Wyrok I C 40/10 o

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 40/10 o “___ „„ """.Í` .,.||i"` „ \\ - '=';-:=-1Ę=='- 1ë'.'._-* ' _.-n""¿.¦- "'-""' "-"" 'ii ;., _-'- 1;. -_ I-|._r |L.A -'I ""..-¬..¬""` "H'\h|„_ .|-....-1. ¬-HH '“"' ..-"' WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ dnia 8 września 2010 roku Sąd Okręgowy W Lublinie I Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący : SSO Alicja Zych Protokolant : Ewa Wolniak po rozpoznaniu W dniu 25 sierpnia 2010 roku sprawy z powództwa ' przeciwko : J o ochronę dóbr osobistych i zapłatę 4' -1 1. nakazuje pozwanym JE G-i G- , aby W terminie 4 miesięcy od daty uprawornocnienie się orzeczenia opublikowali W miesięczniku „ I ,, W dziale Aktualności „ oświadczenie następującej treści „J przepraszają Pana K_ S- za naruszenia jego dóbr osobistych o spowodowanych bezprawnym wykorzystaniem wizerunku oraz imienia i nazwiska pana S W reklamie swoj ego zaj azdu „, 2. zasądza od pozwan eh J -G.i ZÊ G-solidarnie na o 'rzecz powoda S kwotę 15 800 zł, (piętnaście . - 5 1 --- STRONA 2 --- 3 4. 5. x tysięcy osiemsetzłotych ) z ustawowymi odsetkami od dnia 20 lipca 2009 roku do .dnia zapłaty, W pozostałej części powództwo oddala, 1 G-1 I solidarnie na zasądza od pozwanych J rzecz powoda S I sześóset złotych) tytułem zwrotu części kosztów procesu, W pozostałym kwotę 7 600 zł ( siedem tysięcy zakresie koszty procesu pomiędzy stronami wzajemnie znosi, nakazuje zwrócić powodowi K; S kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem nierozchodowanej zaliczki zaksięgowanej W tut. Sądzie pod pozycją C 674/2010 , 2 --- STRONA 3 --- Sygn. akt I C 40/10 _ Uzasadnienie Powód pozwem z dnia 12 stycznia 2010 roku domagał się nakazania pozwanym, aby W terminie 4 miesięcy od daty . _ 1, ' uprawomocnienia się orzęçz_,enięa,,=opub1ik,on¿ali,,_,}g_trzech kolej nych wydaniach miesięcznika „_”, W dziale ,,Aktua1ności” oświadczenie o treści: „J GĹ i ZS G1 przepraszają Pana K; S: naruszenie jego dóbr osobistych, spowodowane bezprawnym wykorzystaniem wizerunku oraz imienia i nazwiska Pana K: SĘW reklamie swego zajazdu”, a ponadto o nakazanie pozwanym, aby zaniechali wykorzystywania wizerunku oraz imienia i nazwiska powoda do reklamowania prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Nadto wnieśli o zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwoty 70.000,00 _zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 20 lipca 2009r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wskazano, iż powód K: Sš z _zawodu jest kucharzem posiadającym tytuł mistrzowski W rzemiośle kuchmistrzostwa nadany przez Izbę Rzemieślnicza W G_. Przez Wiele lat powód był szefem kuchni W renomowanych restauracjach, W tym W Hotelu W G_, W swoim środowisku zawodowym jest osobą znaną i łatwo rozpoznawalną, pełnił między innymi funkcję wiceprezesa Ogólnopolskiego Stowarzyszenia I i C-, a od 2001r. jest prezesem Polskiego Stowarzyszenia Ĺ _ i 1 CE R_ P: Dzięki swym umiejętnościom i zdobytyrn wyróżnieniem powód zbudował swój wizerunek, który wykorzystuje W sposób komercyjny, między innymi firmuj ąc reklamy produktów spożywczych, odzieży dla gastronomii, producentów środków chemicznych ilsprzętu dla gastronomii. Wizerunek . - ` 1 --- STRONA 4 --- powoda za wynagrodzeniem był wykorzystywany W celu promocji przedsiębiorstw branży spożywczo-gastronomicznej. W ocenie strony powodowej, fakt występowania .powoda na forum publicznym, artykuly w gazetach, udział W programach telewizyjnych, czyni go osobą powszechnie znaną i to nie tylko wśród osób działaj powód branży Ĺflw (JN zawodowej. Wskazane, iż pozwani w latach 2005-2009 prowadzili działalno gospodarczą pod nazwą „Q Ü ' W P; której przedmiotem było -I` _";'_il 'Ĺ-Ê¿": '¿:'*¦ ,__‹--- ą'=_ - _ - _ _ *--_:-=-;_'."*-¬;'rf ' ir I . -Ę! .- f 'rr ‹ 1 Í ,#1 I 'swiädczenie usług gastronomicznych. W maju 2006 urirokuiópowod uzyskał - .' 1- - ';- "- -._ .- ..-.'¿ __ __ „_ _ _ __ .. _- ___ _,".l¿.„'±'¿»_¦_¿__¿__ .¿ _ ._;¿i...'_ .___» __?:_.._,;_¿,__._¿,;.,¿__;ş.=ƒg_ _ñ_¿__,___,-.. _____,,____¿_¿ ;_ infoiiiiiiacjuęflfiz Ľ" bez jego oraz i nazwisko powo__d_a _do_ reklamy azdu. W ocenie strony powodowej, użycie _ - 111:;-Ę _ _ 1 wizerunku powoda bez jego 'zgody do reklamy przedsiębiorstwa pozwanych było naruszeniem dóbr osobistych-powoda W rozumieniu art. 23 kc, W związku z czym powód zmuszony był wystąpić na drogę sądowa w celu dochodzenia ochrony swoich praw i wysunięcía roszczeń zawartych W pozwie (pozew wraz z uzasadnieniem lc. 2-8). _ odpowiedzi na pozew z dnia 31 marca 2010 roku pełnomocnik .