Postanowienie I C 386/15 UZASADNIENIE wyroku z dnia 4 listopada 2016 r. Pozwem wniesionym do Sądu w dniu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 386/15 UZASADNIENIE wyroku z dnia 4 listopada 2016 r. Pozwem wniesionym do Sądu w dniu (...)r. (k. 2-6) powód(...)domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa – Zakładu Karnego w (...)na zasadzie art. 77 ust 1 Konstytucji RP oraz art. 417 kc kwoty 100.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia orzeczenia wyroku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu powód naprowadził, iż w pozwanym Zakładzie Karnym w (...) przebywał od dnia (...)r. do (...)r. W ocenie powoda w czasie odbywania przez niego kary pozbywania wolności: - zmuszony był do przebywania w celach przeludnionych, niewyposażonych odpowiednio, - był gnębiony fizycznie i psychicznie przez funkcjonariuszy służby więziennej, w szczególności przez wychwycę oddziału I i funkcjonariusza oddziałowego (...)(m.in. powód był bezpodstawnie przenoszony do kolejnych cel, funkcjonariusze zwracali się względem niego w sposób wulgarny i złośliwy, żartowali z niego, były w stosunku do powoda sporządzane bezpodstawne wnioski o ukaranie karą dyscyplinarną), - powód nie posiadał odpowiedniej opieki zdrowotnej, w szczególności ograniczono mu dostęp do lekarza jak również dostęp do leków przeciwbólowych, - w sposób niehumanitarny ograniczano więźniom dostęp do energii elektrycznej, jak również zainstalowano blokady termostatów przy kaloryferach, co miało powodować nadmierne wychłodzenia cel, - wyżywanie więzienne było niskiej jakości i o zbyt niskiej temperaturze, - brak było zajęć kulturowo – oświatowych, - powód w czasie przeniesienia nie był w stanie zabrać ze sobą osobistych przedmiotów, - w celach brak było warunków zapewniających utrzymanie higieny osobistej. Tak sformułowane zarzuty w ocenie powoda przemawiają za uwzględnieniem powództwa w całości. Postanowieniem z dnia (...) powód został zwolniony z kosztów sądowych niniejszego postępowania w całości, jak również ustanowiony został dla niego pełnomocnik z urzędu adwokata. W odpowiedzi na pozew z dnia (...)r. (k.42-50) strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu. W uzasadnieniu pisma wskazano, iż powód (...)odbywał w tut. Zakładzie karę pozbawienia wolności w następujących celach: 1) od dnia (...)r. do dnia (...)r. w celi nr (...) Powierzchnia celi nr (...)wynosi (...). Przemieszczenie do celi nr(...)nastąpiło ze względów wychowawczych. 2) od dnia(...)r. do dnia (...)r. w celi nr(...). Powierzchnia celi nr(...)wynosi (...). Przemieszczenie do celi nr(...)nastąpiło ze względów wychowawczych. 3) od dnia (...)r. do dnia (...)r. w celi nr (...). Powierzchnia celi nr (...) wynosi (...)Przemieszczenie do celi nr(...)nastąpiło z uwagi na remont celi. --- STRONA 2 --- 4) od dnia(...)r. do dnia(...)r. w celi nr (...). Powierzchnia celi nr (...) wynosi(...). Przemieszczenie do celi nr (...) nastąpiło ze względów wychowawczych. 5) od dnia (...)r. do dnia(...)r. w celi nr (...) Powierzchnia celi nr (...) wynosi (...). Przemieszczenie do celi nr(...)nastąpiło z uwagi na remont celi. 6) od dnia (...)r. do dnia(...)r. w celi nr 23. Powierzchnia celi nr(...)wynosi (...). Przemieszczenie do celi nr 20 nastąpiło ze względów wychowawczych. 7) od dnia(...). do dnia (...)r. w celi nr (...) Powierzchnia celi nr (...) wynosi (...). 8) od dnia (...)r. do dnia (...)r. w celi nr (...). Powierzchnia celi nr(...)wynosi (...) W ocenie pozwanego wszystkie przemieszczenia skazanego odbywały się zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami, wynikającymi przede wszystkim z § 46 zarządzenia Nr 2/2004 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 24 lutego 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia i organizacji pracy penitencjarnej oraz zakresów czynności funkcjonariuszy i pracowników działów penitencjarnych i terapeutycznych, który nakłada obowiązek rozmieszczania skazanych w celach mieszkalnych niezależnie od deklarowanej przynależności do grup nieformalnych, w sposób zapewniający bezpieczeństwo osobiste i bezpieczeństwo zakładu karnego oraz dokonywanie w miarę potrzeby niezbędnych przemieszczeń skazanych między celami, oddziałami mieszkalnymi, grupami roboczymi, stanowiskami pracy w celu zapewnienia im bezpieczeństwa osobistego oraz porządku i dyscypliny w jednostce. W stosunku do powoda nie wydawano decyzji, o których mowa w art. 110 § 2a i 2b kodeksu karnego wykonawczego. Zdaniem pozwanego nie znajduje również uzasadnienia zarzut niewłaściwego traktowania przez oddziałowego(...). Faktem jest, iż powód był karany dyscyplinarnie: - w dniu (...)r. w związku z popełnieniem przekroczenia poprzez ukrywanie