Wyrok I C 373/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 373/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Grażyna Sowińska Protokolant: protokolant sądowy Łukasz Bugaj po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2012 r. w Katowicach sprawy z powództwa J. D. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę 1. powództwo oddala, 2. nie obciąża powódki kosztami zastępstwa procesowego na rzecz strony pozwanej. Sygn. akt IC 373/11 UZASADNIENIE Powódka po ostatecznym sprecyzowaniu żądania wobec (...) Spółki Akcyjnej w W. wniosła o zasądzenie: 1. renty w wysokości po 6.000 zł miesięcznie z ustawowymi odsetkami, poczynając od 3 marca 2005 roku jako renty dożywotniej; 2. 1.000.000 zł jako odszkodowania za bankructwo jej firmy; 3. zadośćuczynienia w wysokości 500.000 zł z tytułu zniszczenia jej opinii, opinii jej firmy i jej zdrowia oraz za prześladowania; 4. --- STRONA 2 --- odszkodowania dla jej pracowników M. D. (1), A. M., K. D. i M. D. (2) w łącznej kwocie 300 000 zł; 5. zadośćuczynienia i odszkodowania w wysokości 200 000 zł za skutki wypadku, jakiemu ulegli M. D. (1) i M. D. (2); 6. 300 000 zł dla Fundacji (...) „Mimo wszystko”. W uzasadnieniu podała, że dożywotniej renty domaga się z tego tytułu, że Towarzystwo (...) Oddział w K. wstrzymało zawartą z nią jako agentem ubezpieczeniowym dwie umowy, jedną dotyczącą ubezpieczeń majątkowych a drugą ubezpieczeń na życie, do czasu wyjaśnienia sprawy przygotowawczej prowadzonej przez Prokuraturę w S.. Odnośnie żądania odszkodowania z pkt drugiego podała, że pozwana podstępnie zabrała jej klientów, przez co doprowadziła jej firmę do bankructwa. Żądanie z pkt 3 uzasadniła w ten sposób, że była prześladowana przez pozwanego i komornika, który zajął jej konta bankowe firmy i pawilon, który był jej własnością. Podała jednak, że zrobił to na podstawie nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w Gdańsku, gdzie powodem było Wydawnictwo (...) – Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Podała dalej, że w 2005 roku został wydany przeciwko niej nakaz zapłaty z powództwa (...). Sprawa ostatecznie została zakończona zasądzeniem od niej kwoty 10.000 zł, lecz nie była skierowana do egzekucji. Według powódki pozwany winien jest temu, że została skazana w postępowaniu karnym, co spowodowało wygaśnięcie jej licencji, a w następstwie zabranie wszystkich klientów jej firmie. Winy tej upatruje w fakcie, że wniosek o wszczęcie postępowania karnego złożyła pozwana. Największą szkodę wyrządził jej przez to, że nigdzie nie mogła wykonywać usług agenta ubezpieczeniowego ze względu na prowadzone postępowanie karne, a także unieważnienie w następstwie tego licencji. Żądanie odszkodowania objętego pkt 4 uzasadniała faktem, iż na skutek uniemożliwiania jej przez Dyrektora (...) Asekuracja zawierania umów ubezpieczeniowych musiała zwolnić dwie z pierwszych wymienionych osób, a z pozostałymi dwoma rozwiązać umowy agencyjne. Żądanie zawarte w pkt 5 wynikało z faktu, że wymienione w tym punkcie osoby, z których pierwsza była zatrudniona na umowę o pracę, a druga miała zawartą umowę agencyjną, miały wypadek komunikacyjny, a ze względu na brak możliwości wykupienia przez nią polisy ubezpieczeniowej OC, nie mogli uzyskać odszkodowania. Strona pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa i obciążenie powódki całością kosztów postępowania sądowego. Podniosła, że pozwanego nie łączyła z powódką umowa agencyjna, natomiast