Postanowienie I C 413/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2020 r. Sąd Okręgowy w Krakowi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 413/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2020 r. Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodnicząca: SSO Ewa Olszewska Protokolant: sekretarz sądowy Małgorzata Wałęga po rozpoznaniu w dniu 15 października 2020r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa T. D. przeciwko H. D. o ochronę dóbr osobistych I. nakazuje pozwanej H. D. skierowanie do powoda T. D. pisemnych przeprosin w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku o następującej treści: „Przepraszam Pana T. D. za naruszenie praw ojca małoletnich E. i D. D. (1) do osobistej więzi, niezakłóconego i pełnego współdecydowania w przedmiocie władzy rodzicielskiej, pieczy oraz miejsca pobytu nad małoletnimi dziećmi D. D. (1) oraz E. D., a to w związku z bezprawnym zatrzymaniem przez pozwaną bez zgody ojca małoletnich D. D. (1) oraz E. D. na teren N. w lutym (...)”; II. oddala powództwo w pozostałym zakresie; III. znosi koszty procesu między stronami. Sygn. akt I C 413/19 UZASADNIENIE Powód T. D. w pozwie skierowanym przeciwko H. D. wniósł o nakazanie pozwanej przeproszenia powoda w formie pisemnej o treści: „ Przepraszam Pana T. D. za podnoszenie nieprawdziwych i bezpodstawnych twierdzeń przed Komendą Powiatową Policji w B., Sądem Okręgowym w Krakowie Wydział XI Cywilny – Rodzinny w toku postępowania XI C 823/16 oraz Sądem Rejonowym dla Krakowa Śródmieścia Wydział III Rodzinny i Nieletnich w toku postępowania I. N. 585/16/S , jak również względem pracowników (...) w K. oraz pracowników szkoły podstawowej nr (...) w B. o stosowaniu p. (...) przez Pana T. D. względem mnie oraz dzieci D. D. (1) i E. D., a w szczególności dokonanie przez Pana T. D. pobicia mojej osoby w dniu 20 grudnia (...) na terenie szkoły podstawowej w B., jak również przepraszam Pana T. D. za naruszenie prawa ojca małoletnich E. i T. D. do osobistej więzi, niezakłóconego i pełnego współdecydowania w przedmiocie władzy rodzicielskiej , pieczy oraz miejsca pobytu nad małoletnimi D. D. (1) oraz E. D. , w związku z bezprawnym zatrzymaniem bez zgody ojca w lutym (...) małoletnich D. D. (1) oraz E. D. na teren N., a następnie ukrywanie na terenie Polski miejsca pobytu małoletniego D. D. (1) przez ojcem T. D.”. --- STRONA 2 --- Na uzasadnienie swojego roszczenia powód podał, iż on i pozwana są małżeństwem w trakcie rozwodu, w którego tle rozgrywa się konflikt na tle sprawowania opieki nad małoletnimi ich dziećmi. Niniejszym pozwem powód dochodzi pisemnego przeproszenia z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych w postaci dobrego imienia, czci i prawa ojca do osobistej więzi, niezakłóconego i pełnego współdecydowania w przedmiocie władzy rodzicielskiej, pieczy oraz miejsca pobytu nad małoletnimi D. i E. D. w związku z bezprawnym wywiezieniem i zatrzymaniem bez jego zgody w lutym (...) małoletnich dzieci na teren N., a następnie ukrywanie na terenie Polski miejsca pobytu małoletniego D. D. (1) przed ojcem i w ten sposób utrudnianie kontaktu ojca z synem, jak również pomówienie powoda przed Komendą Powiatową Policji w B. , Sądem Okręgowym w Krakowie Wydział XI Cywilny – Rodzinny w toku postępowania XI C 823/16 oraz Sądem Rejonowym dla Krakowa Śródmieścia Wydział III Rodzinny i Nieletnich w toku postępowania I. N. 585/16/S, jak również względem pracowników (...) w K. oraz pracowników szkoły podstawowej nr (...) w B. w toku w/w postępowania o rzekome stosowanie p. (...) przez powoda względem pozwanej oraz dzieci, a w szczególności dokonanie pobicia w dniu 20 grudnia (...) na terenie szkoły podstawowej w B., w której to sprawie postępowanie zostało prawomocnie umorzone przez KPP w B.. W ocenie powoda pozwana działała bezprawnie, zarówno podnosząc względem niego oszczercze twierdzenia, jak również poprzez naruszenie, bez żadnego uzasadnienia więzów osobistych powoda jako ojca z dziećmi. Skutki działania pozwanej są dla powoda bardzo dotkliwe , a dotyczą przede wszystkim nieustannego zagrożenia i nieustannej konieczności obrony dobrego imienia, ale również sfery rodzicielskiej. Skutkiem oszczerczych działań pozwanej było również danie wiary tym oszczerstwom przez pracowników szkoły podstawowej w B., którzy następnie posługiwali się twierdzeniami samej pozwanej, jednak na mocy oświadczenia z dnia 18 stycznia 2017r. przeprosili powoda za podnoszenie nieprawdziwych twierdzeń. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie kosztów procesu. Podniosła iż wniesienie pozwu przez powoda odbiera jako dalszą eskalację konfliktów małżeńskich. Nadto zakwestionowała w całości twierdzenia powoda dotyczące naruszenia jego dóbr osobistych oraz podniosła że nie sposób uznać jej działań jako bezprawnych. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód i pozwana byli małżeństwem od (...)r. Z tego małżeństwa wywodzi się dwoje wspólnych dzieci – D. ur. w (...)r. i E. ur. w (...)r. Od wielu lat między małżonkami trwa konflikt, który nasilił się w (...) Do 12 lutego (...) rodzina mieszkała w pobliżu K. w W.. Dzieci uczęszczały do szkoły i przedszkola. Strony posiadały wspólne prawo do opieki nad swymi dziećmi. Na przełomie 2015/(...) pozwana oznajmiła powodowi , że chciałaby wyjechać razem z dziećmi do N. do swoich rodziców, najlepiej na dłużej. Powód nie chciał zgodzić się na ten wyjazd, ostatecznie wyraził zgodę na wyjazd tygodniowy. Dnia 12 lutego (...) po uzgodnieniu ze swymi rodzicami pozwana wyjechała z dziećmi do nich do K. do N.. Jednakże pozwana odwlekała termin powrotu do kraju i następnie oznajmiła powodowi zamiar pozostania z dziećmi zagranicą. Dnia 23 lutego (...) w trakcie rozmowy telefonicznej doszło do kłótni między nią a powodem i pozwana poinformowała powoda że zamierza na stałe pozostać z dziećmi w N.. Powód nie wyraził na to zgody i zażądał przed Sadem w N. powrotu dzieci do Polski. Powód odwiedzał wielokrotnie swe dzieci w K. i spędzał z nimi czas jednakże zawsze w obecności członka rodziny ze strony matki dzieci. Również kontaktował się z dziećmi za pomocą S. przez internet. W dniu 3 czerwca (...) Sąd Rejonowy w Karlsruhe Sąd Rodzinny wydał decyzję w której postanowił, że pozwana H. D. jest zobowiązana do sprowadzenia do Polski dzieci D. i E. D. , którzy zamieszkiwali w N. – w okresie dwóch tygodni od momentu uprawomocnienia się decyzji. W uzasadnieniu Sąd n. wskazał, iż pozwana w myśl art. 3 Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka zagranicę z dnia 25. 10.1980r. naruszyła istniejące wspólne prawo do opieki nad dziećmi powoda w momencie kiedy niezgodnie z ustawodawstwem polskim od dnia 23.02.(...) zatrzymywała dzieci w N.. Sąd wskazał, iż miejscem stałego pobytu dzieci była Polska, powód nie wyraził zgody a pozwana powinna była przedtem skontaktować się z sądem polskim i skierować prośbę o przeniesienie na pozwaną prawa do opieki nad dziećmi lub prawa decydowania o miejscu zamieszkania dzieci, aby móc przeprowadzić się z nimi do N.. Dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Karlsruhe z dnia 3.06.(...), k. 120-127 – w aktach XI C 823/16; przesłuchanie powoda, k. 40,257-259; przesłuchanie pozwanej, k. 40-41,259-261 --- STRONA 3 --- Powód nie czekając aż pozwana sama wykona orzeczenie Sądu niemieckiego i wróci z dziećmi do kraju na początku czerwca (...) przejął opiekę nad córką E. przywożąc ją z N. do Polski bez zgody pozwanej. Powód zabrał córkę z placu zabaw na oczach starszego syna, który zareagował płaczem. Dowód: przesłuchanie pozwanej, k. 40-41,259-261 W lipcu (...) pozwana wróciła z synem do Polski, jednak małżonkowie nie nawiązali już pożycia, mieszkali osobno, a ich konflikt eskalował głownie w sferze opieki nad dziećmi. Nawzajem uniemożliwiali sobie kontakty z dziećmi. Pozwana twierdziła że boi się męża. Powód nie widział syna od września/października do grudnia (...) W sierpniu (...) pozwana zapisała syna do I klasy Szkoły Podstawowej nr (...) w B.. Pozwana poprosiła dyrektora tej szkoły, aby ten nie udzielał ojcu na temat dziecka żadnych informacji. Dziecko ze szkoły odbierała codziennie matka pozwanej, która często przebywała na