__;_ __ ;__-____ __ _ - -_ __.-Ĺ, _ H ._ _.__ _ _ pozwanych wniosł o oddalenie powodztwa W całosci oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów procesu, W tym kosztów zastępstwa ._ _ -,_-_, .-._ ,- '.'$ _ 1. . - .Z _|____¿:____-„¬,L;,_;i_ procesowego według riorm przepisanych. 1 W uzasadnieniu zaprzeczono jakoby pozwani wykorzystywali wizerunek _ _ __ _ 'I " powoda przez okres, o którym mowa W pozwie. Zaprzeczono tez twrerdzemom powoda W zakresie wykorzystania oprócz wizerunku także imienia i nazwiska _ -_ ¿ _ . _ -_ -|¦-_'___r._ - .__ -___-L ,f - '.._ -__.ł. -_ ___- - -'-_ powoda. Wskazane przy tym, iz zarowrío imię, jak 1 nazwisko na tablicy ri¿eklaiiiowéj` były'iiiććzytelne,ć"jO:a'"d"ž`Ê-tåiičem nie mogło dojść do tego typu naruszenia. 1-'='_ `¦" ;¦."=r' `"-_"-"' - ¬›.__¿._¿_..., __ _ _ __ Ponadto wskazano, iż powód niejest osobą powszechnie _` rozpoznawalności powoda ogranicza się _ jedynie do restauratorów i osób z branży gastronomicznej, ewentualnie do społeczności lokalnej właściwej dla miejsca zamieszkania i pracy powoda. Według pozwanych użycie wizerunku -'H 2 --- STRONA 5 --- powoda było jedynie fonria informacji o charakterze świadczonych przez nich usług, a nie reklama z użyciem wizerunku powoda. Zaznaczone, iz pozwaní nie mieli świadomości, że użycie przez nich wizerunku powoda może przynieść dla niego niekorzystne skutki. Odnosząc się do wysokości dochodzonych przez powoda roszczeń, pozwani podnieśli, iż jest ona .niewspółmierna do wagi ewientu-alne-go fn'arnes'ženia dóbr osobistych powoda. Wr=ş;ęfcřępie¿s¿e-po'zwąnych - ich działanie - nie przyniosło bowiem tak negatywnych konsekwencji, jak podaje to powód w pozwie. Jednocześnie zakwestionowali wysuwane pod ich adresem roszczenia odszkodowawcfizeši wskazuj ac na brak normalnego związku przyczynowego ponfiiięd.Ży?i_zdąijzeriišma;-a'=-'j-p_ojs;tac:jiař'-'s'zl§sodyžëřoiilpowiedź na pozew lc. 50-5 I ). W ş 1: _ą__.__¿______¿_ _ _.Ł-_-_,__ "":"'- Sąd Okręgowy ustalił następujący stan *~" Pozwzmi ;Ii G11 Z; GQ W iaiach 2005 - 2009, W oparciu o umowę spółki cywilnej prowadzili działalność gospodarczą pod firma , -” W miejscowości P: Šwiadczac usługi gastronomiczne ( okoliczności bßzfipßfflß)- O _ x *Powód K_SÊz zawodu jest kucharzem posiadającym tytuł mistrzowski W rzemiośle nadany przez Izbę Rzem_ieślnicza W G., przez wiele lat był szefem kuchni w renomowanych restauracjach, W tym W Hotelu W G: W swoim środowisku zawodowym jest osobą pełnił między irmymi funkcję wiceprezesa Ogólnopolskiego Stowarzyszenia S- K-1 a od 2001r. jest prezesem Polskiego Stowarzyszenia Kå i umißjęmościßm i -:_ _ W tym na konkursach międzya1aro_dowyc113__-,_ zbudował swój wizerunek, vĘykořfzys'túje W sposób komercyjny, między ąc reklamy produktów spożywczych, odzieży dla gastronomii, producentów _ -_`_ 3 --- STRONA 6 --- środków chemicznych i sprzętu dla gastronomii. Wizerunek powoda za wynagrodzeniem był wykorzystywany W celu promocji przedsiębiorstw branży spożywczo-gastronomicznej (dyplom mistrzowski k. 16, dyplom k. 19, k. 20, k. 26, certyfikat lc. 23, podziękowania k. 21, k. 22, k. 24, k. 25, k. 27, k. 28, artykuły prasowe k. Z 7, k. 18, k. 29, k. 30, k. 3], k. 32, umowa reklamowa k. 33, zeznania świadka /1-3. k. 77v- 7812, _zeznania świadka 'Nā k. 78v- 79, zeznania powoda przesluchanego w charakterze strony k. 129-130 ). W maju 2006 roku pozwani ustawili W pobliżu posesji, na której znajdował się' prowadzony przez nich zajazd ”, W pasie drogowym drogi wojewódzkiej Nr .`W_-P_-- - -, 'w odległości 14,3 m od krawędzi jezdni, reklamę prowadzonego przez nich zaj azdu. Wykonawca projektu reklamy był A- B. który wykonał przedmiotowy projekt na zlecenie Zń G-bez umowy i rachunku za wykonaną pracę. Przedmiotem zamówienia było wykonanie projektu reklamy przedstawiaj acej sylwetkę kucharza, pozwani zdjęcia "konkr;`etnego kucharze, celem ustawienia przez pozwanych reklamy było zareklamowanie świadczonych przez nich usłíigí*giśístronomicmych. Projekt został zaakceptowany przez pozwanego Z; G- Baner reklamowy składał się z prostokatnej tablicy umieszczĆiñej`t'Ínaf'Ÿ:.lfĹ'i§§Ê1ośó4r¿¿'iiry`ś"ëkim metalowym slupkusi widniał na niej napis: ,,E:ZAPRAS_ZA”. Nad tablica zostało umieszczone zdjęcie przedstawiające część sylwetki kucha°ř¿"z__;l.