Wyrok I C 4/14 WYROK ŁĄCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2014 roku Sąd Okręgowy w S

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 4/14 WYROK ŁĄCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2014 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR(del.) Tomasz Choczaj Protokolant: sekr. sąd. Jolanta Grelińska po rozpoznaniu w dniu 04 kwietnia 2014 roku w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa Ł. J. (1) i J. J. (1) przeciwko (...) S.A. w W. o zadośćuczynienie 1. zasądza od pozwanej (...) S.A. w W. na rzecz powoda Ł. J. (1) kwotę: a) 60 000,00 (sześćdziesiąt tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami dnia 13 lutego 2014 roku do dnia zapłaty, b) 1 812,75 (jeden tysiąc osiemset dwanaście 75/100) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, 2. oddala powództwo w pozostałej części, 3. ściąga z roszczenia zasądzonego na rzecz powoda Ł. J. (1) w pkt 1 a wyroku na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w S. kwotę 1 000,00 (jeden tysiąc) złotych tytułem części brakującej opłaty stosunkowej, 4. nakazuje pobrać od pozwanej (...) S.A. w W. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 3 000,00 (trzy tysiące) złotych tytułem części brakującej opłaty stosunkowej, 5. zasądza od pozwanej (...) S.A. w W. na rzecz powoda J. J. (1) kwotę: a) 60 000,00 (sześćdziesiąt tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia --- STRONA 2 --- z ustawowymi odsetkami dnia 13 lutego 2014 roku do dnia zapłaty, b) 1 812,75 (jeden tysiąc osiemset dwanaście 75/100) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, 6. oddala powództwo w pozostałej części, 7. ściąga z roszczenia zasądzonego na rzecz powoda J. J. (1) w pkt 5 a wyroku na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w S. kwotę 1 000,00 (jeden tysiąc) złotych tytułem brakującej opłaty stosunkowej, 8. nakazuje pobrać od pozwanej (...) S.A. w W. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 3 000,00 (trzy tysiące) złotych tytułem brakującej opłaty stosunkowej. Sygn. akt I C 4/14 UZASADNIENIE Ł. J. (1) wniósł o zasądzenie od (...) S.A. w W. zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku ze śmiercią jego matki w wypadku samochodowym w wysokości 80 000,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 28 listopada 2013 roku do dnia zapłaty oraz kosztów procesu. J. J. (1) wniósł o zasądzenie od (...) S.A. w W. zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku ze śmiercią jego matki w wypadku samochodowym w wysokości 80 000,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 28 listopada 2013 roku do dnia zapłaty oraz kosztów procesu. Pozwana nie uznała powództwa i wniosła o jego oddalenie oraz o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów procesu. Pozwana podniosła m.in., że art. 448 k.c. nie może być podstawą roszczenia powodów po wprowadzeniu do porządku prawnego art. 446 § 4 k.c. oraz to, że brak jest dowodu, że powodowie zgłosili roszczenie o zadośćuczynienie w dniu 28 października 2013 roku. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: W dniu 21 sierpnia 2007 roku w T. doszło do wypadku drogowego. Kierujący samochodem marki A. (...) W. J. nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że nie zachował należytej ostrożności, jechał z prędkością nie zapewniającą panowania nad pojazdem, niedostosowaną do panujących warunków atmosferycznych, skutkiem czego zjechał na lewe pobocze, następnie po uderzeniu w przydrożne drzewo dachował, w wyniku czego, na skutek poniesionych obrażeń, śmierć poniosła jego żona U. J., (bezsporne) . W. J. został za to skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli z dnia 28 lutego 2008 roku, który został wydany w sprawie o sygn. akt II K 228/07, (bezsporne) . Samochód, którym wypadek spowodował W. J., był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej u pozwanej, (bezsporne) . --- STRONA 3 --- U. J. w chwili śmierci miała 42 lata. Osierociła czworo dzieci: 18 - letniego J., 17 - letniego Ł., 9 - letniego M. i 7- letnią W., (bezsporne) . Przed śmiercią matki J. J. (1) został przyjęty na ekonomię na Uniwersytecie (...), a Ł. J. (1) chodził do liceum. Rodzice prowadzili odrębne działalności gospodarcze – handel. Powodowie mieszkali z nimi i rodzeństwem, dobrze się uczyli, nie sprawiali kłopotów wychowawczych, choć Ł. J. (1) w gimnazjum przechodził okres buntu i nie miał wtedy dobrego kontaktu z matką. Później ich relacje uległy poprawie. Matka kochała powodów, a powodowie odwzajemniali jej uczucia. Mieli z nią bardzo bliskie relacje, mogli zawsze się do niej zwrócić z problemami, mogli na niej polegać. Nigdy nie odmówiła im pomocy. Powodowie pomagali jej w domu i sklepie. Matka dbała o domu i przygotowywała rodzinie posiłki. Rodzice powodów mieli kłopoty małżeńskie, jeździli na terapię małżeńską, ojciec wcześniej nadużywał alkoholu, był na leczeniu odwykowym, powodowie nie mieli z nim dobrego kontaktu, (dowód: zeznania powoda J. J. (1) - k. 65 - 65 verte w zw. z k. 49 - 50, nagranie z dnia 04 kwietnia 2014 roku - płyta k. 67, minuta od 00:06:00 do 00:25:35 w zw. z nagraniem z dnia 21 lutego 2014 roku - płyta k. 51, minuta od 00:08:22 do 00:38:45 ; zeznania powoda Ł. J. (1) - k. 65 verte - 66 w zw. z k. 50 - 51, nagranie z dnia 04 kwietnia 2014 roku - płyta k. 67, minuta od 00:26:05 do 00:32:35 w zw. z nagraniem z dnia 21 lutego 2014 roku - płyta k. 51, minuta od 00:39:34 do 00:56:43). Dzieci U. J. otrzymały po jej śmierci rentę rodzinną w wysokości około 600,00 zł. Pozostawały jednak na utrzymaniu ojca, który dalej prowadził działalność gospodarczą. Ojciec powodów po śmierci żony załamał się psychicznie. Leczenie psychiatryczne i pomoc psychologiczna nie przyniosła spodziewanych rezultatów. Z biegiem czasu zaczął zaniedbywać rodzinę i firmę, miał ostatecznie ograniczoną władzę rodzicielską na dwojgiem małoletnich dzieci. W 2012 roku popełnił samobójstwo w 5 rocznice śmierci żony, (dowód: wywiady środowiskowe - k. 152, 157 - 158, 166 - 166 verte i k. 174 - 175 akt sprawy karnej Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli o sygn. akt II K 228/07; zeznania powoda J. J. (1) - k. 65 - 65 verte w zw. z k. 49 - 50, nagranie z dnia 04 kwietnia 2014 roku - płyta k. 67, minuta od 00:06:00 do 00:25:35 w zw. z nagraniem z dnia 21 lutego 2014 roku - płyta k. 51, minuta od 00:08:22 do 00:38:45 ; zeznania powoda Ł. J. (1) - k. 65 verte - 66 w zw. z k. 50 - 51, nagranie z dnia 04 kwietnia 2014 roku - płyta k. 67, minuta od 00:26:05 do 00:32:35 w zw. z nagraniem z dnia 21 lutego 2014 roku - płyta k. 51, minuta od 00:39:34 do 00:56:43) . J. J. (1) po śmierci matki rozpoczął studia, studiował 3 lata, lecz ze względu na sytuację w domu i chorującego ojca musiał je przerwać i zająć się młodszym rodzeństwem oraz prowadzeniem działalności