Postanowienie I C 378/12 WYROK WIMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 czerwca 2013 roku Sa

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 378/12 WYROK WIMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 czerwca 2013 roku Sa,d Okre;g0wy W Gdafisku I Wydziai Cywilny W skhadzie nastgpujgcymr A I’rzeW0dniczqcy: del. SSR Dorota Tarkowska Protokolant: sekr. sqd. Ewelina Drozdowska P0 rozpoznaniu W dniu 21 maja 2013 roku w Gdafisku na rozprawie sprawy z powédztwa przeciwko Skarbowi Pafistwa ~ Komendantowi Wojewédzkiemu Policji W Gdafisku ' ' ' 0 zaplatq i oqhrone; débr osobistych I. nakazuje pozwanemu Skarbowi Pafisrwa  Komendantowi Wojewédzkiemu Policji W Gdafisku zloienie W formie pisemnej oéwiadczenia 0 nastegpujqcej treéci: "Skarb Pafistwa  Komendant Wojewédzki Policji W Gdafisku przeprasza Pana _ za bezprawne naruszenie jego débr osobistych, W szczegélnoéci dobrego imienia, czci i prawa do wolnoéci poprzez uniemozliwienie mu W okresie stanu wojennego 0d dnia 13 grudnia 1981 roku do dnia 22 Iipca 1983 roku zwyczajnego funkcjonowania W SpO16CZ€fiStWi8, to jest spokojnego zamieszkiwania, kontaktowania siq Z rodzinq oraz Wykonywania pracy  W zwiqzku z jego Idzialalnoéciat opozycyjnq W ramach NSZZ "S01idarnoéc':". Skarb Pafistwa wyraza swoje glgbokie ubolewanie z tego tytulu“ oraz doregczenie tego oéwiadczenia listem poleconym powodowi : II. qddala powédztwo W pozostalym zakresie;‘ A III. obciqza powoda kosztami sqdowymi W kwocie 5.000 Z1 (piqé tysiqcy ziotych 00/ 100), IV. obciqza pozwanego kosztami szgdowymi W kwocie 600 21 (szeééset zlotych 00/.100), I '3 _ '  ' V. odstqpuje od obciqzania powoda kosztami procesu W pozostaiym zakresie. . Sygn. akt I C 378/12 WYROK WIMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 czerwca 2013 roku Sąd Okręgowy W Gdańsku I Wydział Cywilny W składzie następującym: Ą Przewodniczący: del. SSR Dorota Tarkowska Protokolant: sekr. sąd. Ewelina Drozdowska Po rozpoznaniu W dniu 21 maja 2013 roku W Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa ~ Kornendantowi Wojewódzkiemu Policji W Gdańsku " " I o zapłatę i ochronę dóbr osobistych I. nakazuje pozwanemu Skarbowi Państwa - Komendantowi Wojewódzkiemu Policji W Gdańsku złożenie w formie pisemnej oświadczenia o następującej treści: "Skarb Państwa - Komendant Wojewódzki Policji W Gdańsku przeprasza Pana _ za bezprawne naruszenie jego dóbr osobistych, W szczególności dobrego imienia, czci i prawa do wolności poprzez uniemozliwienie mu W okresie stanu wojennego od dnia 13 grudnia 1981 roku do dnia 22 lipca 1983 roku zwyczajnego funkcjonowania W społeczeństwie, to jest spokojnego zamieszkiwania, kontaktowania się z rodziną oraz wykonywania pracy - W związku z jego "działalnością opozycyjną W ramach NSZZ "So1idarnośč". Skarb Państwa Wyraża swoje głębokie ubolewanie z tego tytułu" oraz doręczenie tego oświadczenia listem poleconym powodowi Ę II. oddala powództwo W pozostałym zakresie; A III. obciąża powoda kosztami sądowymi W kwocie 5.000" zł (pięć tysięcy złotych 00/ 100), IV. obciąża pozwanego kosztami sądowymi W kwocie 600 zł (sześóset złotych 00/100), t 'W _ I - ' V. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu W pozostałym zakresie. _ --- STRONA 2 --- Sygn. akt 1_c 378/12 UZASADNIENIE Powod — Wniosl przcciwko Skarbowi Pafistwa — Komendantowi Wojewodzkiemu Policji W Gdafisku pozew o zaplato kwoty 80,000 Z1 Wraz z ustawowymi odsetkami od dnia dorcczenia pOZWE1I16I11L1 odpisu pozwu do dnia zaplaty tytulem zadoééuczynienia oraz kwoty 114.752 zl Wraz z ustawowyrni odsetkami od dnia dorcczenia pozwanemu odpidu pozwu do dnia zaplaty tytulem odszkodowania. W uzasadnieniu pozwu powod Wskazal, Ze W latach 19701981 by} zatrudniony W zakladzie Gdyni. W grudniu 1981 roku zajmowai stanowisko starszego dyspozytora i pelnii funkcjq; przewodniczqcego Komisji Zaklaclowej NSZZ ,,So1idarnoéé”. Po wprowadzeniu stanu Wojennego powod zostal przewodniczacyzn zakladowego komitetu strajkowego. Jeszcze przed Wprowadzeniem stanu Wojennego powod zostz11 tez Wyznaczony do internowania przcz Komendo Wojewoclzkq MO W Gdafisku. Wskazai, is poclczas pacyfikacji zakladu pracy W dniu 18 grudnia. 1981 roku udalo mu sic ukryé na jego terenie, a nastopnie opuécié to miejsce. Powod pozostawal W ukryciu ai do ogloszenia amnestii W dniu 22 lipca 1984 roku. By} poszukiwany Iistern goflczyrn; Wielokrotnie przeszukiwano jego miejsce zaxnieszkania, jak i poszukiwano go u rodziny i znajomych. W tym okresie powod jedynie sporadycznie miai moiliwoéé spotykania sic; z rodzina, Jednoczeénie kontynuowal dzialalnoéé opozycyjna, Ponadto powod Wskazal, Zc stosunek pracy zostal z nim romrviazany z powodu jej porzucenia przez pracownika. W okresic ukrywania sic powod nie uzyskiwal éwiadczefi pracowniczych i nie mogl podjaé Zadnego zatrudnienia. Rownieé; po ogloszeniu amnestii nie mogl znaleéé pracy, dopiero W styczniu 1985 roku uzyskal zatrudnienie W Instytucie :21] Sopocie z rninimalnym wynagrodzeniem. 0d 'sierpnia 1985 roku powod otrzymywafl Wynagrodzenie zgodnie z kategoriq zaszoregowania, jednakie do 1990 roku nie wyplacano mu dodatku staiowego. Dopiero W 1989 roku powod uzyskal prawo do 26dniowego urlopu. ' _A . _ _  1 sygn. a1‹t1_c 878/12 UZASADNIENIE Powód _ wniósł przeciwko Skarbowi Państwa - Komendantowi Wojewódzkiemu Policji W Gdańsku pozew o zapłatę kwoty 80,000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia oraz kwoty 114.752 zł wraz z ustawowyrni odsetkami od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty tytułem odszkodowania. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że W latach 1970-1981 był zatrudniony W zakładzie Gdyni. W grudniu 1981 roku zajmował stanowisko starszego dyspozytora i pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Zakładowej NSZZ ,,So1idarność”. Po wprowadzeniu stanu wojennego powód został przewodniczącym zakładowego komitetu strajkowego. Jeszcze przed wprowadzeniem stanu wojennego powód został też wyznaczony do internowania przez Komendę Wojewódzką MO W Gdańsku. Wskazał, że podczas pacyfikacji zakładu pracy W dniu 18 grudnia 1981 roku udało mu się ukryć na jego terenie, a następnie opuścić to miejsce. Powód pozostawał W ukryciu aż do ogłoszenia amnestii W dniu 22 lipca 1984 roku. Był poszukiwany listem gończym, wielokrotnie przeszukiwano jego miejsce zamieszkania, jak i poszukiwane go u rodziny i znajomych. W tym okresie powód jedynie sporadycznie miał możliwość spotykania się z rodziną. Jednocześnie kontynuował działalność opozycyjna. Ponadto powód wskazał, że stosunek pracy został z nim romrviązany z powodu jej porzucenia przez pracownika. W okresie ukrywania się powód nie uzyskiwał świadczeń pracowniczych i nie mógł podjąć żadnego zatrudnienia. Również po ogłoszeniu amnestii nie mógł znaleźć pracy, dopiero W styczniu 1985 roku uzyskał zatrudnienie W Instytucie gw Sopocie z minimalnym wynagrodzeniem. Od 'sierpnia 1985 roku powód otrzymywał Wynagrodzenie zgodnie z kategorią zaszeregowania, jednakże do 1990 roku nie wypłacane mu dodatku stażowego. Dopiero W 1989 roku powód uzyskał prawo do 26-dniowegc urlopu. ` _A _ _ _ - 1 --- STRONA 3 --- '+ ~.~ Jako podstawo prawns, powodztwa powod Wskazal art. 417 § 1 k.c. W ZW. z art. 417* k.c. Podniosk, Ze szkoda powstala Wskutek dzialafi podjotych przez org:any pafistwa PRL  Komendo Wojewodzkg MO W Gda_1isku i Prokuraturc; Marynarki Wojennej W Gdyni na podstawie dekretu Rady Pafistwa PRL 0 Wprowadzeniu stanu Wojennego. ‘Powod Wskazal, fie nie mial prawnej mozliwoéci dochodzenia swoich roszczefi przeciwko Skarbowi Pafistwa do czasu stwierdzenia niekonstytucyjnoéci WW. dekretu orzeczeniern Trybunalu Konstytucyjncgo z 16 rnarca 2011 roku. Powéd nie mogl bovviéin skorzystaé z moiliwoéci przewidzianych W ustawie z 23 lutego 1991 roku o uznaniu za niewazne orzeczefi wydanych Wobec osob rdepresjonowanych za dzialalnoéé na rzecz niepodlcglego bytu Pafistwa Polskiego, bowiern prwsluguja, one jedynie osobom, co do ktorych Wydano orzeczenia skazujace lub im rownowaine tj. decyzje o internowaniu ba,d:2 arosztowaniu, gdy orzeczenia te zostaly Wykonane. Woboc powoda. nie zapadlo zaé Zadne orzeozenie z uwagi na. jego ukrywanie sic. Odnoénie kwoty zadoééuczynienia powod Wskazal, 26 prowadzonc przez organy pafistwa poszukiwania byly bardzo intensywne, dokonano przeszukania mieszkania. powoda. oraz osob bliskich i znajomych, W érodkach komunikacji publicznej widnialy informacje o poszukiwaniach powoda; Zyl on W stanie ciagiego zagroienia, Wiedzap, Ze grozi mu diugoletrlia kara pozbawienia wolnoéci. Powéd bardzo czosto zmienial miejsce pobytu, zaé z rodzina, spotykai siq: raz na kilka miesiocy. Obliczajap kwoto dochodzonego odszkodowania z tytulu utraconych zarobkéw powod Wskazal, Ze stanowi ja, kwota 32 érednich Wynagrodzefi Wynoszaca 3.586 zl za okres od grudnia 1981 roku do sierpnia 1984 roku. (pozew k. 28) Postanowieniem z dnia. 23 marca 2012 roku powod zostal zwolniony od oplaty sadowej od pozwu W czqéci tj. ponad kwoto 5.000 21, zaé W pozostalym zakresie Wniosek powoda o zwolnienic od kosztow sqdowychzostai oddalony (k.163~—l64). 2 'Y ~.~ Jako podstawę prawną powództwa powód wskazał art. 417 § 1 k.c. w zw. z art. 4171 k.c. Podniósł, że szkoda powstała wskutek działań podjętych przez organy państwa PRL - Komendę Wojewódzką MO W Gdańsku i Prokuraturę Marynarki Wojennej W Gdyni na podstawie dekretu Rady Państwa PRL" o wprowadzeniu stanu wojennego. Powód wskazał, że nie miał prawnej możliwości dochodzenia swoich roszczeń przeciwko Skarbowi Państwa do czasu stwierdzenia niekonstytucyjności ww. dekretu orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2011 roku. Powód nie mógł bowiein skorzystać z możliwości przewidzianych W ustawie z 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, bowiem prwsługuja one jedynie osobom, co do których wydano orzeczenia skazujace lub im równoważne tj. decyzje o internowaniu bądż aresztowaniu, gdy orzeczenia te zostaly- wykonane. Wobec powoda nie zapadło zaś żadne orzeczenie z uwagi na jego ukrywanie się. Odnośnie kwoty zadośćuczynienia powód wskazał, że prowadzone przez organy państwa poszukiwania były bardzo intensywne, dokonano przeszukania mieszkania powoda oraz osób bliskich i znajomych, W środkach komunikacji publicznej widniały informacje o poszukiwaniach powoda; Żył on W stanie ciągłego zagrożenia, wiedząc, że grozi mu długoletnia kara pozbawienia wolności. Powód bardzo często zmieniał miejsce pobytu, zaś z rodzina, spotykał się raz na kilka miesięcy. Obliczając kwotę dochodzonego odszkodowania z tytułu utraconych zarobków powód wskazał, że stanowi ją kwota 32 średnich wynagrodzeń wynoszaca 3.586 zł za okres od grudnia 1981 roku do sierpnia 1984 roku. (pozew k. 2-8) Postanowieniem z dnia 23 marca 2012 roku powód został zwolniony od opłaty sądowej od pozwu W części tj. ponad kwotę 5.000 zł, zaś w pozostałym zakresie wniosek powoda o zwolnienie od kosztów sądowych-został oddalony (k.163-l64). 2 --- STRONA 4 --- Q W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Pafistwa — Kornendant Wojewodzki Policji W Gdafisku Wniosi o oddalenie powédztwa. W uzasadnieniu Wskazal, Ze powod nie podai podstawy prawnej Zadania zadoééuczynienia vi nie uprawdopodobnil, Ze swym bezprawnym zachowaniem pozwany naruszyl jego dobra osobiste doprowadzajac do Wyrzadzcnia krzywdy. Pozwany podniosl 1"0W‘I1iCZ, is W niniojszej sprawie zastosowania nie moée znajdowaé art. 448 k.c., bowiem nie dotyczy on .4 zdarzefi sprzed dnia 28 grudnia 1996 roku. Przepisy art. 448 k.c. oraz aft. 24 § 1 k.c. nie maja bowiem mocy Wstecznej. Zastosowanie moga, mieé jedynie art. 417 i 418 k.c. W brzmieniu sprzed dnia 17 paidziernika 1997 roku. Konieczne jest zatem stwierdzenie bezprawnoéci dzialania pozwanego, Winy oraz zwiazku przyczynowego mic;dzy dzialaniem pozwancgo a krzywda, i szkoda. Pozwany podniosl ponadto zarzut przedawnienia roszczefi na podstawie art. 442 k.c. W ocenio ‘pozwanego powod Wiedzial o doznanej szkodzie i krzywdzie oraz 0 osobio zobowiazanej do jej naprawienia juz W chwili zdarzefi Wywolujacych szkodc. 