współpracowała ona z firmą Centrum (...) – Z. Z. (1)”, z którą w dniu 1 września 2003 roku zawarła umowę agencyjną. Podała również, że poprzednia nazwa strony pozwanej brzmiała: (...) S.A.” Ze względu na nierozliczenie się firmy (...) z zebranej składki ubezpieczeniowej oraz odmowy dokonania jej dobrowolnego zwrotu, pozwany wystąpił do Sądu przeciwko (...) S.A. w W., z którym tenże agent miał zawartą umowę ubezpieczenia OC. Na podstawie prawomocnego nakazu zapłaty na rzecz pozwanego od tegoż towarzystwa została zasądzona kwota 24.455,92 zł. Niezależnie od tego, w następstwie prowadzonego przeciwko powódce postępowania karnego, została ona uznana za winną tego, że w okresie od 12 lipca 2004r. do 28 lutego 2008 roku, działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wykonując usługi agencyjne w postaci zawierania umów ubezpieczeniowych, dokonała przywłaszczenia powierzonych jej pieniędzy na łączną kwotę 10.721 zł na szkodę strony pozwanej. Żądania strony powodowej zawarte w pozwie i jej dalszych pismach procesowych są nieuzasadnione. Sąd, na podstawie oświadczeń stron oraz złożonych przez nich dowodów i materiału dowodowego zawartego w aktach spraw Sądu Rejonowego w Będzinie sygn. akt X K 36/07 oraz Prokuratury Rejonowej w Będzinie sygn. 1 Ds. 941/09, w oparciu o przepis art. 212 k.p.c. ustalił co następuje. --- STRONA 3 --- Powódka prowadziła działalność gospodarczą od 15 grudnia 1993 roku. Zgodnie z zezwoleniem Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń z dniem 2 lutego 1999 roku miała licencję na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego (k. 123 akt). W związku z tym miała zawarte umowy pośrednictwa ubezpieczeniowego z (...) S.A. w R., które później zmieniło nazwę na (...) S.A. w R.. (dowód: k. 101- 103, 127, 170 akt). Dnia 23 listopada 2002r powódka podpisała deklarację w związku z wystawionym wekslem gwarancyjnym „in blanco„ bez protestu, jaki dała na zabezpieczenie ewentualnych roszczeń określonych w paragrafie 7 pkt 1 umowy z Agencją Centrum (...) z siedzibą w Z., gdzie kierownikiem był Z. Z. (2). Była to umowa stałego pośrednictwa ubezpieczeniowego i zawierania umów ubezpieczenia w imieniu i na rzecz CU. Ponadto wystawione zostało pełnomocnictwo CU upoważniające powódkę do zawierania umów ubezpieczeniowych, w imieniu i na rzecz Zakładu (...) S.A. Zarówno umowa jak i pełnomocnictwo nie były podpisane ( 111-119 ). Powódka kontynuowała również współpracę ze Z. Z. (2) jako prowadzącym Centrum (...). Był on związany, jako multiagent, umową agencyjną z Towarzystwem (...)- (...) S.A.” w R., obecnie (...) Asekuracja. W ramach tej umowy Z. Z. zobowiązany był do zawierania i pośredniczenia w zawieraniu umów ubezpieczeń, jak również posiadał pełnomocnictwo do zawierania umów z dalszymi agentami ubezpieczeniowymi. ( k.5- 22 akt karnych X K 36/ 07 ) W związku z tym zawarł z powódką umowę pośrednictwa ubezpieczeniowego. Powódka, zgodnie z umową została upoważniona do inkasowania składek. Po otrzymaniu kompletu dokumentów od Z. Z. (2) zawierała umowy, robiła wykazy ze wskazaniem ilości i terminów zawartych umów oraz wysokości pobranych przez siebie składek. W 2003 roku pieniądze z tych składek były rozliczane przez powódkę ze Z. Z. (2) i cały ten rok został rozliczony poprawnie. W 2004 roku powódka nie dotrzymywała terminów rozliczania składek pobranych od klientów i dlatego od połowy 2004 roku miała dokonywać bezpośredniej wpłaty pobranych składek na