korytarzach szkoły pilnując wnuka. Obawiano się bowiem, że powód zabierze do siebie również i syna. Powód uzyskał adres syna od Dyrektora szkoły dopiero po kilku tygodniach. Wcześniej złożył zawiadomienie na Policje o zaginięciu syna. Policja ustaliła adres zamieszkana dziecka ale nie udostępniła go powodowi odsyłając go do sądu rodzinnego. Miejsce szkoły do której uczęszczał syn powód ustalił już w październiku (...) Dowód: przesłuchanie powoda, k. 40, 257-259; przesłuchanie pozwanej, k. 40-41, 259-261 W dniu 4 marca (...) pozwana złożyła w Sądzie Okręgowym w Krakowie pozew o rozwód małżeństwa z powodem. W pozwie wskazała m.in. że od kilku lat w małżeństwie nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego z winy powoda, który nadużywa alkoholu, znęca się psychicznie nad pozwaną i brak jest jakichkolwiek z nim więzi. Podała, iż opuściła z dziećmi wspólne miejsce zamieszkania stron i że obecnie mieszka ze swoimi rodzicami w K. i że od lutego (...) samodzielnie sprawuje opiekę nad dziećmi. Sprawa ta została umorzona na skutek cofnięcia pozwu. Dowód: pozew , k 2-4 w aktach XI C 823/16; przesłuchanie pozwanej, k. 40-41,259-261 W piśmie procesowym H. D. z dnia 28 lutego 2017r. złożonym do sprawy I. N. 585/16/S prowadzonej przed Sądem Rejonowym dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie z wniosku T. D. o powierzenie pełni władzy rodzicielskiej nad dziećmi ojcu z jednoczesnym ograniczeniem władzy rodzicielskiej matki, pozwana wskazała m.in. iż brak porozumienia stron w sprawie władzy rodzicielskiej nad mał. dziećmi , jest wynikiem postawy wnioskodawcy , którego zachowanie doprowadziło do sytuacji, w której dzieci od czerwca ub. r. wychowują się osobno, tęsknią za sobą , nie widują się. Zarzuciła, że przedstawiony przez wnioskodawcę we wniosku stan faktyczny jest nieprawdziwy. Pozwana przedstawiła w nim sytuację rodzinno wychowawczą jej mał. dzieci, wskazała na fakt rozłąki pomiędzy małoletnim rodzeństwem, jej dążenia do powierzenia jej wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi. Wniosła też o ustalenie, ze podczas trwania postępowania kontakty jej z córką E. D. będą się odbywały w następujący sposób: codziennie między 10 a 11 oraz 18 a 19 za pośrednictwem telefonu lub komunikatora S., w każdą sobotę niedzielę między 11 a 18 w obecności wnioskodawcy oraz małoletniego D. D. (1) w miejscu publicznym , przy czym wnioskodawca zobowiązany miał być do przywiezienia małoletniej pod wskazany adres i zobowiązany będzie do nieutrudnienia tak ustalonych kontaktów. Dowód: akta III Nsm 585/16/S: pismo uczestniczki z dnia 28.02.2017r., k. 75-83 Postanowieniem z dnia 24 marca 2017r. sygn.. akt III Nsm 585/16/S Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie zmienił pkt 2 postanowienia z dnia 6 marca 2017r. w zakresie ustalonego miejsca odbywania kontaktów pozwanej z mał. E. D. w każdą sobotę i niedzielę w godz. między 11:00 a 18:00 z Ośrodka Interwencji Kryzysowej w B. na K., B. ul. (...), w drodze zabezpieczenia na czas trwania postepowania , powierzył T. D. bezpośrednia pieczę nad mał. E. D. – do czasu prawomocnego zakończenia postępowania, udzielił zabezpieczenia kontaktów T. D. z mał. D. D. (1) na czas trwania postępowania poprzez ustalenie, że T. D. będzie mógł wykonywać kontakty z mał. D. D. (1) codziennie między godz. 18:00 a 19:00 za pośrednictwem komunikatora S. lub telefonicznie, w każdą sobotę i niedzielę w godz. między 11:00 a 18:00 na terenie K. ul. (...) w jednoczesnej obecności matki małoletniego oraz siostry E. D. oraz zobowiązał H. D. do umożliwienia T. D. realizacji kontaktów w w/w sposób a w szczególności do dowiezienia małoletniego do miejsca wykonywania kontaktów w w/ terminach. Dowód: w aktach III Nsm 585/16/S: postanowienie z dnia 24.03.2017r., k. 113-115 --- STRONA 4 --- W dniu 8 września 2017r. powód złożył do Sadu Okręgowego w Krakowie pozew o rozwiązanie małżeństwa zawartego z pozwaną z wyłącznej winy pozwanej. Wyrokiem z dnia 7 lutego 2020r. w sprawie do sygn.. akt XI C 2883/17 Sąd Okręgowy w Krakowie rozwiązał przez rozwód małżeństwo stron orzekając, iż za winę rozkładu pożycia ponosi pozwana. J. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad E. i D. D. (1) powierzył obojgu rodzicom ustalając miejsce zamieszkania E. przy ojcu a D. przy matce. Wyrok ten jest nieprawomocny. Dowód: wyrok SO w Krakowie z dnia 7.02.2020r. sygn.. akt XI C 2883/17 wraz z uzasadnieniem, k. 263- 293 Przed jednym z badań rodziny stron w (...) w K. miał miejsce incydent podczas którego pozwana oskarżyła powoda o działanie na zwłokę w związku z nieprzywiezieniem przez powoda córki E., która według powoda była wtedy chora. Wówczas powód był zdenerwowany. Dowód: przesłuchanie powoda, k. 40,257-259; przesłuchanie pozwanej, k. 40-41, 259-261 W dniu 28 grudnia (...) do Prokuratury Rejonowej w Bochni wpłynęło zawiadomienie H. D. o popełnieniu przez T. D. przestępstwa z art. 207 § 1 , 157 § 2 i inne k.k. Pozwana w zawiadomieniu tym zarzuciła powodowi ż e ten jest agresywny i wulgarny, niejednokrotnie dopuszcza się brutalnych zachowań względem niej, grozi jej zabraniem dzieci , uporczywie nęka stwarzając poczucie zagrożenia i dopuszcza się przemocy fizycznej, co miało miejsce w dniu 20 grudnia (...) na korytarzu Szkoły Podstawowej nr (...) w B. , kiedy to podczas odwiedzin syna D. , uderzył pokrzywdzoną łokciem prawej ręki w brzuch , w okolicy łuku żebrowego, w wyniku czego pokrzywdzona doznała stłuczenia prawego łuku żebrowego i znalazła się w szpitalu. Podczas przesłuchania w KPP w B. pozwana podała m.in., że w styczniu 2015r. mąż po wypiciu alkoholu zaczął być wobec niej agresywny, wszczynał awantury i wyzywał ją, popychał, że podobna sytuacja miała miejsce w marcu 2015r. kiedy pijany uderzył ją ręka, jak i w lipcu kiedy wykręcił jej ręce i wyrzucił ją z sypialni tak że upadła na podłogę, i uderzyła głową o ścianę. Powódka opisała tam też szereg innych incydentów z udziałem powoda oraz zdarzenie w szkole nr 2 w B. w dniu 20 grudnia (...) podczas którego rzekomo została pobita przez powoda. Przy składaniu zawiadomienia pozwana posługiwała się kartą informacyjną z leczenia szpitalnego z dnia 20 grudnia (...) w którym rozpoznano u pozwanej stłuczenie prawego łuku żebrowego. Postanowieniem z dnia 27 marca 2017r. KPP w B. umorzyła w/w dochodzenie w sprawie fizycznego i psychicznego znęcania się poprzez wszczynanie awantur, ubliżanie słowami uznanymi za nieprzyzwoite, krytykowanie, ponizanie, popychanie, szarpanie od bliżej nieokreślonego dnia 2015r. do 20 grudnia (...) w W. nad H. D. tj. o czyn z art. 207 § 1 kk, i art. 157 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk na postawie art. 17 § 1 kpk z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu. Dowód: w katach prokuratorskich sygn. PR Ds. 166.2017: zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa , k. 1-3; protokół zeznań H. D. z dnia 5.01.2017r., k. 8-11; postanowienie z dnia 27.03.2017r., k. 107; następnie w niniejszych aktach: karta informacyjna z leczenia szpitalnego, k. 229 przesłuchanie powoda, k. 40, 257-259; przesłuchanie pozwanej, k. 40-41,259-261 W dniu 18 stycznia 2017r. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr (...) w B. wystosował do powoda oświadczenie w którym przeprosił powoda za użycie nieuprawnionych sformułowań w piśmie z dnia 24 listopada (...) skierowanym do Sądu Rejonowego w Bochni III Wydział Rodzinny i Nieletnich a mianowicie że „ Pan T. D. wywiera negatywny wpływ na dziecko(…) oraz „ Bardzo niekomfortowe są kontakty z nim, gdyż wywiera presję psychiczną na dziecko, wychowawcę , wicedyrektora oraz dyrektora ( świadczy o tym również pisemny wniosek w którym próbuje zastraszyć organy szkoły)” Dowód: oświadczenie z dnia 18.01.2017r., k. 15 Pismem z dnia 15 stycznia 2019r. pełnomocnik powoda wezwał pozwaną do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powoda. W piśmie z dnia 6 lutego 2019r. pozwana wskazała, że nie widzi podstaw do złożenia pisemnych przeprosin dla powoda. Dowód: pisma, k. 9-14 Poza okolicznościami, które nie zostały przez strony zakwestionowane (art. 229 k.p.c.) lub też taką ocenę uzasadniał przebieg całego postępowania (art. 230 k.p.c.), istotne dla sprawy