przedmiotów, które powinien zdać do magazynu depozytowego, - w dniu (...)r. w związku z popełnieniem przekroczenia niewłaściwego zachowania, - w dniu (...)r. w związku z popełnieniem przekroczenia w dniu(...)r. polegającego na przebywaniu w świetlicy oddziału podczas przeprowadzania wieczornego apelu. Również za nieuzasadnione pozwany uznał zarzuty niewłaściwych warunków bytowych, gdyż nie znajdują one uzasadnienia w rzeczywistym stanie sprawy. W każdej celi znajduje się umywalka z zimną wodą bieżącą oraz muszla sedesową, które są podłączone do instalacji ściekowej. W Zakładzie Karnym w(...)cele mieszkalne nie są wyposażone w instalację ciepłej wody użytkowej, jednakże obowiązujące przepisy nie obligują do wykonywania w istniejących budynkach penitencjarnych instalacji z ciepłą wodą w celach mieszkalnych. Wykonanie instalacji ciepłej wody w celach mieszkalnych jest zalecane dla obiektów nowoprojektowanych. Brak ciepłej wody użytkowej w celi mieszkalnej nie ma wpływu na realizację uprawnień skazanego do korzystania z kąpieli (łaźnia z ciepłą wodą znajduje się w każdym pawilonie), z częstotliwością co najmniej taką jak określa §30 ust. 3 regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności. Ponadto skazani zatrudnieni przy pracach brudzących korzystają z kąpieli każdorazowo po zakończeniu pracy. Dalej wyjaśniono, że w każdym pawilonie mieszkalnym jest łaźnia, do której dostęp jest ograniczony, jednakże gwarantuje realizację uprawnień do kąpieli; od dnia (...)r. są to dwie kąpiele w tygodniu. Dotychczas nie określano limitu kąpieli, jednakże z oczywistych względów osadzony nie może przebywać pod natryskiem w nieograniczony sposób. Uwzględniając warunki życia w zbiorowości, uwarunkowania techniczne (liczba natrysków), uwarunkowania organizacyjne, czas kąpieli jest wystarczający. --- STRONA 3 --- Od lutego(...)r. w każdej łaźni wygospodarowano i udostępniono skazanym pomieszczanie wyposażone w sprzęt do prania odzieży własnej. Skazani mogą w nich skorzystać z pralki i wirówki oraz z ciepłej wody. Szczegółowe zasady korzystania z tych pomieszczeń podano skazanym do wiadomości poprzez porządek wewnętrzny obowiązujący w tutejszym Zakładzie. We wszystkich celach mieszkalnych znajduje się węzeł sanitarny z umywalką i bieżącą wodą zimną. Skazani mają prawo posiadać w celi grzałkę elektryczną oraz naczynie żaroodporne do gotowania wody. W celach znajdują się plastikowe miednice w ilości wynikającej z obowiązujących przepisów. Skazani w każdym czasie mogli zagrzać sobie wodę do umycia się. W jednostce znajduje się punkt fryzjerski, do którego dostęp gwarantuje realizowanie uprawnień do ostrzyżenia z częstotliwością co najmniej taką, jak określa § 67 ust.2 zarządzenia nr 27/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 13 sierpnia 2010 r. w sprawie gospodarowania składnikami majątkowymi w zakresie obsługi osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Realizowano także należności wynikające z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz kolejnego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, dotyczących wydawania do użytku przez osadzonego odzieży, bielizny i pościeli więziennej, prania, wymiany tego wyposażenia, a także wydawania środków higieny. Podano, iż normą wynikającą z obowiązującego §28 ust. 1 regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności jest wyposażanie cel w niezbędne urządzenia sanitarne, usytuowane w sposób zapewniający ich niekrępujące użytkowanie, przy czym zgodnie z art. 110 §4 kkw, w zakładzie typu półotwartego urządzenia te mogą być usytuowane poza celami mieszkalnymi. W realiach tutejszego Zakładu urządzenia sanitarne są usytuowane w każdej celi mieszkalnej, przy czym w celach wieloosobowych są zabudowane na całej wysokości (wydzielone ścianką szkieletową drewnianą na konstrukcji stalowej), w sposób trwały i zapewniający ich niekrępujące użytkowanie, z drzwiami, wentylacją grawitacyjną i odrębnym oświetleniem. Zabudowę wykonano na przełomie lat(...). W większości cel dwie ściany kącików są murowane i dwie z płyty wiórowej. Kąciki posiadają pełne drzwi z płyty wiórowej. W ocenie pozwanego cele spełniały i spełniają także pozostałe wymogi, a w szczególności miały dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie dzienne i sztuczne, odpowiednie do czytania i wykonywania czynności życiowych oraz instalację centralnego ogrzewania. W zakresie oświetlenia dziennego i nasłonecznienia cel wskazano, że wielkość okna i stosunek jego powierzchni do powierzchni podłogi spełniają wymogi wynikające z Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wszystkie pomieszczenia Zakładu Karnego w(...)objęte są systemem centralnego ogrzewania. Wielkość grzejników