'NaWet biorac pod uwagc, fie do dnia 4 czerwca 1989 roku powod nie miai moiliwoéci dochodzenia swoich roszczefi, to niniejsze powodztwo zostalo wytoczone po uplywie niemal 23 lat od WW. daty. W niniejszej sprawie zastosowania nie rnaja rowniei przepisy tzw. ustawy rehabilitacyjnej z 23 lutcgo 1991 roku. Pozwany Wskaza1 ponadto, to powolany Wyrok Trybunalu Konstytucyjnego z 16 marca 2011 roku nie ma W niniejszej sprawie znaczenia, bowiem orzeczenie to nie powoduje Wprowadzenia nowych érodkow ochrony prawnej. (odpowiedé na pozew k. 171 176] Pismem z dnia 25 Wrzeénia 2012 roku powod wniésl Zadanie ewentualnc na Wypadek nieuwzglodnienia Zadania zasadzenia kwoty 80.000 Z1 tytulem zadoééuczynienia. domagajac siq; nakazania. pozwanemu uiszczcnia. na. rzecz PCK kwoty 80.000 21 na podstawie art. 448 k.c. W brzrnieniu sprzed nowelizacji z 1996 roku. Ponadto powod zakwestionowai moiliwoéé zastosowania W niniejszej sprawie dyspozycji art. 418 k.c. W uprzednim brzmieniu, jak i Wskazal, Ze pod'nies_ien_ie zarzutu przedawnienia pozostaje W 3 Q W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa - Komendant Wojewódzki Policji W Gdańsku wniósł o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu wskazał, że powód nie podał podstawy prawnej żądania zadośćuczynienia ,i nie uprawdopodobnił, że swym bezprawnym .zachowaniem pozwany naruszył jego dobra osobiste doprowadzając do wyrządzenia krzywdy. Pozwany podniósł również, że W niniejszej sprawie zastosowania nie może znajdować art. 448 k.c., bowiem nie dotyczy on .A zdarzeń sprzed dnia 28 grudnia 1996 roku. Przepisy art. 448 k.c. oraz art. 24 § 1 k.c. nie mają bowiem mocy wstecznej. Zastosowanie mogą mieć jedynie art. 417 i 418 k.c. W brzmieniu sprzed dnia 17 pażdziernika 1997 roku. Konieczne jest zatem stwierdzenie bezprawności działania pozwanego, winy oraz związku przyczynowego między działaniem pozwanego a krzywdą i szkoda. Pozwany podniósł ponadto zarzut przedawnienia roszczeń na podstawie art. 442 k.c. W ocenie “pozwanego powód wiedział o doznanej szkodzie i krzywdzie oraz o osobie zobowiązanej do jej naprawienia już W chwili zdarzeń wywołujących szkodę. 'Nawet biorąc pod uwagę, że do dnia 4 czerwca 1989 roku powód nie miał możliwości dochodzenia swoich roszczeń, to niniejsze powództwo zostało wytoczone po upływie niemal 23 lat od ww. daty. W niniejszej sprawie zastosowania nie mają również przepisy tzw. ustawy rehabilitacyjnej z 28 lutego 1991 roku. Pozwany wskazał ponadto, że powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2011 roku nie ma w niniejszej sprawie znaczenia, bowiem orzeczenie to nie powoduje wprowadzenia nowych środków ochrony prawnej. (odpowiedź na pozew k. 171- 176] Pismem z dnia 25 września 2012 roku powód wniósł żądanie ewentualne na Wypadek nieuwzględnienia żądania zasądzenia kwoty 80.000 zł tytułem zadośćuczynienia domagając się nakazania pozwanemu uiszczenia na rzecz PCK kwoty 80.000 zł na podstawie art. 448 k.c. W brzmieniu sprzed nowelizacji z 1996 roku. Ponadto powód zakwestionował możliwość zastosowania w niniejszej sprawie dyspozycji art. 418 k.c. w uprzednim brzmieniu, jak i wskazał, że podniesienie zarzutu przedawnienia pozostaje W 3 --- STRONA 5 --- sprzecznoéci z zasadami Wspoliycia spolecznego Wobec charakteru i rozmiaru krzywdy oraz szkody jakich doznai powod. Natomiast pozwany pismem z dnia 12 listopada 2012 roku n1. in. Wskazai, fie powéd nie okreélil jaka klauzula generalna czy zasada Wspoliycia spolecznego zostala naruszona, jak i powolal sie na nadmiernoéé opoinienia oraz niezasadnoéé jego przyczyny. (pismo z dnia 25 Wrzeénia 2012 roku k. 194197, pismo z dnia. 12 listopada 2012 roku 1<. 234241). W piémie z dnia 15 marca. 2013 roku powod rozszerzyl poWodztWo Wskazujac, 2e dodatkowo Wnosi 0 zioienie przez pozwanego oéwiadczenia W forrnie pisemnej, Wlasnorecznie podpisanego przez osobe upowainiona, za pozwanego, doreczonego powodowi listern poleconym, o nastepujacej treéci: ,,Skarb Pafistwa — Komendant Wojewodzki Policji W Gdafisku przeprasza Pane. U za bezprawne naruszenie jego dobr osobistych, W szczegolnoéci dobrego imienia, czci i .praWa do Wolnoéci poprzez uniemozliwienie mu W okresie stanu wojennego od dnia 13 grudnia 1981 roku do dnia 22 lipca 1983 roku zwyczajnego funkcjonowania W spoleczefistwie, to jest spokojnego zamieszkiwania, kontaktowania sie z rodzina, pracy — a. to W zWia,z1cu z jego dzialalnoécia, opozycyjna W ramach NSZZ Solidarnoéé. Skarb Pafistwa Wyraia swoje glebokie ubolewanie z tego tytulu.” Pisrnern z dnia 25 marca 2013 roku pozwany Wniosl o oddalenie WW. 2a,da.nia powolujac sie na dotychczas przedstawiona W sprawie argumentacje. (pismo z 15 marca 2013 roku k. 404} Sad ustalil nastepujacy stan faktyczny: PoWod_ od dnia‘2 sierpnia 1971 roku by} zatrudniony W Przedsiebiorstwie 'I‘ransportoWo~SprzetoWym S _ —na sta.noW:isku dyspozytora. Byl tea clelegatem NSZZ ,,SoIidarnoéé” i stal ria czele tego zwia,z1<n.1 W W 1980 rolcu dzialal W 4 sprzeczności z zasadami współżycia społecznego wobec charakteru i rozmiaru krzywdy oraz szkody jakich doznał powód. Natomiast _pozwany pismem z dnia 12 listopada 2012 roku m. in. wskazał, że powód nie określił jaka klauzula generalna czy zasada współżycia społecznego została naruszona, jak i powołał się na nadmierność opóźnienia oraz niezasadność jego przyczyny. (pismo z dnia 25 września 2012 roku k. 194-197, pismo z dnia 12 iistopz-ma 2012 roku 1<. 284-241). W piśmie z dnia 15 marca 2013 roku powód rozszerzył powództwo wskazując, że dodatkowo wnosi o złożenie przez pozwanego oświadczenia w formie pisemnej, własnoręcznie podpisanego przez osobę upoważniona za pozwanego, doręczonego powodowi listem poleconym, o następującej treści: „Skarb Państwa - Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku przeprasza Pana Ę za bezprawne naruszenie jego dóbr osobistych, w szczególności dobrego imienia, czci i .prawa do wolności poprzez uniemożliwienie mu W okresie stanu wojennego od dnia 13 grudnia 1981 roku do dnia 22 lipca 1983 roku Zwyczajnego funkcjonowania W społeczeństwie, to jest spokojnego zamieszkiwania, kontaktowania się z rodziną, pracy - a to W związku z jego działalnością opozycyjną W ramach NSZZ Solidarność. Skarb Państwa wyraża swoje głębokie ubolewanie z tego tytułu.” Pismem z dnia 25 marca 2013 roku pozwany wniósł o oddalenie ww. żądania powołując się na dotychczas przedstawioną W sprawie argumentację. (pismo z 15 marca 2013 roku k. 404} Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód_ od dnía`2 sierpnia 1971 roku był zatrudniony W Przedsiębiorstwie 'I`ransportowo~Sprzęto?wym Ę _ _na stanowisku dyspozytora. Był też delegatem NSZZ „Solidarność” i stał na czele tego związku W W 1980 roku działał w 4 --- STRONA 6 --- Miedzyzakladowym Komitecie Strajkowyrn, tworzyi struktury NSZZ ,,So1idarnoéé” W Gdafisku. (dowéd: éwiadectwo pracy k. 910, mandat delegata k. 11, pismo z dnia 9 grudnia 1980 roku k. 138, zeznania Swiadka _ k. 231 233, zeznania éWiadka—k. 266  267, zeznania powoda _1< 268269) . W zwiazku z sytuacja, polityczna, panujaca W kraju W 1981 roku _ _by1 przez organy pafistwa okreélany jako osoba zakwalifikowana do internowania. ’ (dowodz dokurnentacja pOChOdZ8,C8. z IPN: pismo z 4 grudnia 1981 roku k. 281, Wykaz osob do zatrzymania. i internowania k. 281a297, Wykaz osob przewidzianych do izolacji na. Wypadek powainego zagroienia bezpieczefistwa Wewnetrznego pafistwa k. 337351) W dniach od 14 do 18 grudnia 1981 roku powod byl Wspoiorganizatorem strajku W Przedsiebiorstwie TransportoWo Sprzetowym r Gdyni i przewodniczacym komitetu strajkowego. W tym czasie zakiad pracy powoda W zwiazku z Wprowadzeniem stanu Woj ennego zostal zmilitaryzowany i przydzielono mu komisarza. Woj skowego. W dniu 18 grudnia 1981 roku na teren WW. zakladu Wkroczyio Wojsko W celu pacyfikacji strajku. Powod majac éwiadomoéé tego, Ze zostanie zatrzymany i internowany, przedostal sie do budynkow Warsztatu, gdzie zamknal sie W szafce pracowniczej i ukrywai przez cala noo. Nastepnego dnia Wykorzystujac sytuacje zwiazana z przybyciem do pracy nowej grupy pracownikéw pOW0d opuécii zaklad i do 22 Iipca 1984 roku ukrywal sie W Gdafisku W roinych miejscach. By} poszukiwany W trybie nadzwyczajnym do internowania. Organy écigania, W tym funkcjonariuszc MO, przeszukiwaiy jego mieszkanie, byl takie poszukiwany Wérod rodziny i znajomych. W odniesieniu do powoda Wydano list goficzy. W tym czasie jego kontakt z rodzina, by} sporadyczny i ograniczony. Powod Zyi W ciagiej obawie przed schwytaniem i jego konsekwencjami. Jego rodzinapopadia W trudnoéci finansowe i materialne, ktore z czasem narastaiy. ' ' Międzyzakładowym Komitecie Strajkowym, tworzył struktury NSZZ „Solidarność” W Gdańsku. (dowód: świadectwo pracy k. 9-10, mandat delegata k. 11, pismo z dnia 9 grudnia 1980 roku k. 138, zeznania świadka _ k. 231- 233, zeznania świ¬adka_k. 266 - 267, zeznania powoda _K 268-269)- . W związku z sytuacją polityczną panującą W kraju W 1981 roku _ -był przez organy państwa określany jako osoba zakwaiífikowana do internowania. g (dowód: dokumentacja pochodząca z IPN: pismo z 4 grudnia 1981 roku k. 281, wykaz osób do zatrzymania i internowania k. 28la-297, wykaz osób przewidzianych do izolacji na wypadek poważnego zagrożenia bezpieczeństwa wewnętrznego panstwa k. 337-351) W dniach od 14 do 18 grudnia 1981 roku powód był współorganizatorem strajku w Przedsiębiorstwie Transportowe- Sprzetowym r Gdyni i przewodniczącym komitetu strajkowego. W tym -czasie zakład pracy powoda w związku z wprowadzeniem stanu wojennego został zmilitaryzowany i przydzielono mu komisarza woj skowego. W dniu 18 grudnia 1981 roku na teren ww. zakładu wkroczyło wojsko w celu pacyfikacji strajku. Powód mając świadomość tego, że zostanie zatrzymany i internowany, przedostał sie do budynków warsztatu, gdzie zamknął się w szafce pracowniczej i ukrywał przez całą noc. Następnego dnia wykorzystując sytuację związaną z przybyciem do pracy nowej grupy pracowników powód opuścił zakład i do 22 lipca 1984 roku ukrywał sie w Gdańsku W różnych miejscach. Był poszukiwany W trybie nadzwyczajnym do internowania. Organy ścigania, W tym funkcjonariusze MO, przeszukiwały jego mieszkanie, był także poszukiwany wśród rodziny i znajomych. W odniesieniu do powoda wydano list gończy. W tym czasie- jego kontakt z rodziną był sporadyczny i ograniczony. Powód żył w ciągłej obawie przed schwytaniem i jego konsekwencjami. Jego rodzinapopadła w trudności finansowe i materialne, które z czasem narastały. ' ' --- STRONA 7 --- Pomimo tej sytuacji powéd podczas pozostawania W ukryciu kontynuowai dziaialnoéé opozycyjnq. Wydawai biuletyn informacyjny dla zalogi D, organizowal dzialania pracownikow. Postanowieniern z 19 grudnia 1981 roku Prokuratura Marynarki Wojennej Wszczela. éledztwo m. in. przeciwko — W zWia,zku z odmowa, podjecia i Wykonywania pracy W dniu 14 grudnia 1981 roku oraz .4 dzialalnoécia, W ramach NSZZ ,,So1idarnoéé”, polegaj a,ca, na zorganizowaniu W dniach 1418 grudnia 1981 roku strajku. Wobec Wszystkich podejrzanych oprocz powoda, ktory Wowczas sie ukrywai, zastosowano areszt tymczasowy i zostali oni osadzeni W Areszcie Sledczym W Gdafisku, a nastepnie uznani za Winnych popelnienia ozynu polegajacego na dzialalnoéci W NSZZ ,,SoIidarnoéé”, mimo Ze W okresie stanu Wojennego dziaialnoéé tego zwiazku zostala zawieszona i skazani na kary pozbawienia Wolnoéci od 1 do 5 lat. Zostali natomiast uniewinnieni od zarzutu odmowy podj ecia pracy. (dowod: zeznania powoda _ k. 268269, zeznania éwiadka t k. 231233, zeznania éwiadka k. 266 — 267, Wykaz osob poszukiwanych k. 299309, pismo z 19 paidziernika 1982 roku k. 311327, postanowienie z 19 grudnia 1981 roku k. 360361, pismo z 21 grudnia 1981 roku k. 362, Wyrok z 31 grudnia 1981 roku k. 373381). Umowa. powoda o prace zostala. rozwiazana z dniem 19 grudnia 1981 roku bez Wypowiedzenia z powodu niestawienia sie do pracy bez zawiadomienia. zakiadu We Wlaéciwym terminie o przyczynie nieobecnoéci. (dowodz éwiadectwo pracy k. 910, pismo z 23 grudnia 1981 roku k. 91}. Poczatkowo podczas ukrywania sie powéd otrzymywal pomoc finansowa, od osob trzecich Wspierajacych dzialalnoéé opozycyjna. Jednakz'e Wobec narastania. trudnoéci finansowych odlipca 1983 roku poW6d Wraz z rodzina, zaczal sprzedawaé posiadane Wartoéciowe przedmioty, jak  i przeznaczyi na utrzymanie oszczednoéci. W czasie ukrywania sie powod . _ 6 Pomimo tej sytuacji powód podczas pozostawania w ukryciu kontynuował działalność opozycyjną. Wydawał biuletyn informacyjny dla załogi Ü, organizował działania pracowników. Postanowieniem z 19 grudnia 1981 roku Prokuratura Marynarki Wojennej wszczęła śledztwo m. in. przeciwko _ w związku z odmowa podjęcia i wykonywania pracy W dniu 14 grudnia 1981 roku oraz .