Wyrok I C 371/10 Dnia 20 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w składzie następując

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 371/10 Dnia 20 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Cezary Wieczorek Protokolant: prot. sąd. Agata Kasalik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011r. w N. sprawy z powództwa B. N. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w N. o zapłatę I. Oddala powództwo. II. Zasądza od powoda B. N. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej kwotę 3 600,00zł /trzy tysiące sześćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego świadczonego na rzecz strony pozwanej Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w N. III. Nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa. IV. Przyznaje ze środków Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Nowym Sączu na rzecz adw. M. K. z Kancelarii Adwokackiej w N. ul. (…), kwotę 4 428,00zł /cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych/, w tym 828,00zł /osiemset dwadzieścia osiem złotych/ podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi B. N. z urzędu. Sygn. akt I C 371/10 UZASADNIENIE --- STRONA 2 --- do wyroku Sądu z dnia 20 grudnia 2011r. Powód B. N. wystąpił z powództwem skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w N. domagając się zasądzenia kwoty 150 000,00zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych z uwagi na warunki w jakich odbywał karę pozbawienia wolności w pozwanym zakładzie, a to: - umieszczenie w celach, w których nie została zachowana minimalna ustawowa norma powierzchniowa 3m 2 na jednego osadzonego, - brak dostępu do ciepłej wody, - niewłaściwą wentylację w celach lub zupełny jej brak, - niewłaściwe wyżywienie – B. N. z powodu schorzeń pozostawał na diecie wegetariańskiej, a posiłki były monotonne i podawane zazwyczaj zimne, - niewłaściwe oświetlenie cel sztucznym światłem żarowym, które negatywnie wpłynęło na wzrok powoda, - niewłaściwą temperaturę w celi, w której latem było gorąco i duszno, natomiast zimą kaloryfery nie dostarczały wystarczającej ilości ciepła, - niezapewnienie właściwej ilości środków czystości oraz higieny, - niezapewnienie intymności podczas załatwiania potrzeb fizjologicznych z powodu prowizorycznego tylko oddzielenia kącika sanitarnego od reszty celi, - osadzenie z osobami cierpiącymi na choroby zakaźne, - osadzenie w celi dla palaczy, podczas gdy powód jest osobą niepalącą, - niewłaściwą opiekę medyczną, niezapewnienie właściwej ilości leków, które przesyłać musiała rodzina. /k.1-2, 28-31 Strona pozwana Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego w N. wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem strony pozwanej powództwo jest w całości bezzasadne. Cele, w których B. N. odbywał karę pozbawienia wolości spełniały w ocenie pozwanego wymogi sanitarne i higieniczne, wyposażenie kwaterunkowe pomieszczeń było zgodne z obowiązującymi normami Służby Więziennej, a przeludnienie cel nie było nadmierne i nie naruszało dóbr osobistych powoda, działanie Zakładu Karnego nie było bezprawne. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód B. N., ur. (…), s. L., odbywał karę pobawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. w okresie od 14.10.2008r. do 4.08.2010r. Był osadzony w następujących celach mieszkalnych: - nr (…) o pow. 27,21m 2 , w której przebywało w okresach: 14.10-24.11.2008r. – 12 osadzonych, 24.11.-1.12.2008r. – 11, 1-10.12.2008r. – 10, 10-19.12.2008r. – 11 19-24.12.2008r. – 12, 24.12.2008r. -12.01.2009r. – 11, 12-24.01.2009r. – 10, 24-28.01.2008r. – 12, 28.01.-2.02.2009r. – 11, 2-9.02.2009r. – 7, 9-12.02.2009r. – 11, - nr (…) o pow. 27,48m 2 , w której przebywało w okresach: 12-18.02.2008r. – 10 osadzonych, 18-26.02.2009r. – 9, --- STRONA 3 --- 26.02.-31.03.2009r. – 10, - nr (…) o pow. 39,63m 2 , w której przebywało w okresie 31.03.-14.04.2009r. – 11 osadzonych, - nr (…) o pow. 39,90m 2 , w której przebywało w okresie 14-22.04.2009r. – 11 osadzonych, - nr (…) o pow. 33,74m 2 , w której przebywało w okresie 22.04.-22.05.2009r. – 10 osadzonych, 22.05.-3.06.2009r. – 9, 3-9.06.2009r. – 10, - nr (…) o pow. 39,31m 2 , w której przebywało w okresach: 9-10.06.2009r. – 11 osadzonych, 10-22.06.2009r. – 10, 22.06.-1.07.2009r. – 9, 1-16.07.2009r. – 11, 16-17.07.2009r. – 13, 17-31.07.2009r. – 14, - nr (…) o pow. 40,37m 2 , w której przebywało w okresach: 31.07.-3.08.2009r. – 14 osadzonych, 3-8.08.2009r. – 13, 8-13.08.2009r. – 14, 13-19.08.2009r. – 13, 19-21.08.2009r. – 12, 21.08.-7.09.2009r. – 13, 7-11.09.2009r. – 12, - nr (…) o pow. 24,01m 2 , w której przebywało w okresach: 11-29.09.2009r. – 8 osadzonych, 29.09.-16.10.2009r. – 9, 16.10.-6.11.2009r. – 8, - nr (…) o pow. 33,74m 2 , w której przebywało w okresach: 6-10.11.2009r. – 10 osadzonych, 10-20.11.2009r. – 12, - nr (…) o pow. 24,01m 2 , w której przebywało w okresach: 20-22.11.2009r. – 8 osadzonych, 22-25.11.2009r. – 9, 25.11.-30.12.2009r. – 8, 30.12.2009r.-3.01.2010r. – 7, 3-11.01.2010r. – 8, - nr (…) o pow. 17,50m 2 , w której przebywało w okresie 11.01.-11.03.2010r. 5 osadzonych, - nr 207 o pow. 24,01m 2 , w której przebywało w okresach: 11.03.-30.06.2010r. – 8 osadzonych, 30.06.-8.07.2010r. – 7, 8.07.