rzecz ówczesnego Oddziału (...) S.A”. Poczynając od 12 lipca 2004 roku przestała w sposób właściwy rozliczać się z nich. Nadal zawierała umowy ubezpieczeń rolniczych, komunikacyjnych i inne. Ostatecznie, ponieważ nie rozliczyła się z pobranych składek, strona pozwana w dniu 21 lutego 2006 roku sporządziła zawiadomienie o przestępstwie, które przesłała do Prokuratury Rejonowej w Sosnowcu, zarzucając, iż powódka dopuściła się zagarnięcia składek ubezpieczeniowych na kwotę 30.184,95 zł. Przeprowadzone postępowanie karne zakończyło się wyrokiem skazującym powódkę, w którym uznano ją winną tego, że w okresie od 12 lipca 2004 r. do 28 lutego 2005 roku w S., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wykonując usługi agencyjne w postaci zawierania umów ubezpieczeniowych, dokonała przywłaszczenia powierzonych jej pieniędzy w kwocie 10.721 zł na szkodę (...) S.A. Oddział w S.. Wyrok został wydany w dniu 4 listopada 2008 roku, a po nieuwzględnionej apelacji powódki uprawomocnił się w dn. 13 lutego 2009 r. (sygn. akt X K 36/ 07 Sądu Rejonowego w Będzinie). Jeszcze w dniu 10 października 2008 r. powódka złożyła do Prokuratury Rejonowej w Będzinie zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa sfałszowania dokumentów złożonych do wyżej powołanej sprawy. Postępowanie to, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego zostało ostatecznie umorzone wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia. W wyniku zażalenia od powtórnie wydanego postanowienia o umorzeniu powódka została pouczona o ewentualnej możliwości wystąpienia z prywatnym aktem oskarżenia.( sygn. akt. 1 Ds 941/ 09 ) Ze względu na nierozliczenie się firmy (...) z pobranej składki ubezpieczeniowej pozwany wystąpił do sądu przeciwko jego ubezpieczycielowi (...) S.A. w W. i uzyskał tytuł wykonawczy na kwotę 24.455,92 zł z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu. ( k.77 ) W trakcie trwania postępowania karnego, w dniu 2 grudnia 2004r, powódka pozytywnie zakończyła szkolenie osób ubiegających się o wykonywanie czynności agencyjnych, organizowane przez Towarzystwo (...) S.A., Towarzystwo (...) S.A. i w dniu 3 marca 2005r zawarła umowę agencyjną. Umowa ta została rozwiązana za wypowiedzeniem po trzech miesiącach od daty jej doręczenia, co miało miejsce 28 stycznia 2008( k.131-134,136, 137). Według oświadczenia --- STRONA 4 --- powódki wyżej wymieniony ubezpieczyciel wstrzymał dwie umowy zawarte z nią jako agentem ubezpieczeniowym do czasu wyjaśnienia sprawy przygotowawczej prowadzonej przeciwko niej przez Prokuraturę w S.. (k.171) W związku z postępowaniem karnym powódce została cofnięta licencja na wykonywanie czynności agenta ubezpieczeniowego. ( okoliczność niesporna) W dniu 31lipca 2006 r. powódka wyrejestrowała prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą. ( k.145) Na podstawie tak poczynionych ustaleń Sąd zważył co następuje. Niesporne jest między stronami, że nie łączyła ich żadna umowa. Powódka miała zawartą umowę z (...) i w związku z tą umową przekazywała jemu, a potem pozwanemu pobrane od klientów składki ubezpieczeniowe. Również nie jest kwestionowany fakt, że w następstwie zawiadomienia przez pozwanego organów ścigania o możliwości popełnienia przez powódkę na jego szkodę przestępstwa, powódka została prawomocnie skazana wyrokiem karnym za przywłaszczenie kwoty 10.721 zł. Oznacza to, że zwrócenie się do prokuratury w tej sprawie było uzasadnione, a w każdym razie nie