fakty Sąd ustalił w oparciu o przedstawione powyżej dokumenty, --- STRONA 5 --- których autentyczność nie budziła wątpliwości, podobnie jak treść, rozpatrywana w kontekście całokształtu ujawnionych w sprawie okoliczności. Relewantny dla rozstrzygnięcia sprawy stan faktyczny Sąd ustalił również w oparciu o zeznania samych stron – T. D. i H. D. złożonych w szczególności na okoliczność sporu związanego z rozpadem małżeństwa i opieką nad dziećmi, - uznając je w przeważającej mierze za wiarygodne, spójne i odzwierciedlające rzeczywisty przebieg zdarzeń. W ocenie Sądu osoby te szczerze i przekonująco opowiedziały o okolicznościach, w których bezpośrednio uczestniczyły, przy czym subiektywnie – zgodnie ze swoimi interesami intepretowały niektóre okoliczności. Sąd oddalił wnioski dowodowe stron w zakresie wniosków osobowych – tj. o przeprowadzenie dowodu z protokołów zeznań świadków przesłuchiwanych w postępowaniach o rozwód toczących się pomiędzy stronami. W ocenie Sądu przeprowadzenie tych dowodów naruszało zasadę bezpośredniości (art. 235 § 1 k.p.c.), zwłaszcza że powołani przez strony świadkowie zeznawali na korzyść / niekorzyść drugiej strony tj. w zależności przez kogo zostali powołani. Ponadto część z okoliczności na jakie mieli zeznawać w niniejszy sprawie nie była adekwatna do sporu objętego niniejszym postępowaniem. Sąd pominął też szereg wniosków dowodowych stron z dokumentów zalegających w aktach rozwodowych –tj. oprócz w/w protokołów przesłuchań, także opinii i zaświadczeń, które nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia. Należy podkreślić, iż analiza w.w tych wniosków dowodowych prowadziła do stwierdzenia, że strony niejako chcą przełożyć na grunt niniejszej sprawy spór dotyczący postepowania o rozwód i o sprawowanie opieńki nad dziećmi, zapominając, że niniejsza sprawa dotyczy ochrony dóbr osobistych naruszonych w związku z konkretnie nakreślonymi w pozwie wydarzeniami mającymi miejsce z udziałem stron. W związku z rozkładem ciężaru dowodu o czym też niżej, na powodzie spoczywał obowiązek wykazania naruszenia przez pozwaną jego dóbr osobistych a zatem i wykazanie iż do w/w zdarzeń opisanych w pozwie w rzeczywistości doszło, natomiast pozwana miała za zadanie wykazać w celach swej obrony brak bezprawności swoich zachowań względem powoda. Ustalenie więc stanu faktycznego w niniejszej sprawie na podstawie większości zawnioskowanych przez strony dowodów z akt spraw o rozwiązanie małżeństwa nie miało dla niniejszego procesu znaczenia. Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie, ale jedynie w części. Powód T. D. w pozwie skierowanym przeciwko H. D. domagał się nakazanie pozwanej przeproszenia powoda w formie pisemnej o treści szczegółowo wskazanej w petitum pozwu. – to wszystko w związku z rzekomym naruszeniem przez pozwaną jego dóbr osobistych, do jakiego miało dojść w związku z wywiezieniem przez pozwaną dzieci do N. bez zgody powoda w lutym (...), ukrywaniem miejsca zamieszkania syna i utrudnienie z nim kontaktu, pomawianiem powoda przed Komendą Powiatową Policji w B., przed Sądem Okręgowym w Krakowie Wydział XI Cywilny – Rodzinny w toku postępowania XI C 823/16, przed Sądem Rejonowym dla Krakowa Śródmieścia Wydział III Rodzinny i Nieletnich w toku postępowania I. N. 585/16/S, czy przed pracownikami (...) w K. i pracownikami Szkoły Podstawowej nr (...) w B. o rzekome stosowanie p. (...) przez powoda względem pozwanej oraz dzieci. Jako podstawę prawną swoich roszczeń niemajątkowych powód wskazał art. 23 i 24 k.c. W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o jego oddalenie w całości argumentując, iż nie naruszyła ona dóbr osobistych powoda, w szczególności o charakterze bezprawnym. Przechodząc zatem do merytorycznej analizy żądań pozwu w niniejszej sprawie, poczynić na początek należy uwagi natury bardziej ogólnej odnoszące się do problematyki ochrony dóbr osobistych. Otóż, w myśl art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Katalog dóbr osobistych zawarty w wyżej cytowanym przepisie nie jest katalogiem zamkniętym, zawarte w nim wyliczenie dóbr osobistych