‹ działalnością W ramach NSZZ „Solidarność”, polegającą na zorganizowaniu W dniach 14-18 grudnia 1981 roku strajku. Wobec wszystkich podejrzanych oprócz powoda, który wówczas sie ukrywał, zastosowano areszt tymczasowy i zostali oni osadzeni w Areszcie Śledczym w Gdańsku, a nastepnie uznani za winnych popełnienia czynu polegającego na działalności w NSZZ „Solidarność”, mimo że w okresie stanu wojennego działalność tego związku została zawieszona i skazani na kary pozbawienia wolności od 1 do 5 lat. Zostałi natomiast uniewinnieni od zarzutu odmowy podj ecia pracy. (dowód: zeznania powoda _ k. 268-269, zeznania świadka _ k. 231-233, zeznania świadka k. 266 - 267, wykaz osób poszukiwanych k. 299-309, pismo z 19 października 1982 roku k. 311-327, postanowienie z 19 grudnia 1981 roku k. 360-361, pismo z 21 grudnia 1981 roku k. 362, wyrok Z 31 grudnia 1981 roku k. 373-381). Umowa powoda o pracę została rozwiązana z dniem 19 grudnia 1981 roku bez wypowiedzenia z powodu niestawienia sie do pracy bez zawiadomienia zakładu we właściwym terminie o przyczynia nieobecności. (dowód: świadectwo pracy k. 9-10, pismo z 23 grudnia 1981 roku k. 91). Początkowo podczas ukrywania się powód otrzymywał pomoc finansową od osób trzecich wspierających działalność opozycyjną. Jednakże wobec narastania trudności finansowych odlipca 1983 roku powód wraz z rodziną zaczął sprzedawać posiadane wartościowe przedmioty, jak - i przeznaczył na utrzymanie oszczędności. -W czasie ukrywania się powód . _ 6 --- STRONA 8 --- podejmowal prace dorywcze, jednakie sytuacja materialna. jego rodziny byia. bardzo trudna. Postanowieniem z 6 sierpnia 1984 roku na podstawie art. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 21 lipca 1984 roku 0 amnestii Prokuratura Rejonowa W Gdyni umorzyla uprzednio Wszczete przeciwko Q Sledztwo. Po ogioszeniu arnnestii i zaprzestaniu ukrywania sie powod mial trudnoéci ze znalezieniem pracy. W dniu 28 stycznia 1985 roku powod zawarl Z _ w Sopocic umowe 0 pracc Iia stanowisku technika (od 1 sierpnia. 1985 roku  starszego technika]. {doWod: umowa o prace z 28 stycznia 1985 roku k. 9394, umowa o prace z 1 sierpnia 1985 roku k. 9596, zeznania powoda U k. 268269, zeznania éWiadka—k. 266267, postanowienie z 6 sierpnia. 1984 roku k. 402403) W dniu 26 lipca 2005" roku Instytut Parnieci Narodowej — Kornisja écigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu zaéwiadczyi, Ze powod jest pokrzywdzonym W rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Parriieci Narodowej — Komisji Scigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. [doWod: zaéwiadczenie 2 26 lipca 2005 rolcu k. 97} Sad zWa:';y1, co nastepuje: Przedstawiony powyzej stan faktyczny Sad ustaiil przede Wszystkim W oparciu o zgromadzony W sprawie material dowodowy W postaci dokumentow urzeclowych i pryWa1:riych, W duiej mierze pochodzacych z zasobow IPN, jak i Ha Podsfawie Zeznafi éwiadkéw _ i _ OraZ zeznafi powoda. Dokumenty zloione do akt sprawy, przedstawionc przez strone powodowa, jak i nadeslane przez IPN, nie budzily Watpliwoéci Sadu odnoénie ich autentycznoéci oraz prawdziwoéci. W duiej mierze stanowiiy one dokumenty urzedowe 0 charakterze historycznym. Treéé tych dokumentow korelowala takie z zeznaniami éwiadkow oraz powoda. Tymsamym zdaniern . _ 7 podejmował prace dorywcze, jednakże sytuacja materialna jego rodziny była bardzo trudna. Postanowieniem z 6 sierpnia 1984 roku na podstawie art. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 21 lipca 1984 roku o amnestii Prokuratura Rejonowa w Gdyni umorzyła uprzednio wszczęte przeciwko Ę śledztwo. Po ogłoszeniu arnnestií i zaprzestaniu ukrywania się powód miał trudności ze znalezieniem pracy. W dniu 28 stycznia 1985 roku powód zawarł 2 _ W Sopocie umowe 0 pracę ńa stanowisku technika (od 1 sierpnia 1985 roku - starszego technika). (dowód: umowa o pracę z 28 stycznia 1985 roku k. 93-94, umowa o pracę z 1 sierpnia 1985 roku k. 95-96, zeznania powoda Ê k. 268-269, zeznania świadka_k. 266-267, postanowienie z 6 sierpnia 1984 roku k. 402-403) W dniu 26 lipca 2005' roku Instytut Pamięci Narodowej - Komisja ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu zaświadczył, że powód jest pokrzywdzonym w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. (dowód: zaświadczenie z 26 lipca 2005 roku k. 97) Sad zważył, co następuje: Przedstawiony powyżej stan faktyczny Sad ustalił przede wszystkim w oparciu 0 zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci dokumentów urzędowych i prywatnych, W dużej mierze pochodzących z zasobów IPN, jak i na P0dSf‹'-Nie zeznań świadków _ i _ Ofß-Z zeznań powoda. Dokumenty złożone do akt sprawy, przedstawione przez stronę powodową, jak i nadesłane przez IPN, nie budziły wątpliwości Sądu odnośnie ich autentyczności oraz prawdziwości. W dużej mierze stanowiły one dokumenty urzędowe o charakterze historycznym. Treść tych dokumentów korelowała także z zeznaniami świadków oraz powoda. Tymsamym zdaniem . _ 7 --- STRONA 9 --- / / Sadu zasiugiwaly one na uznanie ich _za wiarygodne. Po zioieniu odpisow szeregu dokumentow poéwiadczonych przez IPN nie byiy one takze kwestionowane przez strone pozwana. Jednoczeénie Sad dal wiare zeznaniom éwiadkow —i _. Zdaniem Sa,du éwiadkowie przedstawili spéjnie znane im okolicznoéci sprawy, zaé ich relacje korespondowaly ze soba. Zeznania te byly logiczne oraz rzeczowe. Swiadek —ja1<o Zona powoda posiadala znaczna wiedze odnoénie zdarzen bedapych przedmiotem spraviijr, zaé jej zeznania mialy Wyczerpujacy charakter. 'RoWnie2 éwiadek — E z racji swojej dziaialnoéci i peinionych funkcji We Wskazanym okresie pozostawal W kontakcie Z powodem i orientowai sie W zakresie jego aktywnoéci. Z tych przyczyn Sad zeznania te uznal za stanowiace Wiarygodne Zrédio informacji odnoénie istotnych dla sprawy okolicznoéci faktycznych. Analogicznie Sad ocenii zeznania powoda _ zioione W niniejszej sprawie. Byiy one bowiem szczegoiowe i konsekwentne. Powod przedstawii przebieg zdarzefi, ktore skutkowaly pozostawaniem przez niego W ukryciu oraz przyczyny takiego stanu rzeczy. Opisal swoje Warunki bytowe oraz sytuacje swojej rodziny W tym okresie. Wskazal na naruszenie jego dobr osobistych poprzez dziaiania organow Panstwa oraz dalsze konsekwencje swojej dziaialnoéci opozycyjnej, ktorych doéwiadczyi jut po ogioszeniu amnestii. W ocenie Sadu Wskazane zeznania powoda jako rzeczowe i racjonalne oraz zgodne z zasadami doéwiadczenia iyciowego zasiuguja, na. Wiare. Sad nie podzielil jedynie co do zasady twierdzen powoda dotyczacych okresu niemoznoéci dochodzenia przez niego roszczefi przeciwko pozwanemu uznajac je za przejaw procesowego stanowiska strony powodowej W zakresie oceny prawnej okolicznoéci faktycznych sprawy. Strona pozwana W niniejszej sprawie kwestionowala czeéciowo stan faktyczny, ktéry Sad ostatecznie ustalii przede Wszystkim W oparciu o Wskazane powyiej dowody, jak 'i zasade .SWOjCj odpowiedzialnosici oraz Wysokoéé roszczen majatkowych zgloszonych przez poWoda.'Na.dto pozwany podniosl zarzut przedawnienia roszczefi. W ocenie Sadu powodztwo podlegaio uwzglednieniu jedynie W czeéci W zakresie roszczenia niemajatkowego dotyczacego usuniecia skutkow / / Sądu zasługiwały one na uznanie ich _za wiarygodne. Po złożeniu odpisów szeregu dokumentów poświadczonych przez IPN' nie były one także kwestíonowane przez- stronę pozwaną. Jednocześnie Sąd dał wiarę zeznaniom świadków _i _. Zdaniem Sądu świadkowie przedstawili spójnie znane im okoliczności sprawy, zaś ich relacje korespondowały ze sobą. Zeznania te były logiczne oraz rzeczowe. Świadek _jako żona powoda posiadała znaczną wiedzę odnośnie zdarzeń będących przedmiotem sprawy, zaś jej zeznania miały wyczerpujący charakter. 'Również świadek _ Ę z racji swojej działalności i pełnionych funkcji we wskazanym okresie pozostawał W kontakcie z powodem í orientował się W zakresie jego aktywności. Z tych przyczyn Sąd zeznania te uznał za stanowiące wiarygodne źródło informacji odnośnie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Analogicznie Sąd ocenił zeznania powoda _ złożone W niniejszej sprawie. Były one bowiem szczegółowe i konsekwentne. Powód przedstawił przebieg zdarzeń, które skutkowały pozostawaniem przez niego w ukryciu oraz przyczyny takiego stanu rzeczy. Opisał swoje warunki bytowe oraz sytuację swojej rodziny w tym okresie. Wskazał na naruszenie jego dóbr osobistych poprzez działania organów Państwa oraz dalsze konsekwencje swojej działalności opozycyjnej, których doświadczył już po ogłoszeniu anmestii. W ocenie Sądu wskazane zeznania powoda jako rzeczowe i racjonalne oraz- zgodne z zasadami doświadczenia życiowego zasługują na wiarę. Sąd nie podzielił jedynie co do zasady twierdzeń powoda dotyczących okresu niemożności dochodzenia przez niego roszczeń przeciwko pozwanemu uznając je za przejaw procesowego stanowiska strony powodowej w zakresie oceny prawnej okoliczności faktycznych sprawy. Strona pozwana w niniejszej sprawie kwestionowała częściowo stan faktyczny, który Sąd ostatecznie ustalił przede wszystkim w oparciu o wskazane powyżej dowody, jak 'i zasadę .swojej odpowiedzialności oraz wysokość roszczeń majątkowych zgłoszonych przez powoda.'Nadto pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczeń. W ocenie Sądu powództwo podlegało uwzględnieniu jedynie w części- w zakresie roszczenia niemajątkowego dotyczącego usunięcia skutków --- STRONA 10 --- naruszenia dobr osobistych powoda poprzez nakazanie pozwanemu ziozéenia odpowiedniego oéwiadczenia. Roszczenia majatkowe zgioszone przez powoda podlegaly natomiast oddaleniu W'C8108C1, m. in. z uwagi na zasadnoéé zgioszonego przez strone przeciwna zarzutu przedawnienia. Powod pierwotnie domagal sie zapiaty zadoééuczynienia W kwocie 80.000 zi oraz odszkodowania W kwocie 114.752 zi Wraz z odsetkami ustawowymi. Jako podstawe prawns, roszczefi pedal art. 417 i art. 4171 k.c. Ewentualnie — na Wypadek oddalenia Zadania. zasadzenia zadoééuczy'_r1ienia"— powod na. podstawie art. 