można z tego tytułu stawiać pozwanemu zarzutu, że to działanie spowodowało u powódki szkody materialne, czy też naruszyło jej dobra osobiste w postaci zniszczenia opinii jej i jej firmy, wywołało uszczerbek na zdrowiu i stanowiło jej prześladowanie. Ewentualne szkody materialne, jak sama powódka podała, były następstwem wstrzymania przez innego ubezpieczyciela zawartych z nią umów agencyjnych w związku z prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową postępowaniem przygotowawczym. Strona pokrzywdzona, jaką w tym wypadku był pozwany, miała prawo działania w obronie swojego interesu, wobec czego wystąpienie do prokuratury stanowiło realizację przysługującego jej prawa. Zresztą z materiału dowodowego zebranego w sprawie karnej wynika, że zanim sprawa trafiła do prokuratury, była badana i wyjaśniana przez pozwanego włącznie z prowadzeniem rozmów i korespondencji z powódką. Prawomocne skazanie powódki za przywłaszczenie określonej kwoty na szkodę pozwanego, zgodnie z art. 11 k.c., jest dla sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, wiążące zarówno co do zasady, jak również tych okoliczności, które były podstawą ustalenia dopuszczenia się przez powódkę czynu niedozwolonego. Dokonywanie innych ustaleń, przez sąd orzekający, w tym zakresie nie było możliwe i zasadne. Czynienie pozwanemu zarzutu, że winien jest tego, iż została skazana w postępowaniu karnym, na skutek czego wygasła jej licencja i zabrał jej wszystkich klientów, jest zupełnie pozbawione racji i nie mogło zostać przyjęte jako zasadne. Zarzut powódki, że była prześladowana przez pozwanego i komornika, gdyż nastąpiło zajęcie konta bankowego firmy i pawilonu, który był jej własnością, również nie znajduje uzasadnienia, bo jeśli wierzyciel posiada tytuł wykonawczy to ma prawo dochodzić jego wykonania. Rozważając roszczenia powódki w oparciu o przepisy art. 23 i 24 k.c. Sąd doszedł do przekonania, że są one nieuzasadnione i dlatego je oddalił w odniesieniu do tych z pkt 1-3 i 6. Pozostałe żądania również nie zostały uznane za zasadne, lecz z niżej przytoczonych przyczyn. Do wystąpienia z żądaniami zawartymi w pkt 4 i 5 powódka nie posiada legitymacji czynnej. Oznacza to, że nie jest uprawniona do żądania zapłaty na swoją rzecz za szkody odniesione przez inne osoby niezależnie od tego jakie wiążą lub wiązały ich stosunki, chyba że szkody takie pokryła sama. W tym przypadku powódka takich twierdzeń nie zgłaszała. Twierdziła jedynie, że gdyby miała, jako prowadząca firmę, ubezpieczenie od OC, wówczas mogłaby zatrudnionemu u niej na umowie o pracę M. D. (1) i jego żonie M. D. (2), która była agentką ubezpieczeniową, zapewnić odszkodowanie w związku z wypadkiem, jaki miał miejsce w dniu 9.lutego 2004 r. Z przedłożonych przez nią dokumentów wynika, iż do wypadku doszło z winy innego kierowcy, wobec czego nic nie stało na przeszkodzie aby --- STRONA 5 --- dochodzić odszkodowania z ubezpieczenia tego kierowcy. Istotne jest jednak to, że osobami , które mogłyby skutecznie dochodzić takiego odszkodowania są poszkodowani, a nie powódka. Legitymację do występowania o odszkodowanie za rozwiązanie umowy o pracę i umów agencyjnych również mogłaby mieć jedynie wówczas, gdyby wykazała, że szkody takie pokryła sama oraz że wypłata odszkodowań była uzasadniona. Z wyżej podanych powodów orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego, z uwagi na szczególne okoliczności sprawy, znajduje uzasadnienie w art. 102 k.p.c.