Wyrok I C 424/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy w Opolu I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 424/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSA w SO Halina Jagieła Protokolant: stażysta P. L. po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2011 r. w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa Z. S. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w S., Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w K. zastępowanym przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I. oddala powództwo, II. zasądza od powoda Z. S. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Na oryginale właściwy podpis za zgodność: Sygn. akt IC 424/10 UZASADNIENIE Powód Z. S. pozwem wniesionym dnia 13 sierpnia 2010r. skierowanym przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w K. oraz Zakładowi Karnemu w S. wystąpił o ochronę dóbr osobistych. Domagał się na podstawie art. 24 kc w związku z art. 488 oraz art. 2, art. 30, art. 40, art. 41 ust 4, art. 60 ust 1 Konstytucji RP, art. 3, art. 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zasądzenia kwoty 150.000 zł --- STRONA 2 --- wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu naruszenia dóbr osobistych w postaci godności, intymności oraz prawa osób pozbawionych wolności do humanitarnego traktowania przez państwo. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że przebywał w Zakładzie Karnym w S., a także w Zakładzie Karnym w K.. Powód zarzuca pozwanemu Skarbowi Państwa, iż naruszył jego dobra osobiste w postaci godności, intymności oraz prawa osób pozbawionych wolności do humanitarnego traktowania poprzez osadzenie powoda w niehumanitarnych warunkach bytowych, a mianowicie osadzenie go w celi, w której na jednego osadzonego przypadało niespełna 1,5 m 2 powierzchni przy normie 3 m 2 oraz 4 m 2 obowiązującej w państwach UE wskazanej przez Europejski Komitet Zapobiegania Torturom. Ponadto powód podniósł, że w Zakładzie Karnym w K. został osadzony w celi duszącej pozbawionej wentylacji zgodnej z przepisami prawa, co powoduje dodatkową istotną dolegliwość polegającą na przebywaniu powoda przez 23 godziny na dobę (za wyjątkiem godzinnego spaceru) w warunkach rażąco urągających ludzkiej godności oraz utrudnianie w normalnych oddychaniu. Do utrudnienia w oddychaniu przyczynia się zamontowana w oknie tzw. blinda okienna, która nie przepuszcza świeżego powietrza. Podniósł także, iż w kąciku sanitarnym znajduje się jedna półka oraz muszla toaletowa, a także umywalka i dwie półki oraz że kącik sanitarny jest zlokalizowany w celi. Powód wskazał również, iż w Zakładzie Karnym w S. osadzony został w celi niewyposażonej w kącik sanitarny, nieoddzielony od reszty celi. Ponadto podniósł, iż osadzono go w wilgotnej oraz duszącej celi, pozbawionej zgodnej z przepisami prawa wentylacji, co powodowało również dolegliwości w postaci problemów w normalnym oddychaniu. Wskazał także, iż w Zakładzie Karnym w S. został dwukrotnie pobity oraz był gnębiony psychicznie i fizycznie o czym informował administrację Zakładu Karnego. Wskazane przez powoda okoliczności uzasadniają zatem jego żądanie, a dochodzone zadośćuczynienie stanowi rekompensatę za wyrządzoną mu krzywdę na skutek opisanego w pozwie bezprawnego, sprzecznego z Konstytucją i innymi przepisami europejskich konwencji, jak również ustaw krajowych działaniami pozwanych. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany wskazał, iż zapewnił powodowi praworządne, humanitarne warunki odbywania kary, zgodnie zobowiązującymi przepisami. Podkreślił, iż w związku z przekroczeniem pojemności jednostki w okresie pobytu powoda na terenie Zakładu Karnego w S. zdarzały się przypadki czasowego osadzenia skazanych na podstawie art. 248 § 1 kkw w warunkach niezabezpieczających 3 m 2 powierzchni celi przypadającej na osobę, jednakże o wszystkich przypadkach informowany był bezzwłocznie sędzia penitencjarny, który nie kwestionował ani stosowanych odstępstw ani też konieczności jego zastosowania. W tej sytuacji powód mógł przebywać w celi bez zachowania ustawowej normy powierzchni, natomiast