Ê=i,'=_;_'"zdjęcie twarzy jest wyraźne, osoby ze środowiskać`zawodowëgldć=l”Íi*eÍliówarzyskiego powoda rozpoznały, iż zdjęcie to przedstawia osobę Napisy widniej ące na un`iif6"-nn:- Ľ i-lie wyraźne, poprzez to możliwość była Íiitrudnioiia _'dokumentacja fotograficzna k. 12-15, zeznania świadka Aj ngk. 79, zeznania śwfadfza zeznania świadka MÊN: k. 78v- 79, zeznaniaświadka SE KŚ iz. 127»-128, zeznania świadka A4/W G1/Iz. 128-128v, 4 --- STRONA 7 --- zeznania pozwanego ZÊ Gnprzeslachanego W charakterze strony k. 130-1301/). W 2008 roku powód stwierdził naocznie, ze jego wizerunek faktycznie został wykorzystany do reklamy przedsiębiorstwa pozwanych. Natomiast na "Ÿp.o`cž'äjil<u 2007 roku powód skontaktował się z współwłaścicielem zaj azdu i zażądał usunięcie reklamyši-szytef"`jegot'Êwizerunl<iem. A wcześniej z informacją ;ę_şó_hy i jej pozycji zawodowej -- osoby której Wizerunek został wykorzystany - rozmowę telefoniczna przeprowadziła znaj on'íaf`F` G- - męża pozwanej, który w przedmiotowym lokalu zajmował się organizowaniem imprez i pomagał w jego prowadzeniu ( zeznania powoda przesłachanego W charakterze strony k. 129-130, zeznania świadka Glk, 128 ). ` _ _ _ W W dniu 1 września 2008 roku Zarząd Dróg Wojewódzkich W Ĺ_ Rej on Dróg Wojewódzkich W stwierdził§:;_:1:=:_-.=w- -'¿-pfa¿si-e_.f2=idiŜogoŸwym drogi wojewódzkiej Nr - W=P_»S_-L] ' ustawienie, bez zezwolenia zarządu drogi, reklamy o treści „_ ZAPRASZA” W odległości 14,3 m od krawędzi jezdni i wezwał właściciela posesji do usunięcia reklamy w terminie do dnia 19 września 2008 roku (pismo k. 56). Pozwani wykonali powyższe iwezwanie i usunęli reklamę z pasa drogowego, tablica wraz ze zdemontowanym słupkiem _została przez nich przeniesiona na posesję zajazdu i złożona za ogrodzeniem ( dokumentacja fotograficzna k. 102-104, zeznania pozwanego Zā=-G.przesł'achanego W charakterze strony k. 130-.l_30v ). -. - _ Pozwaniw okresie od miesiaca maja 2006 roku do września 2008 roku wykorzystywali do reklamy zaj azdu wizerunek powoda bez jego Wiedzy i zgody ( zeznania świadka /Ę Bàk. 77v-78v, zeznania świadka N: k. 78v- 79, zeznania powoda przeslachanego W charakterze strony k. 129-130, zeznania świadka M: G'-k. 128- 12819. _ -_-`_ _ 5 _ --- STRONA 8 --- Po ujawnieniu faktu wykorzystania do reklamowanie ' |- działalności gastronomicznej pozwanych i po rozpowszeclmieniu się tego faktu W środowisku zawodowym powoda, fakt ten stał się podstawa i przedmiotem naśmiewania z powoda z podtekstem ,, że, 'kucharz o takiej randze potrafi reklamować taki zaj azd” ( zeznaniapowoda k. 130 ,_ zeznania świadka A; B.k_- 78, zeznania świadka MĘNÊ k. 78 verte ). Pismami z dnia 10 lipca 2009 roku powód wezwał . __i--J zapłaty kwoty ›90.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia otrzymania wezwania do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia"“oijaz odszkodowania za naruszenie dóbr osobistych powoda, tj. jego wizerunku oraz ;imienia fii-_nazwiska poprzez bezprawne ich wykorzystanie W reklamie zaj azdu _„-” W Pê. Jednocześnie powód wezwał do natychiniastpwego 'zap.rzĘstania dalszego wykorzystywania wizerunku oraz imienia i nazwiska Kā SŠ poprzez :iusunięcije reklamy sprzed zaj azdu oraz opublikowania Ÿlokalnej ;řprasietćprzepro-sin_¿;_.wfzwiązl<Ĺ11`eźĹ¿ś_ zaistniała sytuacja. (wezwanie k. 3{ř4:i;f e'_}j-.;_j 1 Wobec braku reakcji pozwanych na powyższe pismo, powód wystąpił na drogę sądowaz niniejszym powództwem. x *Lokal W którym pozwani prówadzili działalność gastronomiczna -- według oceny pozwanego -- to bar samoobsługowy* zajmujący powierzchnie około 80 mi łącznie z pomieszczeniem szatni i barem. Wybór dań był ograniczony «- t1do`Ê7-.łdwóchęs rodzajów zup, 4 rodzaj ów drugiego dania, podawane również hamburgery, hot - dogi i -zapiekanki. Do obsługi , z uwzględnieniem pracy własnej, pozwani zatrudniali przeciętnie dwóch pracowników . Dochód z prowadzonej działalności zamykał się kwotą W granicach 1 200 zł - 1 300zł miesięcziiie (zeznania pozwanego k. 130 -' f_ __ __ _ ~ ._ E":-- '“¿'|"TÍ' ._-'Q ._' __ ' -__ _ - __=ş_, - _,`¬1_, I _ *ł-7-.PoWyz_s'zy faktyczny Sad ustalił W oparciu o dowody z dokumentów, zeznania świadków oraz stron. 7 6 --- STRONA 9 --- Co do dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, to Sąd obdarzył je w całości walorem wiarygodności. Dokumenty te nie były kwestionowane przez strony procesu, nie zgłaszane, co do nich jakichkolwiek zarzutów obniżających ich moc dowodową. Oceniaj ac zeznania. świadków oraz stron to Sąd ocenił je jako wiarygodne rw zakresie w jakim znaj dują potwierdzenie w ustalonym przez Sąd stanie faktycznymbowiem w tym zakresie są one spójne i logiczne oraz znaj dują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym, w szczególności w dowodach z dokumentów. W zasadzie stan faktyczny w sprawie sporny nie był. Sporna pozostawała ocena skutków zaistnienia owego stanu faktycznego. . Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Prawo do wizerunku jako dobra osobistego zostało express is verbzls' wymienione w treści art. 23 kc. Zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu, dobra osobiste człowieka, w szczególności takie jak zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racj onalizatorska, pozostają pod x ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Należy pamiętać, że wyliczenie to ma charakter otwarty i wyraża ogólną zasadę ochrony dóbr osobistych. Ustawodawca zdecydował się bowiem na umieszczenie w powyższym przepisie jedynie przykładowego katalogu dóbr osobistych, nie ograniczając możliwości dochodzenia naruszeń innych dóbr w przepisie tym nie wymienionych. Środki jakie mogą być użyte do ochrony dóbr osobistych zostały wymienione wy art. 24 kc, również ww sposób niewyczerpujący, zgodnie bowiem z § 3 tegoż artykułu, jego postanowienia nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie”. autorskim i wynalazczym. c w 7 --- STRONA 10 --- Przepis art. 24 § 1 kc przyznaje osobie, której dobro osobiste zostało naruszone lub też tylko zagrożone, 'dwa roszczenia o charakterze niemajątkowym, a mianowicie o zaniechanie- działania oraz o dopełnienie czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. 1 Osobie, której dobro zostało naruszone, tudzież zagrożone, na zasadach przewidzianych w kodeksie przysługuje także prawo żądania zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel* społeczny, a jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzoną szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. ' _ Po myśli przepisu art. 24 kc, ochrona przysługuje jedynie przed bezprawnym naruszeniem lub zagrożeniem dobra osobistego. Warunkiem sine qaa non możliwości wystąpienia z żądaniem ochrony dóbr osobistych jest zatem bezprawność działania, jednakże z uwagi na domniemanie bezprawności, jakie wynika z treści art. 24 § 1_ kc ciężar udowodnienia okoliczności usprawiedliwiaj ących działanie - wyłączaj ących bezprawność naruszenia -- spoczywa w procesie na pozwanym. Co istotne, przepis art. 24 kc nie wymaga aby naruszenie było zawinione Qaor. wyrol: Sądu Apelacyjnego w Poznania x z dm`af27 lipca 1999 r., sygn. I ACa 280/99, opabl. LexPoloníca ra'-' 344408, OSA 2000/1 poz. 1 str. 28; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 1999 r., sygn. 111 A1-ia 53/99, opabl. LexPolom`ca nr 345474, OSA 2000/7-8 poz. 35 str. 107). -- Do naruszenia dóbr osobistych może dojść nie tylko w sferze osobistej człowieka. Dane naruszenie może przekładać się także na grunt zawodowy. Powyższe, potwierdza poniekąd stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 29 października 1971 r., (sygn. 11 CR 455/71, wopabl. LexPolom`ca nr 314375, OSNCP 1972/4 poz. 77, OSNPG -1972/8 poz. 53 str. 43), zgodnie z którym cześć, dobre imię, dobra sława człowieka są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego . ' '\- 8 --- STRONA 11 --- i społecznego. Naruszenie czci może więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności c j y O tym, czy w danej sprawie można mówić . o naruszeniu (zagrożeniu naruszenia) dobra osobistego, nie decydują subiektywne odczucia osoby uważającej się za pokrzywdzoną, lecz należy brać pod uwagę ogólną reakcję jaką naruszenie to wywołało (lub przy zagrożeniu mogłoby wywołać) w społeczeństwie (tak: S. Dmowski, w: Komentarz do Kodeksu Cywilnego pod red. S. Dmowski, S. Rudnicki, Warszawa 2007). Przenosząc powyższe rozważania jurydyczne na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, iż pozwani przede wszystkim nie wykazali legalności pochodzenia zdjęcia powoda wykorzystanego _do reklamy swego przedsiębiorstwa. A zatem, powództwo co do zasady należało uznać za uzasadnione. i Kwestie bezprawności publikowania zdjęć osób fizycznych bez ich zgody rozstrzygnął Sąd Najwyższy, między innymi w wyroku z dnia 02 lutego 1967 r., x (sygnĹ 1 CR 496/66, opabl. Le.rPolonica nr 296297, OSNCP 1967/9 poz. 161), wyrażając pogląd, iż z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 81 § 2 'u prawa autorskiego, publikowanie fotografii określonej osoby dopuszczalne jest tylko za jej- zgodą. Dalsza publikacja jest dopuszczalna bez takiej zgody, ale tylko pod warunkiem wskazania pierwotnego źródła publikacji i bez wprowadzania zmian w publikowanym zdjęciu, tzn. tylko z powołaniem okoliczności, w jakich zostało ono wykonane i opublikowane po raz pierwszy. Niewątpliwym jest zatem, że wykorzystanie wizerunku danej osoby bez zezwolenia uprawionego stanowi naruszenie dobra osobistego ' Podkreślenia wymaga, iż istotą wizerunku jest wizualne utrwalenie . ` ` x " zespolu cech charakterystycznych dla danej osoby. Natomiast identyfikacja . -_`, 9 --- STRONA 12 --- 1 danej osoby może nastąpić we wszelaki sposób, zarówno w wyniku nawiązania do podobizny, i generalnie do pewnych cech charakterystycznych dotyczących wyglądu tejże osoby,jej zachowaó lub innych koj arzących się z nią elementów. 