Postanowienie I C 426/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 marca 2011 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydz

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 426/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 marca 2011 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Marta Kulpa Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Tomczyk po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2011 r. w Opolu sprawy z powództwa T. M. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w Opolu , reprezentowanego przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, I. powództwo oddala, II. zasądza od powoda T. M. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Opolu kwotę 2.760 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wyrok uprawomocnił się dnia 29 czerwca 2011r. SSO Marta Kulpa Na oryginale właściwy podpis Za zgodność: Sygn. akt I A Ca 642/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2011 r. --- STRONA 2 --- Sąd Apelacyjny we Wrocławiu - Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Iwona Biedroń Sędziowie: SSA Franciszek Marcinowski SSA Jan Gibiec (spr.) Protokolant: Justyna Łupkowska po rozpoznaniu w 29 czerwca 2011 r. we W. na rozprawie sprawy z powództwa T. M. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Okręgowemu w Opolu o ochronę dóbr osobistych i zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt I C 426/10 oddala apelację i zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 2.070 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Na oryginale właściwe podpisy Za zgodność: Sygn. akt IC 426/10 UZASADNIENIE Powód T. M. wystąpił z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Okręgowego w Opolu domagając się skutków usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci czci człowieka w znaczeniu dobrej sławy oraz godności osobistej, będących następstwem poświadczenia nieprawdy dokumencie urzędowym co do okoliczności mającej znaczenie prawne w postanowieniu z dnia 9 marca 2006r. w sprawie o sygn. VII Kz 151/06 Sądu Okręgowego w Opolu w zakresie możliwości uiszczenia zryczałtowanej równowartości wydatków w postępowaniu prywatnoskargowym, czym naruszył prawo powoda do sądu poprzez: - złożenie oświadczenia wydrukowanego na papierze firmowym pozwanego, podpisanego przez Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu, na własny koszt, poprzez zlecenie zamieszczenia skanowanej wersji elektronicznej tego oświadczenia na stronie internetowej wydawnictwa (...) www.glosposzkodowanych.pl, przepraszające (...) M. o następującej treści : „ Prezes Sądu Okręgowego w Opolu przeprasza pana T. M. za poświadczenie nieprawdy przez skład orzekający w s prawie o sygn. VII Kz 151/06 Sądu Okręgowego w Opolu , w postanowieniu z dnia 9 marca 2006r. w zakresie możliwości uiszczenia zryczałtowanej równowartości wydatków w postępowaniu prywatnoskargowym przez T. M. w celu uniemożliwienia mu obrony swojej czci , godności osobistej naruszonej pomówieniami J. O.. Jednocześnie oświadczam , iż w styczniu 2006r. T. M. nie był w stanie uiścić zryczałtowanej równowartości wydatków w postępowaniu prywatnoskargowym w sprawie o sygn. VII Kz 1100/05Sądu Rejonowego w Opolu. Niniejsze --- STRONA 3 --- oświadczenie jest publikowane w rezultacie przegranego procesu sadowego. Prezes Sadu Okręgowego w Opolu. Nadto wniósł o dokonanie darowizny na podstawie art. 417§1 kc w zw. z art. 271§1 kk przez pozwanego Skarb Państwa reprezentowanego przez Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu na cel społeczny poprzez wpłacenie na konto bankowe Stowarzyszenia (...) kwoty 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za umyślne naruszenie dóbr osobistych powoda. W uzasadnieniu podniósł , iż w dniu 15.03.2005r. podczas konfrontacji w ramach śledztwa o sygn. akt VI