obecnie jego osadzenie w Zakładzie Karnym w K. jest zgodne z normą art. 110§ 2 kkw. Podkreślił pozwany także, iż zjawisko przeludnienia w jednostkach penitencjarnych jest zjawiskiem obiektywnym, niezależnym od woli i działań pozwanego. W związku z tym na podstawie art. 248 § 1 kkw pozwany okresowo zmuszony był korzystać ze stosowania czasowego odstępstwa w zakresie powierzchni normatywnej należnej skazanym w stosunku do niektórych osadzonych. Stosowanie zatem odstępstw z art. 248 § 1 kkw mieści się w granicach obowiązującego prawa. Natomiast w trakcie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w K. nie przebywał powód w celach przeludnionych. Był i nadal jest osadzony w celi mieszkalnej zgodnej z jej normatywem. Pozwany odnosząc się natomiast do dochodzenia roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia w związku z bezprawnym działaniem organu władzy publicznej, które to działanie zdaniem powoda wyrządziło mu szkodę lub też naruszyło jego dobra osobiste wskazał, iż dla ustalenia odpowiedzialności pozwanego konieczne jest wykazanie w sposób niebudzący wątpliwości dopuszczenia się przez pozwanego bezprawnego niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej, wystąpienia szkody po stronie powoda, jak również związku przyczynowego między bezprawnym działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej a zaistniałą szkodą, tj. wyrządzenie szkody lub naruszenie owym działaniem dóbr osobistych. Powoda z zgodnie z treścią art. 6 kc obciąża w tym względzie dowód powstania szkody i jej wysokości i powiązanie tej szkody z działaniem lub też zaniechaniem pozwanego. --- STRONA 3 --- Tym samym na powodzie ciąży obowiązek przytoczenia i udowodnienia okoliczności wskazujących na powstanie szkody oraz uzasadniających dochodzenie z tego tytułu zadośćuczynienia w podanej wysokości. W ocenie pozwanego powód w żaden sposób nie wykazał by w istocie po jego stronie doszło do powstania szkody i jakiejkolwiek krzywdy, bowiem nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na zaistnienie zdarzeń opisanych jako pogorszenie warunków bytowych, jak również na okoliczność nieludzkiego traktowania go przez funkcjonariuszy służby więziennej, poza własnymi twierdzeniami. Nie jest bowiem wystarczające samo tylko twierdzenie powoda, że w okresie, w którym przebywał w jednostce organizacyjnej pozwanego nie zapewniono mu odpowiednich warunków bytowych. Zarazem powód nie uzasadnił wysokości dochodzonej tytułem zadośćuczynienia kwoty. Pozwany działał w ramach obowiązującego porządku prawnego i zgodnie z obowiązującymi przepisami, zapewniał wykonanie kary w sposób praworządny i humanitarny, jak również stosował względem powoda jedynie ograniczenia wynikające z istoty wykonywanej kary pozbawienia wolności, brak jest podstaw do twierdzenia by dopuścił się działania bezprawnego, którym to z kolei działaniem mógł spowodować powstanie szkody u powoda lub też naruszyć jego dobra osobiste. Okoliczności takie nie zostały przez powoda wykazane. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód przebywał w Zakładzie Karnym w S. w okresie od dnia 1 sierpnia 2009r. do dnia 20 lipca 2010r. W powyższym okresie był osadzony w różnych celach: Pawilon B –cela nr 19, nr 24, nr 25, nr 35, nr 42, nr 54, nr 56 nr 52 oraz pawilon C –cele nr 5 i nr 8. W Zakładzie Karnym w K. powód przebywał w okresie od 27.07.2010r.-28.08.2010r w celi nr 217 metraż celi 15,30 m 2, gdzie osadzonych było 5 osób, w okresie od 28.08.2010r.-30.08.2010r. w celi nr 210 metraż celi 15,20 m 2 gdzie osadzonych było 5 osób. W okresie 30.08. (...). do nadal powód osadzony jest w celi nr 217 o metrażu 15,30 m 2 gdzie przebywa 5 osób. Powód w trakcie osadzenia w Zakładzie Karnym w S. był kwaterowany w celach wieloosobowych o różnej powierzchni mieszkalnej z przeznaczeniem dla tymczasowo aresztowanych i skazanych, zgłaszających się do odbycia kary pozbawienia wolności. W roku 2009r. przeludnienie w Zakładzie Karnym w S. było nadmierne i mogło wymuszać dodawanie 1-2 łóżek do celi. Z uwagi na utrzymujące się przeludnienie zdarzały się przypadki, iż Dyrektor Zakładu Karnego