1 Należy też przypomnieć, iz ochrona prawa do wizerunku wynika również z innych przepisów, a mianowicie z-art. 81 Ustawy z dnia z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90' poz. 631), zgodnie z którym rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby. na nim przedstawionej. Zezwolenia nie wymaga jedynie rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią' funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych lub osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, kraj obraz, publiczna impreza. Termin „wizerunek” oznacza pewien wytwór materialny, który za pomocą środków plastycznych przedstawia rozpoznawalną podobiznę danej osoby. Co znamienne, o rozpowszechnianiu wizerunku, możemy mówić jedynie w sytuacji kiedy taki utwór, o jakim mowa powyżej, posiada cechy pozwalające na identyfikację osoby na -nim przedstawianej. Nie jest bowiem c - -1 rozpowszechnianiem wizerunku publikacja takiej fotografii, której brak jest cech pozwalających na identyfikację sfotografowanej osoby.__ Znaczenie wtóme w tym względzie mają natomiast cechy pozwalające na .identyfikację przez odbiorców takiego przekazu. 1 Nie ma znaczenia w tej mierze sposób fotograficznego ujęcia postaci, w szczególności czy fotografia obejmuje całą sylwetkę, czy tylko jej część. Ponadto, przy ocenie rozpoznawalności mogą być brane również pod uwagę charakterystyczne cechy ubioru lub zachowania się osoby fizycznej. W każdym wypadku rozpoznawalność wirma mieć (_ cechy uniwersalności (charakter uniwersalny). Źródłem rozpoznania powinien być już sam N. sposób fotograficznego ujęcia pozwalając na identyfikację (ustalenie tożsamości) osoby sfotografowanej. 1 r 1 10 --- STRONA 13 --- W przedmiotowej sprawie pozwani nie negowali rozpoznania na zdjęciu wizerunku powoda, kwestionowali jedynie czasąpkres_ş, wykorzystali wizerunek powoda w reklamie zaj azdu. Zakwestionowali ponadto naruszenie imienia i_ nazwiska powoda utrzymując, iż na uniformie kucharskim nadrukowanego na reklamie zdjęcia napisy były nieczytelne, nawet z bliskiej odległości, o czym świadczyć mialy włączone w poczet materiału dowodowego sprawy zdjęcia. _ Strona pozwana wywodziła brak naruszenia przez pozwanych dóbr osobistych powoda także z faktu, iż postać powoda nie jest znana społeczności lokalnej miejsca posadowienia reklamy. _ Powyższe twierdzenie. pozwanych w żadnej mierze nie może zaslugiwać na aprobatę. Rozpoznawalność danej osoby, fakt bycia osobą powszechnie znaną na gruncie ogólnokrajowym, nie musi przecież oznaczać, iż każdy człowiek jest w stanie daną osobę rozpoznać. Dla stwierdzenia faktu powszechnej znajomości danej osoby na poziomie, nie tylko lokalnym, ale í ogólnokrajowym, wystarczające jest bowiem, jeżeli dana osoba jest rozpoznawalną w swoim środowisku (branży) którego zakres rozciąga się właśnie na obszar całego kraju. x Należy. pamiętać, że naruszenie prawa do wizerunku osoby fizycznej (art. 23 kc) następuj ee już wówczas, gdy opublikowana w prasie bez zgody tej osoby 4 fotografia wykonana jest w sposób umożliwiający identyfikację tej osoby (tak Sąd Najwyższy W wyroku z dnia 27 lutego 2003 r., sygn. 1V CKN 1819/2000, opabl. LexPolonica nr 366939, OSP 2004/6poz. 75). Oznacza to, że fakt, iz powód nie jest rozpoznawalnyrw miejscowości w której wykorzystywany był wizerunek powoda nie ma tu najmniejszego znaczenia, bowiem reklama w konsekwencji została dostrzeżona i to dwukrotnie przez osoby trzecie, o których trudno powiedzieć, że należądo wąskiego kręgu znajomych powoda, tudzież pochodzących z lokalnego środowiska powoda. swiaaęk Aljngzamięszkuje bawiem W wi, a MĹNĹ - . '-'s 11_ --- STRONA 14 --- w S _ w powiecie' pruszkowskim -- obaj pochodzą z woj. 1 Dlatego też należało uznać, iż powodowi służy prawo do domagania się ochrony z tytulu naruszenia jego dobra osobistego w postaci wizerunku, a owe zarzuty nieznajomości osoby powoda na obszarze, gdzie posadowiona była reklama z jego podobizną nie mają znaczenia dla przesądzenia 'kwestii naruszenia jego dóbr osobistych. 