-4.08.2010r. 8. We wszystkich powyższych celach wydzielona jest toaleta oddzielona od reszty celi trwałą zabudową. Toaleta w celi mieszkalnej jest dostępna całą dobę tylko dla osadzonych w tej celi. /dowód: informacja ZK z dnia 18.10.2011r. – k.441-443/ Więźniowie lokowani są według wolnych miejsc w celach. Uwzględniane są ich deklarację dotyczące palenia tytoniu, lecz nie zawsze są one respektowane z uwagi na konieczność zapewnienia im bezpiecznych warunków odbywania kary. --- STRONA 4 --- Cele mieszkalne w Zakładzie Karnym w N. są wyposażone w tzw. wentylację grawitacyjną. Wentylacja odbywa się również poprzez stolarkę okienną. Więźniowie nie są ograniczani w możliwości wietrzenia cel, za wyjątkiem uzgodnień pomiędzy samymi osadzonymi przebywającymi w celi. Jedynie w celach przeznaczonych dla tymczasowo aresztowanych w oknach zamontowane zostały osłony /blendy/, dla spełnienia wymogów bezpieczeństwa. Za zezwoleniem dyrektora osadzeni mogą korzystać z prywatnych wentylatorów elektrycznych. W każdej celi znajduje się obudowany kącik sanitarny. Obudowa stanowi osłonę z konstrukcji stalowej oraz płyty wiórowej posiadającej drzwi. Zasłona nie sięga do samego sufitu, lecz do wysokości około 220-230cm, ponieważ w większości cel występuje sklepienie łukowe. Kącik sanitarny jest zamykany od środka. W kąciku sanitarnym znajduje się: muszla klozetowa, umywalka, szafka, oświetlenie i lustro. Na wyposażeniu każdej celi są łóżka, szafki, taborety, stoły oraz własny sprzęt osadzonych w szczególności odbiorniki rtv, grzałki, czajniki. Osadzeni otrzymują do własnej dyspozycji materac, pościel, poduszkę oraz odzież więzienną. Każda cela wyposażona jest w instalację umożliwiającą komunikowanie się z dyżurnym. Cele ogrzewane są przy użyciu instalacji CO. Okna mogą być otwierane. Oświetlenie jest sztuczne, żarowe. Za zezwoleniem dyrekcji osadzeni mogą korzystać z prywatnych lampek. W nocy oświetlenie w celach jest wygaszane przez oddziałowego, pozostawiane jest oświetlenie w kąciku sanitarnym. Zainstalowany jest głośnik radiowęzłowy. Łóżka są jednoosobowe, piętrowe. W większości cel są kratki wentylacyjne, ale ze względów bezpieczeństwa może się zdarzyć, iż w niektórych celach tych kratek nie ma lub zostały zatkane. Co roku przeprowadzana jest kontrola wentylacji. Sprzęt i środki wydawane osadzonym spełniają normy higieniczne i są w stanie nadającym się do użytku. Po każdej zmianie tych sprzętów są one prane i dezynfekowane. Ręczniki są prane i wymieniane co tydzień przy okazji kąpieli w łaźni. Materace i koce, z których korzystają osadzeni po opuszczeniu celi są zdawane do magazynu i tam poddawane dezynsekcji. Osadzonym są wydawane środki niezbędne do utrzymania czystości w celach, w tym proszek do szorowania umywalki, muszli klozetowej, pasta do podłogi. W każdej celi znajduje się sprzęt niezbędny do utrzymania porządku, tj. miotła oraz szufelka, szmata do ścierania podłogi. Na początku każdego miesiąca osadzeni otrzymują środki do higieny osobistej, tj. mydło, pastę do zębów, maszynki do golenia. Raz w miesiącu osadzeni mogą otrzymać z zewnątrz paczkę z artkułami higienicznymi o wadze do 5kg. O ile posiadają środki pieniężne, mogą dokonywać niezbędnych zakupów w kantynie na terenie zakładu. Od początku 2008r. do wszystkich cel pawilonu (…) w Zakładzie Karnym w N. doprowadzona jest ciepła woda dostępna w kąciku sanitarnym. W IV kwartale 2008r. ciepła bieżąca woda została podłączona do wszystkich cel oddziału II pawilonu (…). Cele oddziału III i IV pawilonu (…) wyposażone są tylko w zimną wodę bieżącą, ale osadzeni pobierają ciepłą wodę w określonych porach w wyznaczonych punktach na korytarzu, poza tym dysponują grzałkami i czajnikami. Osadzeni mają możliwość uczestniczenia w zajęciach kulturalno-oświatowych. W każdej celi zamontowany jest głośnik, przez który emitowane są audycje polskiego radia. Osadzeni otrzymują prasę, która nie podlega cenzurze. Wszyscy osadzeni przez godzinę mogą korzystać z zajęć świetlicowych. Jeżeli nie istnieją przeciwskazania medyczne, osadzeni mogą korzystać z sali ćwiczeń fizycznych, organizowane są dla nich zajęcia z rękodzieła. Wychowawcy organizują konkursy oraz spotkania osadzonych z ciekawymi osobami. Zakład dysponuje 6 placami spacerowymi oraz 2 placami do zajęć rekreacyjnych, w tym boiskiem do piłki siatkowej, tablicą do gry w koszykówkę, zestawem do ćwiczeń siłowych. Na placach spacerowych zainstalowane są prysznice pozwalające na ochłodzenie w upalne dni. --- STRONA 5 --- Zakład Karny w N. podlegał corocznym kontrolom penitencjarnym, które nie wykazały żadnych uchybień. Co roku przeprowadzane są kontrole przez inspekcję sanitarną, która swoimi działaniami nadzorczymi obejmuje kuchnię, magazyn żywnościowy, pomieszczenia łaźni, przygotowanie i podawanie posiłków więźniom, przechowywanie naczyń na oddziałach mieszkalnych. Kontroli podlegają osoby zatrudnione przy przygotowaniu posiłków pod kątem stanu zdrowia, badań okresowych, ubioru. Na wniosek osadzonych kontrolowane są ich cele mieszkalne. Zabiegi deratyzacji i dezynsekcji przeprowadzane są standardowo raz na kwartał lub częściej w razie konieczności. Raz do roku sprawdzane są przewody wentylacyjne i spalinowe. /dowód: zeznania świadka K. M. – k.150v-152, J. K. – k.152v-155, sprawozdanie z wizytacji Zakładu Karnego w N. przeprowadzonej w dniach 5-6.02.2009r. oraz 17, 19 i 24.02.2010r. przez Sędziego Sądu Okręgowego w Nowym Sączu P. G. – k.236-252, informacja wychowawcy kpt mgr M. P. z dnia 6.08.2010r. – k.268, informacja działu kwatermistrzowskiego ZK N. kpt mgr inż. J. K. z dnia 5.08.2010r. oraz 18.10.2011r. – k.269, 444-445, częściowo zeznania świadka K. B. – k.362/ Do początku 2010r. w Zakładzie Karnym w N. S. występowało przeludnienie. Nie było ono jednak nadmierne. Przejawiało się w umieszczeniu w celi 1 lub dwóch osadzonych ponad normę liczbową celi. W związku z przekroczeniem liczby osadzonych w stosunku do liczby miejsc, Dyrektor pozwanego Zakładu Karnego nadsyłał do sędziego penitencjarnego powiadomienia w trybie art.248 kkw o stanie liczby osadzonych. Stan liczby osadzonych wyglądał następująco na dzień: 31.10.2008r. – 132,5%, 30.11.2008r. – 130,7%, 31.12.2008r. – 125,7%, 31.01.2009r. - 127%, 28.02.2009r. – 121,5% 31.03.2009r. – 124,4%, 30.04.2009r. – 111,02%, 31.05.2009r. – 116,5%, 30.06.2009r. – 114,1%, 31.07.2009r. – 121,78%, 31.08.2009r. – 122,04%, 30.09.2009r. – 123,9%, 31.10.2009r. – 106,08%, 30.11.2009r. – 100,9%, /dowód: informacja o stanie zaludnienia w Zakładzie Karnym w N.