Wyrok I C 416/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 416/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Beata Grzybek Protokolant: stażysta Dagmara Napieraj po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2011 r. w Olsztynie sprawy z powództwa P. T. przeciwko S.P. - A.Ś. w O. o zapłatę I. oddala powództwo, II. zasądza od powoda P. T. na rzecz S.P. – P.G. S. P. kwotę 3.600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego Sygn. akt I C 416/11 U Z A S A D N I E N I E Powód P. T. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kwoty 80.000 zł jako zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, z czego 10.000 zł zasądzenia na C. Z. D. w W.. W uzasadnieniu powyższego powód wskazał m. in., że A.Ś. w O. bezprawnie naruszył jego dobra osobiste – godność , intymność oraz prawo osób pozbawionych wolności do humanitarnego traktowania przez organy państwa. Nadmienił, że w pozwanym AŚ przebywał w latach 2001- 2002 jako osoba tymczasowo aresztowana. Powód uskarżał się na złe warunki higieniczno – sanitarne zajmowanych przez niego celi oraz umieszczenie go w celi gdzie, powierzchnia celi przypadająca na jednego osadzonego była rażąco niższa od minimalnych gwarancji ustawowych.. (k. 2 – 5) W odpowiedzi na pozew pozwany S. P. – A. Ś. w O. wniósł o oddalenie powództwa i o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając swe stanowisko pozwany podniósł przede wszystkim zarzut przedawnienia za okres powyżej trzech lat przed wniesieniem pozwu. Pozwany podał przy tym, że rozpoczęcie biegu przedawnienia jest niezależne od świadomości uprawnionego co do przysługującego mu roszczenia i rozpoczyna bieg od chwili, w której przy zachowaniu należytej staranności powód mógł uzyskać informację o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Oczywistym jest natomiast, zdaniem pozwanego, że przebywając w Aś w O. powód był na bieżąco świadomy, w jakich warunkach przebywa. Niezależnie od powyższego pozwany zakwestionował twierdzenia strony powodowej, w szczególności podniósł, że powód nie udowodnił powstania szkody po jego stronie oraz nie wykazał zawinienia po stronie pozwanego, co jest niezbędne z punktu widzenia przepisu art. 448 k.c. (k. 36 – 47) Sąd ustalił, co następuje: --- STRONA 2 --- Powód był osadzony w A. Ś. w O. w okresach: d) od 29 sierpnia 1988 r. do 21 kwietnia 1989 r., e) od 3 lutego 1998 r. do 17 marca 1998 r., f) od 18 grudnia 2002 r. do 19 lutego 2003 r. (bezsporne; potwierdzone: informacja z dnia 28 listopada 2011 r. – k. 61) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań zauważyć należy, iż podstawą prawną niniejszego pozwu są przepisy dotyczące ochrony dóbr osobistych, które – w ocenie powoda – zostały naruszone przez bezprawne działanie jednostki organizacyjnej S. P. polegające na niezapewnieniu powodowi odpowiednich warunków pobytu w AŚ w O.. Niemniej podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczeń strony powodowej okazał się być zasadny. W świetle obowiązującego w okresie objętym żądaniami pozwu przepisu art. 442 § 1 k.c. (uchylonego z dniem 19 sierpnia 2007 r. mocą ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, Dz. U. z 2007 r., Nr 80, poz. 538) roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, w tym o zapłatę zadośćuczynienia w związku z naruszeniem dóbr osobistych opartego na art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c., ulegało przedawnieniu z upływem lat 3 od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jedynie na magnesie podkreślenia wymaga, że także w świetle obecnie obowiązującej treści art. 442 1 § 3 k.c. roszczenie powoda ulega przedawnieniu po okresie 3 lat od dnia, w którym to dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy zaznaczyć należy, że powód przebywał w AŚ w O. z przerwami w okresie od 29 sierpnia 1988 r. do 21 kwietnia 1989 r., od 3 lutego 1998 r. do 17 marca 1998 r., od 18 grudnia 2002 r. do 19 lutego 2003 r. W tej sytuacji można przyjąć, że o nieodpowiednich warunkach pobytu oraz o tym, że odpowiedzialność za to ponosi S. P., powód dowiedział się najpóźniej z datą opuszczenia tego zakładu. Powyższego nie zmienia okoliczność, że np. powód był nieświadomy przysługujących mu roszczeń, gdyż nie ma to znaczenia dla biegu terminu przedawnienia. Wspomniany 3 – letni termin biegnie od daty, gdy ktoś dowiedział się, iż dane okoliczności mogą stanowić podstawę domagania się od konkretnego podmiotu zapłaty zadośćuczynienia lub odszkodowania. Nieznajomość prawa nie stanowi zatem okoliczności powodującej przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia (art. 121 k.c. i art. 123 k.c.). W tym stanie rzeczy uznać należało, że Ew. nieświadomość powoda, iż może dochodzić roszczeń odszkodowawczych za osadzenie go w nieodpowiednich warunkach w jednostce penitencjarnej S. P. nie ma żadnego znaczenia dla biegu terminu przedawnienia. Rozpoczęcie biegu przedawnienia jest uzależnione jedynie od świadomości uprawnionego co do istnienia szkody i osoby zobowiązanej do jej naprawienia, nie zaś od świadomości uprawnionego co do przysługującego mu roszczenia (vide: uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2006 r., I CSK 176/05, Lex nr 191138). Obiektywnie rzecz