gospodarczej. Powód obecnie ma 25 lat, mieszka w domu rodzinnym z rodzeństwem, jest kawalerem, dalej prowadzi działalność gospodarczą po rodzicach, opiekuję się W. i M.. Powód bardzo przeżył śmierć matki. Dalej odczuwa ból i nie może się pogodzić z jej utratą. Częściowo obwinia o jej śmierć nieżyjącego ojca. Po śmierci matki nie korzystał z pomocy psychiatry lub psychologa. Na studiach miał problemy z matematyką. Rzadko wspomina matkę, stara się o niej nie rozmawiać, rzadko odwiedza grób matki, gdyż wspomnienia sprawiają mu ból. Powód był na pogrzebie matki. W przeżywaniu żałoby pomagała mu najbliższa rodzina, (dowód: zeznania powoda J. J. (1) - k. 65 - 65 verte w zw. z k. 49 - 50, nagranie z dnia 04 kwietnia 2014 roku - płyta k. 67, minuta od 00:06:00 do 00:25:35 w zw. z nagraniem z dnia 21 lutego 2014 roku - płyta k. 51, minuta od 00:08:22 do 00:38:45 ; zeznania powoda Ł. J. (1) - k. 65 verte - 66 w zw. z k. 50 - 51, nagranie z dnia 04 kwietnia 2014 roku - płyta k. 67, minuta od 00:26:05 do 00:32:35 w zw. z nagraniem z dnia 21 lutego 2014 roku - płyta k. 51, minuta od 00:39:34 do 00:56:43) . --- STRONA 4 --- Ł. J. (1) po śmierci matki zaniedbywał naukę w liceum, przeniósł się do innego liceum, chciał zmienić otoczenie. Po zdaniu matury nie poszedł na studia, lecz chciał pomóc ojcu w wychowaniu młodszego rodzeństwa. Po rocznej przerwie poszedł zaocznie na iberystykę, jednak przerwał studia i zaczął zaocznie studiować administrację, którą również przerwał, gdyż nie mógł znaleźć pracy i był zmuszony pomóc bratu w wychowaniu młodszego rodzeństwa i prowadzeniu działalności gospodarczej. Obecnie Ł. J. (1) ma 23 lata, jest kawalerem, dalej prowadzi działalność gospodarcza po rodzicach. Pomaga opiekować się młodszym rodzeństwem. Powód bardzo przeżył śmierć matki. Dalej odczuwa ból i nie może się pogodzić z jej utratą. Po śmierci matki nie korzystał z pomocy psychiatry lub psychologa. Rzadko wspomina matkę, stara się o niej nie rozmawiać. Rzadko odwiedza grób matki, gdyż wspomnienia sprawiają mu ból. Był na pogrzebie matki. W przeżywaniu żałoby pomagała mu najbliższa rodzina. Po śmierci matki spoważniał, musiał zmienić priorytety, ważne było dla niego młodsze rodzeństwo, (dowód: zeznania powoda J. J. (1) - k. 65 - 65 verte w zw. z k. 49 - 50, nagranie z dnia 04 kwietnia 2014 roku - płyta k. 67, minuta od 00:06:00 do 00:25:35 w zw. z nagraniem z dnia 21 lutego 2014 roku - płyta k. 51, minuta od 00:08:22 do 00:38:45 ; zeznania powoda Ł. J. (1) - k. 65 verte - 66 w zw. z k. 50 - 51, nagranie z dnia 04 kwietnia 2014 roku - płyta k. 67, minuta od 00:26:05 do 00:32:35 w zw. z nagraniem z dnia 21 lutego 2014 roku - płyta k. 51, minuta od 00:39:34 do 00:56:43) . Ustalony w sprawie stan faktyczny jest częściowo bezsporny, gdyż został oparty o nieosobowy materiał dowodowy, który nie był negowany przez strony i o ich zgodne twierdzenia. Sąd ustalił jakie więzi rodzinne łączyły powodów z U. J. oraz w jaki sposób powodowie przeżyli jej śmierć w oparciu o zeznania powodów. Sąd przyznał zeznaniom powodów pełen walor wiarygodności z uwagi na ich spójność i jasność. Ponadto zeznania powodów w zasadzie nie były negowane przez pozwaną. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W niniejszej sprawie powodowie wystąpili z żądaniem zapłaty zadośćuczynienia w związku z tragiczną śmiercią matki U. J., gdyż zostały naruszone ich dobra osobiste w postaci zerwania więzi rodzinnej. W sprawie nie ma sporu co do tego, że ojciec powodów, będący sprawcą wypadku, poruszał się samochodem ubezpieczonym od odpowiedzialności cywilnej w pozwanej spółce. Samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu na zasadzie ryzyka, a gdy posiadacz samoistny oddał środek komunikacji w posiadanie zależne, odpowiedzialność ponosi posiadacz zależny (art. 436 § 1 k.c.). Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony, przy czym uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela (art. 822 § 1 i § 4 k.c.). Ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu (art. 35 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych – Dz. U. --- STRONA 5 --- z 2013 r., poz. 392, tekst jedn.). Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone lub naruszone cudzym działaniem, na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym może żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub zapłaty sumy na wskazany cel społeczny (art. 24 § 1 k.c. i art. 448 k.c.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, iż najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 k.c., w zw. z art. 24 § 1 k.c. zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 03 sierpnia 2008 roku (patrz: uchwała SN z dnia 22 października 2010 roku, III CZP 76/10, OSNC – ZD 2011, nr B, poz. 42; uchwała SN z dnia 13 lipca 2011 roku, III CZP 32/11, OSNC 2012, nr 1, poz. 10; uchwała SN z dnia 07 listopada 2012 roku, III CZP 67/12, OSNC 2013/4/45, Biul. SN 2012/11/7; wyrok SN z dnia 14 stycznia 2010 roku, IV CSK 307/09, OSNC – ZD 2010, nr C, poz. 91; wyrok SN z dnia 25 maja 2011 roku, II CSK 537/10, nie publ.; wyrok SN z dnia 10 listopada 2010 roku, II CSK 248/10, OSNC – ZD 2011, nr B, poz. 44; wyrok SN z dnia 11 maja 2011 roku, I CSK 621/10, nie publ.; wyrok SN z dnia 15 marca 2012 roku, I CSK 314/11, nie publ.). Również w orzecznictwie sądów powszechnych to stanowisko jest w pełni aprobowane i Sąd Okręgowy również je podziela, odrzucając argumenty pozwanej przytaczane w odpowiedzi na pozew (patrz: wyrok SA w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2013 roku, I ACa 392/13, lex nr 13432326; wyrok SA w Lublinie z dnia 21 maja 2013 roku, I ACa 104/13, Lex nr 1321986,; wyrok SA w Gdańsku z dnia 08 maja 2013 roku, I ACa 144/13, Lex nr 1316575; wyrok SA w Łodzi z dnia 10 czerwca 2012 roku, I Aca 94/13, Lex nr 1324717; wyrok SA w Łodzi z dnia 21 lutego 2013 roku, I ACa 525/12, Lex nr 1316375; wyrok SA w Łodzi z dnia 06 czerwca 2013 roku, I ACa 63/13, Lex nr 1327565; wyrok SA w Szczecinie z dnia 14 marca 2013 roku, I ACa 835/12, Lex nr 1344224). Mając powyższe na uwadze oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy stwierdzić, iż w przypadku powodów doszło do naruszenia ich dóbr osobistych – zerwania więzi rodzinnej z matką na skutek jej śmierci w wypadku samochodowym. Oceniając, jaka suma jest odpowiednia tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych, należy mieć na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia i czas trwania doznawania przez osobę, której dobro zostało naruszone, ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem. W sprawie, w której zdarzeniem wywołującym krzywdę jest śmierć osoby najbliższej wskazać należy, że okoliczności wpływające na wysokość świadczenia z art. 448 k.c. to między innymi dramatyzm doznań osób bliskich zmarłego, poczucie osamotnienia, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rola jaką w rodzinie pełniła osoba zmarłego, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem odejścia (np. nerwicy, depresji), stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy, wiek pokrzywdzonego (patrz: wyrok SA w Gdańsku z dnia 24 sierpnia 2012 r., V ACa 646/12, Lex nr 1220462). Zadośćuczynienie z art. 448 k.c. ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać pewną ekonomicznie odczuwalną wartość, wysokość ta nie może być jednak nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa, a więc powinna być utrzymana w rozsądnych granicach (patrz: wyrok SN z dnia 26 lutego 1962 r., 4 CR 902/61, LexPolonica nr 316013, OSNCP 1963, Nr 5, poz. 107 i wyrok SN z dnia 22 marca 1978 r., IV CR 79/78, LexPolonica nr 321721). Jednocześnie jednak powołanie się na potrzebę utrzymania wysokości zadośćuczynienia w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa, nie może prowadzić do podważenia kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia (patrz: wyrok SA we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2012 r., --- STRONA 6 --- I ACa 65/12), gdyż kryterium „przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa” ma charakter pomocniczy w aspekcie realizacji zasady sprawiedliwości społecznej (patrz: wyrok SN z dnia 14 stycznia 2011 r., I PK 145/10, OSNP 2012/5-6/66). Przy szacowaniu wysokości zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową nie da się jej skrupulatnie określić jak przy wynagradzaniu szkody majątkowej. Niemniej jednak kwota zadośćuczynienia winna być tak oznaczona, by uwzględniała kolidujące ze sobą w danej sprawie interesy - bez aspiracji zapłaty jakiejś ceny cierpienia, (patrz: Z. Radwański, „Zadośćuczynienie pieniężne” s. 145). Zadośćuczynienie ma kompensować nie tyle doznany ból wywołany przez śmierć osoby najbliższej, lecz przedwczesną utratę członka rodziny. Powinno rekompensować doznaną krzywdę za naruszenie prawa do życia w rodzinie, przedstawiać wartość ekonomicznie odczuwalną i łagodzić cierpienia psychiczne po utracie osoby najbliższej. W orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego oraz w piśmiennictwie przyjmuje się zgodnie, że ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 k.c. objęte są wszelkie dobra osobiste rozumiane jako pewne wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym są uznawane za doniosłe i zasługują z tego względu na ochronę, m.in. prawo do intymności i prywatności, płeć człowieka, prawo do planowania rodziny, tradycja rodzinna, pamięć o osobie zmarłej oraz więzi rodzinne, które stanowią fundament prawidłowego funkcjonowania rodziny, (patrz: wyrok SN z dnia 25 maja 2011 r., II CSK 537/10, LEX 846563). Trzeba również dodać, że z treści art. 47 Konstytucji RP wynika prawo do ochrony życia rodzinnego, a samo umiejscowienie tego przepisu wskazuje na jego szczególnie doniosłe znaczenie. Spowodowanie śmierci osoby najbliższej jaką jest matka, stanowi naruszenie dobra osobistego dzieci w postaci prawa do życia w pełnej rodzinie (patrz: wyrok SA w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2007, I ACa 1137/07, POSAG 2008/1/50-55). Zbędne jest roztrząsanie kwestii zakresu naruszenia dobra osobistego, jakim jest prawo do pielęgnowania więzi między matką a synem – w powszechnym odczuciu strata matki stanowi okoliczność dotykającą sfery psychicznej w sposób