– k.253-266/ Zakład Karny w N. zapewniał osadzonym, w tym powodowi, należytą opiekę lekarską w ambulatorium zakładu, którego kierownikiem jest lekarz dr H. B. W ambulatorium zatrudnione są także trzy pielęgniarki. W pozwanym Zakładzie Karnym pracują również lekarze konsultanci, a to: stomatolog, chirurg, kardiolog, laryngolog, okulista, specjalista chorób wewnętrznych. Regulamin przewiduje, iż każdy z osadzonych może zapisać się na wizytę lekarską co dwa tygodnie. W przypadku zachorowania osadzony ma zapewnioną należytą opiekę medyczną, a w nagłych sytuacjach wzywane jest pogotowie ratunkowe. Lekarz decyduje o umieszczeniu chorego osadzonego w izbie chorych lub w celi sanitarnej - w przypadku zdiagnozowania choroby zakaźnej. Świadczenia medyczne udzielane są osadzonym nieodpłatnie, osadzeni nie ponoszą także odpłatności za leki, które otrzymują w czasie leczenia. --- STRONA 6 --- U powoda B. N. w czasie pobytu w Zakładzie Karnym w N. były wykonywane badania radiologiczne, USG nerek, przechodził badania laboratoryjne, korzystał z konsultacji lekarzy specjalistów /kardiologa, psychiatry, laryngologa, chirurga/, było wzywane do niego pogotowie. Był przewieziony na oddział szpitalny Aresztu Śledczego w K. przy ul. (…) celem wykonania badania gastroskopijnego. Wykonywano u powoda badania pod kątem ustalenia czy nie jest nosicielem wirusa zapalenia wątroby typu B i C. B. N. cierpiał na dolegliwości gastryczne, badania wykazały u niego niewielki stan zapalny śluzówki przełyku w części nadprzepustowej, zarzucanie treści żołądkowej do przełyku i niewielką przepuklinę roztworu przełykowego. W związku z tym miał zaordynowaną stosowną farmakoterapię. Przy schorzeniu gastrycznym stwierdzonym u powoda nie była bezwzględnie wymagana dieta wegetariańska. Przy tego typu schorzeniach zalecane jest spożywanie posiłków lekkostrawnych , potraw gotowanych natomiast unikanie dań smażonych, czy pieczonych. /dowód: zeznania świadka H. B. – k.149-150, kopia dokumentacji medycznej powoda – k.64- 73, informacja kpt lek. med. H. B. – k.270/ W oświadczeniu pisemnym z dnia 6.05.2009r. B. N. wyraził zgodę na osadzenie w celi z osobami palącymi pomimo, iż sam zwalczył nałóg. /dowód: kopia oświadczenia powoda z dnia 6.05.2009r. – k.463/ B. N. nie był zatrudniony w Zakładzie Karnym w N. z powodu braku wolnych etatów. /dowód: informacja ZK N. dnia 13.07.2010r. – k.267/ W dniu 4.08.2010r. powód B. N. został przetransportowany do Zakładu karnego w Ł. /bezsporne/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dołączonej do akt dokumentacji Zakładu Karnego w N., dokumentacji medycznej powoda, zeznań świadków oraz powoda. Zeznaniom świadków P. U. /k.97v-99/, W. Ś. /k.99-100/, J. N. /k.218v-220/ Sąd dał wiarę jedynie w części, tj. w zakresie w jakim odnieśli się do faktu odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. W pozostałym zakresie zeznania świadków nie zostały uwzględnione, ponieważ zawierały własne oceny osadzonych co do warunków w jakich powinni oni jako więźniowie odbywać karę pozbawienia wolności. Świadek P. U. większą część swoich zeznań poświęcił na dokonanie oceny warunków w jakich on odbywał karę pozbawienia wolności w pozwanym Zakładzie Karnym. Powtórzył zarzuty dotyczące warunków panujących w Zakładzie, które przytaczał wytaczając we własnym imieniu powództwo przeciwko pozwanemu Zakładowi. W. Ś. powtórzył zarzuty dotyczące warunków odbywania kary pozbawienia wolności zasygnalizowane przez świadka P. U. Ich zeznania w tym zakresie nie zasługują na danie im wiary. Stanowią jedynie subiektywną ocenę warunków panujących w celach i są wyrazem roszczeniowej postawy świadków, którzy sami występowali przeciwko Zakładowi Karnemu w postępowaniu cywilnym. Warunki bytowe panujące w celach mieszkalnych Zakładu Karnego w N. oraz na spacerniaku, czy w łaźni odpowiadają ustawowym normom. J. N. powołał się na okoliczność wyłączania prądu w celach w godzinach dopołudniowych, co nie mieściło się wśród zarzutów sformułowanych przez powoda. Nieprecyzyjne są także te fragmenty, w których świadek zeznaje na okoliczność osadzenia z osobami chorymi, nie wymienia ich z imienia, nazwiska, czy choćby pseudonimu, którym osadzony był określany w warunkach więziennych, uniemożliwia to weryfikację tych informacji, dlatego Sąd nie uznał ich na wiarygodne. Świadek Ł. K. /k.341- 342/ także przyznał, iż odbywał karę pozbawienia wolności wraz z powodem. Jego zeznania także skupiają się głównie na przedstawieniu zarzutów odnoszących się do warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Sąd nie oparł na nich ustaleń stanu faktycznego jako --- STRONA 7 --- na relacji mało precyzyjnej i silnie subiektywnej. W treści zeznań świadka pojawiła się sprzeczność z deklaracjami samego powoda, który twierdził, iż jest osobą niepalącą, podczas gdy z relacji Ł. K. wynika, że powód palił papierosy. Świadek K. B. /k.362-363/ złożył obszerne zeznania, w których odniósł się do warunków odbywania wraz z powodem kary pozbawienia wolności. Jego relacja została uznana przez Sąd za wiarygodną w zakresie w jakim pokrywa się z zeznaniami oraz informacjami nadesłanymi przez kierownika działu