448 k.c. zazadal zasadzenia kwoty 80.000 Z1 na rzecz PCK. Wskazal, Ze dobra. osobiste powoda, ktére zostaly naruszone, to dobre imie, czeéé, prawo do Wolnoéci, prawo do swobodnego poruszania sie, do kontaktow z rodzina, prawo do pracy oraz godnego Zycia. Przechodzap do oceny roszczenia 0 zasadzenie zadoééuczynienia na rzecz powoda naleiy Wskazaé, 2e podstawa iadaxi powoda byiy zdarzenia zaistniale W okresie od dnia 13 grudnia 1981 roku do dnia 22 Iipca 1984 roku. PoW6d Wskazywai, Ze z uwagi na aktywnoéé W strukturach NSZZ ,,So]idarnoéé” oraz udzial W strajku W zakladzie pracy byl zmuszony do ukrywania sie W obawie przed pozbawieniem Wolnoéci i odpowiedzialnoécia, karna. Do oceny skutkéw zdarzen, na ktorych powod opari swoje Zadanie zastosowanie znajdowaé bedzie art. 448 k.c. W zw. z art. 24 k.c. oraz art. 445 k.c. W zw. z art. 417 k.c. (ewentuainie art. 418 k.c.) W brzmieniu z tej daty, W ktorej doszlo do naruszenia dobr osobistych powoda (odnoénie stosowania art. 417 k.c., art. 418 k.c. W poprzednim brzmieniu tak: Wyrok Sadu Najwyiszego z dnia 12 Wrzeénia 2007 rokui, I CSK 220/07; Wyrok Sadu Najwyiszego z dnia 26 stycznia 2006 roku, II CK 318/ 05). Zgodnie z treécia powolanego powyéej art. 448 k.c. W razie urnyélnego naruszenia dobr osobistych poszkodowany moze iadaé, niezaleznie od innych Srodkéw potrzebnych do usuniecia I skutkow Wyrzadzonej szkody, aieby sprawca uiécii odpowiednia sume pienieina, na rzecz Poiskiego Czerwonego Krzyia. Naleéy zatern podkreélié, Ze przepisy W brzrnieniu znaj dujacym zastosowanie W.1‘1iI1i6_].SZ(Ij sprawie nie przewidywaly moililwoéci przyznania zado:§éL_1czynienia pienieinego na rzecz poszkodowanego W razie naruszenia jego dobr osobistych (por. Wyrok Sa,du Najwyiszego z dnia 27 ' 9 naruszenia dóbr osobistych powoda poprzez nakazanie pozwanemu złożenia odpowiedniego oświadczenia. Roszczenia majątkowe zgłoszone przez powoda podlegały natomiast oddaleniu W' całości, m. in. z- uwagi na zasadność zgłoszonego przez stronę przeciwną zarzutu przedawnienia. Powód pierwotnie domagał się zapłaty zadośćuczynienia w kwocie 80.000 zł oraz odszkodowania W kwocie 114.752 zł wraz z odsetkami ustawowymi. Jako podstawę prawną roszczeń podał art. 417 i art. 4171 k.c. Ewentualnie - na wypadek oddalenia żądania zasądzenia zadośćuczynienia `- powód na podstawie art. 448 k.c. zażądał zasądzenia kwoty 80.000 zł na rzecz PCK. Wskazał, że dobra osobiste powoda, które zostały naruszone, to dobre imię, cześć, prawo do wolności, prawo do swobodnego poruszania się, do kontaktów z rodziną, prawo do pracy oraz godnego życia. Przechodząc_ do oceny roszczenia o zasądzenie zadośćuczynienia na rzecz powoda należy wskazać, że podstawą żądań powoda były zdarzenia zaistniałe w okresie od dnia 13 grudnia 1981 roku do dnia 22 lipca 1984 roku. Powód wskazywał, że z uwagi na aktywność W strukturach NSZZ „Solidarność” oraz udział W strajku W zakładzie pracy był zmuszony do ukrywania się w obawie przed pozbawieniem wolności i odpowiedzialnością karną. Do oceny skutków zdarzeń, na których powód oparł swoje żądanie zastosowanie znajdować będzie art. 448 k.c. W zw. z art. 24 k.c. oraz art. 445 k.c. W zw. z art. 417 k.c. (ewentualnie art. 418 k.c.) W brzmieniu z tej daty, W której doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda (odnośnie stosowania art. 417 k.c., art. 418 k.c. W poprzednim brzmieniu tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2007 roku, I CSK 220/O7; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 roku, II CK 318/05). Zgodnie z treścią powołanego powyżej art. 448 k.c. W razie umyślnego naruszenia dóbr osobistych poszkodowany może żądać, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia Ą skutków wyrządzonej szkody, ażeby sprawca uiścił odpowiednią sume pieniężną na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża. Należy zatem podkreślić, że przepisy .w brzmieniu znaj dującym zastosowanie wn niniejszej sprawie nie przewidywały możliwości przyznania zadośćuczynienia pieniężnego na rzecz poszkodowanego W razie naruszenia jego dóbr osobistych (por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 " 9 --- STRONA 11 --- listopada 1967 roku, I CR 428/67). Taka moiliwoéé zostala Wprowadzona dopiero ustawa z 23 sierpnia 1996 roku o zmianie ustawy — Kodeks cywilny (Dz. U. z 1996 roku, nr 114, poz. 542). Zgodnie zaé z pogladem przyjetym W orzecznictwie art. 448 k.c. W brzmieniu nadanyrn ustawa z dnia 23 sierpnia 1996 roku nie ma zastosowania do zobowiazan powstaiych W skutek naruszenia dobra osobistego przed dniem 28 grudnia 1996 roku (Wyrok Sadu Najwyiszego z dnia 23 czerwca 1999 roku, I CKN 63/98, OSNC 2000/ 1/14). W treéci ustawy nowelizujacej z dnia 23 sierpnia 1996 TOIC12 brak jest unormowan 0 charakterze intertemporalnym, W zwiazku z powyzszyrn ustalenia odnoénie przepisow, ktore beda, mialy zastosowanie W niniej szej sprawie, naleéy oprzeé o ogolne zasady intertcmporalne zawarte W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 roku — Przepisy wprowadzajace kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94 ze zm.). Zgodnie z art. XXVI tej ustawy do stosunkow prawnych powstaiych przed Wej éciern W Zycie kodeksu cywilnego stosuje sie prawo dotychczasowe, chyba fie dalsze przepisy stanowia, inaczej. Art. 448 k.c. znajduje sie W ksiedze trzeciej dotyczacej zobowiazan, zatem zastosowanie bedzie mial art. XLIX' § 1 ustawy, zgodnie z ktorym do zobowiazafi, ktore powstaly przed dniem Wejécia W Zycie kodeksu cywilnego, stosuje sie przepisy tego kodeksu, jeieli chodzi 0 skutki prawns zdarzen, ktdre nastapiiy po dniu Wejécia kodeksu W Zycie, a ktore nie sa zwiazane z istota, stosunku prawnego. Naleiy zatem przyjaé, Ze art. 448 k.c. W obecnyrn brzmieniu nie ma zastosowania do zobowiazan powstalych Wskutek naruszenia dobra osobistego przed dniem jego nowelizacji, tj. przed 28 grudriia 1996 roku. Ponadto, jak Wskazano W treéci Wyiej Wskazanego Wyroku, rowniei treéé art. 3 k.c., zgodnie z ktéra, ustawa nie ma rnocy Wstecznej, chyba Ze to Wynika z jej brzmienia Iub celu, nie daje podstaw do odmiennej oceny przedmiotowego zagadnienia. W tym kontekécie Sad Najwyiszy WS1{8.Z8.1, Ze przy Wnioskowaniu z celu pTZ6p1SOW prawa cywilnego 0 ich mocy Wstecznej naleiy zachowaé duéa, ostrofinoéé, zawsze W razie Watpliwoéci dajac pierwszenstwo zasadzie niedzialania prawa Wstecz oraz normom prawa miedzyczasowego, jeieli istnieja i daja _sie zastosowaé. W ocenie Sadu nie‘ rnozna zatem uznaé, aby przepis art. 448 k.c. W obecnym brzmieniu mial listopada 1967 roku, I CR 428/67). Taka możliwość została wprowadzona dopiero ustawą z 23 sierpnia 1996 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1996 roku, nr 114, poz. 542). Zgodnie zaś z poglądem przyjętym w orzecznictwie art. 448 k.c. W brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23 sierpnia 1996 roku nie ma zastosowania do zobowiązań powstałych W skutek naruszenia dobra osobistego przed dniem 28 grudnia 1996 roku (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 1999 roku, I CKN 63/98, OSNC 2000/ 1/14). W treści ustawy nowelizującej z dnia 23 sierpnia 1996 rokh brak jest unormowan 0 charakterze intertemporalnym, W związku z powyższym ustalenia odnośnie przepisów, które będą miały zastosowanie w niniejszej sprawie, należy oprzeć o ogólne zasady intertemporalne zawarte w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94 ze zm.}. Zgodnie z art. XXVI tej ustawy do stosunków prawnych powstałych przed wejściem w życie kodeksu cywilnego stosuje -się prawo dotychczasowe, chyba że dalsze przepisy stanowią inaczej. Art. 448 k.c. znajduje się w księdze trzeciej dotyczącej zobowiązań, zatem zastosowanie będzie miał art. XLIX" § 1 ustawy, zgodnie z którym do zobowiązań, które powstały przed dniem wejścia W życie kodeksu cywilnego, stosuje sie przepisy tego kodeksu, jeżeli chodzi o skutki prawne zdarzeń, które nastąpiły po dniu wejścia kodeksu w życie, a które nie są związane z istotą stosunku prawnego. Należy zatem przyjąć, że art. 448 k.c. w obecnym brzmieniu nie ma zastosowania do zobowiązań powstałych wskutek naruszenia dobra osobistego przed dniem jego nowelizacji, tj. przed 28 grudnia 1996 roku. Ponadto, jak wskazano W treści wyżej wskazanego wyroku, również treść art. 3 k.c., zgodnie z którą ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu, nie daje podstaw do odmiennej oceny przedmiotowego zagadnienia. W tym kontekście Sąd Najwyższy wskazał, że przy wnioskowaniu z celu przepisów' prawa cywilnego o ich mocy wstecznej należy zachować dużą ostrożność, zawsze w razie wątpliwości dając pierwszeństwo zasadzie nieclziałania prawa wstecz oraz normom prawa międzyczasowego, jeżeli istnieją í dają się zastosować. W ocenie Sądu nie' można zatem uznać, aby przepis art. 448 k.c. W obecnym brzmieniu miał --- STRONA 12 --- moc obowiazujaca Wstecz. Intencja ustawodawcy zmierzajaca do Wzmocnienia ochrony dobr osobistych poprzez dodanie zadoséuczynienia pienieinego jako jej srodka nie daje jednak podstaw do formulowania tezy, by ustawodawca mial na ceiu nadanie art. 448 k.c. W nowym brzmieniu mocy Wstecznej, poprzez odniesienie go takée do zobowiazan powstalych przed dniem Wejscia nowelizacji W Zycie. W zwiazku z powyiszym roszczenie powoda o zasadzenie na jego rzecz zadoééuczynienia podlegalo oddaleniu z powyziszej przedstawionych powodow jako nie znajdujace oparcia przepisach obowiazujacych W dacie zdarzefi stanowiacych podstawe faktyczna powodztwa. Ponadto odnosnie Wszystkich roszczefi majatkowych powoda Sad uznal, Ze zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego jest zasadny i zasluguje na uwzglednienie, a W konsekwencji, Ze roszczenie o zasadzenie odszkodowania oraz zadoééuczynienia, jak i ewentualnie o zasadzenie kwoty 80.000 zi na rzecz PCK, podlegaja oddaleniu W caloéci. W pierwszej kolejnosci nalezy Wskazaé, Ze W niniejszej sprawie odnosnie ustalenia terminu przedawnienia roszczefi powoda zastosowanie znajduje uprzednio oboWia,zuj'a,cy art. 442 k.c., nie zas art. 4421 k.c. Zgodnie bowiem z art. 2 ustawy z dnia 16 Iutego 2007 roku o zmianie ustawy —~ Kodeks cywilny (Dz. U. z 2007 roku, nr 80, poz. 538) do rosaczefi o naprawienie szkody Wyrzadzonej czynem niedozwolonyni, powstaiych przed dniem Wejscia W Zycie ustawy, a Wedlug przepiséw dotychczasowych W tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje sie przepisy art. 4421 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 442 k.c. W brzmieniu z daty zaistnienia zdarzen, z ktorych powéd wywodzi swoje Zadania, roszczenie o naprawienie szkody wyrzadzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upiywem lat trzech od dnia, W ktorym poszkodowany dowiedziai sie o szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. Jednakée W kazdym Wypadku roszczenie przedawnia sie z uplywem Iat dziesieciu od dnia, W ktorym nastapiio zdarzenie Wyrzadzajace szkode (§ 1).. _ Jeieli szkoda Wynikla z'e zbrodni lub Wystepku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z uplywem lat dziesieciu od dnia  '  11 moc obowiązującą wstecz. Intencją" ustawodawcy zmierzająca do wzmocnienia ochrony dóbr osobistych poprzez dodanie zadośćuczynienia pieniężnego jako jej środka nie daje jednak podstaw do formułowania tezy, by ustawodawca miał na celu nadanie art. 448 k.c. W nowym brzmieniu mocy wstecznej, poprzez odniesienie go także do zobowiązań powstałych przed dniem wej ścia nowelizacji W życie. W związku z powyższym roszczenie powoda o zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia podlegało oddaleniu z powyższej przedstawionych powodów jako nie znajdujące oparcia przepisach obowiązujących W dacie zdarzeń stanowiących podstawę faktyczną powództwa. Ponadto odnośnie Wszystkich roszczeń majątkowych powoda Sąd uznał, że zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie, a W konsekwencji, że roszczenie o zasądzenie odszkodowania oraz zadośćuczynienia, jak i ewentualnie o zasądzenie kwoty 80.000 zł na rzecz PCK, podlegają oddaleniu w całości. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w niniejszej sprawie odnośnie ustalenia terminu przedawnienia roszczeń powoda zastosowanie znajduje uprzednio obowiązujący art. 442 k.c., nie zaś art. 4421 k.c. Zgodnie bowiem z art. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2007 roku, nr 80, poz. 538) do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, powstałych przed dniem wejścia W życie ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje sie przepisy art. 4421 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 442 k.c. W brzmieniu z daty zaistnienia zdarzeń, z których powód wywodzi swoje żądania, roszczenie po naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, W którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże W każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, W którym nastąpiło zdarzenie wyrządzająee szkodę (§ 1). _ Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dziesięciu od dnia - ` - 11 --- STRONA 13 --- popelnienia przestepstwa bez Wzgledu na to, kiedy poszkodowany dowiedziai sie o szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia {§ 2). . W ocenie Sadu powod juz W chwili zaistnienia zdarzen, W oparciu o ktére Wywodzi swoje roszczenia, Wiedziai zaréwno o szkodzie, jak i o podrniocie zobowiazanym do jej naprawienia. Powod od dnia 18 grudnia 1981 roku W zwiazku z obawa pozbawienia Wolnosci i sankcji karnych ukrywai sie przed organami scigania, nie mogi przebywaé W swoim dotychczasowym miejsou zamieszkania, jak i stale zmieniai miejsce pobytti. By} osoba poszukiwana przez wladze, przeciwko ktérej Wszczeto postepowanie przygotowawcze. W dacie powstania Wskazariego stanu rzeczy powod by} swiadomy naruszenia jego dobr osobistych. Ponadto z powodem z dniem 19 grudnia 1981 roku rozwiazano bez Wypowiedzenia umowe o prace. Pozostajac W ukryciu powod nie mogl podjaé zatmdnienia, zaé po ogioszeniu arnnestii rowniez mial trudnoéci ze znalezieniem pracy. Zdaniem Sadu powéd by} zatem réwniez swiadomy zaistniaiej szkody zwiazanej z utrata zatrudnienia, dotychczasowych zarobkéw i uprawniefi pracowniczych. Powod W16(1Z1a] rowniez, ze zaistniala sytuacja Wynikala z dzialalnosci organow pafistwa Wobec Wprowadzenia stanu wojennego. Jednoczeénie nalezy Wskazaé, ze Sad Najwyzszy W uchwale z dnia 11 paidziernika 1996 r., III CZP 76/96, OSNC 1997/2/16 podniésl, ze W kazdej indywidualnej sprawie o roszczenie odszkodowawcze oceniane na podstawie prawa cywilnego (jezeli podniesiono zarzut przedawnienia) sad powinien rozwazyé, czy nie zachodzila przeszkoda powodujaca, ze przedawnienie nie rozpoczeio biegu albo Ze bieg przedawnienia ulegi zawieszeniu, gdyz daje ku temu podstawe znane prawu cywilnemu unormowanie zakiadajace, ze bieg przedawnienia nie rozpoczyna sie, a rozpoczety ulega zawieszeniu m.in. Wowczas, gdy 2: powodu sily WyZSZ6j nie mozna dochodzié roszczefi przed sadami (art. 121 pkt 4 k.c.).  Ponadto jak Wynika z Wyroku Sadu Najwyzszego z dnia 16 stycznia 2002 roku (IV _CKN 629/ 00): ,,si1a Wyzsza musi byé zdarzeniem zewnetrznym W stosunku do powoiujacegoj sie na nia podrniotu. Stan okreélany W ten sposob powinien istnieé obiektywnie, a Wiec musi byé Widoczny i sprawdzalny dla nieuprzedzonego obserwatora [...). Odnosnie do natezenia ' 12 popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowi-ązanej do jej naprawienia (§ 2). . W ocenie Sądu powód już W chwili zaistnienia zdarzeń, w oparciu o które wywodzi swoje roszczenia, wiedział zarówno o szkodzie, jak i o podmiocie zobowiązanym do jej naprawienia. Powód od dnia 18 grudnia 1981 roku W związku z obawa pozbawienia wolności i sankcji karnych ukrywał się przed organami ścigania, nie mógł przebywać W swoim dotychczasowym miejscu zamieszkania, jak i stale zmieniał miejsce pobytu. Był osobą poszukiwana przez władze, przeciwko której wszczęto postępowanie przygotowawcze. W dacie powstania wskazanego stanu rzeczy powód był świadomy naruszenia jego dóbr osobistych. Ponadto z powodem z dniem 19 grudnia 1981 roku rozwiązane bez wypowiedzenia umowę o pracę. Pozostając W ukryciu powód nie mógł podjąć zatrudnienia, zaś po ogłoszeniu arnnestii również miał trudności ze znalezieniem pracy. Zdaniem Sądu powód był zatem również świadomy zaistniałej szkody związanej z utratą zatrudnienia, dotychczasowych zarobków i uprawnień pracowniczych. Powód wiedział również, że zaistniała sytuacja wynikała z działalności organów państwa wobec wprowadzenia stanu wojennego. Jednocześnie należy wskazać, że Sąd Najwyższy W uchwale z dnia 11 pażdziernika 1996 r., III CZP '76/96, OSNC l997/2/ 16 podniósł, że w każdej indywidualnej sprawie o roszczenie odszkodowawcze oceniane na podstawie prawa cywilnego (jeżeli podniesiono zarzut przedawnienia) sąd powinien rozważyć, czy nie zachodziła przeszkoda powoclująca, że przedawnienie nie rozpoczęło biegu albo że bieg przedawnienia uległ zawieszeniu, gdyż daje ku temu podstawę znane prawu cywilnemu unormowanie zakładające, że bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu m.in. wówczas, gdy z powodu siły wyższej nie można dochodzić roszczeń przed sądami (art. 121 pkt 4 k.c.). - Ponadto jak wynika z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2002 roku (IV _CKN 629/ 00): „siła wyższa musi być zdarzeniem zewnętrznym w stosunku do powołującego się na nią podmiotu. Stan określany w ten sposób powinien istnieć obiektywnie, a więc musi być Widoczny i sprawdżalny dla nieuprzedzonego obserwatora (...]. Odnośnie do natężenia " 12 --- STRONA 14 --- Wplywu tego zdarzenia na dzialanie lub zaniechanie przewaia tzw. teoria obiektywna nie dopuszczajaca, aby miarodajna byia Wyiacznie ocena podmiotu powoiujacego sie na sile WYZSZQ. Jednak stosowanie tej teorii musi odbywaé sie z uwzglednieniem okolicznosci ocenianych indywidualnie dla danego przypadku, zatem ocena powinna bye dokonywana "z zewnatrz", ale przy uwzglednieniu konkretnej sytuacji ocenianego”. Nadto Sad Najwyzszy W powoianym orzeczeniu Wskazal, Ze fakty historyczne dotyczace represji .2 Wobec dziaiaczy opozycji demokratycznej oraz oséb uznawanych za wrogow ustroju politycznego, a takze akty prawne i ich Wykladnia, jako powszechnie znane nie Wymagaja dowodu (art. 227 k.p.c.). Powinny byé zatem uwzglednianie przy stosowaniu prawa rnaterialnego art. 121 pkt 4 k.c. Stan faktycznej niemoznosci dochodzenia roszczen, ktéry uniemozliwial [W pewnych Wypadkach) dokonanie przed sadem cywilnym samodzielnych ustalen zgodnych z prawda, mogl istnieé takze po formalnym zniesieniu stanu Woj ennego z uwagi na dzialania funkcjonmiuszy pafistwowych i dalsze represje Wobec dziaiaozy opozycyjnych. Tym samym W okolicznoéoiach niniejszej sprawy zdaniem Sadu nalezy przyjaé, ze bieg terminu przedawnienia Winien bye liczony od roku 1989/ 1990 [najczesciej przyjmowana data jest dzien 4 czerwca 1989 roku) z uwagi na dokonane zmiany ustrojowe i brak faktycznych mozliwosci dochodzenia przez powoda roszczeri istniejacy W uprzedniej rzeczywistosci politycznej. Nawet jednak przyjrnujac, ze dopiero od 1989/1990 roku W odniesieniu do powoda nie zachodzily przeszkody do tego, by Wystapii on z powodztwem o zapiate zadoséuczynienia i odszkodowania, jego roszczenia majatkowe ulegiy przedawnieniu. Pozew W niniejszej sprawie zostal bowiem Wniesiony W dniu 8 marca 2012 roku (rozszerzenie pozwu 0 zadanie ewentualne  W dniu 25 Wrzesnia 2012 roku). Tym samym przedawnienie nastapiio z uplywem trzech lat od Wskazanej powyzej daty. Upiyw zas najdluzszego nawet dziesiecioletniego terminu przedawnienia roszczefi, Wynikajacego z art. 442 k.c., nastapil najpézniej W 2000 roku.' Nadto naleiy wskazaé, fie WA0C61‘1i6 Sadu niezasadne jest twierdzenie strony powodowej, iz dopiero Wydanie przez Trybunai "Konstytucyjny W dniu 16 marca 2011 roku Wyroku dotyczacego niekonstytucyjnosoi dekretu z dnia ' '  13 wpływu tego zdarzenia na działanie lub zaniechanie przeważa tzw. teoria obiektywna nie dopuszczająca, aby miarodajna była wyłącznie ocena podmiotu powołującego się na siłę Wyższą. Jednak stosowanie tej teorii musi odbywać się z uwzględnieniem okoliczności ocenianych indywidualnie dla danego przypadku, zatem ocena powinna być dokonywana "z zewnątrz", ale przy uwzględnieniu konkretnej sytuacji ocenianego”. Nadto Sąd Najwyższy w powołanym orzeczeniu wskazał, że fakty historyczne dotyczące represji .z wobec działaczy opozycji demokratycznej oraz osób uznawanych za wrogów ustroju politycznego, a także akty prawne i ich wykładnia, jako powszechnie znane nie wymagają dowodu (art. 227 k.p.c.). Powinny być zatem uwzględnianie przy stosowaniu prawa materialnego art. 121 pkt 4 k.c. Stan faktycznej niemożności dochodzenia roszczeń, który uniemożliwiał (w pewnych wypadkach) dokonanie przed sądem cywilnym samodzielnych ustaleń zgodnych z prawdą, mógł istnieć także po formalnym zniesieniu stanu wojennego z uwagi na działania funkcjonmiuszy państwowych i dalsze represje wobec działaczy opozycyjnych. Tym samym w okolicznościach niniejszej sprawy zdaniem Sądu należy przyjąć, że bieg terminu przedawnienia winien być liczony od roku 1989/ 1990 (najczęściej przyjmowana datą jest dzień 4 czerwca 1989 roku] z uwagi na dokonane zmiany ustrojowe i brak faktycznych możliwości dochodzenia przez powoda roszczeń istniejący W uprzedniej rzeczywistości politycznej. Nawet jednak przyjmując, że dopiero od 1989/1990 roku W odniesieniu do powoda nie zachodzily przeszkody do tego, by wystąpił on z powództwem o zapłatę zadośćuczynienia i odszkodowania, jego roszczenia majątkowe uległy przedawnieniu. Pozew W niniejszej sprawie został bowiem wniesiony w dniu 8 marca 2012 roku (rozszerzenie pozwu o żądanie ewentualne - w dniu 25 września 2012 roku). Tym samym przedawnienie nastąpiło z upływem trzech lat od wskazanej powyżej daty. Upływ zaś najdłuższego nawet dziesięcioletniego terminu przedawnienia roszczeń, wynikającego z art. 442 k.c., nastąpił najpóźniej W 2000 roku." Nadto należy wskazać, że W ocenie Sądu niezasadne jest twierdzenie strony powodowej, iż dopiero wydanie przez Trybunał 'Konstytucyjny w dniu 16 marca 2011 roku wyroku dotyczącego niekonstytucyjności dekretu z dnia ` '- - 13 --- STRONA 15 --- 12 grudnia 1981 roku o stanie Wojennym oraz dekretu z tego samego dnia o postepowaniaoh szczegolnych W sprawach o przestepstwa i Wykroozenia W czasie obowiazywania stanu Wojennego (sygn. K 35/ 08) stanowilo podstawe roszczen powoda. Trybunal Konstytucyjnyi W tresci uzasadnienia Wyroku Wskazal, ze ,,dekrety byiy uznawane przez organy Wladzy publicznej za obowiazujace akty normatywne i byly przez niestosowane. Wyrok Trybunalu o niekonstytucyjnoéci dekretéw nie podwaza Wstecznie ich mocy obowiazujacej W okresie, kiedy te akty obowiazywaity i byiy stosowanje. Otwiera natomiast droge do zastosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji i Wznowienia postepowan, W ktérych akty te zastosowano”. Wyrok Trybunaiu Konstytucyjnego nie stwarza nowej mozliwosci dochodzenia roszczefi ani ich nie konstruuje, nie Wpiywa irowniez na ocene zaistnienia faktu przedawnienia roszczeri majatkowych. Sad nie podzielil tez stanowiska powoda, ze dopiero Wydanie Wskazanego orzeczenia spowodowaio Wymagalnoéé jego roszczen, przy czym art. 442 k.c. nie odnosi sie do tej kwestii. Zdaniem Sadu