jeden z najdotkliwszych z możliwych. Naruszenie takiego dobra osobistego stanowi dalece większą dolegliwość psychiczną dla członka rodziny, niż w przypadku innych dóbr osobistych, a jej skutki rozciągają się na całe życie osób bliskich. Dlatego doznana w tym przypadku szkoda jest bardziej godna ochrony z uwagi na naruszenie dobra wysokiej rangi i w najwyższym stopniu. Utrata osoby bliskiej ma zawsze charakter nieodwracalny. Można z pewnością powiedzieć, że U. J. był ważną osobą w życiu powodów, wychowywała ich, dostarczała środków utrzymania. Zmarła dawał im emocjonalne wsparcie i pomoc. Ich relacje były prawidłowe i miały charakter pozytywy, a po okresie buntu u Ł. J. (1) ewaluowały w dobrym kierunku. Powodowie wykazali, że łączyły ich z matką silne więzi rodzinne. Powodowie doznali w wyniku tego zdarzenia krzywdy moralnej i straty, objawiającej się przeżywaniem stanu żałoby i towarzyszących temu uczuć: smutku, żalu, mającej wpływ na stan emocjonalny powodów i ich życie. Śmierć matki była dla powodów z całą pewnością ogromną tragedią i szokiem. Wspomnienia matki powodują z pewnością u powodów ból i cierpienie. Zginął członek ich rodziny, osoba, na której mogli zawsze polegać, na którą mogli liczyć przez wiele lat. Więzi rodzinne łączące powodów z matką były bardzo bliskie i znajdowały swój wyraz w codziennych, intensywnych i wielowymiarowych kontaktach. Powodów ominęły wszelkie wydarzenia takie jak radość ze spędzania wspólnie czasu, możliwość cieszenia się z sukcesów zawodowych i osobistych matki. Zostali pozbawienie poczucia bliskości, miłości, przywiązania ze strony matki tym bardziej, że nigdy nie mieli dobrych kontaktów z ojcem. Powodowie utracili możliwość wsparcia i czerpania z wiedzy matki. Sąd miał okazję przekonać się w toku przesłuchania powodów jak silne emocje nadal towarzyszą im w związku z rozpamiętywaniem śmierci matki. Powodom sprawiało ogromną trudności mówienie o okolicznościach śmierci matki --- STRONA 7 --- i skutkach tego zdarzenia dla nich, tym bardziej, że to ojciec spowodowała wypadek, a w 5 rocznice jej śmierci popełnił samobójstwo. Ustalając kwotę zadośćuczynienia Sąd kierował się powyższymi rozważaniami, a także okolicznościami związanymi ze śmiercią U. J. (wypadek spowodował ojciec), jej wiekiem i wiekiem powodów, a także tym, że śmierć U. J. była nagła i niespodziewana. Jej następstwa były dla powodów daleko idące, gdyż ich ojciec załamał się, przestał zajmować się rodziną i pracą, ostatecznie popełnił samobójstwo. J. J. (1) został opiekunem prawnym młodszego rodzeństwa. Ponadto powodowie musieli zrezygnować ze studiów, gdyż nie miał kto zająć się młodszym rodzeństwem, nie było przecież matki ani ojca, musieli się również zająć utrzymaniem rodziny, a więc prowadzeniem firmy rodziców. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zadośćuczynienie w wysokości po 60 000,00 zł odpowiada doznanej przez powodów krzywdzie, przedstawia dla nich ekonomicznie odczuwalną wartość, nie jest również rażąco wygórowane i nie prowadzi do nieuzasadnionego przysporzenia w ich majątku, uwzględnia również przesłankę przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa w konkretnych uwarunkowaniach dotyczących powodów. Sąd uznał, że kwota zadośćuczynienia wynosząca po 80 000,00 zł jest zbyt wygórowana. W ocenie Sądu dla wysokości zadośćuczynienia ma jednak znaczenie upływ czasu, jaki nastąpił od daty