kwatermistrzowskiego oraz działu penitencjarnego, w przedmiocie wyposażenia cel, sprzętów i środków wydawanych osadzonym. Pominął natomiast Sąd tę część zeznań świadka, która zawiera subiektywną ocenę tych warunków, wystarczalności czy też niedoboru wydawanych środków. Świadek H. B. – kierownik ambulatorium w Zakładzie Karnym w N. zeznawał rzeczowo i konkretnie na okoliczność opieki medycznej zapewnianej osadzonym w pozwanym Zakładzie Karnym. Posiłkując się dokumentacją medyczną powoda odniósł się do opieki nad nim sprawowanej oraz stanu zdrowia powoda podczas pobytu w Zakładzie. Jego zeznania nie zawierają sprzeczności, znajdują odzwierciedlenie w regulaminie odbywania kary pozbawienia wolności co do uprawnienia osadzonych do korzystania z opieki medycznej oraz dołączonej dokumentacji medycznej powoda. Świadek ograniczył swoją relację do spraw medycznych szczerze przyznając, iż nie posiada wiedzy na okoliczność norm wyposażenia celi oraz spraw administracyjnych zakładu, tj. częstotliwości oraz charakteru odbywanych kontroli. K. M. /k.150v-152/ jest kierownikiem działu penitencjarnego pozwanego Zakładu Karnego w N. Złożył wiarygodne zeznania na okoliczność sposobu rozmieszczania osadzonych w celach, wyposażenia pomieszczeń w Zakładzie oraz warunków bytowych, w jakich osadzeni odbywają karę. Jego zeznania są kompletne, obiektywne, nie zawierają sprzeczności. Sąd oparł na nich ustalenia stanu faktycznego. J. K. /k.152v-155/ jest kierownikiem działu kwatermistrzowskiego w Zakładzie Karnym w N. Świadek opisał architekturę budynku, w którym mieści się Zakład, wygląd i wyposażenie cel. Wskazał na obecny stan wentylacji. Zeznawał konkretnie, rzeczowo, Sąd dał mu wiarę jako osobie posiadającej bezpośrednie informacje na okoliczność stanu cel, ponieważ jest decydentem w sprawach gospodarczych oraz zaopatrzeniowych zakładu. Wobec obiektywizmu zeznań świadka, szczegółowości, oparcia na bezpośrednich obserwacjach, Sąd dał im w pełni wiarę. Zeznaniom powoda B. N. /k.402-403v/ Sąd dał wiarę w części, tj. w zakresie, w jakim opisał swoją obecną sytuację majątkową, aktualny stan zdrowia oraz odniósł się do faktu odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. Nie polegają natomiast na prawdzie twierdzenia powoda, stanowiące jego subiektywną ocenę tego, czy wydawane środki były wystarczające, stan wyposażenia cel należyty. Nie zostało też w żaden sposób wykazane, aby powód nie miał zapewnionej należytej opieki medycznej ze strony ambulatorium Zakładu Karnego lub, by bezpodstawnie odmówiono mu zastosowania odpowiedniej diety. Są to jedynie gołosłowne twierdzenia powoda. Sąd nie uwzględnił ich jako niezasługujących na danie im wiary. Wobec cofnięcia przez stronę powodową wniosku o słuchanie świadka J. K. /k.470v/ Sąd ten wniosek dowodowy pominął. Sąd oddalił wniosek dowodowy powoda o powołanie biegłego ds. budownictwa /k.45/ celem przeprowadzenia oględzin oraz wydania opinii na okoliczność określenia powierzchni cel mieszkalnych w Zakładzie Karnym, w których przebywał powód, czy w celach tych są przewody wentylacyjne i kominowe, jaka jest ich drożność, czy są wydzielone kąciki sanitarno-higieniczne zapewniające osadzonym intymność, jaka jest rzeczywista --- STRONA 8 --- powierzchnia zdatna do wykorzystania przez osadzonych oraz jaki jest stan oświetlenia sztucznego i naturalnego. Dokonywanie oględzin biegłego na powyższe okoliczności oraz opracowywanie opinii jest zbędne w świetle dostarczonej przez Zakład Karny dokumentacji, z której jednoznacznie wynika, iż przeludnienie w celach, w których powód przebywał istotnie występowało, lecz nie miało ono wpływu na stan zdrowia, a kontrole którym Zakład był poddawany kończyły się opiniami pozytywnymi. Sąd zważył, co następuje: Powód B. N. domagał się zasądzenia od strony pozwanej Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w N. kwoty 150 000,00zł zadośćuczynienia za naruszenie jego dób osobistych z uwagi na warunki w jakich odbywał karę pozbawienia wolności. Powództwo podlega oddaleniu. Za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa. Zgodnie z dyspozycją normy art. 23 w zw z art.24 §2 kc jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych, czyli określonych w art.444 kc oraz art.448 kc, które stanowią, iż w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty, a jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Dla uwzględnienia żądania określonego w art.24 kc wystarczające jest wykazanie, że działanie pozwanego miało charakter bezprawny, przy czym pamiętać należy, iż z przepisu tego wynika domniemanie bezprawności działania pozwanego. To na pozwanym ciąży obowiązek wykazania, że podjęte przez niego działanie lub jego zachowanie nie było bezprawne. Podkreślił to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. V CSK 431/06, gdzie skonstatował: ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych, spoczywa na pozwanym /art. 6 w związku z art. 24 kc/. Dla zasądzenia roszczenia pieniężnego na rzecz powoda konieczne jest wykazanie obok bezprawności także zawinionego działania pozwanego, przy czym wystarczające jest wykazanie choćby najmniejszego stopnia winy. W jednym z najnowszych orzeczeń, dotyczących problematyki warunków odbywania kary pozbawienia wolności przez osadzonych, Sąd Najwyższy wyrzekł, że umieszczenie osoby pozbawionej wolności w celi o powierzchni przypadającej na osadzonego mniejszej niż 3 m 2 może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia jej dóbr osobistych. Odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 448 kc za krzywdę wyrządzoną tym naruszeniem nie zależy od winy, lecz każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie /vide uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 18.10.2011 r., sygn. akt III CZP 25/11/. Rozpoznając żądanie B. N. należy uwzględnić specyfikę sytuacji, w kontekście której powód sformułował swoje roszczenie. Powód był więźniem osadzonym przez pewien okres w Zakładzie Karnym w N. na skutek orzeczenia przez Sąd kary pobawienia wolności. Sam fakt skazania i orzeczenia wobec powoda kary pozbawienia wolności nie powoduje umniejszenia standardów traktowania takiej osoby jako podmiotu praw, któremu przysługuje ochrona dóbr --- STRONA 9 --- osobistych, tj. godność, prawo do prywatności i intymności, ochrony zdrowia, odpowiednich warunków bytowych. Niemniej jednak uwzględnić należy dolegliwość wynikłą z samego faktu przebywania w zakładzie karnym celem odbycia kary. Dolegliwości osadzonego w takiej placówce penitencjarnej wywołane samym faktem izolacji i standardów więziennictwa w danym kraju nie mogą zostać poczytane jako naruszenie dóbr osobistych człowieka. Dla stwierdzenia, iż do naruszenia tych dóbr doszło konieczne jest wskazanie okoliczności, które wykraczają poza niedogodności izolacji więziennej, są nastawione na świadome poniżenie, upokorzenie i dotknięcie osadzonego więźnia. W wyroku z dnia 15 lipca 2002r. /Kałasznikow przeciwko Rosji, nr 47095/99/ Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że warunki, na które uskarżają się więźniowie przebywający w przeludnionych celach nie ograniczają się do samego nieprzestrzegania metrażu. Ocenie prawnej podlega skumulowany efekt tych warunków takich jak np. złe warunki sanitarne, niehigieniczność i brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych, zła wentylacja. Za podstawę do uwzględnienia roszczenia osoby osadzonej uznawane jest także: niezapewnienie prywatności przy korzystaniu z toalety, pozbawienie możliwości spożywania posiłków przy stole, zmuszanie do przebywania w tym samym pomieszczeniu z osobą załatwiającą swoje potrzeby fizjologiczne, niezapewnienie osobnego miejsca do spania /vide wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2007r., sygn. I ACa 499/07, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007r., sygn. V CSK 431/06 /. Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę międzynarodowego Paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966r. /Dz.U. z 1977r. nr 38, poz. 167 i 169/ głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka /EKPCz/ stanowiący, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji RP wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Konstytucja RP statuuje, że nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Zakazuje się stosowania kar cielesnych /art.40/. Każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny /art.41ust.4/. Europejski Trybunał Praw Człowieka, rozpoznając sprawy dotyczące warunków odbywania kary pozbawienia wolności, uznał za obowiązek państwa dokonywanie systematycznej kontroli decyzji podejmowanych w zakładach karnych w celu zapewnienia odpowiednich warunków życia więźniów, z uwzględnieniem normalnych i uzasadnionych wymagań związanych z pozbawieniem wolności /wyrok z dnia 5 grudnia 1979r., skarga 8224/78 i z dnia 12 stycznia 1995r., skarga 21915/93/. Zajmując się kwestią wielkości celi, w jakiej powinni przebywać więźniowie, jako elementu zapewnienia godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, Trybunał uznał za sprzeczną ze standardami Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom powierzchnię 2,8 m 2 , przypadającą na osadzonego w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 9 marca 2006r. /skarga nr 73786/01/. W --- STRONA 10 --- orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 2001 r. /skarga nr 28524/95/ Trybunał stwierdził, że przebywanie w zatłoczonej celi z nieodpowiednią wentylacją i z otwartą toaletą, brakiem możliwości uczestniczenia w zajęciach i kursach oraz korzystania z biblioteki, powoduje wzrost poczucia przygnębienia i niższości i może być oceniane jako upokarzające oraz poniżające traktowanie więźniów, stanowiące naruszenie art. 3 EKPCz. W orzeczeniu z dnia 6 marca 2001r. /skarga nr 40907/98/ Trybunał uznał, że sam fakt przetrzymywania więźnia w przeludnionej celi, w niewłaściwych warunkach sanitarnych, z niewystarczającą liczbą łóżek i brakiem odpowiednich ćwiczeń fizycznych stanowi poniżające traktowanie, rodzące obowiązek wypłaty odszkodowania /z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007r., sygn. V CSK 431/06/. W ocenie Sądu powód nie udowodnił, by doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, ponieważ pozwany Zakład Karny wykazał, że jego zachowanie nie było bezprawne ani zawinione. Zasadniczym zarzutem powoda B. N. było odbywanie kary pozbawienia wolności w warunkach celi przeludnionej. B. N. przebywał w ZK w N. w okresie od 14.10.2008r. do 4.08.2010r. Kodeks karny wykonawczy w art.110 §2 kkw ustala normę powierzchniową celi dla każdego więźnia, wskazując, że powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 . W czasie odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda B. N. do dnia 6.12.2009r. obowiązywał art.248 kkw pozwalający na odstępowanie od powyższej normy. Art.248 kkw, który obowiązywał do dnia 6 grudnia 2009r., stanowił: w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . O takim umieszczeniu należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Przepis został uchylony przez ustawę z dnia 9 października 2009r. o zmianie ustawy Kodeks Karny Wykonawczy /Dz. U. nr 190, poz.1475/ na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r., sygn. akt SK 25/07, który uznał go za niezgodny