réwniez przekonanie powoda o braku mozliwosci uwzglednienia jego roszczen przed wydaniem WW. orzeczenia nie uchyla skutkow ich przedawnienia. Jak juz bowiem Wskazano W powyzszych rozwazaniach zdaniem Sadu faktyczne przeszkody W Wystapieniu na droge sadowa i ubieganiu sie o ochrone prawna Wobec powoda ustapiiy Wraz ze zmianami polityczno  ustrojovvymi lat 1989/ 1990. Ustawa, z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za niewazne orzeczefi Wydanych Wobec osob represjonowanych za dzialalnosé na rzecz niepodlegiego bytu Par'1stWa Polskiego (Dz. U. z 1991 roku, nr 34, poz. 149) Wprowadzono mozliwosé podwazania orzeczen, jezeli czyn zarzucony lub przypisany by! zwiazany z dzialalnoscia, na rzecz niepodleglego bytu Pafistwa Polskiego albo orzeczenie Wydano 2 powodu takiej dziaialnosci, jak réwniez orzeczefi Wydanych za opér przeciwko kolektywizacji Wsi oraz obowiazkowym dostawom (mt. 1). W art. 8 ustawy Wskazano, ze osobie, Wobec ktorej stwierdzono niewaznosé orzeczenia‘ albo Wydano decyzje o internowaniu W zwiazku z wprowadzeniem W dniu 13 grudnia 1981 r. W Polsce stanu Wojennego, przysiuguje od Skarbu Panstwa odszkodowanie za poniesiona, 14 12 grudnia 1981 roku o stanie wojennym oraz dekretu z tego samego dnia o postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego (sygn. K 35/08) stanowiło podstawę roszczeń powoda. Trybunał Konstytucyjny W treści uzasadnienia wyroku wskazał, że „dekrety były uznawane przez organy władzy publicznej za obowiązujące akty normatywne i były przez nielstosowane. Wyrok Trybunału o niekonstytucyjności dekretów nie podważa wstecznie ich mocy obowiązującej w okresie, kiedy te akty obowiązywały i były stosowane. Otwiera natomiast drogę do zastosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji i wznowienia postępowań, w których akty te zastosowano”. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie stwarza nowej możliwości dochodzenia roszczeń ani ich nie konstruuje, nie wpływa również na ocenę zaistnienia faktu przedawnienia roszczeń majątkowych. Sąd nie podzielił też stanowiska powoda, że dopiero wydanie wskazanego orzeczenia spowodowało wymagalność jego roszczeń, przy czym art. 442 k.c. nie odnosi się do tej kwestii. Zdaniem Sądu również przekonanie powoda o braku możliwości uwzględnienia jego roszczeń przed wydaniem ww. orzeczenia nie uchyla skutków ich przedawnienia. Jak już bowiem wskazano W powyższych rozważaniach zdaniem Sądu faktyczne przeszkody w wystąpieniu na drogę sądowa i ubieganiu się o ochronę prawną wobec powoda ustąpíły wraz ze zmianami polityczno - ustrojowymi lat 1989/ 1990. Ustawą z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. z 1991 roku, nr 34, poz. 149) wprowadzono możliwość podważania orzeczeń, jeżeli czyn zarzucony lub przypisany był związany z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego albo orzeczenie wydano z powodu takiej działalności, jak również orzeczeń wydanych za opór przeciwko kolektywizacji wsi oraz obowiązkowym dostawom (mt. 1). W art. 8 ustawy wskazano, że osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia albo wydano decyzję o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. w Polsce stanu wojennego, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną 14 --- STRONA 16 --- szkode i zadoséuczynienie za doznana krzywde Wynikie z Wykonania orzeczenia albo decyzji. Jednakze, co W istocie pozostawalo bezspornym pomiedzy stronami, wejscie W zycie WW. ustawy nie doprowadziio do powstania Wynikajacych z niej uprawnien po stronie powoda. Cytowana Wyzej ustawa reguluje prawo do odszkodowania dla pewnej, okreslonej przez ustawodawce, grupy osob spelniajacej kryteria Wskazane W tym akcie prawnym, do ktérej powéd nie nalezy. Nie Wydano bowiem Wobec niego orzeczenia podlegajacego uznaniu za niewazne, jak i decyzji o internowaniu (W okresie stariu Wojennego powod skutecznie sie ukrywai, zas nastepnie ogioszono amnestie). Jednakze okolicznosé, ze strona powodowa nie uzyskala uprawniefi Wynikajacych z Wyzej p0W018.nBj ustawy nie oznacza, ze inne cywilnoprawne roszczenia majatkowe powoda zuwagi na uplyw czasu nie ulegiy przedawnieniu. PoW6d podniosi tez W toku procesu, ze zgioszenie przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczen stanowi naduzycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). Wskazai, ze zarzut ten jest sprzeczny z zasadami Wspoizycia spoiecznego z uwagi na rodzaj naruszonych dobr osobistych powoda i charakter ich naruszenia oraz jego skutki dla powoda i jego rodziny. W tym kontekscie nalezy Wskazaé na utrwalone W judykaturze stanowisko, iz nieuwzglednienie przez sad zaruzutu przedawnienia roszczenia dopuszczalne jest W Wyjatkowych Wypadkach, jezeli jego podniesienie przez pozwanego jest naduzyciem prawa. Dopuszczona jest zatern mozliwosé pozbawienia pozwanego praWa korzystania z ustaWoWej instytucji przedawnienia roszczen majatkowych, jednak tylko W Wyjatkowyeh sytuacjach, przede Wszystkirn przy krotkich terminach przedawnienia i gdy opoznienie W dochodzeniu roszczen spowodowane byio niezaleznymi od Wierzyciela, usprawiedliwionymi i Wyjatkowymi okolicznosciami (por. Wyrok Sadu Najwyzszego 2 dnia 14.12.2011 roku, I CSK 238/11). Jednakze W ocenie Sadu W okolicznosciach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania Wskazanego zarzutu za sprzeczny z zasadami Wspolzycia spoiecznego. Nalezy bowiem podkreslié, ze powod Wytoczyl powodztwo z bardzo znacznym przekroczeniem terminu przedawnienia. Wieloletnie opdznienie Wynikalo z przyczyn lezacych postronie powodowej. Niewatpliwie  15 szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wykonania orzeczenia albo decyzji. Jednakże, co w istocie pozostawało bezspornym pomiędzy stronami, wejście W życie ww. ustawy nie doprowadziło do powstania wynikających z niej uprawnień po stronie powoda. Cytowana wyżej ustawa reguluje prawo do odszkodowania dla pewnej, określonej przez ustawodawcę, grupy osób spełniającej kryteria wskazane W tym akcie prawnym, do której powód nie należy. Nie wydano bowiem wobec niego orzeczenia podlegającego uznaniu za nieważne, jak i decyzji o internowaniu (W okresie stanu wojennego powód skutecznie się ukrywał, zaś następnie ogłoszono amnestię]. Jednakże okoliczność, że strona powodowa nie uzyskała uprawnień wynikających z wyżej powołanej ustawy nie oznacza, że inne cywilnoprawne roszczenia majątkowe powoda zuwagi na upływ czasu nie uległy przedawnieniu. Powód podniósł też W toku procesu, że zgłoszenie przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczeń stanowi nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). Wskazał, że zarzut ten jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego z uwagi na rodzaj naruszonych dóbr osobistych powoda i charakter ich naruszenia oraz jego skutki dla powoda i jego rodziny. W tym kontekście należy wskazać na utrwalone w judykaturze stanowisko, iż nieuwzględnienie przez sąd zarzutu przedawnienia roszczenia dopuszczalne jest W wyjątkowych wypadkach, jeżeli jego podniesienie przez pozwanego jest nadużyciem prawa. Dopuszczona jest zatem możliwość pozbawienia pozwanego prawa korzystania z ustawowej instytucji przedawnienia roszczeń majątkowych, jednak tylko w wyjątkowych sytuacjach, przede wszystkim przy krótkich terminach przedawnienia i gdy opóźnienie W dochodzeniu roszczeń spowodowane było niezależnymi od wierzyciela, usprawiedliwionymi i wyjątkowymi okolicznościami (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14.12.2011 roku, I CSK 238/ll). Jednakże W ocenie Sądu W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania wskazanego zarzutu za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Należy bowiem podkreślić, że powód wytoczył powództwo z bardzo znacznym przekroczeniem terminu przedawnienia. Wieloletnie opóźnienie wynikało z" przyczyn leżących po-stronie powodowej. Niewątpliwie - 15 --- STRONA 17 --- dobra osobiste powoda co do zasady podlegaja ochronie prawnej, zas fakt i sposob ich naruszenia zostaly ustalone W toku niniejszego procesu. Jednakze stan ten W ocenie Sadu sarnoistnie nie uzasadnia przyjecia, nawet W okolicznosciach niniejszej sprawy, Ze zgioszenie zarzutu przedawnienia jest réwnoznaczne z naduzyciem prawa przez pozwanego. Jednoczeénie nalezy Wskazaé, ze powod jako przyczynewystapienia z pozwern podal ostatecznie okolicznosé, ze inne osoby dzialajace W opozycji uzyskiwaly swiadczenia finansowe na mocy tzw. ustawy rehabilitacyjnej z 1991 rokit. Nie Wskazal przy tym innych okolicznosci mogacych uzasadniaé jego stanowisko W przedmiotowym zakresie. Tyrn samym Sad uznai, iz zgioszenie zarzutu przedawnienia nie stanowi naduzycia prawa ze strony pozwanej, zwiaszcza W swietle ugruntowanego, powoiariego juz powyzej stanowiska Sadu Najwyzszego, ze uwzglednienie zarzutu przedawnienia rnoze byé uznane za naruszajace art. 5 k.c. tylko W sytuacjach Wyjatkowych i jesli pI‘Z6k1‘OCZ61'1i6 terminu przedawnienia jest niewielkie (np. postanowienie Sadu Najwyzszego z 15 marca 2005 roku, II UK 203/04, Lex nr 603770). Majac powyzsze na uwadze Sad na podstawie art. 442 § 1 k.c. oraz pozostalych przywoianych W tresci uzasadnienia przepisow oddalil powodztwo odnosnie zadania zadoséuczynienia i odszkodowania, jak i odnosnie zadania zasadzenia sumy pienieznej na rzecz PCK, o czym orzeczono W punkcie drugim sentencji Wyroku.. Jednoczesnie niezaleznie od powyzszego Sad Wskazuje, ze WbreW twierdzeniom powoda, nawet gdyby uznaé zarzut przedawnienia roszczenia za bezzasadny, W niniejszej sprawie zastosowanie miaiby nieobowiazuj ace juz art. 417 i 418 k.c. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy — Kodeks cywilny oraz niektérych innych ustaw (Dz. U. z 2004 roku, nr 162, poz. 1692) do zdarzen i standw prawnych powstalych przed dniem Wejscia W zycie niniejszej ustawy stosuje sie przepisy art. 417, art. 419, art. 420, art. 4201, art. 4209 i art. 421 ustavvy, o ktorej mowa W art. 1, oraz art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 ustawy, 0 ktérej mowa W art. 2, W brzrnieniu obowiazujacym do dnia Wejscia W zycie niniejszej ustawy, przy czym nalezy Wskazaé, ze art. 418 ‘k.c. zostal uznany za niezgodny z 16 dobra osobiste powoda co do zasady podlegają ochronie prawnej, zaś fakt i sposób' ich naruszenia zostały ustalone W toku niniejszego procesu. Jednakże stan ten W ocenie Sądu samoistnie nie uzasadnia przyjęcia, nawet w okolicznościach niniejszej sprawy, że zgłoszenie zarzutu przedawnienia jest równoznaczne z nadużyciem prawa przez pozwanego. Jednocześnie należy wskazać, że powód jako przyczynęwystąpienia z pozwern podał ostatecznie okoliczność, że inne osoby działające W opozycji uzyskiwały świadczenia finansowe na mocy tzw. ustawy rehabilitacyjnej z 1991 roku. Nie wskazał przy tym innych okoliczności mogących' uzasadniać jego stanowisko w przedmiotowym zakresie. Tym samym Sąd uznał, iż zgłoszenie zarzutu przedawnienia nie stanowi nadużycia prawa ze strony pozwanej, zwłaszcza w świetle ugruntowanego, powołanego już powyżej stanowiska Sądu Najwyższego, że uwzględnienie zarzutu przedawnienia może być uznane za naruszające art. 5 k.c. tylko w sytuacjach wyjątkowych i jeśli przekroczenie terminu przedawnienia jest niewielkie (np. postanowienie Sadu Najwyższego z 15 marca 2005 roku, II UK 203/04, Lex nr 603'7?'0]. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 442 § 1 k.c. oraz pozostałych przywołanych W treści uzasadnienia przepisów oddalił powództwo odnośnie żądania zadośćuczynienia i odszkodowania, jak i odnośnie żądania zasądzenia sumy pieniężnej na rzecz PCK, o czym orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku.. Jednocześnie niezależnie od powyższego Sąd wskazuje, że wbrew twierdzeniom powoda, nawet gdyby uznać zarzut przedawnienia roszczenia za bezzasadny, W niniejszej sprawie zastosowanie miałby nieobowiązujące już art. 417 i 418 k.c. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 roku, nr 162, poz. 1692) do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy art. 417, art. 419, art. 420, art. 4201, art. 4202 i art. 421 ustawy, o której mowa w art. 1, oraz art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 ustawy, o której mowa w art. 2, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia W życie niniejszej ustawy, przy czym należy wskazać, że art. 41-8 ^k.c. został uznany za niezgodny z 16 --- STRONA 18 --- Konstytucja, Wyrokiem Trybunalu Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 roku, a utracii moo z dniem 18 grudnia 2001 roku (Dz. U. z 2001 roku, nr 145, poz. 1638). W tym kontekscie Sad NajWyzszy~W Wyroku z dnia 12 Wrzeénia 2007 roku (I CSK 220/07, Lex nr 306813) Wskazal, ze do oceny odpowiedzialnosci Skarbu Panstwa za szkody zwiazane ze zdarzeniami, ktére mialy miejsce przed dniem 17 pazdziernika 1997 roku nalezy stosowac‘: przepisy art. 417» .2 421 k.c., a takze przepisy szczegolne, 0 ktorych stanowii art. 421 k.c., ’a przede Wszystkim art. 153, 160 i 161 k.p.a. Wskazane przepisy nalezy stosowaé bez jakichkolwiek modyfikacji, gdyz skutki czasowe orzeczenia Trybunalu Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 roku, SK 18/ 00, OTKA 2001, nr 8, poz. 256, jak i orzeczenia z dnia 23 Wrzesnia 2003 roku, K 20/02, OTKA 2003, nr 7, poz. 76, mozna odniesé jedynie do szkod powstalych po dniu 17 pazdziernika 1997 roku (por. takze Wyrok Sadu Najwyzszego Z dnia 26 stycznia 2006 roku, 11 CK 318/05). W tym kontekscie uzupelniajaco nalezy Wskazaé, ze Sad podzielil stanowisko strony pozwanej, ze powod nie Wykazai Wszystkich Wynikaj acych z tych regulacji przeslanek odpowiedzialnosci Skarbu Pafistwa. Okolicznosé ta nie miala jednak znaczenia dla rozstrzygania W sprawie Wobec uznania za zasadny zarzutu przedawnienia. Odnoszac sie natorniast do zadania udzielenia ochrony dobr osobistych powoda poprzez nakazanie pozwanemu zlozenia oswiadczenia stanowiacego przeprosiny Sad uznai je W okolicznosciach niniej szej sprawy za zasadne. W pierwszej kolejnosci nalezy Wskazaé, ze cywilnoprawne roszczenia niemajatkowe nie ulegaja, przedawnieniu (art. 117 § 1 k.c. a contrario). W razie stwierdzenia naruszenia dobr osobistych powoda, na stronie pozwanej spoczywal ciezar Wykazania, ze jej dziaiariie nie byio bezprawne (art. 24 k.c.) Zgodnie z art. 23 k.c. dobraosobiste cziowieka, jak W szczegolnosci zdrowie, Wolnosé, czesé, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, Wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalnosé mieszkania, tworczosé naukowa, artystyczna, Wynalazczar racjonalizatorska, pozostaja, pod ochrona prawa cywilnego niezaleznie od ochrony przewidzianej W innych  17 Konstytucją wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 roku, a utracił moc z dniem 18 grudnia 2001 roku (Dz. U. z 2001 roku, nr 145, poz. 1638). W tym kontekście Sąd Najwyższyw wyroku z dnia 12 września 2007 roku (I CSK 220/07, Lex nr 306813) wskazał, że do oceny odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody związane ze zdarzeniami, które miały miejsce przed dniem 17 pażdziernika 1997 roku należy stosować przepisy art. 417~ .‹ 421 k.c., a także przepisy szczególne, o których stanowił art. 421 k.c., ła przede wszystkim art. 153, 160 i 161 k.p.a. Wskazane przepisy należy stosować bez jakichkolwiek modyfikacji, gdyż skutki czasowe orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 roku, SK 18/ 00, OTK-A 2001, nr 8, poz. 256, jak i orzeczenia z dnia 23 września 2003 roku, K 20/02, OTK-A 2003, nr 7, poz. 76, można odnieść jedynie do szkód powstałych po dniu 17 pażdziernika 1997 roku (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dała ze stycznia 2006 mięs, 11 CK 818/os). W tym kontekście uzupełniające należy wskazać, że Sąd podzielił stanowisko strony pozwanej, że powód nie wykazał wszystkich wynikających z tych regulacji przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa. Okoliczność ta nie miała jednak znaczenia dla rozstrzygania w sprawie wobec uznania za zasadny zarzutu przedawnienia. Odnosząc się natomiast do żądania udzielenia ochrony dóbr osobistych powoda poprzez nakazanie pozwanemu złożenia oświadczenia stanowiącego przeprosiny Sąd uznał je W okolicznościach niniejszej sprawy za zasadne. W pierwszej kolejności należy wskazać, że cywilnoprawne roszczenia niemajątkowe nie ulegają przedawnieniu (art. 117 § 1 k.c. a contrario}. W razie stwierdzenia naruszenia dóbr osobistych powoda, na stronie pozwanej spoczywał ciężar wykazania, że jej działanie nie było bezprawne (art. 24 k.c.) Zgodnie z art. 23 k.c. dobra`osobiste człowieka, jak W szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej W innych - 17 --- STRONA 19 --- przepisach. Art. 24. § 1 k.c. W brzmieniu znajdujacyrn zastosowanie W niniejszej sprawie stanowil natomiast, ze ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrozone cudzym dzialaniem, moze zadaé zaniechania tego dziaiania, chyba ze nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia moze on takze zadaé, azeby osoba, ktora dopuscila sie‘ naruszenia, dopeinila czynnosci potrzebnych do usuniecia jego skutkow, W szczegélnosci azeby zlozyia oswiadczenie odpowiedniej tresci i W odpowiedniej formic. §2 powolanego artykuiu stanowii natomiast, ze jezeli wskutek naruszenia dobra osobistegb zostala wyrzadzona szkoda majatkowa, poszkodowany rnoze zadaé jej naprawienia na zasadach ogolnych. 1 Czesé czlowieka i jego dobre imie jako dobro osobiste podlegajace ochronie Wiaz'e sie z jego godnoscia. W pismiennictwie przyjmuje sie, ze W czci oziowieka Wyrdznia sie jej dwie stronyz strone Wewnetrzna, nazywana godnoscia osobista, obejmujaca, Wyobrazenie cziowieka o Wiasnej Wartosci oraz oczekiwanie szacunku ze strony innych ludzi, oraz strone zewnetrzna, oznaczajaca dobra siawe, dobra opinie innych ludzi, szacunek, ktorym obdarza. dana, osobe otoczenie. ' ' Dobra osobiste eziowieka stanowia rowniez m. in. zycie rodzinne, prywatnoéé ozy Wolnosé osobista. Jak Wynika z analizy powolanego art. 24 k.c., przesiarika roszczen zwiazanych z ochrona dobr osobistych jest bezprawnosé dziaiania zagrazajacego Iub naruszajacego dobra osobiste. Dziaianie to zostanie uznane za bezprawne, jezeli jest ono sprzeczne z aktualnym porzadkiem prawnym, a Wiec z normami prawnymi lub regularni postepowania Wynikajacymi z zasad Wspolzycia spolecznego. Wskazaé rowniez nalezy, i2’: przy ocenie, czy doszio do naruszenia dobra osobistego, decydujace znaczenie ma element obiektywny. Zgodnie bowiem z przyjeta Iinia orzecznicza granice roszczefi siuzacych do ochrony débr osobistych nalezy okreslaé nie Wedlug subiektywnego tyiko odczuwania ze strony danego podmiotu, lecz W‘ ramach obiektywnie Wytyczonych przez zagwarantowany porzadek prawny. Ocena zatem, czy nastapilo naruszenie dobra osobistego, nie moze byé dokonana Wediug rniary indywidualnej Wrazliwoéci osoby, ktora czuje sie dotknieta zachowaniern innej osoby {Wyrok 18 przepisach. Art. 24. § 1 k.c. w brzmieniu znajdującym zastosowanie W niniejszej sprawie stanowił natomiast, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i W odpowiedniej formie. §2 powołanego artykułu stanowił natomiast, że jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzoną szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. I Cześć człowieka i jego dobre imię jako dobro osobiste podlegające ochronie wiąże się z jego godnością. W piśmiennictwie przyjmuje sie, że w czci człowieka wyróżnia się jej dwie strony: stronę wewnętrzną, nazywana godnością osobistą, obejmującą wyobrażenie człowieka o własnej wartości oraz oczekiwanie szacunku ze strony innych ludzi, oraz stronę zewnętrzną, oznaczającą dobrą sławę, dobrą opinie innych ludzi, szacunek, którym obdarza. daną osobe otoczenie. ' ' Dobra osobiste 'człowieka stanowią również m. in. życie rodzinne, prywatność czy wolność osobista. Jak wynika z analizy powołanego art. 24 k.c., przesłanką roszczeń związanych z ochroną dóbr osobistych jest bezprawność działania zagrażającego lub naruszającego dobra osobiste. Działanie to zostanie uznane za bezprawne, jeżeli jest ono sprzeczne z aktualnym porządkiem prawnyrn, a więc z normami prawnymi lub regułami postępowania wynikającymi z zasad współżycia społecznego. Wskazać również należy, iż przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma element obiektywny. Zgodnie bowiem z przyjętą linią orzeczniczą granice roszczeń służących do ochrony dóbr osobistych należy określać nie według subiektywnego tylko odczuwania ze strony danego podmiotu, lecz w“ ramach obiektywnie wytyczonych przez zagwarantowany porządek prawny.. Ocena zatem, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, nie może być dokonana według .miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje sie dotknięta zachowaniem innej osoby (wyrok 18 --- STRONA 20 --- Sqclu Najwyiszego  Izba Cywilna z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt II CKN 953/ 2000). Miernika p0zWa1aja,ccg0 na ustalenie, czy naruszona zostala godnoéé takiej osoby, naleiy wiec przede wszystkim upatrywaé W tzw. opinii publicznej, ktéra jest vvyrazem pogladéw powszechnie przyj<gtych i akceptowanych przez spoieczefistwo W danym czasie i miejscu. W kontekécie powyiszcgo wskazaé nalezy, if; okolicznoéci przedmiotowej sprawy pozwalaja, na przyjccie, it pozwany naruszyl dobra osobiste powoda. Powéd w okresie poprzedzajapym wprowadzenie stanii Wojennego dziaial alztywnie W NSZZ ,,SoIida.rnoéé”. Na podstawie dokumentéw pochodzacych z IPN Sad ustalil, Ze pbwéd by} osoba,, odnoénie ktérej przewidywano internowanic na wypadek wprowadzenia stanu wojennego. P0 dniu 13 grudnia 1981 roku i po pacyfikacji strajku W zakladzie pracy powoda, by} on poszukiwany przez organy pafistwa, prowadzone bylo préeciwko niemu p0Si2¢p0W8I1i6 przygotowawcze, przy czym powéd ukrywal sic; we wskazanym okresie. W tym czasie jego wolnoéé zostala niewqtpliwie ograniczona, zostal niemal calkowicié pozbawiony kontaktéw z rodzina, stracil pracq: i Zrédlo utrzylnania. Na podstawie materiaiu dowodowego Sad ustalil, Ze wszystkie te ograniczenia byly powiazzme 2: dzialalnoécia opozycyjna; powoda. Powéd udowodnil tym sarnym, fie d0sz%0 do naruszenia jego débr osobistych W postaci czci (godnoéci, dobrego imienia], prawa do zachowania wolnoéci osobistej, prowadzenia Zycia roclzinnego W swoim miej scu zamieszkania. Z art. 24 k.c. wynika jednoznacznie, ii ochrona débr osobistych przysluguje jedynie przed dzialaniem bezprawnym. Przeslanka ta ujmowana jest W prawie cywilnym szeroko. Przyjmuje sic mianowicie, Ze bezprawne jest kazde dzialanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porzagdkiem prawnym orazz zasadami wspélzycia spolecznego. W éwietle orzeczenia Sadu Najwyzszego z dnia 19 p&dzicrnika 1989 roku (sygn. akt II CR 419/89, Lex nr 8996) za bezpraWne'uWaz'a sir; kazde dzialanie naruszajagce dobro osobiste, jeieli nie zachodzi Zadna ze szczcgélnych okolicznoéci uspravviedliwiajqcych je, oraz 2e ,,do okolicznoéci wy1a,czaja,cych bezprawnoéé naruszenia débr osqbistych na' ogffl zalicza sig: 1) dzialanie W ramach porzadku prawnego, tj. dzialanie dozwblone przez '0b0wi_a,z_1.1ja,ce przepisy "  19 Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt II CKN 953/2000). Miernika pozwalającego na ustalenie, czy naruszona została godność takiej osoby, należy więc przede