jest dostosowana do jego funkcji a tym samym do temperatury, jaka powinna panować w pomieszczeniu. Grzejniki wyposażone są w zawory termostatyczne, pozwalające na ustawianie temperatur normatywnych i samoczynne włączanie lub wyłączanie grzejnika w zależności od osiągnięcia temperatury normatywnej. We wszystkich celach zawory termostatyczne pozbawione są pokręteł, a same głowice termostatyczne pozostają osłonięte i oplombowane celem uniemożliwienia zmiany ustawień. Rozwiązanie to uniemożliwia, a wręcz gwarantuje osiągnięcie temperatury normatywnej wewnątrz celi, o ile skazani nie wychładzają pomieszczenia. Zasady ogrzewania budynków jednostek organizacyjnych Służby Więziennej określa zarządzenie Nr 60/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 3 września 2010 r. w sprawie ustalania metod gospodarowania paliwami i energią w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej. Wynika z niego obowiązek stałego monitoringu temperatury na zewnątrz budynków, od których zależna jest praca kotłów grzewczych w tym temperatury czynnika grzewczego ( wody w centralnym ogrzewaniu). W okresie odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności w --- STRONA 4 --- Zakładzie Karnym w (...) prowadzone było zadanie inwestycyjne pn. Poprawa wydajności energetycznej Zakładu Karnego w (...), która obejmowała także zastąpienie dotychczasowej kotłowni węglowej zautomatyzowaną kotłownią gazową. Począwszy od(...)r. ogrzewanie pomieszczeń realizowane jest przez nową kotłownię. Niezależnie od rodzaju kotłów i stosowanego paliwa parametry pracy kotłów są dokumentowane i jednoznacznie wskazują na funkcjonowanie centralnego ogrzewania. Podczas odbywania kary pozbawienia wolności w tut. jednostce powód otrzymywał posiłki początkowo z diety lekkostrawnej L ( od dnia (...) r. do (...)r.), a następnie z podstawowej normy wyżywienia P (od dnia(...)r. do dnia (...)r.). Osoby pozbawione wolności korzystają z całodziennego wyżywienia o którym mowa w art. 109 § 1 kkw, na zasadach określonych w: a) Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 02 września 2003r. w sprawie określenia wartości dziennej norm wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych, b) Zarządzeniu Nr 48 /2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 13 sierpnia 2010r. w sprawie realizacji uprawnień osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych do wyżywienia, z dniem 01 marca 2013r. zmienionego Zarządzeniem Nr 4/2013 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 06 lutego 2013r. w tej samej sprawie, c) Zarządzeniu Nr 66/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 06 września 2010 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie gospodarki żywnościowej w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej, d) „Poradniku wdrażania zasad systemu HACCP w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej” zatwierdzonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Ponadto, kuchnia tutejszej jednostki, jako zakład żywienia zbiorowego typu zamkniętego, w procesie produkcji posiłków realizuje między innymi Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 kwietnia 2007r. w sprawie pobierania i przechowywania próbek żywności przez zakłady żywienia zbiorowego typu zamkniętego. W praktyce, przygotowywane posiłki podlegają wielokrotnemu sprawdzeniu i kontroli: a) na etapie planowania, czyli sprawdzenie jadłospisu w zakresie wartości dziennej wyrażonej w kcal, procentowej zwartości składników odżywczych i wagowej zawartości warzyw, wysokości stawek dziennych wyrażonych w złotych, nieobecności produktów zabronionych dla diet lekkostrawnej i cukrzycowej, urozmaicenia oraz „dopasowania”, b) na etapie produkcji, czyli sprawdzanie gramatury porcji przez szefa kuchni, pobranie prób smakowych przez pracownika służby zdrowia, pobranie prób do celów sanitamo- -epidemiologicznych przez szefa kuchni, przechowywanie gotowych posiłków w bemarach oraz przechowywanie i przenoszenie w termosach, przeliczanie przez oddziałowych nadzorujących wydawanie posiłków osadzonym. Pozwany podał, że powyższe czynności kontrolne są rejestrowane na wydruku jadłospisu a także w kartach kontroli przechowywania w bemarach. Swego rodzaju kontrolę sprawują osadzeni, którzy na zasadach określonych w Porządku wewnętrznym Zakładu Karnego w (...)mogą zgłaszać reklamacje dotyczące posiłków. Z analizy „rejestru osadzonych zgłaszających się na rozmowy do dyrektora jednostki”, „rejestru zgłaszających się na rozmowy do kierowników działów” oraz „zeszytu spostrzeżeń” wynika, że przez cały czas pobytu w ZK w (...)powód nie zgłaszał żadnych uwag, w tym reklamacji co do otrzymywanego wyżywienia. Kuchnia Zakładu podlega kontroli