z Konstytucją. Od dnia 6.12.2009r. B. N. odbywał karę pozbawienia wolności pod rządami art.110 kkw w nowym brzmieniu., który w §2a-h stanowi: Dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na czas określony, nie dłuższy niż 90 dni, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi poniżej 3 m 2 , nie mniej jednak niż 2 m 2 , w razie: 1)wprowadzenia stanu wojennego, wyjątkowego lub klęski żywiołowej, lub w czasie ich obowiązywania, 2)ogłoszenia na terenie położenia zakładu karnego lub aresztu śledczego stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii albo wystąpienia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii- uwzględniając stopień zagrożenia dla życia i zdrowia; 3)konieczności zapobieżenia wystąpieniu innego zdarzenia stanowiącego bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa skazanego albo bezpieczeństwa zakładu karnego lub aresztu śledczego albo zapobieżenia skutkom takiego zdarzenia. Dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może także umieścić skazanego na czas określony, nie dłuższy niż 14 dni, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi poniżej 3 m 2 , nie mniej jednak niż 2 m 2 , jeżeli zachodzi konieczność natychmiastowego umieszczenia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym nieposiadającym wolnych miejsc w celach mieszkalnych: 1)skazanego na karę pozbawienia wolności przekraczającą 2 lata, 2)skazanego określonego w art. 64 § 1 lub 2 oraz art. 65 Kodeksu karnego, 3)skazanego za przestępstwo określone w art. 197-203 Kodeksu karnego, 4)skazanego, który samowolnie uwolnił się od odbywania kary pozbawienia wolności, 5)skazanego, który korzystając z zezwolenia na czasowe opuszczenie zakładu karnego lub aresztu śledczego, nie powrócił w wyznaczonym terminie, 6)przetransportowanego na polecenie sądu lub prokuratora z innego zakładu karnego lub --- STRONA 11 --- aresztu śledczego, w celu udziału w rozprawie lub innych czynnościach procesowych, 7)osoby tymczasowo aresztowanej, ukaranej karą porządkową lub co do której zastosowano inne środki przymusu skutkujące pozbawienie wolności. W decyzji należy określić czas oraz przyczyny umieszczenia skazanego w warunkach, w których powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na skazanego wynosi mniej niż 3 m 2 , a także oznaczyć termin, do którego skazany ma w tych warunkach przebywać. Decyzję należy niezwłocznie uchylić, jeżeli ustaną przyczyny, dla których została ona wydana. Z zestawienia przedłożonego przez Zakład Karny w N. wynika, że B. N. przebywał w celi, gdzie przypadało mniej niż 3m 2 na jednego osadzonego w okresach: 14.10.2008- 2.02.2009r, 9-12.02.2009r. /cela nr (…)/, 12-18.02.2008r., 26.02.-31.03.2008r. /cela nr (…)/, 17-31.07.2009r. /cela nr (…)/, 31.07.-3.08.2009r., 8-13.08.2009r. /cela nr (…)/, 29.09.- 16.10.2009r. /cela nr (…)/, 10-20.11.2009r. /cela nr (…)/, 22-25.11.2009r. /cela nr (…)/. Przeludnienie w tych przypadkach wynikało z osadzenia w celi 1 lub 2 więźniów ponad dopuszczalną normę. W okresie obowiązywania art.110 i n kkw w nowym brzmieniu, po derogowaniu art.248 kkw, powód nie był już osadzony w celi, w której panowałoby przeludnienie, zatem wydawanie w stosunku do niego indywidualnych decyzji w tym przedmiocie nie było wymagane. Ze statystyk przedstawionych przez Zakład wynika, iż przeludnienie występowało głównie w latach 2008-2009r., natomiast w 2010r. sytuacja zaludnienia w Zakładzie uległa normalizacji. Z zaleceń Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom wynika, że powierzchnia celi mieszkalnej przypadająca na więźnia powinna wynosić 4 m 2 . Zgodnie z dyspozycją art. 110 kkw norma ta w Polsce wynosi 3 m 2 . Normy innych państw europejskich określają większą powierzchnię mieszkalną na jednego osadzonego, niż ma to miejsce w naszym kraju. Zakład Karny w N. przedkładał Sędziemu Penitencjarnemu Sądu Okręgowego w Nowym Sączu comiesięczne sprawozdania, których tematem był stan przeludnienia cel w zakładzie, ze wskazaniem liczby osadzonych umieszczonych w celach przeludnionych. Wobec uregulowania wyjątku od normy powierzchniowej, umieszczenie powoda w celi, w której przysługiwało mu mniej niż 3m 2 powierzchni, nie było działaniem bezprawnym zakładu. Rozpatrując roszczenia więźnia z tytułu odbywania kary pozbawienia wolności w celi przeludnionej Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 7 maja 2009r. do sygn. I ACa 247/09, dokonał podobnej oceny, stwierdzając, że przepis art. 248 kkw uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego za niezgodny z Konstytucją RP stracił moc dopiero z dniem 6 grudnia 2009r., zatem nie można pozwanemu (Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego) zarzucić naruszenia tego przepisu albowiem do 6 grudnia 2009r. norma ta obowiązywała w polskim porządku prawnym. Nie zmieniają tej oceny przytoczone powyżej wywody wskazujące, że na arenie międzynarodowej dominuje tendencja do uwzględnienia roszczeń osadzonych w zakładach karnych, w których powierzchnia celi mieszkalnej nie jest wystarczająca. Niemniej jednak w ocenie Sądu należy w niniejszej sprawie przede wszystkim mieć na uwadze realia panujące w polskim więziennictwie oraz standardy życia społeczeństwa w Polsce, które podobnie jak normy powierzchniowe cel, mogą się różnić od tych panujących w innych państwach europejskich. Polski ustawodawca uznał za wystarczającą normę 3 m 2 powierzchni celi oraz dopuścił wyjątki od tej zasady. Zdaniem Sądu ta norma wyznacza w polskich realiach granice badania, czy odbywanie kary pozbawienia wolności wiązało się z naruszeniem dóbr osobistych więźnia. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego Sąd nie uznał, aby zachowanie zakładu Karnego w N. polegające na umieszczeniu powoda w celi przeludnionej we wskazanych powyżej okresach, było zachowaniem bezprawnym. Powód nie wskazał bowiem, by prócz naruszenia normy powierzchniowej z art.110 kkw, doznał innych nadzwyczajnych niedogodności związanych z izolacją więzienną, jak np. brak miejsca do spania, przebywanie --- STRONA 12 --- z osobami chorymi, niewłaściwe posiłki, brak należytej wentylacji celi lub nieprawidłowe oświetlenie. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że podobne niedogodności spowodowane przeludnieniem musieli znosić w powołanym wyżej okresie niemal wszyscy więźniowie osadzeni wówczas w Zakładzie karnym w N. Prócz zarzutów dotyczących odbywania kary pozbawienia wolności w celach przeludnionych powód wskazał na naruszenie innych norm, które jego zdaniem stanowiły podstawę do uznania warunków izolacji więziennej w jakich przebywał za niegodne i naruszające jego dobra osobiste. Okoliczności te nie zostały wykazane. Osadzeni w Zakładzie Karnym w N. mieli dostęp do ciepłej wody, przy czym zróżnicowanie wynikało z miejsca z osadzenia, ponieważ nie wszędzie doprowadzona była bieżąca ciepła woda w kąciku sanitarnym. Tam gdzie nie było bieżącej ciepłej wody, dwa razy dziennie osadzeni mogli pobierać ciepłą wodę z wyznaczonych punktów na korytarzu, poza tym posiadali na wyposażeniu czajniki oraz grzałki, którymi wodę mogli na bieżąco podgrzewać. W celach wietrzenie odbywa się poprzez kanały wentylacyjne oraz stolarkę okienną. Okna mogą być otwierane lub nawet zdejmowane w okresie letnim. Szyby wentylacyjne są regularnie poddawane kontrolom kominiarskim, które nie stwierdziły nieprawidłowości w wentylacji cel. Temperatura w celi nie mogła być na bieżąco kontrolowana przez administrację, natomiast sami osadzeni mieli na nią wpływ, np. poprzez otwieranie okien, podkręcanie lub skręcanie grzejników. Wyżywienie osadzonych także nie odbiegało od obowiązujących norm. Powód nie wykazał, aby wymagał specjalnej diety. Lekarz Zakładu zaprzeczył, by dolegliwości gastryczne zdiagnozowane u powoda wymagały stosowania specjalnej diety. Kontrole sanitarne, którym poddawany był Zakład, nie stwierdziły nieprawidłowości w zakresie przyrządzania i podawania więźniom posiłków oraz urozmaicenia ich diety. Cele były oświetlane w sposób dostateczny światłem żarowym oraz naturalnym światłem z okien w ciągu dnia. Powód nie wykazał, aby stan oświetlenia ograniczał jego aktywność, wpływał na pogorszenie jakości odpoczynku lub wpłynął na obniżenie ostrości widzenia. Wyposażenie cel odpowiadało w ocenie Sądu obowiązującym standardom. Każdy z osadzonych otrzymywał określoną obowiązującymi normami ilość środków higieny osobistej oraz niezbędnych do utrzymania czystości w celi. W razie potrzeby osadzeni mogli składać wnioski o dodatkowe środki. Mieli także możliwość dokonania ich zakupu w kantynie zakładowej oraz otrzymania środków w paczkach z zewnątrz zakładu. Kąciki sanitarne były odgrodzone od reszty celi – pomieszczenia mieszkalnego - ściankami z płyt wiórowych. Zamykały się od wewnątrz. Zabudowa nie sięgała sufitu ani poziomu podłogi, co uwarunkowane było względami bezpieczeństwa a także architekturą pomieszczeń. Niemniej jednak sposób zabudowy zapewniał więźniom należyty poziom prywatności i intymności. Odnosząc się do zarzutów powoda dotyczących braku intymności przy korzystaniu z kącika sanitarnego, należy stwierdzić, że są one mocno przejaskrawione. Podkreślić należy, że większość toalet w miejscach publicznych typu dworce kolejowe, hipermarkety, obiekty sportowe, szalety miejskie czy budynki użyteczności publicznej ma konstrukcje tego typu, że kabiny z muszlami klozetowymi nie posiadają pełnej zabudowy, co również naraża wszystkich obywateli korzystających z tych urządzeń na znoszenie przykrych zapachów, odgłosów i może wywoływać poczucie skrępowania. Mając na uwadze zasady doświadczenia życiowego, przyjąć należy, że powód przed osadzeniem go w zakładzie karnym z pewnością wielokrotnie korzystał z pisuarów w toaletach publicznych, gdzie poziom skrępowania przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych wydaje się niewątpliwie dużo większy niż załatwianie tych samych potrzeb w kąciku sanitarnym w zakładzie karnym, który posiada stałą zabudowę. --- STRONA 13 --- W ocenie Sądu strona powodowa nie wykazała, aby powód był osadzony z osobami, u których zdiagnozowano choroby zakaźne i aby w związku z tym zagrożone było jego zdrowie. Osadzenie powoda w celach dla palaczy było okresowe. Poza tym do akt zostało dołączone oświadczenie powoda z maja 2009r., w którym zaaprobował osadzenie go w celi z palącymi, pomimo, iż sam porzucił ten nałóg. Nieuzasadniony był również zarzut powoda skierowany przeciwko standardom świadczenia opieki medycznej w pozwanym Zakładzie Karnym. Powód korzystał z wizyt i u lekarza, był poddawany specjalistycznym badaniom, miał dostarczone leki. Nie wykazał, by Zakład wymuszał na osadzonych zakupywanie leków przez rodzinę poza zakładem. Warunki odbywania kary pozbawienia wolności określa m.in. Zarządzenie wewnętrzne nr (…) Dyrektora Zakładu Karnego w N. z dnia 4 kwietnia 2007r. w sprawie porządku wewnętrznego dla skazanych i tymczasowo aresztowanych w Zakładzie Karnym w N. - wydane na podstawie art.73§2 kkw z 1997r. oraz §14 regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności z dnia 25 sierpnia 2003r. i §14 regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania z dnia 25 sierpnia 2003r. Według §2 ust.11 powyższego zarządzenia główne oświetlenie cel mieszkalnych wyłącza się o godz. 21, natomiast energię