nie jest wyczerpujące. Przepis art. 24 § 1 k.c. stanowi, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym (art. 445 § 3 k.c.) może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego. Powołane przepisy zawierają regulację dotyczącą ochrony dóbr osobistych jednostki jedynie przykładowo wymienionych w art. 23 k.c. W --- STRONA 6 --- orzecznictwie sądowym i doktrynie podkreśla się, że rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne (por. wyrok SN z 17 czerwca 2004 r., V CSK 609/03, LEX nr 109404) Przepis art. 24 § 1 k.c. rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że na powoda nakłada obowiązek udowodnienia, że pozwany naruszył jego dobra osobiste. Przepis formułuje również domniemanie bezprawności naruszenia dóbr osobistych. Na pozwanym zatem ciąży obowiązek udowodnienia, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne. Kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych winna być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogło obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Abstrahuje się tym samym od subiektywnych odczuć osób nadwrażliwych oraz takich, które z różnych względów nie mają zdolności do reagowania emocjonalnego na określone zachowania innych podmiotów (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2005 r., I ACa 353/05, LEX nr 175202; por. wyrok SN z dn. 26 października 2001 r., V CKN 195/01, LEX nr 53107). Przytoczone powyżej przepisy zakładają bezprawność działania naruszyciela dóbr osobistych, która jest wystarczającą przesłanką do skutecznego domagania się ochrony prawnej wskazanej w art. 24 k.c. Zagrożenie zaś lub naruszenie dobra osobistego zostanie uznane za bezprawne, jeżeli jest ono sprzeczne z szeroko rozumianym porządkiem prawnym. Ponadto naruszenie to musi być obiektywne tzn. w ocenie społeczeństwa musi wywoływać negatywne odczucia (por. wyrok SN z dnia 26 października 2001 r., V CKN 195/01 ). Z kolei brak bezprawności wynikać może przede wszystkim ze zgody podmiotu prawa osobistego, z działania w ramach porządku prawnego, ze szczególnych przepisów prawnych, z wykonywania prawa podmiotowego, z konieczności ochrony innego wyżej postawionego dobra oraz ogólnej klauzuli zasad współżycia społecznego (por. orzenie SN z dnia 19 października 1989r., II CR 419/89, OSP 199, z. 11 – 12, poz. 377, LEX nr 8996). Koniecznym elementem wyłączenia bezprawności działania naruszającego dobro osobiste jest również prawdziwość twierdzeń co do faktów (por. wyrok SN z 19 stycznia 2000 r., II CKN 670/98, LEX nr 51058). W realiach przedmiotowej sprawy powód jako rzekomo naruszone dobra osobiste wskazywał na dobre imię, cześć, prawo ojca do osobistej więzi z dziećmi, niezakłóconego i pełnego współdecydowania w przedmiocie władzy rodzicielskiej, pieczy oraz miejsca pobytu nad dziećmi. W tym miejscu wyjaśnić więc należy, iż godność oraz dobre imię stanowią w istocie dwa aspekty czci człowieka – i tak dobre imię składa się na aspekt zewnętrzny czci (w tym wypadku chodzi o dobrą opinię innych ludzi o człowieku), z kolei godność składa się na aspekt wewnętrzny czci (w tym wypadku chodzi o wyobrażenie człowieka o własnej wartości (por. M. Pazdan [w:] M. Safjan (red.), System Prawa Prywatnego. Prawo cywilne – część ogólna. Tom 1, Warszawa 2007, s. 1121, nb. 25). Godność człowieka konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi, a miernikiem oceny, czy doszło do naruszenia godności jest przede wszystkim stanowisko tzw. opinii publicznej, będącej wyrazem poglądów powszechnie przyjętych i akceptowanych przez społeczeństwo w danym czasie i miejscu, zaś wzorców, które powinny stanowić docelowy punkt odniesienia dokonywanej oceny, dostarczają zapatrywania rozsądnie i uczciwie myślących ludzi. (por. wyrok S. Apel. w Łodzi z dnia 26 lutego 2018 r., I ACa 804/17, LEX nr 2478497). Cześć zewnętrzna to zasłużone dobre imię, dobra sława, opinia, jaką mają inni ludzie o wartości danego człowieka, jego obraz w oczach osób trzecich; dobre imię człowieka jest pojęciem obejmującym wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. Naruszenie dobrego