w S. wydawał decyzje w sprawie umieszczenia osadzonych w warunkach, w których powierzchnia mieszkalna wynosiła mniej niż 3 m 2 na osobę, powiadamiając za każdym razem o tym fakcie sędziego penitencjarnego. W trakcie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w K. nie przebywał on w celach przeludnionych. Był i nadal jest osadzony w celi mieszkalnej zgodnej z jej normatywem. Cele, w których przebywał powód wyposażone były w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, zapewniający powodowi osobne miejsce do spania i jedzenia oraz przechowywania żywności i rzeczy osobistych, a także miały wydzielony węzeł sanitarny, zapewniający warunki zachowania higieny. Cele, w których przebywał powód posiadały łóżka dla każdego osadzonego i kącik sanitarny, z umywalką i toaletą. Znajdowało się w nich także otwierane okno, wentylacja kanałowa grawitacyjna, system centralnego ogrzewania, kanalizacja, zaopatrzenie w zimną wodę oraz oświetlenie elektryczne, które jest standardowe. Powód otrzymywał środki czystości i miał możliwość wykonywania codziennej toalety w sposób nie niekrępujący i zapewniający intymność. W Zakładzie Karnym w S. prowadzone były przez (...) w kontrole sanitarne, podczas których nie stwierdzono nieprawidłowości w co do stanu sanitarnego pomieszczeń dla osadzonych. Powód w czasie osadzenia w pozwanych jednostkach penitencjarnych był również uprawniony do korzystania z zajęć świetlicowych, sportowych na wolnym powietrzu, spacerów co umożliwiało mu także spędzanie czasu poza celą. Ponadto mógł korzystać z biblioteki więziennej, z odbiornika telewizyjnego i radiowego, telewizji kablowej jak również mógł brać udział w zajęciach kulturalno światowych organizowanych na terenie pozwanych zakładów karnych. --- STRONA 4 --- W okresie pobytu w Zakładzie Karnym w S., jak również w Zakładzie Karnym w K. powód nigdy nie zgłaszał jakichkolwiek skarg odnośnie zachowania się funkcjonariuszy służby więziennej, czy też wniosków i zastrzeżeń związanych z warunkami pobytu w jednostce penitencjarnej zarówno dyrektorowi jak również żadnemu innemu przełożonemu, czy też wychowawcy. Nie zgłaszał także żadnych konfliktów z współ osadzonymi. Powód nie zgłaszał się również na rozmowę z wizytującym więzienie Sędzią Penitencjarnym. Dowód: informacja z dnia 7 października 2010r. k.22-23 informacja z dnia 30 września 2010r. k. 24-26 Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Jako podstawą prawną swoich roszczeń powód wskazał art. 24 k.c. i art.448 k.c. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na obiektywnych wyżej wskazanych dowodach w postaci dokumentów dołączonych do akt sprawy. Odnośnie natomiast zeznań powoda Sąd nie dał im wiary, ponieważ pozostawały one w sprzeczności z innymi dowodami, w szczególności z dowodami z dokumentów. Powód w swoim pozwie wskazywał, iż zostały naruszone jego dobra osobiste w postaci godności, z uwagi na warunki, w jakich odbywał karę pozbawienia wolności tj. przeludnienia w celi, brak należytego wyposażenia cel, brak wentylacji, jak również za brak właściwych warunków do utrzymania higieny osobistej oraz czystości w celi, brak reakcji administracji Zakładu Karnego na składane przez powoda skargi, itp. Wskazując na to powód w pozwie domagał się zadośćuczynienia w kwocie 150.000 zł. Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę międzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19.12.1966r. ( Dz.U. z 1977r. Nr 38, poz. 167 i 169), głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem godności człowieka. Także art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności stanowiący, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art.40,41 ust.4 i 47 Konstytucji RP wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego ( wyrok SN z dnia 28.02.2007r. V CSK 431/06, OSNC 2008 nr 1, poz. 13). Art. 448 k.c. stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Natomiast art. 24 k.c. stanowi podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawność działania, przez którą rozumie się działanie sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Przepis ten przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, zatem na pozwanym ciąży obowiązek wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Powód natomiast winien wykazać, że doszło do naruszenia dobra osobistego. --- STRONA 5 --- Bezprawność działania wyłącza: 1) działanie w ramach porządku prawnego 2) wykonywanie prawa podmiotowego, 3) zgodę pokrzywdzonego, 4) działanie w obronie uzasadnionego interesu. Mając powyższe przepisy na uwadze stwierdzić należy, iż aby można było przyznać zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego musi wystąpić bezprawność działania po stronie pozwanego. Odnosząc się zatem do roszczenia powoda, w ocenie Sądu w żaden sposób nie wykazał on zgodnie z regułą wynikającą z art. 6 kc w z 232 kpc, by w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w S., jak również w Zakładzie Karnym w K. doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, a ciężar dowodu w tym zakresie obciążał powoda, tak jak pozwanego obciążał obowiązek wykazania, iż jego działanie nie było bezprawne. Zauważyć należy, iż treść pozwu zawiera same ogólniki, jest napisana niemalże według szablonu, jaki większość osadzonych stosuje występując do sądu z podobnymi roszczeniami, bez odniesienia się do jakichkolwiek konkretów. Powód pisze o cierpieniach, pisze o niehumanitarnym traktowaniu, złych warunkach bytowych, niezapewnieniu mu możliwości utrzymania higieny, jednakże nie podał na czym polegały owe cierpienia i doznana przez niego krzywda, nie wskazał także żadnych konkretnych zdarzeń czy sytuacji. Nie wyjaśnił także na czym polegała niemożność utrzymania higieny (np. czy na braku środków higienicznych czy na innych okolicznościach). W przypadku powoda, w Zakładzie Karnym w S., zostały co prawda nieznacznie przekroczone normy zaludnienia przewidziane w art. 110 § 2 k.k.w., ale nie w sposób nadmierny. Umieszczenie skazanego w celi, w której przekroczone były wynikające z art. 110 § 2 k.k.w. normy metrażowe, nawet, jeśli mogło stanowić naruszenie godności i prawa do prywatności, to nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania domagania się zadośćuczynienia. O możliwości zasądzenia roszczenia decydować bowiem winna ocena stopnia pokrzywdzenia, którego doznała osoba żądająca ochrony prawnej, a inaczej należy ocenić stopień tego pokrzywdzenia i to nawet biorąc pod uwagę subiektywną wrażliwość osoby skazanej, w przypadku gdy osoba taka dotychczas nie była poddana takiemu czynnikowi stresogennemu jak osadzenie w zakładzie karnym, a inaczej w przypadku osoby, która już odbywała karę pozbawienia wolności. W ocenie Sąd ograniczenia, jakich doznawał powód podczas pobytu w Zakładzie Karnym w S. nie naruszały jego godności. Warunki w celi pomimo niezachowania normy 3 m 2 nie były niegodziwe. Ponadto o wszystkich takich przypadkach informowany był bezzwłocznie sędzia penitencjarny, który nie kwestionował ani stosowanych odstępstw ani też konieczności jego zastosowania. W ocenie Sądu naruszenie tych norm nie powodowało istotnego pogorszenia warunków bytowych osadzonych i spowodowane było dużą ilością doprowadzeń skazanych do odbycia kary. Podkreślił także, iż zjawisko przeludnienia w jednostkach penitencjarnych jest zjawiskiem obiektywnym, niezależnym od woli i działań pozwanego. W związku z tym na podstawie art. 248 § 1 kkw pozwany okresowo zmuszony był korzystać ze stosowania czasowego odstępstwa w zakresie powierzchni normatywnej należnej skazanym w stosunku do niektórych osadzonych. Stosowanie zatem odstępstw z art. 248 § 1 kkw mieści się w granicach obowiązującego prawa. Natomiast powód nie wykazał by w takich warunkach przebywał stale. Jak wynika bowiem z ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego powód od czasu osadzenia go w Zakładzie Karnym w K. nie przebywał w celach przeludnionych. Był i nadal jest osadzony w celi mieszkalnej zgodnej z jej normatywem. Poza tym strona pozwana podjęła szereg działań umożliwiających mu spędzanie czasu poza celą, a mianowicie uczestniczenie w zajęciach w świetlicy, jak również w zajęciach kulturalno-oświatowych i sportowych na wolnym powietrzu. Ponadto same cele wbrew twierdzeniom powoda wyposażone były w niezbędny sprzęt kwaterunkowy. Powód otrzymywał także środki czystości i miał możliwość wykonywania codziennej toalety w sposób nie niekrępujący i zapewniający intymność. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż panujący w zakładach karnych i aresztach śledczych dyskomfort jest elementem odbywania kary pozbawienia wolności, w związku z czym powód rażąco naruszając porządek prawny, winien liczyć się z karą pozbawienia wolności i wszystkimi ograniczeniami i dolegliwościami z tej kary płynącymi tym bardziej, że odbywał już kilkakrotnie karę pozbawienia wolności w okresie wcześniejszym i fakt znajomości realiów więziennych nie odstraszył go od powrotu do tego samego miejsca. Oznacza to zatem, iż nie miał on oporów --- STRONA 6 --- wewnętrznych przed powrotem w to samo miejsce, w związku z czym warunki panujące w Zakładzie Karnym w S. nie są na tyle dla niego uciążliwe aby można było mówić o niehumanitarnym traktowaniu, jak również nie stanowiły żadnego źródła cierpień psychicznych i fizycznych. Podkreślić należy również, iż poziom tych dolegliwości uwarunkowany jest nie tylko samym pozbawieniem wolności, ale także standardem życia w danym kraju, w tym sytuacji ekonomicznej determinującej przeciętny poziom życia obywateli. Powszechnie znanym jest fakt niedofinansowania nie tylko więziennictwa, ale też wiele innych dziedzin publicznej działalności państwa w tym także i tej działalności, która jest podejmowana na rzecz osób nienaruszających porządku prawnego (służba zdrowia, szkolnictwo, opieka społeczna). Ponadto w odbiorze społecznym standardy panujące w zakładach karnych oraz aresztach śledczych niewiele odbiegają od przeciętnego poziomu egzystowania ubogiej polskiej rodziny (por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2007r., sygn. akt I A Ca 499/07 , wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 14 grudnia 2009r., sygn. akt IC 130/09, wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 25 lutego 2009r., sygn. akt IC 330/08 wyrok Sadu Okręgowego w Warszawie z dnia 18 marca 2009r. sygn. akt IC 422/08 wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie z 26 listopada 2009r., sygn. akt IC 155/09). Zwrócić należy także uwagę, iż niedogodności, które spotkały powoda w związku z odbywaniem kary w takim samym stopniu dotyczyły także innych osadzonych. Warunki te zaś były takie, jakie w danej sytuacji mogła optymalnie zapewnić administracja zakładu. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia stałoby zdaniem Sądu w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości. Fakt bowiem ewentualnego osadzenia powoda w przeludnionej celi z pewnością nie wynikał z celowego i nacechowanego złą wolą działania jakiegokolwiek podmiotu, ani też próby represjonowania skazanego, a był co najwyżej efektem braku należytego dofinansowania więziennictwa. Co więcej działania pozwanego nie było skierowane indywidualnie przeciwko powodowi, tylko dotyczyło wszystkich osadzonych; obecnie powód przebywa w celach mieszkalnych, gdzie zachowane są ustawowe normy powierzchni. W tym kontekście zwrócić należy również uwagę, iż wynikły konflikt wartości w postaci ewentualnego naruszenia dóbr osobistych skazanego i z drugiej strony konieczności wykonywania kary trzeba rozstrzygnąć zdaniem Sądu na rzecz tego drugiego dobra. Konieczność wykonywania kary pozbawienia wolności jest wartością nadrzędną mającą na celu uchronienie społeczeństwa przez osobami, które już kilkakrotnie wchodziły w konflikt z prawem takimi jak powód. Stąd też interes społeczny wyrażający się w poczuciu bezpieczeństwa indywidualnego i zbiorowego przemawia za oddaleniem powództwa, nawet gdyby przyjąć, iż naruszono dobra osobiste powoda umieszczając go na jakiś czas w przeludnionej celi. I ten interes przeważa nad potrzebą udzielenia ochrony dobrom osobistym powoda. Mając na uwadze powyższe powództwo oddalono. Na podstawie art. 98 k.p.c. obciążono powoda kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego wynika z § 6 pkt.6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (dz. U. Nr 163, poz. 1349).