w gniazdkach zasilających wyłącza się w dni powszednie w godz.: 9-12, 23-6, w weekend i święta w godz.: 23-7. W §9 ust.5 i następne zarządzenie określa sposób sprawowania opieki medycznej nad osadzonymi: lekarz ogólny przyjmuje zgłaszających się osadzonych na podstawie zapisów zgłoszeń do lekarza według harmonogramu dwutygodniowego. Lekarze specjaliści - konsultanci przyjmują w zakładzie karnym w dniach wyznaczonych, np. stomatolog we wtorki i piątki, okulista doraźnie - w zależności od potrzeb /średnio raz na miesiąc lub raz na trzy miesiące/. Do specjalistów kieruje wyłącznie lekarz ogólny, w wyjątkowych wypadkach średni personel medyczny. Ogólną opiekę medyczną nad osadzonymi sprawuje dr H. B., który jest lekarzem medycyny sądowej i specjalistą psychiatrą. Pracuje codziennie w godzinach pracy funkcjonariuszy. Osadzeni mają prawo zgłaszania się do lekarza ogólnego, a ten wystawia skierowania w razie zaistnienia takiej konieczności do lekarzy specjalistów, którzy przyjmują w określone dni tygodnia lub doraźnie w razie potrzeby. Zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, aby osadzeni, w tym powód B. N., napotykali ograniczenia lub przeszkody w dostępie do lekarzy. Sam fakt, że sposób leczenia, podawane leki lub ordynowane zabiegi nie były zgodne z ich życzeniami lub oczekiwaniami, nie implikuje wniosku o nieodpowiedniej opiece medycznej nad nimi sprawowanej. Oceniając zarzuty powoda dotyczące niewłaściwej opieki medycznej w pozwanym zakładzie karnym, należy uwzględnić ogólną sytuację służby zdrowia w kraju i dostępność świadczeń medycznych dla przeciętnych obywateli. Powszechnie znany jest fakt, że osoby nawet poważnie chore, czy w podeszłym wieku na wizytę u lekarza specjalisty czy też wykonanie specjalistycznych badań muszą oczekiwać w kolejce niejednokrotnie nawet kilka miesięcy. Jak wynika z ustaleń poczynionych w przedmiotowej sprawie powód miał zapewniony stały dostęp zarówno do podstawowych świadczeń medycznych, jak również do konsultacji specjalistycznych w stopniu zdecydowanie lepszym niż większość pacjentów korzystających ze świadczeń leczniczych w ramach ubezpieczenia zdrowotnego. Podkreślić należy, że osadzeni przebywają w celach więziennych, w których znaleźli się aby odbyć orzeczoną względem nich karę za popełnione przestępstwo, a to wiąże się z określonymi niedogodnościami, wynikającymi m.in. z tego, że lokal, jakim jest cela więzienna nie spełnia standardów pomieszczeń domowych, czy hotelowych, ale ma zapewnić minimalne, wystarczające warunki bytowe. Koszty utrzymania osób odbywających karę pozbawienia wolności ponosi Skarb Państwa, a w konsekwencji szeregowi obywatele. Powód dopuszczając się czynów karalnych, za które został skazany i odbywał karę w zakładzie --- STRONA 14 --- karnym w N., powinien liczyć się z konsekwencjami takich zachowań i przewidywać, że może być zastosowany wobec niego środek penitencjarny w postaci kary pozbawienia wolności. W konsekwencji przyjąć należy, że powód dopuszczając się popełnienia przestępstwa świadomie godził się na znoszenie wszelkich niedogodności związanych z odbywaniem kary pozbawienia wolności w warunkach zakładu karnego. Jeżeli powód przestrzegałby zasad współżycia społecznego i nie dopuścił się naruszenia norm porządku prawnego obowiązujących w kraju, nie musiałby ponosić konsekwencji oraz niedogodności wiążących się z odbywaniem kary typu izolacyjnego. Reasumując powyższe wywody Sąd uznał, że warunki, w jakich powód B. N. był osadzony w Zakładzie Karnym w N., nie naruszały standardów minimalnych odbywania kary pozbawienia wolności. Nie zostały naruszone standardy EUROPEJSKICH REGUŁ WIĘZIENNYCH /Zalecenie nr R 87/3 dla państw członkowskich Rady Europy przyjęte przez Komitet Ministrów dni 12 lutego 1987r. podczas 404 posiedzenia Delegatów Ministrów/. Zachowanie Zakładu Karnego polegające na umieszczeniu powoda w przeludnionej celi nie nosiło cechy bezprawności. Pozostałe niedogodności nie wykraczały poza te wynikające z faktu odbywania kary. Wobec braku spełnienia podstawowej przesłanki odpowiedzialności, czyli braku bezprawności działania, bezprzedmiotowe jest badanie zawinienia po stronie pozwanego Zakładu Karnego w N. Mając powyższe na uwadze, przy zastosowaniu art.417 kc, art.23 w zw. z art.24 kc oraz art. 448 kc, Sąd powództwo B. N. w całości oddalił. Powód B. N. został zwolniony w całości od kosztów sądowych. Był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu adw. M. K. z Kancelarii Adwokackiej w N. ul. (..). Fakt zwolnienia powoda od kosztów sądowych w całości nie koliduje z obciążeniem go obowiązkiem zwrotu kosztów procesu stronie pozwanej /art.108 uksc/. Na zasadzie art.102 kpc w zw. z art.108 uksc w zw. z §6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz. U. nr 163, poz.1349/ oraz art.11 ust.3 ustawy z dnia 8.07.2005r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa /Dz. U. nr 169 poz.1417/ Sąd zasądził na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej kwotę 3 600,00zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Mając na uwadze sytuację majątkową powoda, fakt wystąpienia przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu, oddalenie powództwa w całości, na zasadzie art.102 kpc Sąd w pozostałym zakresie kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa. Wynagrodzenie pełnomocnika powoda ustanowionego z urzędu także zostało przyznane ze środków Skarbu Państwa - tut. Sądu w kwocie 4 428,00zł, w tym 828,00zł podatku od towarów i usług – na podstawie art.113 uksc w zw. z art.102 kpc w zw. z §6 pkt6 i §2 ust.3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. nr 163, poz.1348/.