imienia (zniesławienie) może polegać na przypisaniu innej osobie cech lub właściwości, które mogą ją poniżyć w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności (tak SN w wyroku z dnia 29 października 1971 r., II CR 455/71, OSNC 1972/4/77) - może ono występować w dwóch postaciach: pierwsza to rozpowszechnianie wiadomości określonej treści, która stanowi zarzut pod adresem jednostki, druga wyrażanie ujemnej oceny jej działalności (por. wyrok S. Apel. w Warszawie z dnia 12 lipca 2018 r., V ACa 593/17, LEX nr 2527295). Podkreślić na koniec należy, iż naruszenie dóbr osobistych w postaci dobrego imienia lub godności osoby fizycznej względnie dobrej sławy osoby prawnej ma być wynikiem użycia w stosunku do tych osób określonych słów lub sformułowań, to podstawowym warunkiem stwierdzenia, że do takiego naruszenia doszło, jest wyczerpujące rozważenie znaczenia tych słów lub sformułowań, z uwzględnieniem możliwych ich konotacji i odniesień. W zależności od tego, o jakie słowa lub sformułowania chodzi, w grę wchodzi potrzeba uwzględnienia ich etymologii, kontekstu społecznego i historycznego ich powstania, utrwalonego ich rozumienia i odbioru społecznego, a także ewentualnych przemian w tym zakresie, wpływających na ich współczesny odbiór. Rozpatrując znaczenie słów i sformułowań i dokonując ich oceny trzeba brać ponadto pod uwagę kontekst sytuacyjny lub rodzaj wypowiedzi, w której zostały użyte, a także zastosowany środek komunikacji (por. wyrok SN z dnia 20 stycznia 2017 r., I CSK 99/16, LEX nr 2209493). --- STRONA 7 --- Szczególnym zainteresowaniem judykatury cieszy się ostatnio problematyka ochrony specyficznych dóbr osobistych, do których zalicza się poczucie więzi rodzinnych pomiędzy bliskimi. Stanowi ona przedmiot regulacji prawa cywilnego, w tym przede wszystkim prawa rodzinnego. Prawo rodzinne reguluje zwłaszcza wewnętrzne stosunki panujące w rodzinie i powstające tam więzi. Prawo do zachowania tych więzi, rozumiane jako autonomiczne dobro osobiste każdego członka rodziny, wydaje się mieć znaczenie indywidualne. Wskazane dobro osobiste, podobnie jak inne wartości wymienione w treści art. 23 k.c., jest nierozerwalnie związane z istotą osoby fizycznej jako podmiotu prawa. W każdym człowieku tkwi bowiem prawo do więzi rodzinnych z najbliższymi. Do powstania tego dobra osobistego nie jest wystarczające posiadanie bliskich, lecz nawiązanie silnej więzi z tymi osobami, do której wystąpienia zwykle niezbędne jest wspólne doświadczenie życia rodzinnego, jak również świadomość istnienia takiej więzi oraz wola jej zachowania. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż w realiach przedmiotowej sprawy pozwana tylko poprzez jedno zachowanie naruszyła dobra osobiste powoda, podlegające ochronie. Zachowanie to polegało na bezprawnym zatrzymaniu bez zgody powoda jako ojca – małoletnich D. i E. D. na terenie N. w lutym (...).Niewątpliwie, w ocenie Sądu, pozwana w ten sposób dopuściła się naruszenia praw rodzicielskich powoda jako ojca tj. prawa do osobistej więzi, niezakłóconego i pełnego współdecydowania w przedmiocie władzy rodzicielskiej, pieczy oraz miejsca pobytu nad dziećmi, skoro zachowanie to było sprzeczne z prawem międzynarodowym i prawem polskim o czym orzekł w dniu 3 czerwca (...) Sąd Rejonowy w K. Sąd Rodzinny. W uzasadnieniu Sąd n.wskazał, iż pozwana w myśl art. 3 Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka zagranicę z dnia 25 października 1980r. naruszyła istniejące wspólne prawo do opieki nad dziećmi powoda w momencie kiedy niezgodnie z ustawodawstwem polskim od dnia 23.02.(...) zatrzymywała dzieci w N.. Sąd wskazał, iż miejscem stałego pobytu dzieci była Polska, powód nie wyraził zgody a pozwana powinna była przedtem skontaktować się z sądem polskim i skierować prośbę o przeniesienie na pozwaną prawa do opieki nad dziećmi lub prawa decydowania o miejscu zamieszkania dzieci, aby móc przeprowadzić się z nimi do N.. Przedmiotowe zachowanie było bezprawne i bez wątpienia naruszało dobra osobiste powoda. Sąd natomiast uznał, iż nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w pozostałych przypadkach wskazanych w pozwie. W szczególności należy zauważyć, iż zawiadomienie pozwanej do KPP w B. o rzekomym popełnieniu przestępstwa przez powoda nie miało charakteru bezprawnego. Co do zasady, złożenie do organów ścigania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, jest działaniem w ramach obowiązującego porządku prawnego. Działanie takie jest zgodne z dyspozycją art. 304 § 1 k.p.k. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2000 r., sygn. akt III CKN 777/98, w treści którego stwierdzono, że złożenie doniesienia do organów ścigania jako działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego wyłącza bezprawność działań naruszających dobra osobiste, jeżeli zostało dokonane w granicach określonych tym porządkiem prawnym, to jest pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami, jest rzeczowe, obiektywne, podjęte z należytą ostrożnością. Pamiętać należy iż składając w/w zawiadomienie pozwana dysponowała dokumentacją medyczną mogącą sugerować dopuszczenie się wobec niej przestępstwa pobicia. Również zamieszczenie przez pozwaną w pozwie o rozwód jak i w piśmie procesowym w sprawie sygn.. III Nsm 585/16/S o powierzenie władzy rodzicielskiej nad dziećmi nieprawdziwych informacji na temat powoda należy traktować jako element obrony jej praw. Weryfikacja prawdziwości zawartych w pismach tych twierdzeń należała do sądu rozpoznającego te sprawy, i to dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego. Zatem nigdy nie ma miejsca sytuacja, w której sąd automatycznie daje wiarę temu co strony piszą w swoich pismach procesowych. Podkreślić należy też iż zgodnie z art., 427 k.p.c. posiedzenia w sprawach małżeńskich odbywają się przy drzwiach zamkniętych natomiast dostęp do akt postępowania sądowego jest ograniczony i przysługuje wyłącznie stronom i ich pełnomocnikom. Natomiast zdaniem sądu powód nie wykazał, iż pozwana rozpowszechniała na jego temat nieprawdziwe informacje do pracowników (...) w K. czy pracowników Szkoły Podstawowej nr (...) w B. W zakresie tych pierwszych pamiętać należy, iż nawet jeżeli takie zachowanie pozwanej miało miejsce to powód jako członek badanej rodziny mógł takie informacje skutecznie zakwestionować. Zdaniem Sądu nie można także mówić o bezprawności działań pozwanej polegających na ukrywaniu przed powodem miejsca zamieszkania syna D.. Po pierwsze wskazać należy iż po zabraniu przez powoda córki w czerwcu (...) pozwana słusznie mogła obawiać się że powód będzie chciał odebrać jej również syna, który pozostał przy niej. Ponadto jak wskazał sam powód ustalenie miejsca zamieszkania syna przez policję, na którą powód zgłosił jego zaginiecie nie było zadaniem trudnym. Słusznie Policja --- STRONA 8 --- odmówiła wówczas podania powodowi adresu zamieszkania dziecka odsyłając go do sądu rodzinnego. Zresztą już w październiku (...) powód był w stanie ustalić szkołę do której uczęszcza syn. Nie było więc dla niego żadnych przeszkód do ustalenia i jego miejsca zamieszkania. Jeżeli zaś szkoła nie chciała udzielić powodowi informacji w tym zakresie to ewentualna kwestia bezprawności działania nie leży po stronie pozwanej a dyrekcji szkoły. W konsekwencji, w zakresie, w jakim zachowanie pozwanej w lutym (...) w sposób bezprawny naruszyło dobra osobiste powoda Sąd w punkcie I sentencji wyroku nakazał pozwanej złożenie – na podstawie art. 24 k.c. – stosownego oświadczenia w formie pisemnej wysłanego w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, adresowanego do powoda. W ocenie Sądu, wskazany sposób usunięcia naruszenia dóbr osobistych powoda jest adekwatny, odpowiedni i właściwy do treści i charakteru naruszycielskich zachowań pozwanej. Zdaniem Sądu, w/w oświadczenie nie jest w żaden sposób poniżające czy nadmiernie dolegliwe dla pozwanej – wręcz przeciwnie, forma jego wydaje się najmniej dotkliwa spośród sposobów pozwalających choćby w pewnym zakresie zrealizować cel określony w ustawie w postaci odwrócenia negatywnych skutków naruszenia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. znosząc je wzajemnie ( pkt III wyroku).