Ds. 24/02 Prokuratury Okręgowej w Opolu , okazało się , iż w trakcie śledztwa był wielokrotnie pomawiany przez J. O. o dokonanie przestępstw, których nie popełnił. w celu ochrony swoich dóbr osobistych w dniu 16 sierpnia 2005r./ skierowałem prywatny akt oskarżenia do Sądu Okręgowego w Opolu. W dniu 9 marca 2006r. w postanowieniu o sygn. VII Kz 151/06 Sądu Okręgowego w Opolu , skład orzekający odmawiając zwolnienia od zapłaty zryczałtowanej równowartości wydatków napisał iż Sąd I instancji prawidłowo ocenił jego sytuacje rodzinną i majątkową i zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Wydarzenia procesowe , w których brał udział w okresie od 30.11.2009r. do 5 maja 2010r. w sprawie o sygn. akt III K 97/06 Sądu Okręgowego w Opolu, stały się impulsem do zapoznania się z aktami i wystąpienia o wydanie kserokopii dokumentów z akt sprawy o sygn. akt VIIK 1100/05. Po dokonanej analizie dokumentów oraz z okoliczności sprawy wynika, iż odrzucenia aktu oskarżenia skierowanego przeciwko J. O., miało bezpośredni związek ze śledztwem o sygn. akt VI Ds. 24/02 Prokuratury Okręgowej w Opolu i aktywnością Prokuratorów Prokuratury Okręgowej w Opolu. Powoda nie było stać na poniesienie żadnych kosztów sądowych , co wykazało wiele postępowań sądowych w zakresie zwolnienia go z kosztów sądowych - prowadzonych przez Sądy w warunkach swobodnej oceny dowodów. W świetle przywołanych faktów , oczywistością jest iż stan faktyczny przedstawiony w sprawie o sygn. akt VIIKz 1511/06 Sądu Okręgowego w Opolu w zakresie możliwości płatniczych T. M. nakazywał zwolnic go od ponoszenia kosztów opłaty od prywatnego aktu oskarżenia. Tym samym , iż ten sam stan faktyczny był przedmiotem ocen Sądów Okręgowych w Opolu i T. i był podstawa zwolnienia od kosztów. Pozwany Skarb Państwa – Prezes Sądu Okręgowego w Opolu reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa w całości . W uzasadnieniu podniósł, iż kwestionuje roszczenie powoda zarówno co do zasady , jak i wysokości – w części dotyczącej żądania zasądzenia kwoty 50.000 zł na wskazany cel społeczny i wniósł o oddalenie powództwa w całości. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczeń dochodzonych przez powoda w niniejszej sprawie. Z uzasadnienia pozwu wynika , że powód wywiódł naruszenie dóbr osobistych z uznania przez funkcjonariuszy Sądu Okręgowego w Opolu w postanowieniu z dnia 9 marca 2006r. wydanych w sprawie VII Kz 151/06 , ze jego sytuacja majątkowa pozwalała na poniesienie zryczałtowanej równowartości wydatków w postępowaniu prywatnoskargowym. Stosownie do art. 442 1 §1 kc roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia , w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Powód wiedzę o szkodzie , którą w niniejszym postępowaniu stanowi jego naruszenie dóbr osobistych , jak i osobie obowiązanej do jej naprawienia tj,. Skarbie Państwa , miał w dacie otrzymania odpisu postanowienia z dnia 9 marca 2006r. W związku z tym , gdyby powód otrzymał postanowienie przed dniem 18.09.2007r. roszczenie powoda uległo przedawnieniu. Z ostrożności procesowej strona pozwana podniosła również, że powód nie wykazał naruszenia dóbr osobistych przez pozwany Skarb Państwa. Odmowa zwolnienia od kosztów strony postępowania sądowego , będąca następstwem oceny , że sytuacja majątkowa danej osoby pozwala na jej poniesienie , nie jest powszechnie odbierana jako coś wstydliwego , stawiającego tą osobę w negatywnym świetle. Przedstawione w postanowieniu z dnia 9 marca 2006r. stanowisko Sądu Okręgowego nie naruszało w żaden sposób dóbr osobistych powoda . Niezależnie od powyższego , podnieść należy , że nie można dopatrzeć się w zachowaniu funkcjonariuszy Sądu Okręgowego w Opolu , z którego powód wywodzi naruszenia jego dóbr osobistych cech bezprawności. Ocena możliwości poniesienia przez powoda kosztów sądowych