realizowanej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...) Podczas kolejno przeprowadzanych kontroli pozytywnie oceniano stan sanitarny kuchni, w tym jakość surowców i składników oraz gotowej żywności. --- STRONA 5 --- Ustosunkowując się do zarzutu przerw w dostawie energii elektrycznej pozwany wskazał, że przerwy w dostawie energii elektrycznej do gniazd wtykowych w celach mieszkalnych występowały w następujących dniach i godzinach: 1) w okresie od dnia (...)r. do dnia (...)r. w porze dziennej w dni robocze od poniedziałku do piątku: w pawilonie(...) od godziny (...)do (...), w pawilonie (...) w godzinach od(...)do (...)w pawilonie (...) w godzinach od (...)do(...)w porze nocnej od (...) do(...)we wszystkich pawilonach jednocześnie w godzinach od (...) 2) od dnia (...)r. przerwy w dostawie energii elektrycznej do gniazd wtykowych w celach mieszkalnych występowały w następujących dniach i godzinach: w porze dziennej, w dni robocze od poniedziałku do piątku: w pawilonie(...)od godziny(...)do godziny(...)w pawilonie(...) w godzinach od(...)do (...)w pawilonie(...)w godzinach od (...)do (...)w porze nocnej od (...) do (...) we wszystkich pawilonach jednocześnie w godzinach od (...)do (...) Stosowanie przerw w dostawach energii elektrycznej realizowane jest w oparciu o Zarządzenie Nr 1/2014 Dyrektora Generalnego z dnia 22 stycznia 2014r zmieniające zarządzenie w sprawie ustalenia metod gospodarowania paliwami i energią w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej. Wyłączanie energii w gniazdach wtyczkowych w celach mieszkalnych w porze nocnej od niedzieli w nocy do piątku rano ma na celu zapewnienie warunków do wypoczynku dla skazanych pracujących w różnych formach zatrudnienia na terenie i poza terenem jednostki. Natomiast w porze dziennej uzasadnione jest niewydolnością instalacji elektroenergetycznej wynikającej z niedostatecznej obciążalności przewodów, uniemożliwiającej zapewnienie zasilania obiektów i systemów istotnych dla funkcjonowania jednostki, przy jednoczesnym utrzymaniu zasilania obwodów gniazd wtyczkowych. Podkreślono, że w związku ze wzrostem liczby urządzeń funkcjonujących przy użyciu energii elektrycznej tj. kotły w kuchni, urządzenia w kotłowni, sprzęt RTV użytkowany przez skazanych w celach na podstawie zgody kierownika jednostki, sprzęt komputerowy - wystąpiło zagrożenie niewydolności instalacji elektroenergetycznej wynikającej z niedostatecznej obciążalności przewodów. Taka sytuacja uniemożliwia zapewnienie zasilania obiektów i systemów istotnych dla funkcjonowania jednostki przy jednoczesnym utrzymaniu nieprzerwanego zasilania obwodów gniazd wtyczkowych. Aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie obiektów istotnych podjęto zatem działania m.in. zweryfikowano procesy technologiczne w pralni, wszelkie możliwe procesy technologiczne wymagające energii przeniesiono na godziny poza szczytem przedpołudniowym, zakazano użytkowania urządzeń elektrycznych do dogrzewania pomieszczeń wyposażonych w instalację centralnego ogrzewania, zobowiązano wszystkich do wyłączania komputerów w przypadku dłuższych przerw w pracy oraz wyłączania zbędnego oświetlenia we wszystkich pomieszczeniach i na terenie zakładu. Włączenie zasilania gniazd wtyczkowych w pawilonach w porze pracy kuchni, pralni, kotłowni i administracji spowodowałoby przekroczenie dopuszczalnej długotrwałej obciążalności przewodów, co powoduje konieczność utrzymania wyłączeń obwodów gniazd wtyczkowych w godzinach szczytu pracy urządzeń w tych obiektach. Nadmieniono, że pozostawiono przy tym zasilanie gniazd w świetlicach, co umożliwia skazanym oglądanie programów tv. Energia nie jest wyłączana w dni ustawowo wolne od pracy, niedziele i święta. Ponadto w celu minimalizacji wynikających z wyłączeń niedogodności pozostawione jest zasilanie lamp w celach i kącikach sanitarnych, korytarzach i klatkach schodowych, świetlicach i salach do zajęć rekreacyjnych. Także w świetlicach oddziałów pozostało zasilanie odbiorników telewizyjnych. Godziny wyłączeń zostały ustalone z uwzględnieniem godzin pracy poza oddziałami mieszkalnymi oraz ustalonymi godzinami spacerów, co w praktyce oznacza, że wielu skazanych w czasie wyłączenia energii będzie przebywało poza celą. Odnośnie zarzutów niewłaściwego leczenia stwierdzono, iż powód nie był leczony z powodu żadnych chorób przewlekłych. Z porad lekarza nie korzystał zbyt często. Zawsze był przejmowany niezwłocznie, tego samego dnia, gdy zgłosił taką potrzebę. Nigdy nie zgłaszał skarg odnośnie sposobu traktowania przez służbę zdrowia. W dniu (...)r. rozpoznano początki (...)objawiającej się(...). (...). Nie wymagała na tym etapie leczenia operacyjnego. --- STRONA 6 --- Odnośnie zarzutu braku