wypadku, gdyż kompensacyjny charakter zadośćuczynienia nakazuje uwzględniać złagodzenie skutków zdarzenia wywołującego szkodę w kontekście odległości czasowej pomiędzy wypadkiem a datą orzekania o zadośćuczynieniu. Ponadto brak jest dowodu na to, że powodowie z powodu śmierci matki zaniedbywali naukę czy obowiązki domowe i że były z nimi kłopoty wychowawcze. Brak jest również dowodu na to, że śmierć matki odbiła się negatywnie na ich stosunku do najbliższych czy rówieśników. W przypadku powodów stan przeżywania żałoby uległ zakończeniu, brak jest dowodu, by było inaczej. Ponadto śmierć matki nie wywołała zaburzeń w sferze psychicznej powodów. Trzeba również dodać, że kłopoty związane z kontynuowaniem studiów były po części związane jednak ze stanem zdrowia ich ojca, który ze względu na zaburzenia psychiczne nie mógł zajmować się rodziną i prowadzeniem działalności gospodarczej. Dlatego m.in. zostali zmuszeni do zajęcia się młodszym rodzeństwem i prowadzeniem biznesu rodziców. Dlatego Sąd orzekł, jak w pkt 1 a i 5 a, na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 23 i 24 k.c., oddalając jednocześnie powództwa ponad kwotę 60 000,00 zł, o czym orzekł, jak w pkt 2 i 6 wyroku. Kwoty zadośćuczynienia zasądzono na rzecz powodów z ustawowymi odsetkami, jak w pkt 1 a i 5 b, od dnia 13 lutego 2014 roku, zgodnie z treścią art. 481 k.c. w zw. z art. 359 k.c. i art. 360 k.c., a także art. 817 k.c., gdyż brak jest dowodu na to, że powodowie zgłosił pozwanej roszczenie przed wytoczeniem powództwa (w aktach sprawy znajdują się jedynie kserokopie odebrania przesyłki przez pozwaną, oddział w B. w dniu 28 października 2013 roku). Pozwana miała 30 dniowy termin do spełnienia świadczenia od otrzymania obu powództw. Pozwana ostatecznie w odpowiedziach na pozew z dnia 12 lutego 2014 roku odmówiła wypłaty zadośćuczynienia, a zatem od dnia następnego pozostawała w zwłoce. Dlatego Sąd oddalił powództwa o odsetki w pozostałej części, o czym orzekł, jak w pkt 2 i 6 wyroku. O kosztach procesu należnych powodowi Ł. J. (2) Sąd orzekł, jak w pkt 1 b wyroku, na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 490), gdyż powód wygrała sprawę w 75 %, a przegrała w 25 %, zatem wygrała koszty w wysokości 2 712,75 zł (75% z 3 617,00 zł), a przegrała w wysokości 900,00 zł (25 % z kwoty 3 600,00 zł). Różnica tych kwot dała kwotę 1 812,75 zł. --- STRONA 8 --- O kosztach procesu należnych powodowi J. J. (3) Sąd orzekł, jak w pkt 5 b wyroku, na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej radcy prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 490), gdyż powód wygrała sprawę w 75 %, a przegrał w 25 %, zatem wygrał koszty w wysokości 2 712,75 zł (75% z 3 617,00 zł), a przegrał w wysokości 900,00 zł (25 % z kwoty 3 600,00 zł). Różnica tych kwot dała kwotę 1 812,75 zł. O brakujących kosztach procesu (brakująca opłata stosunkowa w wysokości 4 000,00 zł od pozwu Ł. J. (1) i kwota 4 000,00 zł od pozwu J. J. (1)) Sąd orzekł, jak w pkt 3, 4, 7 i 8 wyroku, na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. z 2010 roku, Dz. U. Nr 90, poz. 594 ze zm.) w zw. z art. 100 k.p.c., przyjmując, że powodowie przegrali sprawę w 25%, a więc muszą ponieść koszty brakującej opłaty, każde z nich w wysokości po 1 000,00 zł (25 % z 4 000,00 zł), a pozwana przegrała proces 75%, a więc musi ponieść koszty brakującej opłaty w wysokości po 3 000,00 zł (75% z 4 000,00 zł).