została wyrażona w ramach dokonywania czynności procesowych w postępowaniu karnym na podstawie obowiązujących przepisów i w żaden sposób nie dyskredytowała osoby powoda. W konsekwencji nie --- STRONA 4 --- może być mowy również o winie pozwanego w zakresie roszczenia opartego na art. 448 kc. Pozwany kwestionuje również sposób uchylenia skutków naruszenia jego dóbr osobistych. Osobie , której dobra osobiste zostały naruszone przysługuje prawo do uzyskania przeprosin w takiej formule , w jakiej doszło do naruszenia . Nieadekwatne jest zatem domaganie się zamieszczenia przeproszenia na stronie internetowej w sytuacji, gdy do rzekomego naruszenia dóbr osobistych doszło niepublicznie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny : W dniu 16.08.2005r. powód T. M. skierował do Sądu Rejowego w O. prywatny akt oskarżenia przeciwko J. O.. Złożył również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to tym , że od 14 miesięcy jest osadzony w Areszcie Śledczym , nie ma dochodów . Jego żona natomiast samotnie prowadzi dom i jej dochody są na tyle skromne , ze wyłożenie każdej kwoty dla nich i ich syna byłoby zbyt uciążliwe. Sąd Rejonowy w Opolu postanowieniem z dnia 30. (...). sygn. VIIK 1100/05 odmówił oskarżycielowi prywatnemu T. M. zwolnienia od obowiązku uiszczenie zryczałtowanej równowartości wydatków w postępowaniu prywatnoskargowym. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał , iż T. M. przebywa w Areszcie Śledczym w O. i stan jego konta wynosił na dzień 26.08.2004r. – środki do dyspozycji 381,44 zł i 617,95 zł –środki zgromadzone zgodnie z art. 126§1 kkw. Żona oskarżyciela prywatnego , zamieszkuje w T. i jest zatrudniona w (...) Wojewódzkiej (...) , jako starszy specjalista ds. kadr uzyskując miesięcznie dochód netto w kwocie 1.051,30 zł. W tych okolicznościach zdaniem Sądu Rejonowego brak było podstaw do zwolnienia T. M. od kosztów sądowych. Powód na postanowienie złożył zażalenie. Sąd Okręgowy w Opolu postanowieniem z dnia 9 marca 2006r. w sprawie VIIKz 151/06 postanowił utrzymać w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 30.12.2005r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy, stwierdził , iż Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił sytuacje rodzinną , majątkową powoda i zasadnie uznał , iż skoro inicjuje on postępowanie w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego , to powinien liczyć się z koniecznością uiszczenia zryczałtowanej równowartości wydatków, a sytuacja materialna wskazuje , że powód ma środki zgromadzone na koncie w areszcie, natomiast jego żona osiąga dochody w kwocie 1.051,30 zł netto. Powyższe postanowienie powód otrzymał w dniu 3.04.2006r. wraz z wezwaniem o uiszczenie opłaty w kwocie 300 zł. dowód: akta VIIK 1100/05 Sąd zważył: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Powód domagał się ochrony dóbr osobistych , w postaci czci w znaczeniu dobrej sławy oraz godności osobistej , które jego zdaniem zostało naruszone przez pozwanego poprzez uznanie przez Sąd Okręgowy w Opolu , że sytuacja majątkowa powoda pozwalała na poniesienie zryczałtowanej równowartości wydatków w postępowaniu prywatnoskargowym. Zgodnie z art. 24 § 1 kc ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem , może żądać zaniechania tego działania , chyba ,że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać , ażeby osoba , która dopuściła się naruszenia , dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków , w szczególności złożyła --- STRONA 5 --- oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Z tegoż przepisu wynika jednoznacznie , iż ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym . Przesłanka bezprawności działania jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony Ustawodawca w art. 24 § 1 kc wprowadził zasadę domniemania bezprawności i że to pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających to działanie , a więc wyłączających bezprawność. Na żądającym ochrony ciąży jedynie dowód , że dobro osobiste zostało naruszone lub zagrożone. Działanie nie jest bezprawne , chociażby zagrażało dobru osobistemu lub nawet je naruszało , przede wszystkim wówczas , gdy jest oparte na obowiązującym przepisie prawa albo stanowi wykonywanie prawa podmiotowego ( por. wyrok SN z dn. 24.01.2000 III CKN 553/98). Do okoliczności wyłączających bezprawność zalicza się również zgodę pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu. Po pierwsze zdaniem Sądu powód nie wykazał stosownie do art. 6 kc , aby doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Postanowienie Sądu Okręgowego w Opolu , ani w sentencji ani w uzasadnieniu nie zawiera określeń , które mogłyby naruszać w jakikolwiek sposób jego godność bądź cześć powoda. Ocena czy doszło do bezprawnego naruszenia dobra osobistego nie może być ocena subiektywną dokonaną według miary indywidualnej zainteresowanego , który czuje się dotknięty zachowaniem innej osoby. Ustalenie naruszenia dobra osobistego musi być dokonane w sposób obiektywny , a więc by przeciętny odbiorca mógł uznać określoną wypowiedź za mogącą potencjalnie wywołać negatywna ocenę osoby domagającej się ochrony swoich dóbr ( por. post. SN z dn. 17.09.2009r. V CK 69/04) . Z pewnością z subiektywnego punktu widzenie odmowa zwolnienia od kosztów sądowych nie stanowi naruszenia dóbr osobistych w postaci godności osobistej i czci. Cześć oznacza bowiem honor , dobre imię, natomiast godność poczucie własnej wartości, natomiast prawo do sądu nie może być uważane za cześć lub godność osobistą i nie mieści się w ogóle w katalogu dóbr osobistych. Po drugie zachowanie strony pozwanej nie było bezprawne. Z pewnością nie można uznać za przejaw bezprawnego łamania dóbr osobistych powoda , oceny dokonanej przez sędziów Sądu Okręgowego , że powód był w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie z oskarżenia prywatnego. Ocena ta dokonana została w ramach czynności procesowych- rozpoznawania zażalenia - w oparciu o przepis 624§ 1 i 2 kpk . Tak więc oparta o obowiązujący przepis prawa , co jak już wskazano wyżej wyłącza bezprawność działania. Nie ma znaczenia również fakt , że w innych sprawach powód był zwalniany w całości od kosztów sądowych. Orzeczenie wydane w innej sprawie nie wiąże sądu. Sąd obowiązany jest badać zasadność zwolnienia od kosztów w każdej sprawie. Skoro skład rozpoznający zażalenie powoda doszedł do wniosku , że było ono nieuzasadnione , to w ramach swobodnej oceny dowodów znajdujących się w aktach sprawy VIIK1100/05 , był uprawniony do utrzymania zaskarżonego postanowienia w mocy. Po trzecie należy się zgodzić ze strona pozwaną , że żądanie zapłaty kwoty 50.000 zł na cel społeczny jest przedawnione. Powód odpis postanowienia z dnia 9 marca 2006r. otrzymał w dniu 3.04.2006r. , wtedy też dowiedział się o szkodzie polegającej na tym , że nie będzie mógł dochodzić swoich praw w postępowaniu prywatnoskargowym i osobie zobowiązanej do jej naprawienia . Stosownie do art. 442 1 §1 kc roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia , w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. W związku z tym , roszczenie powoda uległo przedawnieniu z dniem 3.04.2009r. , a pozew wpłynął dopiero w dniu 18.08.2010r. --- STRONA 6 --- Sąd oddalił wniosek dowodowy powoda o przesłuchanie świadków A. P. i W. K. , albowiem powód nie wskazał na jakie okoliczności mieliby być ci świadkowie słuchani., a nadto wobec niewykazania przez powoda aby doszło do naruszenia dóbr osobistych , braku bezprawności działania strony pozwanej , dowody te nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W tych okolicznościach orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 98 kpc.