możliwości uczestniczenia w zajęciach kulturalno-oświatowych poinformowano, iż w każdym oddziale mieszkalnym znajduje się świetlica dostępna dla skazanych przebywających w danym oddziale ( 8.30 -23.00, z zastrzeżeniem że po 22.00 ze świetlicy korzystają tylko skazani, którzy nie mają możliwości oglądania telewizji). Skazani mogą tam oglądać telewizję (telewizor jest wyposażeniem każdej świetlicy), korzystać z gry w tenis stołowy, gry karciane, szachy, scrabble. Każdy świetlicowy oddziału mieszkalnego posiada do dyspozycji rakietki do tenisa, scrabble, karty oraz piłeczki do tenisa stołowego. Sprzęt sportowy jest wydawany systematycznie, tak aby nie stwierdzono jego braków. Świetlicowi zgłaszają na bieżąco wychowawcom potrzeby co do sprzętu sportowego, a ten wydawany jest przez wychowawcę do spraw kulturalno-oświatowych i sportowych. W pawilonach (...) znajdują się sale do zajęć rekreacyjnych, gdzie zgodnie z grafikami prowadzone są zajęcia; natomiast w pawilonie (...)znajdują się dwie sale do zajęć rekreacyjnych - po jednej dla każdego z oddziałów. Z tych sal mogą korzystać skazani, o ile nie mają przeciwwskazań lekarskich w tym względzie. W świetlicy centralnej dostępny jest bilard, piłkarzyki, tenis stołowy, w czasie w którym nie ma przeprowadzanych innych zajęć ( np. mitingi AA, programy readaptacyjne, kluby pracy) są prowadzone zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe. Oprócz tego skazani mogą korzystać z dostępnych podczas spacerów miejsc, gdzie mogą kopać lub odbijać piłkę oraz korzystać z dwóch zestawów do ćwiczeń siłowych ( na których mogą ćwiczyć podciąganie się oraz „brzuszki”). Za pośrednictwem radiowęzła zakładowego organizowane są ogólnozakładowe konkursy, emitowane poprzez lokalną telewizję INFOR 7 oraz radio. Przykładowo wskazać można konkursy: Wiedza o Miastach, Piłka Nożna, Miasta Polski, konkursy geograficzne, konkursy motoryzacyjne, dotyczące historii Polski. Każdy konkurs jest emitowany dwa razy dziennie ((...)) przez okres jednego tygodnia, za pośrednictwem ww. kanału telewizyjnego. Pisemne odpowiedzi na konkursy skazani przekazują wychowawcy do spraw kulturalno-oświatowych o sportowych, który najbardziej aktywnym skazanym sporządza wnioski nagrodowe. Skazani mogli wziąć udział w programach readaptacyjnych takich jak „ Czyste Miasto”, „ Say no to racism”, „Więzienny Ekosystem”, „Wędrując z matką do Matki” ((...)w Z.) W ocenie pozwanego, w tak naprowadzonych okoliczności sprawy, zarówno na podstawie art.445 kc lub 448 kc w związku z art. 24 kc brak jest podstaw do przyznania pozwanemu żądanego zadośćuczynienia lub odszykowania. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód (...)przebywał w Zakładzie Karnym w (...)w okresie od dnia (...)2014 r. do(...)r. w cechach, w których nie miało miejsce przeludnienie, tj. nie przekroczono normy kwaterunkowych 1 osoby na 3 m 2 , zaś panujące w nich warunki sanitarne i higieniczne odpowiadały przepisom prawa. W szczególności zarówno powód, jak również inni współosadzeni w tym samym czasie więźniowie posiadali w Zakładzie Karnym w (...) zapewnione humanitarne, odpowiednie warunki bytowe. Cele zawierały odpowiednie wyposażenie i posiadały odpowiedni system wentylacji. Kąciki sanitarne w celach były w sposób zgodny z standardami odseparowane od pozostałej części pomieszczenia. Cele były ogrzewane w sposób zapewniający utrzymanie w nich wymaganej minimalnej temperatury. Osadzeni w Zakładzie Karnym w (...) więźniowie, w tym powód posiadali i posiadają nadal odpowiednie warunki umożlwiające utrzymanie higieny osobistej, w szczególności poprzez regularny dostęp do łaźni i możliwość uprania odzieży osobistej. Wyżywienie zapewniane więźniom, w czasie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w (...), było odpowiedniej jakości i ilości. Ponadto, skazani mieli możliwość kupowania w Zakładzie Karnym artykułów spożywczych według własnych upodobań i sporządzania dodatkowych posiłków i napoi w celach. W czasie przenoszenia pomiędzy celami lub do innych Zakładów Karnych więźniowie mieli zapewnianą możliwość zabrania ze sobą rzeczy osobistych. Przerwy w dostawie energii elektrycznej uzasadnione były z uwagi na potrzebę zapewniania prawidłowego funkcjonowania Zakładu Karnego i dla dobra wszystkich osadzonych. Niedogodności z tego powodu były przez administrację Zakładu Karnego minimalizowane poprzez jedynie czasowe ograniczenie dostawy energii energicznej do cel w porach, gdy skazani posiadali możliwość korzystania ze spaceru lub z świetlicy posiadającej nieograniczony dostęp do energii elektrycznej --- STRONA 7 --- lub w czasie przeznaczonym na wypoczynek nocny więźniów. Więźniowie, w tym powód w Zakładzie Karnym w (...) posiadali