ujmując, nic więc nie stało na przeszkodzie dochodzenia zadośćuczynienia już w dacie opuszczania AŚ w O., zaś wiedzę o --- STRONA 3 --- tym powód mógł powziąć bez żadnych problemów i przy zachowaniu minimum staranności również w tej dacie. Biorąc także pod uwagę powszechność składania takich pozwów przez osadzonych, w tym przebywających w AŚ w O., przy uwzględnieniu kilkukrotnego pobytu powoda w jednostkach penitencjarnych. W konsekwencji, w ocenie Sądu, 3- letni termin przedawnienia roszczeń powoda rozpoczął swój bieg najpóźniej z dniem 20 lutego 2003 r i upłynął z dniem 20 lutego 2006 r., podczas gdy pozew został wniesiony dopiero w dniu 21 lipca 2011 r. Oznacza to, że pozwany, zgodnie z art. 117 § 2 k.c. mógł skutecznie uchylić się od zaspokojenia roszczeń powoda, a ponieważ z tego prawa skorzystał, podnosząc stosowny zarzut w odpowiedzi na pozew, skutkowało to koniecznością oddalenia powództwa. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił wnioski dowodowe powoda , gdyż z uwagi na skutecznie podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia nie mogły mieć one żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Niezależnie od powyższych uwag podkreślić należy, iż powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie również z innych przyczyn. Wspomnieć jedynie wypada, że powód nie wykazał, aby swoim zawinionym zachowaniem pozwana jednostka organizacyjna S. P. doprowadziła do powstania krzywdy po stronie powoda. W tej mierze powód powoływał się wyłącznie na swoje subiektywne oceny, podczas gdy zgodnie z art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c., w sytuacji, w której pozwany kwestionował nie tylko wspomniane okoliczności dotyczące nieodpowiednich warunków pobytu, lecz przede wszystkim swoją winę, to właśnie powód winien wskazać przemawiające za takimi twierdzeniami i wnioskami dowody (por. uzasadnienie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, OSNC 2008/1/13). Jednocześnie podkreślić należy, że samo przeludnienie czy nieodpowiednie warunki osadzenia nie oznaczają automatycznie bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda, zwłaszcza gdy zważyć, że w okresie pobytu powoda w AŚ w O. obowiązywał przepis art. 248 § 1 k.k.w. dopuszczający umieszczenie skazanych w szczególnie uzasadnionych wypadkach w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 przewidziane art. 110 § 2 k.k.w. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że nawet gdyby w jakiejś części uznać roszczenia powoda za nieprzedawnione, jego twierdzenia i oceny za zasadne, a działania S. P. za bezprawne, uczynienie zadość żądaniom pozwu naruszałoby elementarne zasady współżycia społecznego, które nie dopuszczają, aby sprawca przestępstwa czerpał w związku z jego popełnieniem bezpośrednie lub chociażby pośrednie korzyści materialne. Nie sposób bowiem pominąć, że powód przebywał w AŚ w O. trzykrotnie w związku z zarzutem popełnienia przestępstw. Doznawane przez niego ograniczenia w korzystaniu z pełni praw i wolności obywatelskich zostały spowodowane zatem wskutek popełnienia przez niego przestępstw (przestępstwa), które z oczywistych względów uznać trzeba za naganne zachowanie, naruszające normy społeczne w sposób rażący i powszechnie nieakceptowany. Zważywszy przy tym na zapewniane powodowi w okresie pobytu w zakładzie karnym bezpłatne wyżywienie, szeroki dostęp do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych (w tym specjalistycznych) i bezpłatnych zajęć kulturalnych i oświatowych, w porównaniu do ograniczonej ze względu na realia ekonomiczne dostępności tych świadczeń udzielanych nieodpłatnie dla osób pozostających na wolności, tudzież przy uwzględnieniu wysokości kompensat ustawowych dla ofiar przestępstw (nieprzekraczających 12.000 zł --- STRONA 4 --- – por. ustawa z 7 lipca 2005 r. – Dz. U. nr 169, poz. 1415 ze zm.) i możliwych do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, roszczenia powoda – osoby poważnie naruszającej porządek prawny – opiewające na kwotę 80.000 zł i dotyczące rzekomych naruszeń jego dóbr osobistych spowodowanych rzekomo nieludzkimi warunkami odbywania kary, w sposób ewidentny pozostają w sprzeczności z powszechnie podzielanym poczuciem sprawiedliwości, zmierzając de facto do uzyskania znacznych korzyści materialnych z racji przejściowych dolegliwości związanych z koniecznością zarzutem popełnienia przestępstw. W konsekwencji, mając na uwadze powyższe rozważania, z uwagi na przedawnienie roszczeń, ale także z powodu brak podstaw prawnych i faktycznych żądań powoda, a nadto ich ewentualną sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, na podstawie art. 117 § 2 k.c. w zw. z art. 442 § 1 k.c., Sąd powództwo oddalił (punkt I wyroku). Powód, jako strona przegrywająca, obowiązany jest, na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., art. 99 k.p.c., art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. z 2005 r., Nr 169, poz. 1417 ze zm.) w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), zwrócić pozwanemu wszelkie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. W związku z powyższym Sąd zasądził od powoda na rzecz P.G. S. P. kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (punkt II wyroku