wszystkim upatrywać w tzw. opinii publicznej, która jest wyrazem poglądów powszechnie przyjętych i akceptowanych przez społeczeństwo W danym czasie i miejscu. W kontekście powyższego wskazać należy, iż okoliczności przedmiotowej sprawy pozwalają na przyjęcie, iż pozwany naruszył dobra osobiste powoda. Powód w okresie poprzedzającym wprowadzenie stanu wojennego działał aktywnie w NSZZ ,,SoIidarność”. Na podstawie dokumentów pochodzących z IPN Sąd ustalił, że powód był osobą, odnośnie której przewidywane internowanie na wypadek wprowadzenia stanu wojennego. Po dniu 13 grudnia 1981 roku i po pacyfikacji strajku w zakładzie pracy powoda, był on poszukiwany przez organy państwa, prowadzone było przeciwko niemu postępowanie przygotowawcze, przy czym powód ukrywał się we wskazanym okresie. W tym czasie jego wolność została niewątpliwie ograniczona, został niemal całkowicie pozbawiony kontaktów z rodziną, stracił pracę i źródło utrzymania. Na podstawie materiału dowodowego Sąd ustalił, że wszystkie te ograniczenia były powiązane z działalnością opozycyjna powoda. Powód udowodníł tym samym, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych W postaci czci (godności, dobrego imienia), prawa do zachowania wolności osobistej, prowadzenia życia rodzinnego w swoim miejscu zamieszkania. Z art. 24 k.c. wynika jednoznacznie, iż _ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. Przesłanka ta ujmowana jest W prawie cywilnym szeroko. Przyjmuje sie mianowicie, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, 8. nawet z porządkiem prawnym orazz zasadami współżycia społecznego. W świetle orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 19 püdziernika 1989 roku (sygn. akt II CR 419/89, Lex nr 8996) za bezprawne' uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je, oraz że ,,do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na' ogół zalicza się: 1) .działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez 'obowiązujące przepisy '" - 19 --- STRONA 21 --- H prawa, 2} Wykonywanie prawa. podmiotowego, 3) zgodo pokrzywdzonego (ale z zastrzeieniem uchylenia jej skutecznoéci W nicktorych przypadkach] oraz 4] dzialanie W obronio uzasadnionego interesu”. _ W art. 24 § 1 k.c. ustawodawca Wprowadzil zasado domniemania bezprawnoéci, co oznacza, Ze to pozwany W procesie 0 ochrono dobr Osobistych ma obowiazek Wykazania istnienia okolicznoéci usprawiedliwiajqcych to dzialanie, a. wioc wylaczajacych bczprawnoéé. Podkreélié nalezy, Ze pozwany W niniejszej sprawie nie zdo1a1 obalfo domniemania bezprawnoéci Wskazanych Wyéej naruszefi, przede wszystkirn w éwiotle treéci Wyroku Trybunaiu Konstytucyjnego 2 dnia 16 marca 2011 roku [K 35/O8). W orzeczeniu tym Trybunal uznal, fie dekret z dnia 12 grudnia 1981 roku 0 stanie Wojennym oraz dekrct z tego samego dnia o postopowaniach szczogolnych W sprawach 0 przestopstwa i Wykroczenia W czasie obowiqzywania stanu Wojenncgo so niezgodnc 2 Konstytucjat RP, bowiem zostaly uchwalone niezgodnie z prawcm. Zdanicm Sqdu dzialania organow écigania podojmowane Wobec powoda W okrosie objotym pozwom Wynikaly z wprowadzonia stanu Wojonnego na podstawie WW. regulacji. Toza ta znajduje potwierdzenie m. in. W postanowieniu o umorzeniu éledztwa Wobec powoda z dnia 6 sierpnia 1984 roku W zakrcsio stawianych mu zarzutow. W powolanyrn powyfaej orzeczeniu Trybunal Konstytucyjny stwierdzii, Ze oba dokrety z dnia 12 grudnia 1981 roku byly niezgodno z Konstytucja,, bowiem Rada Pafistwa, zgodnie z art. 31 ust. 1 Konstytucji PRL, mogla Wydawaé dekrety jedynie W okresie miodzy sesjami Sejmu, zaé W dacie Wydawania tych aktéw W dniu 12 grudnia 1981 roku trwala trzecia sesja Sojrnu VIII kadencji. Dzialanio prawotworcze Rady Paflstwa Trybunal uznai za pozbawione podstawy prawnej. W éwietle powolanego orzeczenia zdaniem Sa,du naleéy zatem uznaé, 2e dzialania podjcte przeciwko powodowi byly sprzeczne z porzqdkiem prawnym. Jednoczeénie zaé stwierdzonie braku kompetencji Rady Pafistwa do ustanowienia dckretu oznacza, Ze by} on niekonstytucyjny od chwili jego ogloszenia do chwili utraty jego mocy obowiazujacej. Z brzmienia art. 24 § 1 'zd. 2 k.c. wynika, fie. W razie dokonanego naruszenia dobra. osobistego, ten, czyjodobro zostalo n:;1ruszone, moée ' 20 H prawa, 2) wykonywanie prawa podmiotowego, 3) zgodę pokrzywdzonego (ale z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych przypadkach] oraz 4] działanie w obronie uzasadnionego interesu”. _ W art. 24 § 1 k.c. ustawodawca wprowadził zasadę domniemania bezprawności, co oznacza, że to pozwany w procesie 0 ochronę dóbr Osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających to działanie, a więc wyłączających bezprawność. Podkreślić należy, że pozwany W niniejszej sprawie nie zdołał obalić domniemania bezprawności wskazanych wyżej naruszeń, przede wszystkim w świetle treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2011 roku [K 35/08). W orzeczeniu tym Trybunał uznał, że dekret z dnia 12 grudnia 1981 roku o stanie wojennym oraz dekret z tego samego dnia o postępowaniach szczególnych W sprawach o przestępstwa i wykroczenia W czasie obowiązywania stanu wojennego są niezgodne z Konstytucją RP, bowiem zostały uchwalone niezgodnie z prawem. Zdaniem Sądu działania organów ścigania podejmowane wobec powoda w okresie objętym pozwem wynikały z wprowadzenia stanu wojennego na podstawie ww. regulacji. Teza ta znajduje potwierdzenie m. in. w postanowieniu o umorzeniu śledztwa wobec powoda z dnia 6 sierpnia 1984 roku w zakresie stawianych mu zarzutów. W powołanym powyżej orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że oba dekrety z dnia 12 grudnia 1981 roku były niezgodne z Konstytucją, bowiem Rada Państwa, zgodnie z art. 31 ust. 1 Konstytucji PRL, mogła wydawać dekrety jedynie W okresie miedzy sesjami Sejmu, zaś w dacie wydawania tych aktów W dniu 12 grudnia 1981 roku trwała trzecia sesja Sejmu VIII kadencji. Działanie prawotwórcze Rady Panstwa Trybunał uznał za pozbawione podstawy prawnej. W świetle powołanego orzeczenia zdaniem Sądu należy zatem uznać, że działania podjęte przeciwko powodowi były sprzeczne z porządkiem prawnym. Jednocześnie zaś stwierdzenie braku kompetencji Rady Państwa do ustanowienia dekretu oznacza, że był on níekonstytucyjny od chwili jego ogłoszenia do chwili utraty jego mocy obowiązującej. Z brzmienia art. 24 § 1 `zd. 2 k.c. wynika, że. w razie dokonanego naruszenia dobra osobistego, ten, czyje_dobro zostało naruszone, może " 20 --- STRONA 22 --- Zadaé, aieby osoba, ktora dopuécila sio naruszenia, dopetnita czynnoéci potrzebnych do usuniocia jcgo skutkéw, W szczegolnoéci azeby zlozyla oéwiadczenie odpowiedniej treéci iw odpowiednioj formic. Art. 24 k.c. wymienia ztoienie oéwiadczenia jako jeden ze sposobow usuniocia skutkow naruszonia dobra osobistcgo. Naleiy przyjaé, is treéé i forma oéwiadczenia boda zaIc2':eé W kaidyrn Wypadku od rodzaju naruszonego dobra, okolicznoéci, W jakich do naruszenia doszlo, oraz formy, W jakiej tego dokonano. Takie skutki namszenia dobra osobistego moga decydowaé B treéci i formic oéwiadczenia. Przy Wyborzo érodka oraz formy, ktore maja sluéyé usuniociu skutkow naruszenia dobra osobistego, sad powinien mieé na Wzglodzie to, by érodek dal rzeczywiécie satysfakcjo poszkodowanernu; jednakze powinien baczyé, by jego orzeczenie nie zawieralo W swej treéci olementow reprosyjnych i by nie prowadzilo do L1pOkOI‘Z61'11& sprawcy naruszenia dobra osobistego. Majac powyézsze na wzglodzie Sad uznal, ii zadanie powoda odnoénio ztozonia przez pozwanego oéwiadczenia W formic pisomnej, Wlasnorocznic podpisanej przez osobo upowazniona do dzialania za pozwanego, doroczonej pozwanemu listom poleconym, jest uzasadnione. Zdaniem Sadu taka forrna nakazania przeprosin nie przekracza WW. Wymogow adekwatnoéci, zaé treéé oéwiadczenia Wynika z ustalonego stanu faktycznogo, jak i jest odpowiednia W éwiotle caloksztaltu okolicinoéci sprawy. W treéci oéwiadczonia przedstawionego przez powoda Sad dokonal Wylacznic zmian reclakcyjnych. Z tych Wzglodow Sad na mocy art. 23 k.c. i art. 24 § 1 k.c. oraz art. 417 k.c. W brzrnieniu znajdujacyrn zastosowanie W niniejszej sprawie orzekl jak W punkcie pierwszym Wyroku. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c., art. 98 k.p.c. W zwiazku z art. 102’k.p.c. majac na uwadze Wynik postopowania. Sad obciazyl powoda jako stronc przegrywajaca, sprawo W zakresie roszczofi majatkowych kwota 5.000 21, ktora powod uiécil jako czcéé oplaty od pozvvu. Jednoczeénie Sad uznal, is sytuacja osobista, zdrowotna i materialna powoda, jak i rodzaj oraz charakter niniejszej sprawy przomawiaja za odstapieniem od obciazania powoda dalszyrni kosztami. prooesu ze Wzglodow slusznoéci. Ponadto uwzglodniajac korzystny dla po'Woda __Wynik procosu W  21 żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści iw odpowiedniej formie. Art. 24 k.c. wymienia złożenie oświadczenia jako jeden ze sposobów usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego. Należy przyjąć, że treść i forma oświadczenia będą zależeć W każdym wypadku od rodzaju naruszonego dobra, okoliczności, w jakich do naruszenia doszło, oraz formy, w jakiej tego dokonano. Także skutki naruszenia dobra osobistego mogą decydować do treści i formie oświadczenia. Przy wyborze środka oraz formy, które mają służyć usunięciu skutków naruszenia dobra osobistego, sąd powinien mieć na względzie to, by środek dał rzeczywiście satysfakcję poszkodowanernu; jednakże powinien baczyć, by jego orzeczenie nie zawierało w swej treści elementów represyjnych i by nie prowadziło do upokorzenia sprawcy naruszenia dobra osobistego. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, iż żądanie powoda odnośnie złożenia przez pozwanego oświadczenia w formie pisemnej, własnoręcznie podpisanej przez osobę upoważniona do działania za pozwanego, doręczonej pozwanemu listem poleconym, jest uzasadnione. Zdaniem Sądu taka forma nakazania przeprosin nie przekracza ww. wymogów adekwatności, zaś treść oświadczenia wynika z ustalonego stanu faktycznego, jak i jest odpowiednia w świetle całokształtu okoliczności sprawy. W treści oświadczenia przedstawionego przez powoda Sąd dokonał wyłącznie zmian redakcyjnych. Z tych względów Sąd na mocy art. 23 k.c. i art. 24 § 1 k.c. oraz art. 417 k.c. w brzmieniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c., art. 98 k.p.c. w związku z art. 102'k.p.c. majac na uwadze wynik postępowania. Sąd obciążył powoda jako stronę przegrywającą sprawę W zakresie roszczeń majątkowych kwotą 5.000 zł, którą powód uiścił jako część opłaty od pozwu. Jednocześnie Sąd uznał, że sytuacja osobista, zdrowotna i materialna powoda, jak i rodzaj oraz charakter niniejszej sprawy przemawiają za odstąpieníem od obciążania powoda dalszymi kosztami. procesu ze względów słuszności. Ponadto uwzględniając korzystny dla powoda _wynik procesu w - 21 --- STRONA 23 --- \. zakresie Zadania niemajatkowogo dotyczacego ochrony dobr osobistych Sad obcia,Zy1 pozwanego powstalymi W tym zakrosio kosztami oplaty sadowej W kwocie 600 zl. Natomiast Z uwagi na niezloienio przoz fachowego pelnomocnika reprezentuj acego powoda Wniosku o zasadzenie kosztow postopowania na rzecz powoda Zadanie to Wygaslo na mocy art. 109 k.p.c. 22 \. zakresie żądania niemajątkowego dotyczącego ochrony dóbr osobistych Sąd obciążył pozwanego powstałymi w tym zakresie kosztami opłaty sądowej w kwocie 600 zł. Natomiast z uwagi na niezłożenie przez fachowego pełnomocnika reprezentuj ącego powoda wniosku o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz powoda żądanie to wygasło na mocy art. 109 k.p.c. 22