bieżący dostęp do pomocy medycznej, w tym wizyt lekarskich i leczenia farmakologicznego. W stosunku do powoda w czasie odbywania kary w Zakładzie Karnym w (...) były wszczynane postępowania dyscyplinarne zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Powód podobnie jak inni więźniowie przebywający w Zakładzie Karnym w(...)miał możliwość korzystania z szerokiej oferty w zakresie zajęć kulturalno – oświatowych oraz sportowych. Dowód: zeznania świadków: (...)k. 126/2 - 127 oraz e – protokół od 00:05:22, (...)k. 127 – 127/2 oraz e- protokół od 00:31:50, (...)k. 127/2 oraz e – protokół od 00:59:34, k. 205,(...)k. 129 oraz e – protokół od 01:06:28, (...)k. 129 oraz e – protokół od 01:15:24, (...)k. 203 a, wykazy pomieszczeń k. 53-55, wnioski o wymierzenie kary dyscyplinarnej k. 56-58, zestawienie wydanych powodowi przedmiotów k. 59-60, prośba o wydanie przedmiotów k. 61, jadłospisy k. 62-65, protokół kontroli sanitarnej k. 66-68, pismo PPIS w (...) z dnia (...)r. k. 69-70, plany pracy kulturalno – oświatowej i sportowej w ZK w (...) k. 71 - 76, Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej wskazanych dowodów z dokumentów, których autentyczność sporządzenia i treść nie budziła wątpliwości Sądu. Sąd uznał za wiarygodne w całości zeznania wszystkich słuchanych w sprawie świadków, a to (...),(...),(...), (...) (...)i (...), ponieważ ich zeznania były jasne, szczere, układały się w logiczną całość, korespondowały ze sobą nawzajem, jak także z treścią dowodów w postaci dokumentów. Sąd postanowił pominąć dowód z zeznań świadków (...)i(...)wobec niewskazania ich adresów zamieszkania przez stronę powodową (art. 232 zadnie pierwsze kpc), jak również pominąć dowód z przesłuchania powoda, wobec jego nieuzasadnionego niestawiennictwa na rozprawę. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż stosownie do pisma pełnomocnika powoda (k. 209) jak również pisma Zakładu Karnego w (...) (k. 216), tj. zakładu, w którym powód ostatnio odbywał karę pozbawienia wolności, powód został zwolniony z zakładu karnego w (...)r. i jako miejsce swojego pobytu po opuszczeniu zakładu wskazał:(...). (...). Ten sam adres powód wskazał w pozwie. Na powyższy adres Sąd wezwał powoda do osobistego stawiennictwa na termin rozprawy wyznaczonej na dzień (...)r., niemniej jednak przesyłka ta została zwrócona do Sądu po dwukrotnym awizowaniu z uwagi na jej niepodjęcie w terminie (k. 217). Zaznaczyć należy, iż powód miał wiedzę o ustanoweniu na jego wniosek pełnomocnika z urzędu do reprezentowania jego interesów w sprawie, a pomimo to nie skontaktował się z swoim pełnomocnikiem w związku z opuszczeniem zakładu karnego. To wszystko przemawia za uznaniem za nieuzasadnione niestawiennictwo powoda na rozprawę. Sąd zważył, co następuje: Powód domagał się odszkodowania od Skarbu Państwa powołując się na przepis art. 417 kc, zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa (§ 1), jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa (§ 2). Niemniej jednak, mając na uwadze treść zarzutów powództwa, jak także charakter żądania, które stanowić ma rekompensatę niematerialnej szkody powoda, tj. krzywdy, rozważenia w sprawie wymaga także art. 23 kc i 24 kc w zw. z art. 448 kc. Naruszenia swoich dóbr osobistych powód upatrywał przede wszystkim w tym, że odbywał karę pozbawienia wolności w celach gdzie panowały niehigieniczne warunki, przeludnienie, brak dostarczonego ogrzewania i energii elektrycznej, nadto w Zakładzie Karnym w (...) w ocenie powoda był pozbawiony dostępu do pomocy medycznej, leczenia farmakologicznego, zajęć sportowych i kulturowo – oświatowych, możliwości właściwego zadbania o higienę osobistą, a także nie otrzymywał spełniającego normy wyżywienia. Zadnim powoda w Zakładzie Karnym w(...)był taktowny w sposób niehumanitarny, uwłaczający jego godności również z tego powodu, że był --- STRONA 8 --- szykanowany przez funkcjonariuszy służby więziennej i opiekunów, w szczególności osoby te stosowały w stosunku do niego przemoc fizyczną i psychiczną. Stosownie do treści art. 448 kc w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. W myśl art. 24 § 1 kc ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać między innymi zadośćuczynienia pieniężnego na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym, a zatem m.in. w oparciu o treść art. 448 kc. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem godność człowieka jest dobrem osobistym, które podlega ochronie między innymi na podstawie art. 23 i art. 24 kc, jak również - w stosunku do osób odbywających karę pozbawienia wolności - na podstawie art. 40 ust. 4 Konstytucji, art. 3 Konwencji z dnia 4 listopada 1950r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993r., nr 61, poz. 284 z późn. zm.) oraz art. 4 kodeksu karnego wykonawczego. Przepisy te nakazują wykonywanie kary w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności skazanego oraz zakazują stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego (por. m. in. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 28 lutego 2007r., V CSK 431/06; z dnia 2 października 2007r., II CSK 269/07; z dnia 10 maja 2012r., IV CSK 473/11). Dowód, iż dobro osobiste zostało naruszone ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 kc. Ustawodawca w art. 24 kc wprowadził domniemanie bezprawności naruszenia dóbr osobistych, a ciężar jego obalenia spoczywa na naruszycielu tych dóbr, jednak nie ma takiego domniemania w zakresie samego faktu naruszenia dóbr osobistych, który winien udowodnić powód. Powoda obciąża w takiej sprawie dowód odbywania kary pozbawienia wolności w określonych warunkach; nie jest natomiast obciążony wykazaniem bezprawności naruszenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 17 stycznia 2013r., V ACa 655/12, LEX nr 1280271). O tym, że dochodzący roszczenia o zadośćuczynienie z tytułu osadzenia w przeludnionej celi na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc nie jest obciążony obowiązkiem wykazania bezprawności naruszenia, przesądził również Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 października 2011r., III CZP 25/11. Przenosząc powyższe na okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, iż powództwo podlegało oddaleniu jako niezasadne. Powód w okresie od (...)r. do (...)r. przebywał w Zakłodzie Karnym w (...) i w czasie jego pobytu w tym zakładzie, w światle wyników postępowania dowodowego opartego o wszechstronnie rozważony materiał dowodowy zgromadzony w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, iż po pierwsze, strona pozwana dopuściła się względem powoda czynności bezprawnych. Pozwany wykazał zarówno dowodami w postaci dokumentów, jak również zeznaniami wiarygodnych świadków, iż wszelkie podejmowane przez Zakład Karny w (...) czynności, jak również panujące w tej jednostce penitencjarnej warunki odpowiadały obowiązującym przepisom prawa powszechnego i opartym na nich postanowieniom wewnętrznych regulaminów. Po drugie, pomimo, iż strona powodowa była w sprawie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, powód nie zdołał wykazać, iż doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. W tym zakresie nie zaoferowano dowodów potwierdzających zarzuty powoda. W świetle treści zeznań świadka (...)powołanego przez powoda, wynika wniosek wprost przeciwny do twierdzeń pozwu. Powyższy świadek jednoznacznie podał, iż warunki w Zakładzie Karnym w (...) były co najmniej dobre, w szczególności spełniały wszelkie normy, a ponadto zaprzeczył, aby zachowanie funkcjonariuszy służby więziennej i opiekunów było nieodpowiednie i naruszało dobra osobiste osadzonych, w tym powoda. Należy podkreślić, że samo twierdzenie strony nie jest dowodem, a twierdzenie dotyczące istotnej dla sprawy okoliczności (art. 227 kpc) powinno być udowodnione przez stronę to twierdzenie zgłaszającą (art. 232 kpc i art. 6 kc, por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.11.2001r. I PKN 660/00). --- STRONA 9 --- Ponadto, przyznanie zadośćuczynienia zależy od wielu różnych okoliczności, w tym m.in. od długotrwałości przebywania w przeludnionej celi, uciążliwości z tym związanych, poczucia krzywdy i jego stopnia oraz pozostałych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, które mogą zwiększać poczucie krzywdy lub je osłabiać a nawet sprawiać, że w ogóle nie powstało (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2012r., I CSK 489/11). W odniesieniu do standardu panującego w celach więziennych pozwanych jednostek penitencjarnych podkreślenia wymaga, że o dokonaniu naruszenia dobra osobistego decyduje obiektywna ocena konkretnych okoliczności, a nie subiektywne odczucie powoda (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2012r., IV CSK 603/11). Podkreślenia wymaga, iż odbywanie kary pozbawienia wolności jest samo w sobie uciążliwością. Trudne i uciążliwe warunki odbywania kary pozbawienia wolności nie są zatem wystarczającą przesłanką do stwierdzenia naruszenia godności osoby przebywającej w Zakładzie Karnym lub w Areszcie Śledczym. W ocenie Sądu, warunki sanitarno - higieniczne, w jakich przebywał powód (...)w Zakładzie Karnym w (...), nie mogą być ocenione jako niegodziwe, gdyż osoba odbywająca karę pozbawienia musi liczyć się z pewnymi ograniczeniami i dolegliwościami. O naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w zakładzie karnym nie można mówić w przypadku takich uciążliwości lub niedogodności związanych z pobytem w