2 N Niezasadne są również twierdzenia pozwanych jakoby brak winy umyślnej miałby wyłączać ich bezprawność działania, tudzież wpływać na zakres ich odpowiedzialności. Jak to już bowiem zostało podkreślone powyżej, przepis art. 24 kc nie wymaga, by naruszenie było zawinione. Niemniej jednak nie należy zapominać, iż na pozwanych, jako na przedsiębiorcach spoczywała daleko bardziej idąca odpowiedzialność, bowiem działania przedsiębiorcy winny być oceniane według miary podwyższonej starannościw odróżnieniu od osób fizycznych, które działalności takiej nie prowadzą. Również niezasadne są twierdzenia pozwanych jakoby fakt wcześniejszej publikacji zdjęcia powoda wyłączał bezprawność ich czynu i upoważniał ich do korzystania z tego wizerunku oraz dalszego jego publikowania. x Podsumowując, skoro konstrukcja ochrony dóbr osobistych przewidziana w art. 24 kc nakłada na domagającego się tejże ochrony jedynie wymóg udowodnienia= zaistnienia naruszenia dobra osobistego, to stwierdzić należy, -iż wobec nie obalenia domnieumania bezprawności naruszenia prawa do wizerunku powoda jako dobra osobistego przez pozwanych, powództwo jest zasadne, bowiem zostały spełnione wymogi odpowiedzialności sprawców naruszenia. 2 6 Sąd w niniejszej sprawie nie uwzględnił natomiast żądania w przedmiocie nakazania zaniechania działania w postaci wykorzystywania wizerunku powoda do dalszej reklamy działalności pozwanych. y 9 '|' '. - 1.'-| - ¬'¬.' ' 12 L. --- STRONA 15 --- Zważyć należy, .iż podstawę zgłoszonego w tym zakresie roszczenia stanowi przepis art. 24 § 1 zd. 1 kc, zgodnie z którym ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania. Podkreślić należy, że przepis ten nie dotyczy czynów (działań) już dokonanych, ale chodzi w nim o_ przypadki, gdy nadal występuje zagrożenie działania naruszającego dobra osobiste (tak: wyrok Sądu- Najwyższego z dnia 26 lutego 1965 r., sygn. 11 CR 13/65, opubl. LexPolonica nr 314941, OSNCP 1965/10 poz. 174). 1 N .Postępowanie dowodowe w rozpoznawanej sprawie wykazało, iż okres bezprawnego wykorzystywania dóbr osobistych powoda trwał od miesiąca maja 2006 roku do miesiąca września 2008 roku. Powód nie zdołał natomiast wykazać, a na nim w tym zakresie ciążyła inicjatywa dowodowa, aby jakiekolwiek przejawy bezprawnego naruszania dóbr osobistych powoda trwały po tej dacie, w szczególności w momencie wnoszenia powództwa. Oznacza to, iż aby tego typu żądanie pozwu mogło zostać uwzględnione, powód musiałby wykazać, że istnieje realna obawa dalszych naruszeń konkretnego dobra osobistego - realności zagrożenia. W niniejszej sprawie powód owej „obawy” nie wykazał stąd też żądanie w tym przedmiocie nie jest x zasadne i podlegało oddaleniu. Ą 1 Niezasadnym okazało się także żądanie trzymotnego zamieszczania treści przeprosin w brzmieniu przytoczonym w pozwie. Art. 24 kc wymienia złożenie stosownego oświadczenia względem pokrzywdzonego, jako jeden ze sposobów usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego. Liczba i rodzaj tych środków przez ustawodawcę nie zostały określone, a zatem pozostawione je do uznania sędziowskíego. Dotyczy ř!'f%%'ćö`»%e:;;zeiównież ostatecznej treści i formy takiego oświadczenia, które wypädldi .zależeć jednak będą od _rodzaju i okoliczności w których do naruszenia dobra względzie są równieżskutki jakie owo naruszenie wywołało. Jeśli zaś .chodzi o formę to wiąże się ona w głównej mierze z okolicznośeiami w.j"al{icl1f ~doszłojido . I _ ` 13 --- STRONA 16 --- naruszenia. Przy wyborze właściwego środka Sąd winien mieć również na względzie, aby dał on rzeczywistą satysfakcję poszkodowanemu. Z reguły wystarczającym jest jednokrotne złożenie oświadczenia przez osobę _która dopuściła się naruszenia dóbr osobistych. W okolicznościach konkretnego wypadku może jednak wyniknąć potrzeba złożenia nawet dwóch oświadczeń. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia z dnia 30 grudnia 1971 r., sygn. III CZP' 87/71, -opubl. LeXPolonica nr 300989, OSNCP -1972/6 pozfi 104, OSNPG 1972/8 poz. 49 str. 28, przyjmując, że naruszenie nietykalności cielesnej człowieka może uzasadniać nakazanie przez sąd osobie, która tego naruszenia dokonała, aby przeprosiła poszkodowanego, a także nakazanie dokonania odpowiedniego ogłoszenia w prasie. Regułą jest zatem złożenie przeprosin przez dopuszczającego się naruszenia dóbr osobistych, choć nadzwyczajne okoliczności danej sprawy, mogą wskazywać, iż pojedyncze przeprosiny okażą się niewystarczaj ącymi. W przedmiotowej sprawie taka nadzwyczajną okoliczność jednak nie zaistniała i wystarczającym jest jeżeli pozwani umieszczoną jednokrotnie oświadczenie 0 treści zawartej w petiturn pozwu. - ' Uzasadnionym jest natomiast aby publikacja została umieszczona w piśmie wydawanym dla osób pozostających w tej samej co powód branży. Jak zostało to bowiem wywiedzione, naruszenie dóbr osobistych powoda, najwięcej niekorzystnych konsekwencji wywołało właśnie pośród osób skupionych w tym samym co powód środowisku zawodowym. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, w punkcie I wyroku Sąd nakazał pozwanym, aby w terminie 4 miesięcy od daty uprawomocnieniasię orzeczenia opublikowali w miesięczniku ,,H” W dziale ,,Aktualności” oświadczenie o treści: ,,J_ G- i ZÊ G- przepraszają Pana KFSÊ za naruszenie jego dóbr osobistych, spowodowane bezprawnym wykorzystaniem wizerunku oraz imienia i nazwiska Pana KS: w reklamie swego zaj azdu” ( pkt. I wyroku ). - 1. _ 14 --- STRONA 17 --- Odnośnie roszczeń majątkowych powoda, stwierdzić należy, iż Sąd uznał je co do zasady. Korekcie uległy natomiast wysokości kwot pieniężnych niektórych z nich. 4 Zadośćuczynienie przewidziane w przepisach art. 24 kc i art. 448 kc ma charakter kompensacyjny, a zatem jego wysokość nie może być symboliczna, lecz winna być dla poszkodowanego wartością satysfakcjonującą, a więc i ekonomicznie odczuwalną. Takie stanowisko oparte jest zarówno na bogatym w tym zakresie orzecznictwie, jak i na poglądach doktryny, w świetle których ftmkcja kompensacyjna nie wyczerpuje celu, jaki zasadnie można łączyć z przepisem art. 448 kc. Cel ten obejmuje bowiem także _udzielonemu satysfakcji poszkodowanemu, a jej uzyskanie możliwe jest jedynie wtedy, gdy wysokość zasądzonego zadośćuczynienia pieniężnego będzie dla sprawcy odczuwalną „sankcjaj” majątkową. A zatem, suma zadośćuczynienia w sprawach o naruszenie, tudzież o narażenie na narażenie dóbr osobistych winna być tak dobrana, by jej wysokość byłaz jednej strony majątkowe doniosła dla osoby odpowiedzialnej za naruszenie, a z drugiej była na tyle satysfakcjonująca dla poszkodowanego, aby funkcja kompensacyjna była wypełniona w sposób należyty. 5 1. .. Powód tytułem zadośćuczynienia domagał się kwoty l0.000,00 zł. Uznać należy, iż zasądzenie tejże kwoty w pełnej wysokości spełni zarówno rolę kompensacyj ną, jak i będzie przedstawiała dla poszkodowanego wartość satysfakcjonująca. Spełniona będzie również fimkcja prewencyjne w stosunku do sprawców naruszenia. Ferując odpowiednią kwotę zadośćuczynienia nie można tracić z pola widzenia - w ocenie sądu - okoliczności, iż pozwani nie zareagowali zdjęciem przedmiotowej reklamy bezpośrednio po uzyskaniu informacji co do faktu, że wykorzystywane zdjęcie przedstawia powoda i po powzięciu informacji co do osiągnięć zawodowych powoda. Zaniechania w tym zakresie nie sposób usprawiedliwić, a zbagatelizowanie tej okoliczności musi wpłynąć na ustalenie kwoty zadośćuczynienia jako odpowiedniej. ' . '.\. 15 --- STRONA 18 --- Odnośnie kolejnego roszczenia majątkowego powoda - roszczenia odszkodowawczego, to również należy je uznać. za słuszne co do zasady. Zmieniono- winna być jednak wysokość kwoty zasądzonej z tego tytułu, w stosunku do żądania powoda zgłoszonego w pozwie. Podstawę roszczenia odszkodowawczego stanowi regulacja zawarta w art. 24 § 2 kc. Roszczenie to jest dopuszczalne obok innych żądań określonych w tymże przepisie. Szkoda jednak zgodnie z zasadami ogólnymi, które w tym zakresie ów przepis nakazuje stosować, winna być wykazane wraz ze związkiemprzyczynowym pomiędzy działaniem, a samą szkodą. Podzielić należy rozważania pełnomocnika powoda zawarte w pozwie, iż szkodą w niniejszej sprawie są utracone dochody powoda, jakie winien on otrzymać od pozwanych za korzystanie z jego wizerunku do celów reklamowych. Faktem jest, iż pozwani bezprawnie go używający uzyskali bezpodstawnie korzyść majątkową w postaci nieodpłatnego korzystania z tegoż dobra. Art. 405 kc, wraz z zasadami określonymi w art. 361-363 kc, faktycznie stanowi podstawę roszczenia odszkodowawczego powoda. Nieodpłatna korzyść pozwanych wina być bowiem kwalifikowana właśnie jako bezpodstawne wzbogacenie. j 1 x -'. Powód tytułem odszkodowania domagał się kwoty 60.000,00 zł. Wysokość dochodzonego roszczenia powód opierał na podobnych umowach, jakie zawierał on w przeszłości. Z załączonej do pozwu umowy reklamowej z dnia .7 stycznia 2005r. wynika, iż przedmiotem umowy było korzystanie rz wizerunku powoda, a w szczególności prawo do wykorzystywania wizerunku powoda w folderach, banerach i nośnikach reklamowych eksponowanych' na terenie całego kraju. W umowie brak było wskazania limitu publikacji wizerunku powoda, a zatem zasadnym jest przyjęcie, iż korzystający z wizerLm'ku miał prawo do ich nieograniczonej liczby, i to na terenie całego kraju. ' 16 --- STRONA 19 --- Trudno jednakże postawić wspólny mianownik pomiędzy możliwością nieograniczonego zakresu korzystania z wizerunku powoda na terenie całego kraju, a jednostkowym posadowieniem reklamy z wizerunkiem powoda przy lokalnym zajeździe W małej miejscowości. Jeżeli zatem brak równości pomiędzy ekwiwalentnością/zakresem świadczeń, to nie można przyjąć za zasadne, iż kwoty wynagrodzeń w obu przypadkach winny być tożsame. Niemniej jednak, należymieć na względzie, żepowćd udzielając prawa do korzystania ze swego wizerunku, zawsze dbał aby korzystający prezentował odpowiednio wysoki standard świadczonych uslug, co miało dawać pewnego rodzaju rękoj mię dla niewątpliwej marki wizerunku powoda, jaką na przestrzeni wielu lat pracy zawodowej udało mu się stworzyć. Jezeli doszłoby do udzielenia przez powoda prawa do korzystania przez pozwanych ze swego wizerunku do reklamy ich zaj azdu, to najistotniejszą kwestią pomiędzy stronami takiej umowy byłoby bez wątpienia wynegocjowanie wysokości wynagrodzenia. Sąd nie stracił też z pola widzenia* faktu, iż zajazd prowadzony przez pozwanych był lokalnym zaj azdem, prowadzonym w małej miejscowości. _ Dlatego też Sąd stanął na stanowisku, że kwotą, ktćra ,_ byłaby odpowiednim wynagrodzeniem dla powoda byłaby kwota 200 zł miesięcznie. r N Na podstawie przedstawionej do pozwu umowy reklamowej z dnia 7 stycznia 2005 roku wyliczyć można, ze powód zgodził się na wynagrodzenie miesięczne w kwocie ( w zaokrągleniu) 4 167 zł ( wynagrodzenie za roczne wykorzystanie wizertmku powoda zostało ustalone na kwotę 50 000 zł - umowa k. 33) . Jednak _ jak wyżej wskazano - umowa dotyczyła możliwości wykorzystania wizerunku powoda na terenie całego kraju i na wskazanych w umowie nośnikach i w nieograniczonej liczbie. W sprawie niniejszej pozwani dokonali wykorzystania wizerunku powoda w jednym miejscu i w jeden sposób. Z uwagi na fakt, iż postępowanie dowodowe W rozpoznawanej sprawie wykazało, iż okres bezprawnego wykorzystywania dóbr osobistych powoda trwał od miesiąca maja 2006 roku do miesiąca września 2008 roku, tj. 29 ._` .- 17 --- STRONA 20 --- l miesięcy, Sąd zasądził -od pozwanych solidarnie na rzecz powoda z tego tytułu kwotę 5.800,00zł ( 200zł X 29=5800zł ). Biorąc powyższe pod uwagę, w punkcie II wyroku Sąd zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę l5.800,00zł ( 10.000,00zł + 5.800,00zł ). Roszczenie o zasądzenie odszkodowania w wysokości przekraczającej powyższą kwotę należało w realiach niniejszej sprawy oddalić. Powód domagał się zasądzenia odsetek ustawowych poczynając od dnia' 20 lipca 2009 roku i ten termin wymagalności roszczenia można uznać w okolicznościach niniejszej sprawy za usprawiedliwiony. Pozwani nie kwestionowali daty odebrania wezwania do dobrowolnego. spełnienia świadczenia datowanego 10 lipca 2010 roku, a według twierdzeń powoda odebranego przez pozwanych w dniu 19 lipca 2010 roku, stąd też Sąd zasądził odsetki ustawowe zgodnie z żądaniem pozwu, od dnia następnego po otrzymaniu przez pozwanych wezwania, na podstawie art. 481 k.c..( punkt II WYr01<u)- r Z tych przyczyn, Sąd orzekł jak w punkcie I- III wyroku. .I | . x -'1- 2 Rozstrzygnięcie punktu IV sentencji o kosztach uzasadnia art. 100 zd. pierwsze kpc. Roszczenie powoda uwzględniono w części. W sytuacji, kiedy żądania zostały uwzględnione przez sąd tylko częściowo, koszty między stronami należy wzajemnie znieść lub stosunkowo rozdzielić. W niniejszej sprawie, z uwagi na częściowe uwzględnienie powództwa, Sąd zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 7.600,00 zł- tytułem zwrotu części kosztów procesu, w pozostałym zakresie koszty procesu pomiędzy stronami wzajemnie zniósł. Na kwotę 7 600 zł składają się następujące pozycje : 2_x 600 zł opłata od pozwu w części dotyczącej ochrony prawa niemaj ątkowego, 790 zł opłata od pozwu w części odnoszącej się do żądań pieniężnych, 400 zł tytułem wydatków, l 560 zł wynagrodzenie adwokata ( 3_60 zł z tytułu ochrony praw 18 --- STRONA 21 --- / niemajątkowych i 1 200 zł z tytułu uwzględr1ionego roszenia pieniężnego § 11 pkt. 2 i § 6 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu), 2 750 zł zwrot kosztów dojazdu i kwota 900 zł tytułem zwrotu kosztów noclegu) W ptmkcie V wyroku, Sąd nakazał zwrócić powodowi kwotę 200,00zł tytułem nierozchodowanej zaliczki zaksięgowanej w tut. Sądzie pod pozycją C 674/2010, na podstawie art. 84 ustawy z 'dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 27, poz. 1398 ze zm..). r Biorąc wszystko powyższe pod uwagę i w oparciu o powołane przepisy prawa, Sąd orzekł jak w wyroku. _ 19