Rejonowego brak było podstaw do zwolnienia T. M. od kosztów sądowych. Postanowienie to doręczono T. M. w dniu 10.02.2006 r. Powód na postanowienie złożył zażalenie. Sąd Okręgowy w Opolu postanowieniem z dnia 9 marca 2006r. w sprawie VIIKz 151/06 postanowił utrzymać w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 30.12.2005 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy, stwierdził, iż Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił sytuację rodzinną, majątkową powoda i zasadnie uznał, iż skoro inicjuje on postępowanie w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego, to powinien liczyć się z koniecznością uiszczenia zryczałtowanej równowartości wydatków, a sytuacja materialna wskazuje, że powód ma środki zgromadzone na koncie w areszcie, natomiast jego żona osiąga dochody w kwocie 1.051,30 zł netto. Powyższe postanowienie powód otrzymał w dniu 03.04.2006r. wraz z wezwaniem o uiszczenie opłaty w kwocie 300 zł. dowód: - akta VIIK 1100/05 Sądu Rejonowego w Opolu (dołączone do akt sprawy IC 426/10 Sądu Okręgowego w Opolu). Sąd zważył co nastepuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Powód domagał się ochrony dóbr osobistych, w postaci czci w znaczeniu dobrej sławy oraz godności osobistej, które jego zdaniem zostało naruszone przez pozwanego poprzez uznanie przez Sąd Okręgowy w Opolu, że sytuacja majątkowa powoda pozwalała na poniesienie zryczałtowanej równowartości wydatków w postępowaniu prywatnoskargowym. Zgodnie z art. 24 § 1 kc ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Z tegoż przepisu wynika jednoznacznie, iż ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności działania jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony --- STRONA 4 --- Ustawodawca w art. 24 § 1 kc wprowadził zasadę domniemania bezprawności i że to pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających to działanie, a więc wyłączających bezprawność. Na żądającym ochrony ciąży jedynie dowód, że dobro osobiste zostało naruszone lub zagrożone. Działanie nie jest bezprawne, chociażby zagrażało dobru osobistemu lub nawet je naruszało, przede wszystkim wówczas, gdy jest oparte na obowiązującym przepisie prawa albo stanowi wykonywanie prawa podmiotowego (por. wyrok SN z dn. 24.01.2000 III CKN 553/98). Zdaniem Sądu powód nie wykazał stosownie do art. 6 kc, aby doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Postanowienie Sądu Rejonowego w Opolu, ani w sentencji ani w uzasadnieniu nie zawiera określeń, które mogłyby naruszać w jakikolwiek sposób godność bądź cześć powoda. Ocena czy doszło do bezprawnego naruszenia dobra osobistego nie może być oceną subiektywną dokonaną według miary indywidualnej zainteresowanego, który czuje się dotknięty zachowaniem innej osoby. Ustalenie naruszenia dobra osobistego musi być dokonane w sposób obiektywny, a więc tak, by przeciętny odbiorca mógł uznać określoną wypowiedź za mogącą potencjalnie wywołać negatywną ocenę osoby domagającej się ochrony swoich dóbr (por. post. SN z dn. 17.09.2009r. V CK 69/04). Z pewnością z obiektywnego punktu widzenia odmowa zwolnienia od kosztów sądowych nie stanowi naruszenia dóbr osobistych w postaci godności osobistej i czci. Cześć oznacza bowiem honor, dobre imię, a godność poczucia własnej wartości, natomiast prawo do sądu nie może być uważane za cześć lub godność osobistą i nie mieści się w ogóle w katalogu dóbr osobistych. Po drugie zachowanie strony pozwanej nie było bezprawne. Z pewnością nie można uznać za przejaw bezprawnego łamania dóbr osobistych powoda, oceny dokonanej przez Sędziego Sądu Rejonowego, że powód był w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie z oskarżenia prywatnego. Ocena ta dokonana została w ramach czynności procesowych – mających oparcie w art. 623 kpk, tak więc oparta o obowiązujący przepis prawa, co jak już wskazano wyżej wyłącza bezprawność działania. Nie ma znaczenia również fakt, że w innych sprawach powód był zwalniany w całości od kosztów sądowych. Orzeczenie wydane w innej sprawie nie wiąże Sądu. Sąd obowiązany jest badać zasadność zwolnienia od kosztów w każdej sprawie. Skoro skład rozpoznający wniosek powoda doszedł do przekonania, że był on nieuzasadniony, to w ramach swobodnej oceny dowodów znajdujących się w aktach sprawy VIIK1100/05, był uprawniony do dokonania takiej oceny, a T. M. z kolei mógł podważać tą ocenę w ramach złożonego zażalenia, co też zresztą uczynił. Fakt negatywnego rozpoznania zażalenia i utrzymania zaskarżonego postanowienia w mocy przez Sąd Okręgowy w Opolu potwierdza prawidłowość oceny Sądu Rejonowego w Opolu. Słusznie też pozwany zauważa, iż nie można mówić o żadnej szkodzie w kontekście art. 417 1 § 2 kc z uwagi na to, iż postanowienie jest prawomocne i nie doszło to stwierdzenia we właściwym postępowaniu jego niezgodności z prawem i należy zgodzić się również ze stroną pozwaną, że żądanie zapłaty kwoty 50.000 zł na cel społeczny jest przedawnione. Powód odpis postanowienia z dnia 30.12.2005 r. otrzymał w dniu 10.02.2006 r., a postanowienie z dnia 09.03.2006 r. utrzymujące w mocy postanowienie z 30.12.2005 r. otrzymał 03.04.2006 r. i wtedy też dowiedział się ostatecznie o ewentualnej szkodzie polegającej na tym, że nie będzie mógł dochodzić swoich praw w postępowaniu prywatnoskargowym i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Tymczasem stosownie do art. 442 1 § 1 kc roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. W związku z tym, roszczenie powoda uległo przedawnieniu co najmniej z dniem 03.04.2009 r., a pozew został nadany do Sądu 13.08.2010 r. Sąd oddalił wniosek dowodowy powoda o przesłuchanie świadków A. T. i S. W., albowiem wobec nie wykazania przez powoda, aby doszło do naruszenia dóbr osobistych, braku bezprawności działania strony pozwanej, dowody te nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W tych okolicznościach orzeczono jak w sentencji. --- STRONA 5 --- Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 98 kpc.