takim zakładzie, które polegają na niższym od oczekiwanego standardzie celi, czy urządzeń sanitarnych, choćby z tego względu, że dla wielu ludzi nieodbywających kary pozbawienia wolności warunki mieszkaniowe bywają często równie trudne. Godność skazanego przebywającego w zakładzie karnym nie jest naruszona, jeżeli odpowiada uznanym normom poszanowania człowieczeństwa (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 11 października 2012r., I ACa 455/12, LEX nr 1237235). Pozbawienie wolności w założeniu stanowi dolegliwość dla osoby skazanej, a warunki, w jakich przebywa osadzony, nie muszą przypominać dostępnych mu na wolności (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2012r., I ACa 337/12, LEX nr 1238481). W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2012r., IV CSK 603/11, trafnie wskazano, że o naruszeniu godności skazanego można mówić, gdy cierpienia i upokorzenie przekraczają konieczny element cierpienia wpisanego w odbywanie kary pozbawienia wolności, zwłaszcza przy bierności zakładu karnego, który nie dba o poprawę warunków odbywania kary. Istotną kwestią jest rozgraniczenie dolegliwości, jakie są nieuniknione i nieodłącznie związane z pobytem w placówce penitencjarnej od tych, które wykraczają poza dolegliwości związane bezpośrednio z pozbawieniem wolności, stanowią udręczenie i skutkują naruszeniem dóbr osobistych. W tym świetle należy uznać, że mała przestrzeń mieszkalna w celi odbywającego karę pozbawienia wolności nie wiąże się z ograniczeniami nieakceptowanymi z punktu widzenia humanitarnego wykonywania kary pozbawienia wolności. Również obowiązek zapewnienia w zakładzie karnym prywatności i intymności m.in. w związku z potrzebami fizjologicznymi nie oznacza zapewnienia samodzielności pomieszczeń przeznaczonych na toalety ani ich oddzielenia murem od pozostałej części celi. W jednym z ostatnich wyroków Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2013 r. I CSK 289/12 wyjaśniono, iż nie ma dobra osobistego pod nazwą „prawo do godnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności w zakładach karnych”. Skazany ma prawo do odbywania kary pozbawienia wolności w takich warunkach, jakie gwarantuje mu konkretny system prawny. W art.41 ust.4 Konstytucji ustawodawca przyjął, że każdy pozbawiony wolności ma prawo do traktowania go w sposób humanitarny. Traktowanie „ humanitarne” to takie, które pozwala na zaspokojenie minimalnych potrzeb każdego człowieka, z uwzględnieniem przeciętnego poziomu życia w danym społeczeństwie ( uzasadnienie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. SK 25/07). Stopień rozwoju i zamożności społeczeństwa decyduje zatem o tym, na jakim poziomie jest ono zdolne zaspokoić potrzeby osób, wobec których wykonywana jest kara pozbawienia wolności. W świetle powyższych uwag Sąd nie podzielił w szczególności zarzutów powoda, iż zasady humanitaryzmu i godności ludzkiej zostały w stosunku do powoda naruszone. --- STRONA 10 --- Powód nie może oczekiwać od służb więziennych szczególnego traktowania w celu zapewnienia sobie oczekiwanego i indywidualnie określonego poziomu komfortu, w szczególności, iż wszystkie zarzuty powoda okazały się całkowicie bezzasadne. Reasumując, w ocenie Sądu Okręgowego powód nie wykazał przesłanek zasadności powództwa o zadośćuczynienie, dlatego powództwo podlegało oddaleniu w całości jako niezasadne i niewykazane (art. 448 kc w zw. z art. 23 i 24 kc w zw. z art. 6 kc). W kontekście ww. uwag co do okoliczności faktycznych sprawy brak jest podstaw także do uznania zasadności żądań pozwu o zapłatę odszykowania w oparciu o art. 417 kc. Powód nie wykazał szkody, a jego twierdzenia zawarte w pozwie prowadzą do wniosku, iż rzeczywistą intencją powoda było otrzymanie rekompensaty za krzywdę na podstawie art. art. 448 kc w zw. z art. 23 i 24 kc. W pkt II Sąd orzekł, mając na uwadze wynik sprawy, w oparciu o art. 98 §1 i 3 kpc oraz o § 19 w zw. z § 6 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu., Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65, z późn. zm). Wskazać należy, iż okoliczność zwolnienia strony z kosztów sądowych w całości nie obejmuje obowiązku zwrotu stronie wygrywającej proces jej uzasadnionych kosztów z tytułu poniesionych kosztów zastępstwa procesowego. Natomiast w oparciu o § 2 ust 3 i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 146, poz. 1188 z późn. zm.) zasądzono na rzecz pełnomocnika z urzędu adwokata P. K. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Rzeszowie wynagrodzenie w wysokości jednokrotnej stawki minimalnej powiększonej o wysokość podatku VAT (pkt III). ZARZĄDZENIE - odpis wyroku wraz z uzasadnieniem proszę doręczyć pełnomocnikowi powoda, - kal. 14 dni. R., dnia